Mamuli No. 62
Title
Mamuli No. 62
extracted text
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
varskvlavebi erTmaneTs
caSi krZalviT kocnian,
rom ver movel Senamdis,
dagekarge, ggonia?!
axla aRar vRiRineb,
dards ra aRar scodnia.
rom ver mstumrob sizmarSi,
dagaviwydi, mgonia.
bevri ram maqvs saTqmeli,
sityvas ar Wris brZaneba,
qarTuli gazeTi amerikaSi
sami dabrunebuli
emigrantidan, ori isev
ucxoeTSi gadaixvewa
qarTveli emigrantebis sazogadoebis xelmZRvaneli zviad yuSitaSvili acxadebs, rom mis sazogadoebaSi gawevrianebuli 1800 qarTveli emigrantidan 1200-ma saqarTvelo ukve datova.
yuSitaSvilis TqmiT, qarTveli emigrantebi
prezidentis dapirebas endnen da samSobloSi
dabrundnen, Tumca isini motyuvdnen. piradad
Cven saqarTvelos prezidentis dapirebas vendeT
da saqarTveloSi CamovediT, Tumca samuSao ver
vi poveT. daxmarebis mizniT saqarTvelos prezidents, diasporis saministros, premier-ministrs
mivmarTeT, magram pasuxi ar migviRia - aRniSna
yuSitaSvilma.
da es xdeba im fonze, romedsac evropaSi TavSesafris miReba sul ufro rTuli xdeba. miuxedavad amisa, samSobloSi metad gausaZlis pirobebSi myofi qarTvelebi, mainc cdiloben ucxoeTs miaSuron.
rac Seexeba qveynebidan nebayoflobiT dabrunebis statistikas, igi sxvadasxva qveynis SemTxvevebSi aseTia: irlandiidan 2006 wels mxolod
4-5 adamiani dabrunda saqarTveloSi, SarSan ki
ukve 93 adamiani dabrunda. es dabrunebulTa
raodenobis yvelaze mkveTri matebaa.
sanacvlod, Sveicariidan dabrunebulTa raodenobam ki daiklo da wels am qveynidan gasul
wlebTan SedarebiT TiTqmis orjer naklebi raodenobis - 35 adamiani dabrunda;
britaneTidan dabrunebulTa raodenoba 23-ia,
rac wina wlebis analogiuri maCvenebelia; yvelaze
meti migranti - 383 adamiani ki poloneTidan
dabrunda.
qarTvelebis ucxoeTSi wasvlis survilis
paralelurad, izrdeba iqidan deportirebulebis
raodenobac. ukve pirveli martidan, rodesac evrokavSirTan gamartivebuli savizo reJimi amoqmeddeba, aralegali qarTvelebis deportacia ufro
masStabur saxes miiRebs. manamde ki krizisul
qveynebs qarTvelebi ukve sakuTari nebiT toveben,
Tumca maT gezi saqarTvelosken sulac ar aqvT.
gansakuTrebiT rTuli viTareba saberZneTSia.
am qveyanaSi arsebuli ekonomikuri krizisis fonze,
bolo 2-3 wlis ganmavlobaSi qveyana 50-60 aTasma
aralegalma qarTvelma datova. maTi erTi nawili, ukeTesi samuSaos Ziebis mizniT, evrokavSiris sxva qveynebSi gadavida, nawili ki samSobloSi
dabrunda.
iranis prezidenti
libiis demostrantebis
winaaRmdeg Zaladobas gmobs.
ahmadinejadi axlo aRmosavleTis qveynebis
liderebs mouwodebs, mousminon moqalaqeebs, romlebic protestis gamosaxatavad quCebSi gavidnen.
`xalxs legitimuri ufleba aqvs, gamoTqvas
mosazrebebi. unda Sewydes xalxis darbeva da
maTze ganxorcielebuli Zaladobebi. dauSvebelia, qveynis mmarTvelma Tavis moqalaqeebs cecxli
gauxsnas da `sisxliani abazanebi" Seqmnas~, - ganacxada ahmadinejadma, romlis sityvasac iranuli sainformacio saagentoebi avrceleben.
tunisisa da egvi ptis revoluciebis Semdeg
antisaxelisuflebo aqciebi ramdenime qveyanaSi
agorda, maT Soris iranSic. rogorc CNN iuwyeba,
es aqciebi iranis xelisuflebam Zalis gamoyenebiT daSala. ramdenime opozicioneri daapatimra.
magram ahmadinejadma sityviT gamosvlaSi aRniSnul sakiTxs Tavi aarida.
mtkvris marjvena
sanapiroze noe Jordanias
memoriali gaixsna
mtkvris marcxena sanapiroze, wm. nikolozis
saxelobis eklesiis mopirdapire skverSi, noe
Jordanias memorialuri dafis gaxsnis ceremonia gaimarTa. aRniSnul teritorias Jordanias
saxelobis sanapiro ewoda. memorialuri dafa
1
Cumad musaifoben,
Sen da... Cemi zmaneba.
ver gairyvna wrfeli wva
Wor-gesla abrundebiT,
marwuxebad dagade
ganSorebis xundebi.
mapatie, gaqceva,
awi ar daRondebi,
mag lodinis sanacvlod
manuCar
me SenTan davbrundebi. kaWaxiZe
By www.ninak.me
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
asaval-dasavalis gfhnybjhj,bs
Tebervali-marti, 2011 N62
gaxsnes noe Jordanias SviliSvilma nikol Jordaniam, aseve qalaqis sakrebulos Tavmjdomarem zaal
samadaSvilma da diasporis sakiTxebSi saxelmwifo
ministrma papuna daviTaiam. memorialuri dafis
lenti noe Jordanias SviliSvilma nikoloz Jordaniam gaWra. rogorc dafis gaxsnis ceremonialze
papuna daviTaiam ganacxada, pirveli respublikis
memkvidreoba mTeli qarTveli xalxisTvis saamayoa.
saqarTvelos prezidentis
gvari `simfsonebis~
serialSi moxvda
saqarTvelos prezidentis gvari, msoflios sxva
popularuli politikosebis msgavsad, `simfsonebis~
serialSi moxvda. serialis 22-e sezonis me-14 seriis
mixedviT, saakaSvilis gvari `oqros globusze~ wardgenili namuSevris saTaurSi figurirebs.
scenaris mixedviT, seriam - `saakaSvilis gazafxuli~ nominaciaSi ver gaimarjva da mas bart simfsonis `gabrazebulma mamam~ ajoba. amasTan, `saakaSvilis gazafxuli~ sadistur multfilms erqva, sadac
omiT dangreul qalaqSi erTi Savi tanki bavSvebs
xocavs...
qarTuli policiis himni
edit piafis motivebze
qarTuli policiis axali himnis musika frangi
momRerlis edit piafis naklebad cnobili simReris motivze Seqmnili aRmoCnda. simRera pirvelad
kanadis frangulenovan sabavSvo telearxis `babinos~ eTerSi gavida, teqstis avtoria Julien buke,
musikis avtori ki masTan erTad labadic aris. koncerti, sadac es simRera pirvelad Sesrulda, 1963
wels gaimarTa.
Sss-s axali axali musikaluri kli pi, romelsac
bavSvebi asruleben, 2011 wlis dasawyisSi gamoCnda.
klips socialuri qselebsa da da forumebze araerTgvarovani gamoxmaureba mohyva. TiTqmis 3-wuTian
kli pSi patrulis, kud-is, sod-is, sasazRvro policiis TanamSromlebis movaleobas saskolo asakis
bavSvebi asruleben.
skolebSi pirvelklaselTa
miRebis wesi dadginda
saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministro 2011 wlis 1 martidan 15 maisis CaTvliT,
saqarTvelos sajaro skolebSi pirvelklaselTa registracias acxadebs. aRniSnul TemasTan dakavSirebiT,
saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministrma
dimitri SaSkinma brifingi gamarTa. misi TqmiT,
2011 wlidan sruliad icvleba skolebSi pirvelklaselTa miRebis wesi, procesi gamWirvale da yvelasaTvis xelmisawvdomi xdeba. pirvelad saqarTveloSi,
yvela skolisTvis pirvelklaselTa ganacxadebis
moRebis konkretuli vadebi dadginda, ar moxdeba
ganacxadis miReba dadgenil vadamde, an vadis gasvlis
Semdeg. saministros gadawyvetilebiT, 1 martidan
15 martis CaTvliT, registracia iwarmoebs im pirvelklaselTaTvis, visi mSoblebic aswavlian, an visi
dedmamiSvilic ukve swavlobs aRniSnul skolaSi.
yvela sxva pirvelklaselisTvis registracia 15
martidan 15 maisis CaTvliT iwarmoebs. imisTvis,
rom bavSvma 15 seqtembers saCuqrad personaluri
kompiuteri miiRos, aucilebelia, mSobelma droulad miakiTxos SerCeul sajaro skolas da daregistrirdes ara ugvianes 15 maisisa.
`optimum enerji~
saqarTveloSi ramdenime
hess aaSenebs
saqarTvelos mTavrobasa da Turqul kompania `optimum enerjis~ Soris urTierTgagebis memorandumi gaformda.
saministros informaciiT, aRniSnuli kompania mdinare faravanze, arakalze, abulsa da axalqalaqSi
jamuri simZlavriT 45 mgvt-is simZlavris hesebs
aaSenebs. garda amisa, saqarTvelosa da TurqeTs Soris 154-kvt-iani eleqtrogadamcemi xazis `baTumimurakli~ mSeneblobasTan dakavSirebiT sammxrivi
xelSekruleba gaformda.
giorgi TargamaZe
usafrTxoebis koncefciaSi
marTlmadidebeli
eklesiis gansakuTrebuli
rolis aRniSvnas moiTxovs
saparlamento fraqcia `qristian-demokratebi~
erovnuli usafrTxoebis koncefciaSi rigi sakiTxebis
asaxvas iTxoven .
giorgi TargamaZem Jurnalistebs ganucxada, rom
dokumentis im nawilSi, sadac saubaria erovnuli
TviTmyofadobis SenarCunebaze, aRniSnuli unda iyos
marTlmadidebeli eklesiis gansakuTrebuli roli,
romelsac is asrulebda qveynis istoriaSi da aqve
unda aRiniSnos tradiciuli konfesiebis roli
kulturuli mravalferovnebis SenarCunebis saqmeSi.
misive TqmiT, `gamowvevebis nawilSi unda aisaxos
arasakmarisad integrirebuli kompaqturad dasaxlebuli eTnikuri umciresobebis Tema. roca garkveul
regionebSi mosaxleobis umravlesoba saxelmwifo
enas ar flobs, es aris gamowveva. marTalia, es Tema
politikurad mgrZnobiarea da Sesabamisad, maqsimalurad delikaturad unda daiweros~, - ganacxada
giorgi TargamaZem.
aseve, saparlamento fraqcia `qristian-demokratebs~
miaCniaT, rom demokratiuli politikuri sistemis
mdgradobis uzrunvelyofa seriozuli gamowvevaa
qveynisTvis da es unda iyos asaxuli dokumentSi.
TbilisSi TaTuza yuraSvilis
varskvlavi gaixsna
Tbilisis didi sakoncerto darbazis win cnobili qarTveli musikosis, jazuri kompoziciebis virtuozis, Tamaz yuraSvilis varskvlavi gaixsna. es aris
pirveli varskvlavi, romelic jazis sferos warmomadgenels mieZRvna.
Tamaz yuraSvili wlebis ganmavlobaSi monawileobda msoflios sxvadasxva qveynebis festivalebSi:
poloneTi, bulgareTi, iugoslavia, CexeTi. aris mravali qveynis jazis festivalebis laureati.
Tamaz yuraSvili 1987 wlidan, wlebis ganmavlobaSi muSaobda aSS-Si, jazis cnobil SemsruleblebTan, jon berdTan da stiven jordanTan erTad. monawileoba aqvs miRebuli uamrav koncertsa da jazis
saRamoebSi.
arnold Svarcnegeri
kinoSi brundeba
arnold Svarcnegeri, romelic kaliforniis gubernatoris postis datovebis Semdeg `Tavisufali~
aRmoCnda, kinoSi brundeba. Twitter-Si man gamoaqveyna
informacia, romlis mixedviTac, amJamad SesaZlebelia misTvis saqmiani winadadebebis SeTavazeba. `Cems
megobrebs kreatiuli samsaxiobo saagentodan, romlebic 7 wlis ganmavlobaSi misvamdnen kiTxvebs, Tu
rodis SeuZliaT gamikeTon saqmiani SemoTavazeba,
`mwvane Suqs~ vunTeb~, - aRniSnavs Svarcnegeri. 63
wlis msaxiobma da eqs-gubernatorma ianvarSi ganacxada, rom amJamad ramdenime scenars kiTxulobs. gamoqveynda informacia imis Sesaxebac, rom Svarcnegeri holivudis erT-erT wamyvan reJisor jeims kameronTan erTad SeniSnes, Tumca Svarcnegerma ar daakonkreta, ra proeqts ganixilavdnen is da kameroni.
`koka-kolas~ receptis
saidumlo amoxsnilia
msoflioSi cnobili gazirebuli sasmeli `kokakolas~ saidumlo amoxsnilia . amis Sesaxeb informacias erT-erTi amerikuli radiogadacemis `This
American Life~ wamyvanebi avrceleben. maTi cnobiT,
1979 wlis 8 Tebervals gazeT `Atlanta JournalConstitution~-Si gamoqveynebuli `koka-kolas~ recepti uyuradRebod darCa, Tumca, savaraudod, 32 wlis
win dabeWdili cnoba simarTles Seesabameba.
sasmelis zusti formula zedmiwevniT daculi
komerciuli saidumloeba da originaluri recepti
atlantis erT-erTi bankis seifSia Senaxuli. koncernis warmomadgenlebs amerikuli radios mier gavrcelebul informaciaze am dromde aranairi komentari ar gaukeTebiaT.
amerikeli radiowamyvanebis mtkicebiT, `koka-ko-
oriode
sityviT
las~ mosamzadeblad saWiroa kokis foTlebis
eqstraqtis 3 drahma, limonmJavas 3 da kofeinis
erTi uncia. es narevi 9.46 litr wyalSi unda
gazavdes ise, rom unda daematos Saqari, laimas
wveni, vanili da karameli.
`Tumca yvelaze mTavaria saidumlo ingredienti Merchandise X7, romlis Semadgenlobac
arasdros dabeWdila `koka-kolas~ SefuTvaze.
`This American Life~-is versiiT, am ingredientis
dasamzadeblad saWiroa: 8 uncia spirti, forToxlis zeTis 20 wveTi, limnis zeTis 30 da muskatis Txilis zeTis 10 wveTi, aseve koriandris
wvenis 5 wveTi da forToxlis xis yvavilebis
10 wveTi eTerzeTi~.
gamocema wers, rom es `koka-kolis~ receptTan
dakavSirebiT atexili pirveli aJiotaJi ar aris.
2007 wlis maisSi koncernis yofil TanamSromels
hoia uiliamss komerciuli saidumloebis gayidvis mcdelobisTvis 8 wliT Tavisuflebis aRkveTa miusajes. uiliamsi atlantaSi `koka-kolas~
saTavo ofisSi muSaobda da gamoZiebis informaciiT, man kompaniis saidumloebebTan dakavSirebuli
ramdenime dokumentis konkurentebisTvis miyidva
moaxerxa.
2006 wels samma amerikelma kompania `Pepsi~s
1.5 milioni dolari mosTxova `koka-kolis~ originaluri receptis mixedviT dasamzadeblad. Tumca, kompanias maTTan saqme ar dauWeria da TaRliTebi gamoZiebis federalur biuros gadasca.
`koka-kolas~ originaluri recepti 1886 wels
atlantelma afTiaqarma jon pembertonma gamoigona. pirvel jerze, matonizirebeli sasmelis
saxiT afTiaqSi iyideboda da depresiis, nevrosteniis da sxva somaturi daavadebis samkurnalod gamoiyeneboda. 1888 wels pembertonma sakuTari gamogoneba mewarme eis kendlers mihyida,
romelmac `The Coca Cola Company~ daaarsa.
patriarqma saqarTvelosa
da ruseTis xelisufalT
dialogisken mouwoda
sruliad saqarTvelos kaTolikos-patriarqi,
uwmindesi da unetaresi ilia meore saqarTvelosa
da ruseTis xelisufalT dialogisken mouwodebs,
- amis Sesaxeb naTqvamia kaTolikos-patriarqis
gancxadebaSi, romelic saqarTvelos sapatriarqom
gaavrcela.
`mivmarTav orive saxelmwifos xelmZRvanelebs,
movuwodeb maT, gamoiCinon sibrZne, simamace da
daiwyon dialogi sxvadasxva doneze, raTa ganixilon da moagvaron dagrovili rTuli sakiTxebi~, - aRniSnulia ilia meoris gancxadebaSi.
masSi aseve xazgasmulia, rom gadauWreli konfliqtebisa da problemebis gamo kavkasiaSi rTuli
viTarebaa, rasac kidev ufro arTulebs saqarTvelosa da ruseTs Soris saxelmwifo doneze dialogis ararseboba. ilia meoris SefasebiT, aRniSnuli iwvevs undoblobasa da eWvs erTmaneTis
mimarT, rac xels uSlis problemebis mogvarebas.
kaTolikos-patriarqi miiCnevs, rom moqalaqeTa
gadaadgilebis TvalsazrisiT gasul wels garkveuli zomebi iyo miRebuli, Tumca amas Semdgomi
nabijebi ar mohyolia. misive TqmiT, keTdeba gancxadebebi, romlebic araTu aaxloebs mxareebs, aramed
kidev ufro aSorebs maT erTmaneTs.
`Cven yvela Rones unda mivmarToT, raTa ar
davuSvaT negatiuri procesebis SenarCuneba da
gaRrmaveba. Cven unda gaviTvaliswinoT warsulis
gakveTilebi da vucqiroT momavals Cveni xalxebisa da qveynebis interesTa gaTvaliswinebiT.
unda gvaxsovdes brZnuli sityvebi:
`sanam amomaval mzes dainaxavde, xedav Sens mezobels~. mtruli damokidebulebis gagrZeleba
mezoblebs Soris dauSvebelia!~, - aRniSnulia
patriarqis gancxadebaSi.
2
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
literaturis maRali
da mdore miswrafebani
im momentidan, rodesac literatura saerTo saxalxo interesebis TvalsawierSi moxvda da man
elitaruli moTxovnebis dakmayofilebis marwuxebs daaRwia Tavi,
mwerlobam damatebiT kidev erTi
daniSnuleba SeiZina - gamoexata
farTo masebis msofmxedvelobrivi
da yofiTi miswrafebebi, Tanac ise,
rom ar daekarga maRali idealebisadmi daintereseba. amiT srulmomcvelobiT erTgulobs mkiTxvelTa
farTo wres - rogorc elitas,
ise e.w. `obivatels~.
mwerloba Tavisi ZalebiT, rac
ki ama Tu im etapze gaaCnia, axerxebs
am movaleobis Sesrulebas, xarisxianad Tu uxarisxod, es sxva sakiTxia, magram dasaxuls aRwevs - asaxavs sazogadoebis saxes. ganviTarebis raRac etapze mwerlobas, Tundac konkretulad aRebul erT an
ramdenime mwerals uCndeba ambicia
msoflio samwerlo orbitaze gasvlisa. amas win uswrebs mkiTxvelis
gaaqtiureba.
mkiTxvelma saukeTesod icis mwerlis fasi, Tundac qveSecneulad.
Tavsac rom ityuebdes, gulis siRrmeSi, Tu is namdvili moyvarulia
literaturisa da mwerlobis, im
gulis siRrmeSi Tavis piruTvnel
Sefasebas mainc gaakeTebs. mwerali
veravis daaZalebs, ginda-ar-ginda
Cemi wignebi waikiTxeo. rodesac
mkiTxvelTa didi masa mas ajildovebs Tavisi siyvaruliT, amiT mis
ambiciebs meti Zala aqvs. es imas
ar niSnavs, rom namdvili Semoqmedi unda mieces TviTkmayofilebas.
iqneb gulwrfelobis gamo mkiTxveli uneblie SecdomaSi Sedis naklebi ganswavlulobis gamo da qvas
margalitisgan ver arCevs, TumcaRa
saukeTesod grZnobdes orives iaffasian gamoyenebis mizans - viRacas
gulSi rom moaxvedros Tavdacvis
mizniT. natyorcnisgan mtkivneuli
qvac aris da margalitic, magram
sididis mixedviT qvasa aqvs upiratesoba, sidiadis mxriv ki margalits. amisi gansja gemovnebazea
damokidebuli da mkiTxvelis fantaziaze, Torem qva da margaliti
rom erTmaneTisgan bevri ramiT gamoirCeva, es SeuiaraRebeli TvaliTac kargad SeimCneva.
mwerlobis (da ara mwerlis)
daniSnuleba ki isaa, rom sazogadoebas gamoadges qvadac da margalitadac, arCevani ki mweralzea
qvis movaleobas Seasrulebs Tu
margalitisas. arCevanic am SemTxvevaSi pirobiTia, radgan mxolod
survilze araa damokidebuli. am
SemTxvevaSi SesaZleblobam unda
imarjvos, Torem SeiZleba bunebiT
margaliti iyo da ver SeZlo qvis
garsis Camocileba da sakuTari
Tavis saukeTesod warmoCena. sadReisod ki is imarjvebs, qvad dabadebuli margalitad rom gaasaRebs
Tavs da mTeli cxovreba am imijiT
icxovrebs, sicocxlis mere ki misTvis sulerTia, darCeba Tu ara
qva qvaze mis mere. yovelTvis keTilad ar mTavrdeba, sicocxlis merec ki, gaqvavebuli margalitis
gadmomargaliteba.
erTi uciloblad aris samwerlo da samkiTxvelo sferoebSi
Tanxvedrili - mwerali wleuls
rom dawers nawarmoebs, gaisad ukeT
da ufro iolad gamouva es, vidre
srulad ar amowuravs samwerlo
SesaZleblobas. asevea mkiTxvelic
- igi romeliRac konkretuli mwerlis Semoqmedebaze Tu sazrdoobs
sadReisod, xvalisTvis mas igive
mwerali aRar daakmayofilebs da
ufro garTulebuli Sinaarsisa
da ideebis mqone nawarmoebebze gadava,
SeeWideba sxva Rirebulebis Semoqmedebas, vidre aqamde iyo, e.i. mkiTxvelis gemovneba ama Tu im mweralma daxvewa raRac etapze da man
Tavisi SesaZleblobebi amowura,
isic eZebs sxvas.
sabavSvo literaturas, romelsac saskolo saxelmZRvaneloebSi
beWdaven, zrdasruli mkiTxveli ver
waikiTxavs, arc waikiTxavs, samagierod codva iqnebian bavSvebi dawyebiT klasebSi nicSes `zaratustra~,
galaktionis `lurja cxenebi~, an
Tundac ilias `gandegili~ vaswavloT. mkiTxveli bavSviviT izrdeba
da ixveweba. mwerlisgan gansxvavebiT misi gemovnebis daxvewa amouwuravia, radgan igi arafers qmnis,
mxolod ecnoba Seqmnils rogori
sirTulisic ar unda iyos. amitom
literaturuli naRvawi TavisTavad mravalferovani unda iyos SeZlebisdagvarad.
saukuneTa ganmavlobaSi literaturis mravali Janri ganviTarda,
daixvewa gemovnebac da moTxovnebic, magram rac maradi Rirebulebaa, is dRemde ikiTxeba, misi Seqmnidan ra didi droc ar unda iyos
gavides. esecaa, literaturis istoriaSi sxva mravali mdore xarisxis nawarmoebic inaxeba - Rirebuli rom dafasdes da uRirsi Sefasdes. aq erTianobaSia mocemuli
samwerlo epoqa Tavisi suliskveTebiT, zne-CveulebebiT, politikiT, azrovnebiT. verc erTi mematiane ise
ver aRwers Tavis epoqas, rogorc
literatura, Tundac gamogonebuli
personaJebiTa da gadasxvaferebuli,
yalbi, an gayalbebuli sinamdvilis
siuJetebiT. rogori mdorec ar
unda iyos esa Tu is nawarmoebi,
masSi uTuod devs Semecnebis aucilebeli elementebi.
ar gvsurs wavikiTxoT?
es sxva saqmea. mxolod esaa,
rom arc wakiTxviT da arc waukiTxaobiT araferi ar icvleba da
fuWdeba, yvelaferi ganagrZobs erTmaneTisgan damoukideblad arsebobas da ganviTarebas (esec kerZo
da konkretul SemTxvevebSi), xolo
Tu aman masiuri xasiaTi miiRo,
maSin miviRebT araTu mxolod
mwerlisa da mkiTxvelis, aramed
mTeli eris degradacias. maSin
ukve aRarc mwerloba iqneba saWiro da aRarc saxelmwifo. amitom
erisTvis da mTlianad sazogadoebisTvis erTeuli SemTxvevebi
aminds ver qmnian.
mowoneba-armowonebazec Tu midga
saqme, paradoqsia, magram bevri mwerali Tavis naRvaws saTanadod ver
afasebda da mxolod drois wrebrunvam daamtkica Semoqmedis cdomileba Seqmnilis mimarT.
`...bokaCo sibereSi ufro didad
afasebda Tavis komentarebs dantes
`RvTaebrivi komediisadmi~ da Tavis
`saxelovan mamakacTa da dedakacTa biografiebs~, vidre Tavis `dekamerons~;
sulxan-saba orbeliani gansakuTrebuli mokrZalebiT muSaobda Tavis `katexizmosa~, `samoTxis karsa~
da `bibliis simfoniaze~. mas SeiZleba isic ki egona, rom es nawarmoebni ufro didxans gaZlebdnen,
vidre misi SesaniSnavi leqsikoni,
an misi Rrmaazrovani `sibrZne sicruisa~;
frangi mwerali abat prevo Tavis
mSvenier romans `manon leskos~
TavSesaqcev saTamaSod Tvlida. is
ocnebobda mTeli Tavisi Zal-Rone
istoriuli kvleva-ZiebisaTvis Seewira.
Tu maTi Tanamedroveebi nawilobriv SeiZleba eTanxmebodnen bokaCos, sulxan-saba orbelianis an
abat prevos TviTdafasebas, es aRar
SeiZleba iTqvas Cvens dRevandel
Taobaze - `Cven dRes daviwyebuli
gvaqvs am mwerlebis Teologiuri
da sqolastikur-mecnieruli Ziebani, maTi mxatvruli Sedevrebi ki
dResac gvxiblaven.~ (geronti qiqoZe - `Tamar mefis da SoTa rusTavelis portretisaTvis~).
dro Tavis mxriv ra cvlilebebs
Seitans sazogadoebis esTetikuri
gemovnebis CamoyalibebaSi, es mxolod momavlis saqmea. Tanamedroveoba xels ar uSlis gaecnos Tanamedrove Tu warsuli drois literaturas, iqneb mkiTxvelmave ganWvritos momavlis saTqmeli da
iqneb sadReisod iTqvas saxvalio
saTqmeli. gana ase ar iyo vaJafSavelasTan mimarTebaSi?! igi daufasebeli iyo TanamedroveTagan, mxolod aqa-iq Tu msjelobdnen mis
WeSmarit rolze saqarTvelos
kulturis istoriaSi. iqamde, akakic cdeboda didi Tanamedrovis
SefasebaSi, dafasebaze aRarafers
vambob, iyo grigol robaqiZe, romelic Tamamad aRiarebda vaJa-fSavelas msoflio korifed.
literatura,
rogorc drois
ganzomileba
arafers vambob galaktionze,
esec imitom, rom upiratesoba didi
aqvs mas... amitom literaturas
roca vaxseneb, me sagangebod gverds
avuvli galaktions da guram rCeuliSvilis poeziaze vityvi oriod
sityvas, - Zleva-gadaZleva aq waikiTxeba da kargad davinaxavT epoqasac da drosac mis yvelaze upretenzio leqsebSi, maTSi Canasaxia momavlis, da mitom.
arc erT qarTvel poetTan TvalnaTliv ar Cans momavlis Zala da
Zliereba, rogorc es am leqsebSia.
TviTon guram rCeuliSvili pretenzias ar acxadebda poetobaze,
Tanac rogorc poeti igi ar Sesula qarTul mwerlobaSi. iqneb arc
es leqsebi ar dabeWdila manamde,
sanam ar gamoica mwerlis Semoqmedebis sruli krebuli eqvs tomad.
rodesac kiTxulob am leqsebs,
imTaviTve gxiblavs misi paTosi,
riTac Sepyrobili iyo 50-iani wlebis axalgazrdoba, radgan qveynierebas evlineboda saukunovani mZlavri xerxemali - jon lenoni da
`biTlzebis~ epoqa, sadac saukunis
mimarTuleba Seicvala.
guramis poeziaSi TvalsaCinod
aris asaxuli Jini Tavisufali
miswrafebisa, sadac erTian suraTSi
paradoqsuli niuansebia Caqsovili,
rogorc amas mxatvrobaSi salvador dali aRwevda. am mcire zomis
leqsebSi, romelic araa ganwyobili riTmebiT da umeteswilad daumuSavebeli Savi masalis STabeWdilebas tovebs, daxatulia TiTqosda raRac konkretuli da realuri suraTi, da iqve mis gagrZelebad paradoqsuli, suraTisTvis SeuTavsebeli, absurduli detalia Casmuli... am dros saTaurad gamotanili idea yvelafers Tav-Tavis
adgils miuCens. amiT ymawvilkacis
poeturi azrovnebis simZlavre gipyrobs... da ise gipyrobs, rom gimonebs srul damorCilebamde, damorCileba ki sxva araferia, Tu ara
Sesisxlxorceba mweralTan, Tanaziaroba mis SemoqmedebasTan... da
gsurs mis naRvawSi sakuTari Tavi
amoikiTxo personaJad. TiTqos am
TeTr leqsebSi araferia poeturi,
yvelaferi banaluri da prozaulia, magram finali gamaognebel
disonans qmnis da swored es disonansia didi poezia. ai, aseTi erTi
leqsTagani:
`mTa maRalia da kldiani,
jixvebi - sali rqiani.
mTa maRalia da kldiani,
ferdobi - balaxiani.
ferdobs mihyveba naxiri,
naxirs aniko~.
peizaJi, ra Tqma unda, ikiTxeba,
is arafrisgan gansxvavdeba Cveulebrivi bavSvis mier gariTmuli leqsisgan. ggonia, ase uRimRamod dasruldeba leqsi, am gameorebebSi,
sadac SeriTmulia kldiani, rqiani da balaxiani... TiTqos riTmiTac didi araferia, magram finalma yvelafers Tavisi adgili miu-
Cina, Tavisi erTgvari kakafoniiT
afxizlebs mkiTxvels da afiqrebinebs, es ra wavikiTxeo. kiTxulobs
da ukve am patara leqsSi iseTi
sidiadea miRweuli, karga mozrdili leqsic rom ver daitevs mas.
aniko daupirispirda kldian mTebs
maRalsa da zed Semdgar sal-rqian jixvebs. aniko ki mwyemsavs naxirs,
an arc mwyemsavs da ubralod dgas,
rogorc yvelafris gancalkeveba.
es rom gaigo da gaisigrZegano,
marto mkiTxveli ki ara, didi mkiTxveli unda iyo, suliT poeti, unda
iyo kaci, romelsac uzomod unda
giyvardes literatura. guram rCe-
gan TavdaRweuli literatura, xolo saqarTveloSi saqme sxvagvarad
iyo - qveyanas jer kidev ar moSuSeboda 1956 wlis 9 martis xocva-Jletis iarebi, rac xruSCovis
saxelTan asocirdeboda. imave wlis
4 noembers ungreTSi CaaxSves antikomunisturi gamosvlebi, sabWoeTis
periferiebSi gadakruli sityvis
Tqma metropoliaSi gangaSad aRiqmeboda. es Zalian kargad icoda
guram rCeuliSvilma da mas ar
undoda uneburi, an winaswargamiznuli provokaciis msxverpli gamxdariyo. TumcaRa mis SemoqmedebaSi igrZnoba, Tundac iribi Tqme-
swored es bolo winadadebaa,
Tundac vuwodoT mas saleqso striqoni, romelmac misca maRalzneobrivi xasiaTi da ar CaZira is
vulgarizmSi. amas Tavad mwerali
ar dauSvebda, mas xelT epyra didi
xelovanis jadosnuri funji, romliTac laqas saucxoo warmosaxviT
suraTad gadaaqcevda.
guram rCeuliSvili gankerZoebulad idga mis TanamedroveTagan,
modioda sul ucxo xelovnebiT
da amkvidrebda axal wesebs erovnul mwerlobaSi da misi meSveobiT safuZveli eyreboda anti-gorkis xelovnebas. misTvis ufro ax-
li guram rCeuliSvilis, sxvebma
ganagrZes cxovrebis gza da moitanes dResamomdis.
poeturi tkivili
qarTul poeziaSi Tu ram Rirseuli Seqmnila, tkivilis gareSe
araferi Seqmnila. yvela poeturi
naRvawi gulis siRrmeSi atkivebuli gamoZaxilia. Tundac yvelaze
uRimRamo da trafaretuli leqsic
rom iyos, masac ki Tavisi dramatuli xvedri gaaCnia - xvedri
jvarcmuli uflis mimsgavsebis.
guram rCeuliSvilic aseTive
tkivili iyo mTels qarTul mwer-
vptc evqthbfy xbnt,b+++
kadri filmidan
`alaverdoba~,
guram rCeuliSvilis rolSi heidar falavandiSvili
uliSvilis leqsebSi araa paTetika
da lozungad qceuli gariTmuli
tkbilsityvaoba. mis leqsebSi siyvarulis ucnauri gamoxatulebaa,
ara axsna, aramed xatva, iseTive
emociis aRmZvrelia es danaxati,
rogorc Tavis droze eduard manes skandaluri tiloebi `sauzme
balaxze~ da `olimpia~. kiTxulob
da gebadeba kiTxva, sad es da sad
is, an es aq ratom, an is iq ras niSnavs? swored amaSi vlindeba guram
rCeuliSvilis usazRvro siyvaruli samSoblosadmi da satrfosadmi.
am leqsebSi zomierebaa daculi.
ai, kidev:
`kldeebs Sua quCi amosula momwvano, swori balaxi.
quCis Sua gadis biliki moruxo.
diliT aivlis naxiri,
saRamos Caivlis naxiri,
diliTac ahyveba aniko,
saRamos Cahyveba aniko.
qsovs!~
quCi balaxia (kldeebisa da quCis peizaJi vaJa-fSavelas asociacias iwvevs). magram odnav SesamCnevia am leqsSi didi qalaqis ironia
(am SemTxvevaSi Carli Caplinis
`axali droebis~ asociacia gamodis wina planze da vaJasTan da
quCTan saerTo araferi aqvs, quCa
ikiTxeba Semdeg striqonSi, da mitom). leqsSi Tanxmovnebis SeriTmebis eqsperimentia balaxi-biliki
`b~-si da `l~-si), esec imitom,
rom prozisken ar unda gadaxriliyo es patara etiudi. sarkazmiT
mZafrdeba suraTi, Tu sityvas `quCis~ miviRebT zmad - ara balaxs,
aramed qalaqis urbanistul detals, anu quCad - `quCis Sua gadis
biliki moruxo~.
tfilisSi axali quCebi xeivnebiT ewyoboda da is xeivnebi marTlac quCebis Sua gadioda. Semdegi sityvaTSeTanxmeba amZafrebs am
azrs da mTidan qalaqSi CamovdivarT `diliT aivlis naxiri,
saRamos Caivlis naxirio...~
am leqsSi orazrovneba didis
ostatobiTaa Casmuli da Tu ver
dainaxe es, ver dainaxav TviT leqsis mTlianobas. aqac anikoa yvelafris gadamwyveti, aniko am SemTxvevaSi moqmedebs, anu qsovs. swored am leqsis finalia maneseuli
emociebiT datvirTuli. siyvaruli im mTebisadmi, quCisadmi (Tavisi orazrovnebiTa da sarkazmiT,
ara-dacinviT), anikosadmi metadre
uCveulod ixateba. mTebsa da quCSi,
igive am sityvis zmur gaorebaSi
samSoblo ikiTxeba, Tavisi naxiriT,
romelzec amaRlebulia aniko, miyveba da moyveba naxirs. erTis gagebiT isic naxiris nawili iqneboda, aniko rom ar hqviodes.
esaa poeturi siZliere.
metic - guram rCeuliSvili
yovelmxriv erideboda disidentur
poziciaze yofnas, TumcaRa moqalaqeobrivi movaleoba yvela ideologiaze maRla idga. samSoblosac
am TvaliT uyurebda da xedavda,
vidremde cocxali iyo. sagangebod
usvamda xazs sabWouri yofis upiratesobas dasavlurisaze, raTa vinmes cili ar daewama misTvis antisabWoTa mwerlobaze.
im dros Zalas ikrebda solJenicinis Semoqmedeba, igi im periodSi axali amnistirebuli iyo. literaturul wreebSi ki mainc trialebda mzardi opoziciuri Janri,
miT umets maSin, roca antistalinurma politikam cxovrebis yvela
sferoSi gaidga fesvi. ruseTSi
im xanad kargad SefuTuli miewodeboda mkiTxvels socrealizmis-
biT adamianuri guliswyroma. igi
exeba akrZalul Temebs - meZavebsa
da erotikas. magram uCveuloa, TiTqmis warmoudgeneli, aSkara politikuri poezia, romelic ganwiruli iqneboda wlebis manZilze mwerlis, an sukis ujraSi dasapatimreblad, es ukeTes SemTxvevaSi.
leqsma epoqa daafiqsira da jiqur gadaTvala dro, Tu rodis
mouwevda gamomzeureba da siyviTlisagan aRmdgariyo. am nawarmoebs
saxarebidan epigrafi aqvs wamZRvarebuli: `erT loyaSi rom sila
mogartyan, meore unda SeuSviroo~.
mere guram rCeuliSvili misTvis
uCveulo RvarZliani sarkazmiT aRwers TvalsawierSi moxvedril panoramas –
`xaraCoebi
wiTeli plakatebi
buldazerebi
yviTeli plakatebi
da kombainebi
da eskavatorebi
da lozungebi
da uTvalavi: mtredebi,
da Segoneba erTi:
da Tu mogartyes erT ybaSi,
erTxel
iseTi daade, rom meore
veRar moaswros~
es bolo Segoneba ki mTeli sabWoeTis moralia. raRaciT karl
sendbergis paToss maxsenebs da uolt uitmanis Jurnalisturi poetikis xerxemals.
rac Seexeba amerikanizms qarTul
kulturul samyaroSi, es movlena
stalinis gardacvalebis Semdeg
iRebs saTaves da rkinis fardis
aqeT aRwevs. es is periodia, roca
sabWoTa-amerikuli urTierTobebi
raRacnairad daTba politikur doneze da es kulturul urTierTobebze aisaxa. axalgazrdoba xarbad daewafa socrealizmisTvis ucxo da SeuTavsebel Semoqmedebas.
erTi pirvelTagani guram rCeuliSvilic iyo. sworupovari asaxva
am tendenciam pirvelyovlisa prozaSi hpova, Semdeg Tavisufali Temebis SerCevis princi piT man poeziaSic gadainacvla. mwerali Tavisi simpaTiebis afiSirebas ar axdenda arasabWouri literaturis mimarT, mxolod amerikeli mwerlebisagan iswavla, Tu rogor unda
ewera arasabWourad. man uceremoniod gadauxvia dadgenil Stampebsa da kliSeebs. qarTul mwerlobaSi grigol robaqiZis Semdeg
ar moiZebneba guram rCeuliSvilis
garda sxva mwerali, romelic ase
Tamamad, ase TvalnaTliv da ase
xatulad werdes erotiul Temebze, aqa-iq pornografiuli elementebiT rom amZafrebs siuJets, suraTs an etiuds. prozaSic da poeziaSic man saukeTesod aiTvisa es
teqnika da iseTi zomierebiT, arsebul kanonTan rom ar hqonoda winaaRmdegoba. ggonia erotika, uyureb
warmosaxvaSi wanakiTxs da pornografias grZnob, arada igive gasaocari finali sapnis buStiviT
fantavs erotikasac da pornografiasac da sul sxva suraTs gaZlevs, finalamde rom ver warmoidgendi, iseTs, `erTxel Rame, erTxel Rame,
kocna yovel Rame,
cxeli barZayebi,
xeli barZayebSi,
kocna barZayebSi da
marTla Rame, marTla Rame,
civi barZayebi,
xeli barZayebSi,
Zili ugrZnobeli.
da CemSi gaCnda orive erTad:
eWvi da siyvaruli~
lobeli iyo hemingueis literatura da armstrongis musika, vidre
gorkis literaturuli receptebi
xelovnebis yvela sferoSi, sadac
gabatonebuli iyo yalbi bedniereba komunizmis ybadaRebul Saragzaze. ai, erTi leqsi `heminguei!
axali stili.
moxuci zRvaSi.
Tevzi daglejili
zvigenis piriT~
(Note bene: hemingueis gavleniT
mas erTi novela aqvs dawerili,
sadac moxucma monadirem dakodil
jixvs mTis wveramde sdia, vidremde ar gaimarjves orivem da sikvdilma ar Seariga).
ai, meore leqsic `ukravs lui armstrongi
(es fraza saTaurad aqvs gamotanili, TumcaRa SeiZleba striqonadac CaiTvalos. m.k.)
armstrongi ukravs:
kbilebdakreWili,
TvalebdaWyetili
Savkaniani
ZuZus swovs ledis~.
orTave suraTi TvalnaTlivia
pikasos StrixebiviT. metwili misi
esTetika da literaturuli meTodebi evro-amerikul yaidazea moqceuli, magram qarTuli muxti sityvieri masalis wyobaSi TanSezrdiliviT avsebs ucxours.
es araa gaucxoeba, es saucxooa...
sicocxlis bolos sul zRvaze da zRviT mogvril ulmobel
bedisweraze fiqrobda. iqneb Tavis
erT-erT ukanasknel leqsSi dedas
imas eubneboda, rom yofiliyo mSvidad yvelafris mimarT, rac moxdeboda da afrTxilebda ar Camosuliyo zRvaze ara imitom, rom Relavda zRva da amitom uTuod daixrCveboda, albaT mxolod imis
gamo, rom sakuTari TvaliT ar
exila dedas Svilis sikvdili da
amiT ar damxrCvaliyo zRvaSi:
`deda!
ar Camoxvide zRvaze,
zRva Zalian Relavs
SenTvis ar SeiZleba aq curaoba
zRva Zalian Relavs
Senc Zalian Relav
ar Camoxvide icode zRvaze...~
... da bolos, mwerlis sruli
suraTi Cans, misi miswrafebebi, moswrebuli dialogebi, iumori, mTeli
axalgazrdoba - `daundobeli survili lomis~ - siyvaruliTa da
eWvebiT, rogorc amas TviTon aRwers... da igi maradi axalgazrdad
mkvidrdeba TanamedroveTa da STamomavalTa SegnebaSi: mousvenari, sicocxlis JiniT savse da lamaz
vnebebSi CaZiruli:
`rusi gogoebi da qarTveli biWebi advilad ugeben erTmaneTs. erTerTi fokusebs akeTebs. falosi
nel-nela cxoveldeba, papiross ukideben.
- asanTi CamiqreT, lamazo.
- fu! - Caqra.
- axla makoceT!
- ratom?
- aseTia wesi, vinc asanTs Caaqrobs, unda akocos amnTebs.
- marTla?
gogo gakvirvebas ver aswrebs,
vaJkacis mZlavr mkavebSi moqveuli
maluli sixaruliT TanagrZnobas
ucxadebs vaJis anTebul tuCebs.
garSemo xarxaria!”
ai, fsiqologia da xasiaTebi
axalgazrdebis, mTeli Taobis, romlebic modiodnen TavianTi onavarobiT, modiodnen da movidnen, Rirseuli STamomavloba didi winaprebis, magram meteoriviT gaelvebuli
darCa qarTul sinamdvileSi saxe-
lobaSi iseve, rogorc baraTaSvili. isini oqros asoebiT Sevidnen
erovnuli mwerlobis saganZurSi
rogorc marad axalgazrdebi. maT
Semdeg ki cxovrebam Cveuli ritmiT ganagrZo svla.
bevri poeti Semovida qarTuli
mwerlobis did ojaxSi da kargi
mapinZlis adgili daikava. esec ki
tkiviliT xdeboda, sulieri tanjva rom hqvia saxelad. sxvanairad veravin damkvidrdeboda myarad am mZlavri fesvebiT nakveb
did saxlSi. yvelaze paTetikur
da samxiarulo lirikasac ki Tan
sdevda poeturi tkivili. kiTxulob leqss da ggonia haeriviT
msubuqiao misi amosunTqva, magram
SigadaSig rogori gminvaa avtoris.
kargad davugdoT yuri da Cvenc
gvetkineba, Cvenzec gadmova is didi
tvirTi da tvirTdaclili da tkivildayuCebuli Tavisuflad amoTqvam `lamis saxlSi SemoWras TuTa,
lamis welze Semomxvios xeli.
gamiRimebs, Tvals Camikravs mudam
xe lamazi, xe zurmuxtis feri.
ra CurCuli esmis yurTa CemTa,
ra CurCuli damdagveli, mwveli.
lamis saxlSi SemoiWras TuTa,
lamis Tavze gadamisvas xeli~
(ana kalandaZe).
es yvelaze saukeTeso SemTxvevaSi,
Torem musikaloba qarTul leqss
yovelTvis damuxtuli aqvs, is araa
mocartiseulad gawyobili, mZimea
qarTuli leqsis melodika, miuxedavad striqonTa haerovnebisa. qarTuli leqsTwyoba Tavisi bunebiT
locvismieria da masSi ritmi daZabulia, RmerTTan laparaks hgavs
qarTuli poezia, da mitom. es kia,
rom zogi kargad da moxdenilad,
ostaturad laparakobs RmerTTan,
zogic mdored da gacveTili frazebiT, magram mainc laparakobs. xom
xotbaa igive ana kalandaZis leqsSi
`saqarTvelo lamazo~, magram Sinagani daZabuloba uTuod igrZnoba,
emociurad ganawyobs leqsis msvleloba da metad da metad iZabeba
ritmi, azri – Sinagani siamayiT
gamoixateba:
`qari gimReris nanasa,
zRapars giambobs Wadari,
Zewnam alersiT amavso,
iWvebiT naavadari,
saqarTvelo lamazo,
sxva saqarTvelo sad aris...~
TiTqos araferi, magram daZabuloba matulobs Semdeg da Semdeg
striqonebSi da aRwevs iseT apogeas,
rom mTelis xmiT unda iyviro da
gaagono qveynierebas Seni gulistkivili, Torem RmerTs CurCuliTYnaTqvamic esmis:
`ca varskvlavebiT ivseba,
ca arca risi sadari,
mTvare rom amobrwyindeba,
guli gafrenad mzad aris,
dideba, Seni dideba,
sxva saqarTvelo sad ari~.
mere da mere mtkicdeba sityva,
mere da mere siTamame emateba azrs,
grZnobis xveulebSi Sedis da sulSi aRwevs RvTaebriv malamod. yvelaferi iTqva, daixata sruliad
saqarTvelos peizaJi Tavisi ganumeoreblobiT, simZafre ki ganmeorebaTa wyebaa, unda iTqvas kulminacia:
`aq daibada `suliko~,
mzisken gafrinda merani~...
da:
`mTaT orbis frTebi moisxes,
caSi asula Zerai~...
aseTive modeliT aris ganwyobili murman lebaniZis leqsi `odesme
didi yofila saqarTvelo~. aqac
muxti daZabulia, tkiviliania, daZarRvulia. musikalobac da ritmikac TavisTavad cvalebadia Sinaarsidan gamomdinare. leqsis pirveli nawili ocnebasaviT laRia, ocnebovani, sityva-xatulebiT akinZuli, CamonaTvalicaa didi kacebis,
mere aRwerilia qveynis mdgomareoba mTels maSindel samyaroSi:
yofila nikofsiT darubandamde
gaWenebuli da gamoWenebuli;
rtoebgaSlili da gamoCinebuli
yofila or-zRvas-Sua
aRmocenebuli.
fie! saqarTvelos hyolia vaslebi
Tamars ukrefia
sul oqros vaSlebi!
tevri gviwaldia, ise gvizardia,
rom gavmzadebulvarT
axal bizantiad.
am teqstze dawerili musikac
ki ise ostaturad aris Sexamebuli leqsis xasiaTTan, rom ifiqreb
leqsica da musikac an erTdroulad daiwera an erTi da igive avtoris daweriliao. iqamde leqsis
meore nawilis ritmikis, Sinaarsisa
da ganwyobis aRreva iwvevs TviT
melodiis aRrevasac da grZnob sulis foriaqs, rodesac mReri, an
kiTxulob:
`magram ucabedad matli areula,
borbali ukuRma datrialebula.
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
3
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
CvenTvis monRolia pirveli
sasjeli,
monRols mohyolia Turqi
da sparseli.
turfa saqarTvelo
yornebs wauRiaT,
sparseTs da osmaleTs
Suaze gauyviaT...~
poeti frTxilobs, radgan karze
1969 weli idga da rusze frTxilad unda moekida xeli, magram
samarTlianoba iTxovda, rom aucileblad unda moekida. gamosavalic
poeturic i pova da Sefarulic,
veravin rom ver daazianebda, iseTi.
vkiTxulobT da gvinda meti samduravi amoTqvas, magram esec sakmarisze meti iyo. igi Tavis gulistkivils ase gamoixatavs:
`- ra dros leqsiao,
moukvda patroni!
xmliT Semovardnila
erekle-batoni...
amas mohyolia:
`vah, droni! vah, droni!~
es sifrTxilea da windaxeduloba, magram ara moTviniereba. kiTxulob am leqss da Senc im saqarTveloSi imyofebi, rasac kiTxulob
da aRiqvam. es sityvakazmulobis
didi miRwevaa. marTalia, patriotuli Tematika umetes SemTxvevaSi mdore xarisxis gamo dRemde
iTvleba lozungur da trafaretul poeziad, magram gaaCnia vin
qmnis leqss - xelovani Tu xelosani.
CvenSi leqsTa xelosnebi bevria,
ufro cotaa xelovani, magram xelovanTa saxelebi imdenadaa daculi da pativ-didebiT mosili, rom
xelosanTa saxelebis raodenobas
bevrad aWarbebs. aba, Tundac murman
lebaniZis erTi striqoni simRerad
qceuli rad Rirs `moganatre saTibi da tye,
suni qusliT gasresili anwlis~
sxva vin ityoda am sityvebs, Tu
ara mwerali, romelic samSoblo
miwas suliT SeigrZnobs da guliT
misi siRrmidan feTqavs sixarulad
Tu mwuxarebad. mxolod faqizi
grZnobis moazrovne SeigrZnobs qusliT gasresili anwlis suns, mxolod grZnobieri adamiani uyurebs
muxnarSi gakidul yviTlad CaRamebul cas, mxolod spetaki kaci
ityoda da ara avTvali am sityvebs
lamaz qalze `Sen qarTlosis Wigos
Seewebe colad kurTxeuli iyos
Seni qmarTan wola~.
es araa aRviraxsniloba, es silamazea mSvenierebaSi gadazrdili, riTac mTeli qveyana xarobs, xarobs
da ambobs:
`da wlebi gadisocis xdeba,
vinc iyo aTis...~
sasiyvarulo lirika uxvia CvenSi da rac mTavaria, gulwrfeli,
sul erTia, bednierebiT mosili
iqneba misi striqonebi, Tu sevdiT.
umeteswilad, qarTuli anakreontea
sasimRero masalaa, xilvebic gasaocaria. maTSi poetis filosofiuri azrovneba srulad warmoCndeba mTeli didebulebiTa da yovelgvari ideologiuri kliSeebis
gareSe. yvelas kargad gvaxsovs
amRerebuli irakli abaSiZis mSvenieri leqsi `Tovli~.
`wuxel Tovda,
netav CemTan rad ar gaCndi,
genaxe da ZilSi tbilad
dagexure.
me avdeqi pirvel Tovlze
ganTiadSi
da veZebdi Sens patara
nafexurebs~.
am leqsSi ikiTxeba sifaqize siyvarulisa, roca pirveli Tovlis
sispetake amZafrebs sevdisa da sixarulis ganwyobas. aq ZarRviani
qarTuli sityva melodiuri kdemamosilebiTa da sinarnariT mimdinareobs. xilva Tu xedva, me ar
vityvi originaluria-Tqo, magram
mimzidvelia da yvela Seyvarebuli
gulisTvis maxlobeli da nacnobi
- Rame, pirveli Tovli, Zili da
siyvaruli. kiTxulob am leqss
da Tu Seyvarebuli ara xar, ginda,
gaxde Seyvarebuli da modiodes
Sens TvalsawierSi pirveli Tovli
da satrfos siyvaruli gezmanebodes. igive irakli abaSiZe ambobs
da Tavis naTqvamSi gulwrfelicaa da marTalic `striqonSi sityva
sul ar daswuro,
guls ar ahxado
yvela sarqveli,
leqsi bolomde ar daamTavro,
ar daasrulo yvela saTqmeli...
xom sulerTia, Sens RaRadebas
gascris, gacxrilavs
is RvTis saceri.
RmerTi iq iwyebs,
sadac mTavrdeba
striqoni mgosnis
xeliT naweri.
sul nu amoTqvam
Sens did zRvis Relvas,
mSvidad iTmine mgosnis saTmeni,
rom Tavis sulSi
Senma mkiTxvelmac
eZebos sanTliT Seni saTqmeli~.
sityva ar Zunwobs, sityva mravlismTqmelia, igi qveteqstebiT qmnis gansxvavebuli xiblis Semoqmedebas. mas is Zala gaaCnia, rac
wyals, miwisqveSa dinebebiT rom
qmnis TvalTuxilvel mdinareebs
da Cveulebriv kanonebs miRmaa daRmasvlis nacvlad aRma miemarTeba, Tvalsawieris aRmarTi TvalTuxilvelad daRmarTi romaa. fiqrob
da gtanjavs sityvis Zliereba TanwyobiT gamdidrebuli da gamSvenierebuli. nebismieri Janri leqsis
marwuxebSi moqceuli erTi didi
sulis tkivilia da meti araferi. kafiebica da eqspromtebic, moswrebuli Tqmebica da saxotbo leqsebic Tavisi sawyisidan gamomdina-
re adamianSi ganivTebuli wuxilia, wuxils ki qarTveli kaci
yovelTvis leqsad gamoTqvamda da
axlac gamoTqvams. masSi poeturi
energia locvasTanaa Serwymuli
da Tu leqss waikiTxav erT gabmul tonalobaSi, Tavisi mReradi
xmovanebiT locvasaviT ava zecamdis
RmerTTan da naTqvamis miRma naTqvamis gamomwvev tkivilebs Seavedrebs ufals.
leqsis teqnika, ase vTqvaT, samwerlo stili CvenSi mravalferovania, radgan didi poetebis Semoqmedebaze viTardeboda saleqso teqnika, didi poetebi saqarTvelos sinamdvileSi arc Tu ise cotani arian,
didi kacebi ki - marTlac cotani,
amitomaa tkivili yovel leqsSi.
didi kacis tkivili msmenelamdis
ar midis, midis mxolod gulis
wuxili raRac movleniT gamowveuli, tkivili ki mxolod RmerTamdis adis didi kacebis. didi poetebis tkivili xalxSi ibneva unikalurad Sesrulebuli leqsebiviT.
rodesac vfiqrob qarTul poeziaze da geronti qiqoZis Sefasebas vixseneb Ceni mwerlobis Sesaxeb, cota ar iyos maocebs mis mier warmodgenili modeli - `dRes
saqarTveloSi bevrad meti lirikuli leqsi iwereba, vidre moTxroba, romani an dramao - werda igi
jer kidev 1914 wels, - es imis
maCvenebelia, rom Cvens mwerlobas
SemoqmedebiTi energia aklia. yoveli moqmedi xalxi da yoveli moqmedi epoqa Tavis Tavs epikur da
dramatiul xelovnebaSi hxatavs~.
Semdeg kritikoss CamoTvlili aqvs
epoqaluri mniSvnelobis mwerlebi
da maTi saetapo nawarmoebebi da
Tan dasZens - `... kalderonis, Seqspiris da ibsenis dramebi moZravi,
mRelvare da energiuli Taobebis
esTetikuri saxea. lirika xSirad
eTnikuri daRlilobis maCvenebelia
da misi gadaWarbebuli lirizmi
erovnuli xasiaTis garbilebas iwvevs...~ (geronti qiqoZe. werilebi,
esseebi, narkvevebi. gamomcemloba `merani~ 1985w. gv. 154).
Cemi Rrma rwmeniT da sinamdvileze dakvirvebis Sedegad SemiZlia
vTqva, rom Rrma lirizmi eris daRlilobis ki ara, Zalebis mokrebis
maCvenebelia, erovnuli xasiaTis
garbilebas ki ara, gamtkicebas iwvevs. aba, vaJa-fSavela sxva raa, Tu
ara erovnuli Zalebis konsolidacia, iberiuli modgmis xasiaTis
msoflio warmoCineba. yvelaze metad es mis poeziaSi gamoixata,
proza da epikuri Janri am Zalisa
da Zlierebis gavrcobaa da sxva
araferi.
me sagangebod mimovixile guram
rCeuliSvilis poezia, es im dros,
roca literaturis istoriaSi igi
Sevida prozaikosis saxeliT. misi
poeturi naqmni Tavisi ZlierebiT
energiis Semkvrelia, mZlavri muxti da bazisia prozauli nawarmoebebisTvis. sxva rom araferi vTqvaT,
muxran maWavarianis ZarRviani poezia ikmarebda magaliTad mosatanad.
ver ityvi, ena ver mogibrundeba
rom Tqva - `lirika xSirad eTnikuri daRlilobis maCvenebeliao~,
xSirad ki ara, saerTodac, rodesac waikiTxav muxraniseul leqss:
`mze amodioda,
mTvare Cadioda,
mamali yioda,
kvamli adioda,
viRaca tiroda,
viRaca Cioda,
viRacas Sioda,
viRacas scioda, da dro gadioda~.
monumenturi poezia SeuZlebelia erovnuli energiis sisustis
gamovlineba iyos. swored monumenturi poeziaa muxranis Semoqmedeba,
sxvanairad imzireba, misi leqsi
araa Cveulebrivi standartuli
leqsi, da mitom. is iseTivea, rogorc monumenti, yoveli kuTxidan
imzireba, grZnob, xedav, iqa xar Senc,
sadac leqsi migiTiTebs - an sabasTana xar, ludoviko XIV-is karze
momlodine da mefesTan meTxuTmete kacad SesulTan, Sen yvelgan
Tanamonawile xar - ruseTis susxSi gadaxvewili rom miicvala
ucxoobaSi, an faskunjs mihyavxar
zeda-qveyanaSi da Sen yvelgan Tanamonawile xar mTeli poeturi naqmnis
`mzisken mimafrens faskunji, faskunjs ufskrulis aqvs kuWi;
mena sagzali var misi,
magram veyofi?!
ar vici!
mifrinavs lurji faskunji, isic lurjia, cac lurji;
eWvisa maxrCobs maryuJi, ver Cavxvdi, udevs ra gulSi,
Zunwia sityva-pasuxSi.~
Cven didi poetebi gvyavda da
gveyoleba. Sesabamisad amisa, mkiTxvelebic gvinda didi adamianebi da
inteleqtualebi iyvnen. gvyavda aseTebic, ra Tqma unda, isini TavianT
sayvarel mwerlebTan bWobdnen, msjelobdnen, kamaTobdnen, bevr maTgans
mimowerac hqonda. dRes dakninda,
marTalia, epistolaruli literatura, magram samagierod werilebi
mesijebma Caanacvla. Seicvala mentaliteti da midgoma yvelafrisadmi. ramdenadac amaRlda komunikaciis teqnikuri done, imdenad damdablda inteleqtualuri done.
SegviZlia davrwmundeT amaSi, rodesac wavikiTxavT internet-gamoxmaurebebs sxvadasxva sakiTxebze, mwerloba iqneba es, kinoxelovneba Tu
sxva internet-portali. gamoxmaurebaTa absoluturi umravlesoba
uwignurobis tipiuri nimuSia. amas
ki mxolod didi da amaRlebuli
mwerloba ver uSvelis. aki qarTuli xalxuri andaza gvamcnobs imas,
ra dilemis winaSec vdgavarT karg mTqmels kargi gamgone undao.
dums
qarTuli proza erovnuli azrovneba
dakvirvebuli mkiTxveli iolad
aRmoaCens erT aseT kanonzomierebas,
an aRmoCenils daadasturebs - CvenSi poetebi amavdroulad kargi
prozaikosebic arian, xolo prozaikosebi amavdroulad naklebad arian kargi poetebi. Zneli saTqmelia
amis mizezi, magram esecaa, rom sikarge marto gankerZoebuli Janrebis
ganviTarebiT ar xdeba. literatura fasdeba erToblivi suraTiT misi sikargec da sicudec - ra
metadaa daxvewili da ra naklebad.
Cveni erovnuli mwerlobac asevea,
misi ganviTarebis sxvadasxva safexurze mTeli misi interesTa sfero
ikiTxeba da sazogadoebis suraTi
ixateba.
XX saukuneSi qarTulma prozam
sami ganStoeba warmoSva - erTia
grigol robaqiZis gza (siuJetis
mistifikacia, Tanamedroveobis miTologizacia, winadadebis daZabuli energia, Sesabamisad garTulebuli aRqma), meore - konstantine
gamsaxurdias gza (siuJetis klasikuri awyoba (hiugoseuli meTodiT), Tanamedroveobis gadatana istoriul warsulSi, an Tanamedroveobis fasadis galamazeba warsulis nostalgiaze dayrdnobiT, winadadebebis gapoetureba, Sesabamisad
teqstis kiTxvisas wina planze
intonaciis wamoweva), mesame gza
mixeil javaxiSvilis gzaa (siuJetebis simZafre Janrobriv mravalferovnebaSi, Tanamedroveoba arc istoriaa da arc miTologia misTvis,
is marad mdgradi fenomenia, romlis
garSemoc trialebs adamianTa azrovneba. ase rom, fotografiulia
Tanamedroveoba javaxiSvilisTvis,
sityvaTSeTanxmeba martivia, advilad aRsaqmeli, pirdapir da uSualod zemoqmedebs mkiTxvelze imdagvarad da im dozirebiT, rogorc
es surs mwerals).
samive mwerals gansakuTrebuli
xvedri arguna bedma - erTi ucxoobaSi gadaikarga, meorem komunizmis marwuxebi da xundebi sicocxlis bolomde atara da Tavis
Svils uanderZa am marwuxebisa
da xundebis gadagdeba, mesame sayovelTao represiebs Seewira.
magram Semoqmedeba iseTi ramaa,
rom is imTaviTve ganagrZobs sicocxles mwerlis cxovrebisa da Semoqmedebis miRma.
robaqiZis gza, marTalia, gvian,
magram mainc ganviTarda CvenSi. am
gzas ZiriTadad Wabua amirejibis
Semoqmedeba icnobs. erTi meorisgan
ar gamomdinareobs, magram paralelurad midian, ggonia gadaikveTao,
magram gadakveTis miraJia mxolod
da yvelaze metad am dros arian
erTmaneTisgan radikalurad dacilebulni.
meore gzam qarTul mwerlobaSi xvavrielad ganagrZo Tavisi
arseboba. istoriulma Janrma fexi
moikida CvenSi, istoriaSi veZebdiT
erovnuli TviTSegnebis gaRviZebis
mTavar keras da marTalic gamodga,
xelic veravin SeuSala, Tundac
ideologiuri TvalsazrisiT, Cveni
qveynis gmiruli warsulis egidiTYkeTdeboda es yvelaferi. ra
Tqma unda, iqneboda da iyo kidevac ideologiuri kliSeebi da
akrZalvebi, magram amas ise akeTebdnen Cveni mwerlebi, rom Znelad
SesamCnevi gamxdariyo mkiTxvelisTvis TeTri Zafi Sav naWerze. TumcaRa iyo levan goTuasTanac, grigol abaSiZesTanac (am SemTxvevaSi
gamoricxuli araferi iyo da saerTod, gasakviri is iyo, rom grigol
abaSiZem xeli mokida istoriul
Janrs, laSa-giorgize iqneboda es,
Tu cotne dadianze), levan sanikiZesTanac, da Semdgomad kidev vinc
muSaobda am JanrSi.
mesame gzac uxvad ganviTarda
CvenSi - mixeil javaxiSvilis stili, gadmocemis kultura pirvelma
guram rCeuliSvilma aitaca. mis
SemoqmedebaSi sarkazmic ikiTxeba,
dramatizmic da sinamdvilis mzera.
mixeil javaxiSvilis msgavsad usworebda Tvals guram rCeuliSvili sinamdvilesa da Tanamedroveobas, albaT amitom iyo, rom arc
erT maTgans ar eRirsa bunebrivi
sikvdili. isev da isev ideologiuri saxesxvaobiT javaxiSviliseuli iumorisa da sarkazmis SemoqmedebiTi memkvidre nodar dumbaZe
gaxda. im sayovelTao represiebma
nodar dumbaZis mamis sicocxle
Seiwira da deda mravali wliT
gadaasaxles, ese igi masac Seexo
am avbediTi wlebis qaosi. yvelaferma aman Taviseburi asaxva hpova
mwerlis SemoqmedebaSi.
mixeil javaxiSvilis Semoqmedebis xazs bevri mimdevari gauCnda,
gansakuTrebiT mas Semdeg, rac sabWoTa kavSirSi pirvelad daibeWda
mixeil bulgakovis `ostati da
margarita~ (marTalia Semoklebuli da damaxinjebuli formiT, magram mainc daibeWda). agreTve gansakuTrebuli yuradRebis centrSi
moxvda represirebuli mwerlis
Semoqmedebis ZiriTadi Strixebi
mas Semdeg, rac solJenicini gaaZeves sabWoeTidan da qveyanaSi daiwyo disidenturi moZraoba. Tu vinmes surda opoziciuri ganwyoba
gamoexata, amas mixeil javaxiSvilis stili da xasiaTi Seefereboda. aseTebi iyvnen guram doCanaSvili da nodar wuleiskiri.
tfilisis quCebSi ki imxanad daiareboda meudabnoe beriviT saxemoRuSuli moxuci yvelasgan miviwyebul Coxa-axaluxSi Cacmuli, raTa
amiT mainc gaemaxvilebina Tavisi
Tanamedroveobis yuradReba. misi
mzera ki Tanamedroveobis miRma
iyo mimarTuli. Semogyurebda, imTaviTve grZnobdi
SenSi,
Sens mier,
SeniT,
Sengan,
Sens miRma gatarebul mzeras.
warsulSi iyo es mzera Tu momavalSi, aravin icoda, esaa rom TanamedroveobaSi ar iyureboda. iyureboda da Tavis dReebs iTvlida
gulistkiviliT.
XX saukunis 60-70-ian wlebSi
teqnikis ganviTarebasTan erTad adamianebs gauCndaT gamZafrebuli interesi gamoiZion esa Tu is istoriuli movlena teqnikur, samedicino Tu sxva mravali eqspertizis
Catarebis gziT. erTi aseTi gamoZieba ruseTSi Catarda, SeiZleboda Tu ara puSkinis gadarCena im
droindeli samedicino saSualebebis gaTvaliswinebiTo. erTi ram
calsaxad iTqva: puSkinis Wriloba
dRevandeli realobis gaTvaliswinebiT sasikvdilo ar ariso. Semdeg
ki daiwyes msjeloba romelma eqimma
mkurnalobisas ra daaklo, poetis
sikvdili rom gamoiwviao. safuZvlianad iqna Seswavlili imdroindeli samedicino SesaZleblobebi
da Seadares imas, Tu ra gadaudebeli daxmareba iqna gaweuli. agreTve swavlobdnen cecxlsasroli
iaraRis Zalas da TviT Wrilobas,
iqamde im eqimTa erudiciiT dainteresdnen, vinc aRmouCina ukanaskneli samedicino daxmareba puSkins.
azri aq gaiyo, zogi abralebda
samedicino personals arakompetentur mkurnalobas, zogi neitralurad iyo ganwyobili maT mimarT,
zogic TavgamodebiT icavda eqimTa
reputecias. kidev erT daskvnamde
mividnen - rogoradac ar unda
emkurnalaT puSkinisTvis, XIX saukunis 30-iani wlebisTvis msgavsi
Wriloba sasikvdilo iyoo. ase
rom, mkiTxvelma sazogadoebam puSkinis gadarCenis iluzia dakarga
da gantevebis vacad medpersonali
ar gamoadgaT.
amiT imis Tqma msurs, rom saukuneebis Semdegac erTguli mkiTxveli imis Ziebas iwyebs, SeiZleba
Tu ara ama Tu im mwerlis (mocemul SemTxvevaSi puSkinis) sicocxlis gaxangrZliveba, mkiTxvelis
cxovel interesebSi Sedis Tavisi
saukunis mwerlis dReTa grZeloba,
da mitom. amisaTvis TviTon mwerali unda iyos misabaZi rogorc
pirovnulad, aseve SemoqmedebiTadac.
es naTeli dadasturebaa mkiTxvelis uryevi siyvarulisa.
Cven dRemde Segvtkiva guli didi qarTveli poetis SoTa rusTvelis biografiis dakargvis gamo
da yvelas vabralebT amas, iqamde
Tamar mefesac ki, radgan Cven wignieri xalxi varT da Cven `vefxistyaosani~ gviyvars da Tu `vefxistyaosani~ gviyvars, Sesabamisad misi
avtoric gviyvars. Tamaric rom
iyos, Tu vinmem raime dauSava am
did kacs qarTveli erisas, Cven
mainc ganvsjiT. xolo es rom ar
momxdariyo da Tamaris saxeli
SeubRalavi darCeniliyo, albaT, amisaTvis moigones miTi rusTvelisa
da Tamaris gamijnurebisa.
ai, esaa qarTvelis buneba da
kidev isic, rom xelidan xelSi
gadadioda `vefxistyaosani~ aTasi
safrTxis miuxedavad, mziTvebSi
atandnen SeZlebuli ojaxebi am
wigns gaTxovil qaliSvilebs. es
Tavganwiruli mkiTxvelis erTgulebaa, iseTi, rogoric mxolod ganaTlebuli eris fesvTa simtkicem icis.
manuCar kaWaxiZe
radgan Facebook-ma wamyvani
roli iTamaSa ajanyebebSi, romlebsac tunissa da egvi pteSi
xelisuflebis damxoba mohyva,
SeiZleboda imis warmodgena, rom
kompaniis xelmZRvaneloba am istoriuli momentiT isargeblebda,
raTa sakuTari qseli demokratiuli cvlilebebis lokomotivad
warmoeCina. Tumca, mas amaze saubaric ki ar surs.
axlo aRmosavleTSi ajanyebebis Semdeg es media giganti sxvadasxva mxridan zewolas ganicdis. miuxedavad imisa, rom aRniSnuli socialuri qseli saprotesto gamosvlebis organizatori aqtivistebis xelSi informaciis gacvlis erT-erT ZiriTad
instrumentad iqca, mas ar surs,
rom mikerZoebulad da calmxrivad miiCnion.
Facebook-i SiSobs, rom zogierTi qveyana, magaliTad iseTi,
rogoricaa siria, sadac kompaniam
sul axlaxans ganamtkica sakuTari poziciebi, mis gamoyenebaze
SezRudvebs daawesebs, an qselis
momxmareblebis TvalTvals daiwyebs. garda amisa, Facebook-s
ar surs misi mtkice da uryevi
politikis Secvla, romlis Tanaxmad momxmarebelebi qselSi
TavianTi namdvili saxelebiT unda daregistrirdnen. kompania acxadebs, rom aseTi moTxovna momxmareblebs TaRliTobisa da motyuebisgan icavs. Tumca, zogierTi
uflebadamcveli acxadebs, rom
es moTxovna bevr adamians safrTxes uqmnis xelisuflebebis
mxridan, romlebic gansxvavebuli
azris CaxSobas cdiloben. maT
Soris aris siuzana vila, arakomerciuli organizacia Movements.org-is momxmareblebTan urTierTobis direqtori.
adamianebs surT am platformis politikuri mobilizaciisTvis gamoyeneba, rac kidev erTxel
usvams xazs maTi usafrTxoebis
uzrunvelyofis mniSvnelobas, ambobs igi.
am wesebis gaTvaliswinebiT, Facebook-ma noemberSi daxura erTerTi yvelaze saprotesto gverdi egvi pteSi, radgan Google-is
erT-erTma menejerma vail gonimma,
romelic ajanyebis simbolod iqca, profilis Seqmnis mizniT gverdis erT-erT administratorad
fsevdonimi gamoiyena, rac Facebook-is wesebs arRvevs.
xolo imis gamo, rom egvi pteSi sagangebo mdgomareoba moqmedebs, romelic sityvis Tavisuflebas zRudavs, gonims SeiZleba
safrTxe Seeqmna aramxolod sakuTari TavisTvis, aramed sxva
organizatorebisTvisac, Tuki mas
im periodSi miagnebdnen. gverdis
xelaxla amuSavebisTvis aqtivistebi sxva administratoris povnas Seecadnen. xolo rodesac
egviptis xelisuflebam sabolood gaarkvia Tu ra rols TamaSobda gonimi Facebook-is muSaobaSi, romelmac xeli Seiwyo
saprotesto aqciebis dawyebas
tahiris moedanze, is 12 dRiT
cixeSi Casves.
gasul kviraSi demokratma senatorma riCard durbinma (ilinoisis Stati) Facebook-s mouwoda miiRos swrafi da xelSesaRebi zomebi im demokratiuli aqtivistebisa da uflebadamcvelebis dasacavad, romlebic
am socialuri qselis momsaxurebiT sargebloben, aseve gadawyvitos problema, romelic dakavSirebulia imasTan, rom momxmareblebs fsevdonimis gamoyeneba
ar SeuZliaT.
Facebook-is xelmZRvanelis
mark cukerbergis saxelze daweril werilSi durbinma ganacxada,
rom bolodroindelma movlenebma
egvi ptesa da tunisSi cxadyo
socialuri qselebis xarvezebi
da upiratesobebi demokratiisTvis mebrZolTa da uflebadamcvelebisTvis. me is mawuxebs, rom
kompanias adamianis uflebebis
dacvis sakmarisi garantiebi ar
aqvs, da represiul reJimebs misi
gamoyeneba SeuZliaT~.
Facebook-is vice-prezidentma
globaluri komunikaciebis, sazogadoebasTan urTierTobisa da
marketingis sakiTxebSi eliot
Sreijma uari Tqva esaubra misi
kompaniis rolze cotaxniswinandel areulobebSi da imaze, Tu
rogor gavlenas moaxdens es kompaniis saqmianobaze.
tunissa da egvipteSi mniSvnelovani roli iTamaSes aseve YouTube-ma da Twitter-ma,gansakuTrebiT protestis pirvel dReebSi.
magram egvi pteSi yvelaze metad
Facebook-s iyenebdnen - Tavidan
policiis sisastikeebze informaciis gacvlis, xolo Semdeg onlain -Tanamegobrobis Sesaqmnelad, romelsac Semdgom mobilizacia gaukeTda da 25 ianvars
es adamianebi saprotesto aqciebs SeuerTdnen.
bolo kvirebSi Facebook-Si
gaCnda gverdebi da jgufebi, romlebic saprotesto masebis mobilizebas cdiloben alJirSi, bahreinSi, marokosa da siriaSi. protestis gavrcelebis saSualebad
gamoiyeneba aseve Twitter-is blogebi. ramdenime dRis win is aqtiurad amuSavda alJirsa da bahreinSi, xolo orSabaTs iransa
da iemenSi.
es warmoudgeneli gamowvevaa
da amavdroulad uzarmazari Sansi Facebook-is, Twitter-is da
Google-sTvis, - ambobs harvardis
universitetTan arsebuli berkmanis centris ufrosi mecnierTanamSromeli etan cukermani, romelic ganviTarebad qveynebSi axali teqnologiebisa da mediis
gamoyenebis proeqtebze muSaobs.
Facebook-isTvis es yvelaze
rTuli gamowvevaa. am kompanias
aqtivistebis mxridan misi platformis gamoyenebasTan dakavSirebiT sakmaod araerTgvarovani damokidebuleba aqvs.
Vodafone-isa da sxva telesakomunikacio kompaniebisTvis,
romlebsac ama Tu im qveyanaSi
muSaobisTvis kontraqtebi da
licenziebi sWirdebaT, Facebook
da sxva socialuri qselebi
mTels msoflioSi farTodaa gavrcelebuli da yvelasTvis xelmisawvdomia (Tu ar CavTvliT,
CineTs, saudis arabeTs da irans,
romlebic zRudaven maTze xelmisawvdomobas). isini uzrunvelyofen informaciis Tavisufal
nakads yvelasTvis, visac internetze xeli miuwvdeba.
uaxloes xanSi, aSS-s saxelmwifo mdivani hilari klintoni
sityviT gamosvlas gegmavs, sadac
is kidev erTxel gausvams xazs
imas, rom internetis Tavisufleba ganuyofeli uflebaa. bolo
kvirebSi saxelmwifo departamenti Twitter-is saSualebiT axal
ambebs arabul enaze avrcelebs,
maT informaciis gavrceleba farsizec daiwyes.
cukermanis TqmiT, Google-is
kuTvnili Twitter da YouTube
didi mondomebiT uWers mxars
aqtivistebs da maT gamosvlebs.
rodesac egvipteSi interneti
gaTiSes, Google da Twitter protestantebs aqtiurad exmareboda,
Seqmna ra axali servisi speak2tweet, romelic adamianebs xmovani Setyobinebebis datovebaSi
exmareboda,romlebic Semdeg Twitter-is informaciis ganaxlebis
saxiT failebSi iwereba. Twitter-is erT-erTma damfuZnebelma
biz sTounma es SesaZlebloba
im pozitiuri globaluri efeqtis xazgasasmelad gamoiyena, romelic informaciis Riad gacvlis saSualebaa.
rodesac egvipteSi interneti
dabrunda,YouTube-ma axali ambebis Segrovebisa da Senaxvis servisTan Storyful-Tan erTad is aTasobiT videorgoli gamoiyena, romelsac tahriris moedanze demonstrantebi iRebdnen, raTa adamianebisTvis informaciis swrafi
miRebisa da gacvlis saSualeba
miecaT TavianTi politikuri
axali ambebis arxze CitizenTube.
wels Facebook-ma garkveuli
nabijebi gadadga saprotesto
moZraobis monawileTa dasaxmareblad tunisSi, sadac xelisuflebam am socialur qselSi
adgilobrivi parolebis gasarkvevad virusi gamoiyena. kompaniam
Facebook-is nakadi tunisidan
gadaamisamarTa da ianvarSi misi
550 milioni momxmareblis interesebidan gamomdinare usafrTxoebis zomebis srulyofisTvis
axali marSruti aamoqmeda. amavdroulad is Seecada es nabiji
warmoeCina, rogorc usafrTxoebis problemis teqnikuri gadawyveta. tunisSi Facebook-s daaxloebiT ori milioni momxmarebeli hyavs, egvi pteSi - xuTi
milioni.
Facebook-is presmdivanma debi
frostma ganacxada, rom kompania
ar apirebs klientebisTvis moTxovnis Secvlas gamoiyenon namdvili saxelebi. misi TqmiT, es
zrdis pasuxismgeblobas da ukeT
uzrunvelyofs usafrTxoebas.
organizacia Personal Democracy Forum-is damfuZnebeli endriu rasieJi ambobs, rom adamianebma da kompaniebma, romlebic
axal teqnologiebs qmnian, ufro
Riad unda isaubron imis Sesaxeb,
Tu ra informacias agroveben,
da rom aucilebelia maTi mxridan Tanmimdevruli politikis
SemuSaveba, romelic momxmareblebs SesaZleblobas aZlevs Tavisuflad Sevidnen da gamovidnen
maTi monamcemTa Segrovebis sistemebidan. Cven unda gvqondes
ufleba davicvaT Senaxuli informaciis saidumlo iseve mtkiced da aqtiurad, TiTqos es
Cveni sakuTari saxli iyos, acxadebs igi.
Sevaswavli gitaris
dakvras, fortepianosa da
simReras, bruklinSi,
klasTan erTad an
individualurad.
damikavSirdiT:
516-444-6330
4
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
qristes mier sayvarelno yovladsamRvdelono mRvdelmTavarno, moZRvarno, diakonno, ber-monozonno, yovelno mkvidrno saqarTveloisa da ucxoeTSi
mcxovrebno Cveno suliero Svilebo!
ai, ukve 2011 welia, gvesmis
angelozTa saocari sagalobeli: `dideba maRalTa Sina RmerTsa, queyanasa zeda mSvidoba da
kacTa Soris saTnoeba~, raTa
Cvenc, iudeis mwyemsTa da aRmosavlel mogvTa msgavsad, miveaxloT da Tayvani vsceT beTlemis civ gamoqvabulSi, bagasa Sina
mwol uCveulo yrmas da gavixaroT sixaruliTa didiTa, radgan es dRe aris sawyisi codvis borkilTagan Cveni gaTavisuflebisa da sulieri TvalmargalitiT gamSvenebisa, dRe im
aRTqmis aRsrulebisa, romelsac aTaswleulebis manZilze
eloda kacTa modgma, winaswarmetyvelTa da marTalTa mTeli
Taobebi;
rogori ubraloebiT warudga
sofels Semoqmedi caTa da qveyanisa, raTa gonebisTvis miuwvdomeli TavmdablobiTa da
msxverplSewiruli siyvaruliT
gankacebis pirveli wuTebidanve momakvdinebeli dartyma mieyenebina ampartavnebiT Sepyrobili eSmakisaTvis. o, rogor
eSinoda borots am Jamis dadgomis! man mefe herodes saxiT
da misi saSualebiT moindoma,
ar daeSva dedamiwaze RvTis am
saswaulis aRsruleba da amitomac gasca brZaneba, moeklaT
yvela axalSobili, romelTa
ricxvmac ToTxmetiaTass miaRwia; mwared stiroda raqili
SvilTa TvisTa. magram am mcdelobis miuxedavad, gangebuleba
RvTisa mainc gancxadda da kacobriobisaTvis zecis karibWeni ganixvna.
raTa gavacnobieroT aRniSnuli sityvebis mniSvneloba SegaxsenebT, rom Cveni dauZinebeli mteri, _ boroti suli (romelic Tavdapirvelad naTliTmosili angelozi iyo), ampartavnebis codvis gamo Tavis mimyol angelozebTan erTad zecis TvalSeudgami simaRlidan
qvesknelamde daemxo, radgan Semoqmedis mier naboZeb sikeTeTa
miTvisebaa da RmerTTan gatoleba moindoma.
gavixsenoT adami da evac; isini bednierad cxovrobdnen samoTxeSi, magram ampartavnebis gamo, eSmakis mier cdunebulebma,
RmerToba isurves; daiviwyes uflis mcneba, igemes akrZaluli
xis nayofi da mkacradac daisajnen, _ maSinve dakarges madli SemoqmedTan siaxlovisa, dakarges samoTxe da rogorc TviTon, ise maTi STamomavalnic
xrwnilebasa da sikvdils daeqvemdebarnen.
ampartavneba _ es aris upirvelesi, udidesi da usaSinlesi
codva, romelsac TiTqmis yvela adamianSi hqonda da aqvs
met-naklebad fesvi gadgmuli
da swored igi aris mTavari
damabrkolebeli mizezi RmerTTan Cveni miaxlebisa. amitomac am epistoleSi aRniSnul
codvaze gavamaxvileb yuradRebas.
ra ganapirobebs mis gansakuTrebulobas? upirveles yovlisa is, rom igi Sobs yvela
sxva sibilweT. wmida mamebi amboben, rom Tormeti vneba arsebobs da vinc maT Soris umTavress, ampartavnebas, Tavisi nebiT
miiRebs, misi saSualebiT danarCen TerTmetsac TavisTan ganumzadebs adgils, maSin rodesac sxva mankierebani, pirvel
rigSi, mis sapirispiro saTnoebebs aukuRmarTeben. magaliTad
siZva _ siwmindes, Suri _ siyvaruls, nayrovaneba _ TavSekavebulobas da a.S.
unda vicodeT isic, rom adamianma SeiZleba daZlios yvela
codviTi midrekileba da mixvdes, rom es Tu is vneba aRar
awuxebs, magram amas verasodes
ityvis ampartavnebis Sesaxeb; man
yvelgan da yovelTvis SeiZleba dagvigos maxe da mswrafl
ganaqarvos wlebis manZilze Cveni
RvawliT mopovebuli madli.
amasTan, sxva codvebi SedarebiT neli moqmedebisaa, xolo
ampartavneba, rogorc ki taxts
daidgams adamianis sulsa da
gulSi, im wamsve Rupavs mas.
mdgomareobis gamosworebisTvis
ki Zalian didi Zalisxmevaa saWiro. ganasxvaveben ori saxis
ampartavnebas, _ xorciels da
suliers. xorcielia, roca ama
Tu im pirovnebas Tavi moaqvs
sxva da sxva miwieri, amqveyniuri sikeTiT, mag., simdidriT, silamaziT, TanamdebobiT, janmrTelobiT, siZlieriT da a.S. xolo Tu igi TviTkmayofilebas
ganicdis codvebTan brZolaSi
miRweuli warmatebebiT, maSin
saxeze gvaqvs am senis yvelaze
mZime forma, _ sulieri ampartavneba. zogierTi gulwrfelad
ikiTxavs: me Tu Wkviani var da
Cems saqmianobaSi warmatebuli,
Tu damoukideblad SevZeli qonebis SeZena an gavlenis mopoveba, visi damsaxurebaa es, Tu
ara Cemi? wmida mamebi am kiTxvaze maT ase pasuxoben:
Sen SegeZlo geamaya imiT, Sens
Sobamde rom gearseba da gqonoda rame, magram radgan RmerTis Seqmnili xar da ararsebo-
bidan arsebobaSi Semosuli, yvela
sikeTe, rac SeiZine, RvTis saCuqaria da naklebad Seni damsaxureba. Sesabamisad, Tu moiZieb iseT
rames, rac gagikeTebia gonebisa da
gulis gareSe, Seni namoqmedaria,
danarCeni ki uflis mieraa naboZebi da tyuilad iTviseb.
Tu kargad daakvirdebi, Seicnob,
rom Seni marto Seni nebaa, rom
Senia mxolod survili da arCevani imisa, Tu vis daumorCileb
yovelives, riTac ufalma dagajildova.
adamiani an midrekilia uflisken, an eSmakisken anu sakuTari Tavis gandidebisken.
Tumca, pirvel etapze, ampartavannic RvTisadmi madlierebas sityviT gamoxataven, gulSi ki mxolod sakuTar Tavs ganadideben.
Semdgom safexurze maT araTu Tavisi Rvawlis warmoCena `eridebaT~, aramed sxvaTa damsaxurebasac xSirad sakuTar Tavs miaweren; amcireben garSemomyofT, azviadeben yvelafers da iTxoven gamorCeul pativs. gulwrfeli aRsareba maTTvis TiTqmis uCveulo
ramaa.
arada, erTi SexedviT, TiTqos
rogori advilia Sens TavSi RmerTis myofoba aRmoaCino da misdami
madlierebiT ganimsWvalo.
rom davibadeT da davdivarT,
rom vxedavT, vsunTqavT da gviyvars, rom vazrovnebT da SegviZlia ama Tu im saqmis keTeba, es
xom misi wyalobaa?! xom SeiZleba
erT wuTSi davkargoT Tvalis Cini, an gansjis unari an moZraobis
SesaZlebloba..., da mereRa mivxvdebiT, ra umadurni vyofilvarT.
iakob mociquli gvafrTxilebs
da gvmoZRvravs, rom `ampartavanTa
Semusravs RmerTi~ (iak.4,6).
ar weria, rom aseve Semusravs
mag, qurdebs, cruT, saTamaSo biznesiT dakavebulT, mruSebs, loTebs...,
marTalia, maTi Secodebanic friad seriozulia da sasjelsac dids
moiweven, magram amis CamdenT aqvT
erTi upiratesoba, _ isini moqmedeben Tavisi Tavis an sxva adamianebis winaaRmdeg. ampartavanni ki,
Tavisi TavxedobiTa da umadurobiT, aSkarad upirispirdebian Semoqmeds.
rogor davaRwioT Tavi am saSinel mdgomareobas? Tavmdabloba
aris erTaderTi wamali ampartavnebisagan gankurnebisa. Tavmdablobas movi povebT, Tu sakuTar Tavs,
Cvens `me~-s uarvyofT da RvTisadmi madlierebiT aRvsilni, simSvidiTa da RirsebiT SevxvdebiT
qebasac da damcirebasac, sixarulsac da tkivilsac, usamarTlobasa
da Seuracxyofas. amasTan, Cveni Sinagani samyaro ise unda warvmarToT, rom sxva Cvenze ukeTesad, ufro gonierad da upiratesad migvaCndes, Cven mier aRsrulebuli
keTili saqmeebi ki, _ uflis wyalobad da ara sakuTar damsaxurebad.
maSin Seimusreba Cveni siamaye
da pativmoyvareoba da mis adgilze TavmdablobiT mopovebuli
RvTis madli daivanebs. ra Tvisebebi ganasxvavebT ampartavanT da
TavmdabalT? Tu ampartavani Tavis naklovanebebs saerTod ar xedavs an rogorc umniSvnelos, ise
warmoaCens (ar aris gamoricxuli,
iqamdec ki mivides, rom amiT iamayos); Tavmdabali mcire codvasac
mtkivneulad ganicdis, wuxs da
ar malavs mas arc moZRvris da
arc adamianebis winaSe.
ampartavani, keTildReobis SemTxvevaSi, kidev ufro amayi xdeba,
gansacdelis Jams ki xvedrs emduris, gaborotebulia, simSvides versad poulobs da sasowarkveTilebiskenaa midrekili. Tavmdabali ki
mwuxarebasac da sixarulsac erTnairad iRebs, miRweuliT arasodes kmayofildeba da sulier kibeze zeaRsvlas sulgrZelebiTa da
moTminebiT ganagrZobs.
ampartavanni maWirvebelT borotebiT pasuxoben da Tu amas saqmiT ver aRweven, ciliswamebas ar
eridebian. RvTissaTnoni ki, avismqmnelTaTvis loculoben da cdiloben, sikeTiT upasuxon, radgan
boroteba mxolod siyvaruliT
ikurneba da ician, rom es aris
saTno winaSe RvTisa. Cvens droSi
gansakuTrebiT zeimobs ampartavneba, radgan mecnierebisa da teqnikis ganviTarebam adamiani Tavis Tavze Seyvarebuli da Tavdajerebuli gaxada.
mas kidev ufro gaumyarda iluzia imisa, TiTqos, sakuTar Zalebze
dayrdnobiT yvelaferi SeuZlia gaakeTos da, aqedan gamomdinare, Semoqmedis adgilic daikavos.
iseT dResaswaulebsac ki, rogorc Soba an aRdgomaa, isini Tavisi TavisTvis iwyoben da yvelafers garegnul elfers aZleven,
xolo maTi arsi saerTod ar ainteresebT.
beTlems Sobili yrma yovel
wels Seaxsenebs msoflios, rom
xsnis gza TavmdablobiTa da ubraloebiT iwyeba.
kidev erT momentze SevaCereb
Tqvens yuradRebas: ramdenjer Segvxvedrian adamianebi, romlebic Tavs
didad morwmuneT ar miiCneven, magram mraval karg saqmes akeTeben da,
erTi SexedviT, samagaliTonic arian; magram Tu kargad davukvirdebiT, RvTisagan yvelaze metad dacilebulni swored isini arian,
radgan maTs gulsa da sulSi, gacnobierebulad Tu gaucnobiereblad, ampartavnebas aqvs Rrmad fesvi
gadgmuli; amitomac, Tavis Tavs
Sehxarian da amiT tkbebian. TiTqos rogori advilia, rom maT da-
EOVBLTCBCF
LF EYTNFHTCBC7
CHEKBFL
CFMFHSDTKJC
RFSJKBRJC
GFNHBFHMBC7
VW[TSF-S,BKBCBC
VSFDFHTGBCRJGJCBC7
,BZDBYSBCF LF
W[EV-FA[FPTSBC
VBNHJGJKBNBC
saSobao
TGBCNJKT
mokidebuleba Secvalon da yvelaferi Tavis adgilze dadges _
magram ara, nebismieri codvisgan
gaTavisufleba ufro eadvilebaT,
vidre am nabijis gadadgma.
amitom uwodebs netari avgustine urwmunoTa sikeTeT `mbrwyinav codvebs,~ _ garegnulad TvalismomWrelT, Sinaganad ki eSmakis qmedebebs.
aseT adamianTa msgavsi iyo Cveni xalxis mdgomareoba aTeistur
periodSi. samocdaaTwlianma komunisturma reJimma RmerTis rwmenis garda, win wamoswia TiTqmis
yvela adamianuri saTnoeba da amiT,
ampartavnebis saSineli seni kidev
ufro metad gaaRrmava sazogadoebaSi. dRes, marTalia, rTul pirobebSi gviwevs cxovreba, magram
amas Tavisi didi dadebiTi mxarec aqvs _ Cven gvamdablebs ufali da gvaCvenebs, rom Tavis mosawoni araferi gvaqvs; gvaCvenebs imasac, rom RvTis garda, imedi aravisi da araferisa ar unda gvqondes.
eris gamoRviZebisa da RvTisken
Semobrunebis procesi, nela, magram
mainc mimdinareobs. Tumca isic
faqtia, rom boroti advilad ar
Tmobs poziciebs da axal-axal moulodnelobebs gvTavazobs, mag., mcire, magram aqtiuri jgufi moqalaqeebisa, uzneobiT amayobs, codvas
codvad ar miiCnevs da cdilobs,
sxvebic Tavisi msgavsi gaxados;
samwuxarod, amas Cveni masmediis
saSualebebic xSirad mxars ubamen, `simarTlis~ saxeliT avxorcobisa da sisastikis propagandas
axorcieleben da amiT, borots did
samsaxurs uweven.
RmerTis gziT mavali adamianebi ki, TavmdablobasTan erTad, eswrafvian, moi povon madli, rasac
wmida grigol palama xelTuqmnel
energias uwodebs. es is energiaa,
romelic naTlis saxiT macxovris feriscvalebisas mociqulebma Taboris mTaze ixiles.
SevniSnavT, rom RvTis am wyalobiT aRvsebis SesaZlebloba yvelas Tanabrad aqvs, _ naswavlsac
da ubirsac, mdidarsac da Raribsac, qalsac da mamakacsac, moxucebulsac da axalgazrdasac, oRond,
es guliT unda movindomoT da
sikeTiT, sulieri da fizikuri SromiT ganvamSvenoT Cveni cxovreba.
diax, madlmosileba adamianis pirovnuli mdgomareobaa da igi uflis saCuqaria, mis sidides Tavmdablobis xarisxi gansazRvravs,
anu ramdenadac Tavmdabalia adamiani, miT ufro meti madlis damtevia igi. madli, rogorc RvTis
arsebis gamovlineba, misi yvela Tvisebis matarebelia. igi ar aris
moZalade, aramed maSinve ganeSoreba codvis Camdens (radgan codvamadli urTierTgamomricxavnia), sinanuliT Semusvrul guls ki, kvlav
ubrundeba da wyalobiT avsebs.
codva-madls kidev erTi Tviseba
aqvs, rac Cvenma winaprebma ase gamoTqves: `madli hqeni, qvaze dade,
gaiare, win dagxvdebao~ da kidev
`papis naWamma tyemalma SviliSvils moWra kbilio~.
ase rom, adamiani Tavisi qmedebebiT, sakuTar Tavsac da Tavis
STamomavalTac umzadebs erTgvar
sulier sagzals, _ cuds an kargs.
mecnierebaSi arsebobs energiis
mudmivobis kanoni, romlis mixedviTac, damtkicebulia, rom samyaroSi araferi ikargeba, aramed erTi saxeobidan meoreSi gadadis;
igive iTqmis sulier sferozec;
oRond, aq Cven vgulisxmobT amqveyniur yofas, Torem uflis winaSe, yvela mxolod sakuTari cxovrebis mixedviT ganisjeba.
magaliTisTvis gavixseneb erT
movlenas, romelic, marTalia, sulis cxonebis sakiTxs ar exeba,
magram, vfiqrob, mniSvnelovania.
XVII s-is I naxevarSi iranSi moRvaweobda gamusulmanebuli undilaZeebis didad gavleniani ojaxi,
romelTac Rrma kvali datoves
sparseTis kulturul-politikur
asparezze. isini uzarmazari qone-
bisa da Zalauflebis mflobelni
iyvnen; es gavlena ki, sparsul saqmeTa erTgulebis gamo moi poves.
qristianuli TvalTaxedviT, isini, erTi SexedviT, ra Tqma unda,
RvTisagan gandgomilni iyvnen, radgan Tavis miwier keTildReobas
yvelaferi anacvales, magram mdgomareoba mTlianad Seicvala, rodesac saqme sparselTa saqarTveloze laSqrobas Seexo.
samSoblos tkivilma da siyvarulma maTs gulSi darCenili madlis naperwkali alad aqcia da
mamac da Svilebic ise gaaZliera,
rom uari Tqves Sahis davalebis
Sesrulebaze, sanacvlod ki, daTmes qonebac, Tanamdebobac, Tavisi
da Tavis yvela STamomavlis sicocxlec samSoblos Sewires.
maSin rodesac, maT Tanamedrove
qarTvelTa Sorisac ufro adrec,
Semdgomac da dResac iyvnen da
arian adamianebi, romlebic simdidrisa da Zalauflebis mopovebisaTvis ukan araferze ixeven da
qveynis interesebis winaaRmdeg moqmedTac gverdSi udganan.
saerTod, eklesia RvTaebrivi madlis saunjea. ufalma Cvenma ieso
qristem mas gadasca Zalaufleba
codvaTa Sekvrisa da gaxsnisa. anu
RvTaebrivi madlis moxveWa da sasufevlis damkvidreba marTlmadidebel eklesiaSia SesaZlebeli, radgan igia macxovris mistiuri sxeuli, romelic RvTaebrivi madliT
zeciur, mozeime eklesias ukavSirdeba da es urTierToba locviT
xorcieldeba.
me araerTxel miTqvams, rom saqarTvelo RvTis gansakuTrebuli
mfarvelobis qveSaa.
uflisa da zeciur ZalTa garda, Cven Semwed, upirveles yovlisa,
gvyavs yovladwmida RvTismSobeli, deda da mfarveli saqarTvelosi, msoflio marTlmadidebel
wmindanTa dasi da, ra Tqma unda,
Cveni eklesiis uTvalavi wmindani,
agreTve, samoTxis mkvidri sxva Cveni
Rirseuli winaprebi. amaSia madli da Zala Cveni qveynisa. magram
maTi Sewevna rom miviRoT, ganwmendili guliT aRvlenili locva
unda SevwiroT, raTa moxdes sinergia, _ adamianuri da RvTaebrivi Zalis Serwyma da RvTis mowyalebis karis ganReba.
rogorc aRvniSneT, adamianis
cxonebas misi piradi neba gansazRvravs, qveynis keTildReobas ki _
madlmosili adamianebis simravle,
raTa siZneleebis daZleva SevZloT.
garda sulierisa, siZneleebi
sxvac mravlad gvaqvs: masiuri umuSevroba, Cveni mosaxleobis ucxoeTSi migracia, saSualo da umaRlesi ganaTlebis dabali done, patimrebis ricxvis zrda, sabazro
ekonomikisa da biznesis, soflis
meurneobis problemebi...
metad samwuxaroa, rom teritoriuli mTlianobis sakiTxs,
eris erTianobis winaaRmdeg mimarTuli qmedebebic emateba. rogorc
cnobilia, XIX s-is bolos mefis
ruseTis imperiaSi SemuSavda `mecnieruli~ koncefcia (dayavi da
ibatones princi pis gaTvaliswinebiT) saqarTveloSi megrul-lazur-qarTul-svanuri enebisa da
kulturebis damoukideblad arsebobis Sesaxeb.
es procesi, met-naklebad farulad, kvlavac mimdinareobs da, ra
Tqma unda, mxolod da mxolod
ucxo qveynebis interesebs emsaxureba. Cven mzad unda viyoT, davicvaT Cveni erToba, iseve rogorc
amas akeTebdnen Cveni winaprebi.
oRond, rogorc didi ilia ambobs,
dRes aris ara xmlis, aramed wignisa da kalmis omi.
problemis mniSvnelobidan gamomdinare, saWiroa sazogadoebis
Zalisxmeva, raTa Seiqmnas sxvadasxva arasamTavrobo organizaciebi
da veb-gverdebi, romelic saTanado pasuxs gascems rogorc teritoriuli mTlianobis, ise qarTveli eris daSlis mosurneT. am
saqmeSi didi samsaxuri SeiZleba
gawion ucxoeTSi myofma Cvenma Tanamemamuleebma; maT veb-gverdebi im
enaze unda gaakeTon, romel qveyanaSic cxovroben. amiT isini samSoblos interesebs SesaZleblobisamebr daicaven.
kidev erTxel SegaxsenebT imasac, rom a.w. 21 dekembers saqarTvelos eklesiis wmida sinodma
miiRo gadawyvetileba cxum-afxazeTis eparqiis mmarTvel mRvdelmTavradac sruliad saqarTvelos
kaTolikos-patriarqis dadgenis Sesaxeb;
es aris istoriuli realobis
sajarod kidev erTxel gancxadeba da Tqma imisa, rom afxazeTi
yovelTvis iyo saqarTvelos ganuyofeli nawili, xolo afxazeTis
mosaxleoba _ saqarTvelos eklesiis sulieri Svilebi, rasac mowmobs werilobiTi wyaroebi da aq
aRmarTuli uZvelesi taZrebi. igive iTqmis cxinvalis regionis Sesaxebac.
aRvniSnavT imasac, rom istoriis manZilze, qveynis teritoriuli mTlianobis darRvevis miuxedavad, saqarTvelos eklesiis iurisdiqciis sazRvrebi ar Secvlila igi, RvTis wyalobiT, sulierad TiTqmis yovelTvis inarCunebda aTaswleulobiT Camoyalibebul, mTlian sxeuls Cveni qveynisa da es dResac asea.
is, rac Cvensa da afxazebs, Cvensa da samaCablos (cxinvalis regioni) osebs Soris moxda, Sedegia politikuri intrigebisa da
mas Cvens xalxebs Soris urTierTobasTan saerTo araferi aqvs.
Cven gvakavSirebs sisxliT naTesaoba, saukunovani Tanacxovreba,
naTel-mironoba, megobroba da mravalricxovani Sereuli ojaxebi,
rac iZleva imeds imisas, rom adre
Tu gvian aRdgeba da ganaxldeba
Zveli urTierToba da megobroba
afxazebTanac da osebTanac.
Sevexebi mTis problemebsac; mogexsenebaT, saqarTvelo odiTgan mTisa da baris erTobiT iyo Zlieri.
bars mTa icavda, mTas ki bari ganamtkicebda. gaxsovT Tundac Sahabasis Semoseva, rodesac kaxelebis saarako mamacobis miuxedavad,
ricxviT mravalma mterma es mxare mainc daikava, mTielebis saxalxo laSqari Seiyara da Tavganwiruli brZoliT sparselni
gandevna. baxtrionis ajanyebis saxeliT cnobilma am movlenam, ara
marto bari ixsna sruli iavarqmnisagan, aramed mTiuleTi da TuSfSav-xevsureTic gadaarCina.
samwuxarod, komunistur periodSi, saqarTvelos mTianeTi daicala da dRes mitovebulia ara
marto soflebi, aramed mTeli kuTxeebi; kerZod: TuSeTi, xevsureTi,
fSavis nawili, raWa..., sadac zafxulis periodis garda, moqmed soflebSi TiTo-orola ojaxi an sulac, erTi adamiani saxlobs.
arada am teritoriebis gansakuTrebulobas isic ganapirobebs,
rom isini sazRvrispira regionebia da maT strategiuli daniSnulebac aqvT. vinaidan arsebuli
mdgomareobis mTavari mizezi socialur-ekonomikuri pirobebia, saxelmwifoebrivi Tanadgomisa da
materialuri mxardaWeris gareSe,
bunebrivia, mosaxleobis dakaveba
ver moxerxdeba.
eklesia, Tavisi SesaZleblobis
farglebSi, cdilobs, wvlili Seitanos aRniSnuli mxareebis gamococxlebis saqmeSi da, am miz-
niT, aq monastrebs aarsebs.
mTis Temis aqtualobidan gamomdinare, am ramdenime Tvis win,
Sedga Cemi mogzaurobac TuSeTsa
da xevsureTSi da kidev erTxel davrwmundi, rom aRmosavleT mTianeTs (da raWasac) droulad unda gaewios seriozuli daxmareba, Torem Semdeg, aTjer meti Zalisxmeva iqneba saWiro mdgomareobis gamosasworeblad.
Cven adrec SevTavazeT xelisuflebas da axlac SevaxsenebT, rom iqneb erT-erT saqmed
iqces aqaur dausaxlebel teritoriebze mcire danaSaulis
mqone patimrebisTvis mimagrebis adgilebisa da soflebis
mowyoba (Tavisi meurneobebiT),
rac dasaqmebis problemasac nawilobriv gadawyvets da dacul zonebsac Seqmnis.
bunebrivia, aq unda aseve ganviTardes mesaqonleoba, mecxvareoba, mefutkreoba, meTevzeoba,
xelsaqme, miwis erToblivi damuSavebisaTvis ki, unda Seiqmnas
kooperativebi.
svaneTSi da saqarTvelos
sxvadasxva qalaqebsa da soflebSi ganxorcielebuli saxelmwifo programebi imeds iZleva,
rom es sakiTxic aqtualuri
gaxdeba da mdgomareoba gamoswordeba.
sul oriode sityviT SevniSnavT imasac, rom iseTi patara qveynisTvis, rogoric saqarTveloa, miwas, sasargeblo wiaRiseuls, wyals da tyes, aseve
muzeumebsa da arqivebs, sasicocxlo mniSvneloba aqvT da maTi
gayidva-gasxviseba ar SeiZleba.
saWiroa, saxelmwifos mier SemuSavebulma kanonebma daicvas
eris es saunje.
Cven zemoT mraval rTul Temas SevexeT, romelTa mogvarebac xelisuflebas evaleba, magram TiToeul Cvenganzec didi
pasuxismgeblobaa dakisrebuli.
es litoni sityvebi ar aris.
yvelam visac unda, RvTis Svilad iwodebodes, zrunva pirvel rigSi madlis moxveWisaTvis unda daiwyos, rom erToblivi ZaliT RmerTis mfarveloba movipovoT (calkeul pirTa madlmosileba qveynis gadarCenisa da ganviTarebisaTvis ar
aris sakmarisi; gavixsenoT marTali loTi da pirisagan miwisa aRgvili sodom-gomori), vinaidan yvela Cveni problema, sinamdvileSi, RvTaebrivi madlis
naklovanebebidan modis. me momavals imediT vuyureb, radgan,
vimeoreb, qveyanaSi midis sulieri gamoRviZebis rTuli da ganmwmendeli procesi;
ufali Tavisi idumali, mtkivneuli, magram gadamrCeneli gzebiT gvatarebs, raTa, TiToeuli
Cvengani, viTarca mamasTan dabrunebuli damdablebuli da SeWirvebuli uZRebi Svili, gulSi Caikras da sixaruliT aRvsilma, sazepuro sufra gaSalos.
sayvarelno dano da Zmano, arCevani Tqvenzea, saqarTvelos bedic Tqvenzea damokidebuli.
am idumalebiT mocul Rames
Cvenc gavyveT beTlemisken mimaval didebul varskvlavs da sixaruliT aRvivsoT, rameTu CvenTvis iSva emmanueli, yrma axali,
pirvel saukuneTa RmerTi!
siyvaruliT TqvenTvis mlocveli
ilia II
sruliad saqarTvelos
kaTolikos - patriarqi
Soba qristesi
Tbilisi, 2011 weli
wleuls marTlmadidebluri samyaro aRdgomas uflisa Cvenisa
ieso qristesi aRniSnavs 24 aprils. saaRdgomo litanioba da msaxureba
Catardeba wmida ninos saxelobis qarTuli eklesiis axal saxlSi:
1241 Castleton Avenue, Staten Island, NY 10310
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
5
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
adio, dedao enav!
mwerals marto saqarTveloSi
Tu dausvamen aseT SekiTxvas: `sad
viyido Seni wigni?~ RmerTo Cemo,
sad unda iyidebodes - cxadia,
afTiaqSi! ra unda wigns wignis
maRaziaSi!
daujerebelia, magram faqtia bevrma adamianma jerac ar icis,
rom wignebs, Cveulebriv, wignis maRaziebSi yidian. rac vwer da vkiTxulob (rogorc vinme klasikosi
ityoda - ager ukve 33 welia, vemsaxurebi qarTul sityvas...), mudmivad misvamen erTsa da imave SekiTxvas:
- Seni wigni ar unda maCuqo?
es SekiTxva im pirvel SekiTxvaze
(`sad iyideba Seni wigni~) metad
mejavreba. sul vapireb, magram dRemde ver gamibedavs aseTi pasuxis
gacema: - ara!
Tumca, maTi brali araa, ase rom
fiqroben. stereoti pi, romlis mixedviTac mwerals sawolis qveS
aqvs Semaluli Tavisi wignis (Tavisive fuliT gamocemuli) asobiT
egzemplari, Tavad mwerlebmave Seqmnes. aramkiTxveli adamianisTvis
(aqtiuri mkiTxveli amgvar SekiTxvebs ar dasvams) qarTveli mwerali erTi wesieri, Tavisive romanebiT, poemebiTa da moTxrobebiT gamotenil sawol-komodze Camomjari, gawvalebul-daRvremili kacia
da bevri araferi moakldeba (pi-
riqiT, esiamovneba kidec, Tuki interess gamoiCen misi `nawvalebis~
mimarT), erTi cali lpobaSeparuli
broSura rom gaCuqos...
kidev, iciT, rogori aramkiTxvelebi maRizianeben? iseTebi, jiutad
rom imeoreben naftalinSeparuli
snobizmiT Seferadebul sityvebs:
- qarTulad wignebs ver vkiTxulob.
es niSnavs, rom aramkiTxveli
pirdapir STanTqavs, xapavs da abulbulebs rusul (aw ki, inglisur)
enaze gamocemul literaturas, magram mSobliur enaze daweril an
naTargm teqstebs, ukacravad, verafriT udebs guls, uWirs maTi gadamuSaveba...
ver warmomidgenia, aseTi ram wamocdes germanel, Turq, rus, somex
an espanurenovan mkiTxvels. da nu
metyviT, rom qarTuli am enebze
naklebad `bunebrivia~ (aramkiTxvelebis mTavari argumenti). pasiuri snobebisgan xSirad gaigonebT
amgvar SeniSvnas:
- mwerlis romanis wakiTxva rusulad (nu, aw ha, inglisurad)
mirCevnia da ara - qarTulad.
da ucdiaT ki imave teqstis qarTulad wakiTxva? eWvi mepareba.
ara mgonia, garsia-markesis (aramkiTxvelebis sayvareli mwerlis)
elza axvledianiseul Targmanebs
rusuli an inglisuri Targmanebi
sjobdes. an lia ClaiZis mier Targmnili orhan famuqis `me wiTeli mqvia~ Camouvardebodes am romanis ucxoenovan versiebs.
gavisxenoT vaxuSti kotetiSvilis Targmanebi (Tundac brodskis
`ori saaTi rezervuarSi~), andac
niko yiasaSvilis `ulise~.
mokled, problema ara xarisxSi,
aramed raodenobaSia - Targmnili
wigni arcTu ise bevria, aramkiTxveli ki - metismetad bevri. aramkiTxvels kidev ra uWirs - socialurma qselebma sxva mravalTan
erTad, qarTuli sazogadoebis kidev
erTi `paTologia~ gamoavlina: aRmoCnda, rom Zalian bevrma adamianma ubralod ar icis rogor weros.
marTlweras ar vgulisxmob sityvebs ver weren, an, saukeTeso
SemTxvevaSi, uxerxul neologizmebs igoneben. magaliTad, vinme T
(gogonaa) absoluturad darwmunebulia, rom `ra magaria~, an `ra
kargia~ erTi sityvaa (ase wers:
`ramagariaaaa~, `rakargiaaaa~), ra-s
calke ver aRiqvams. Tineijerebi
ki jiutad (da savsebiT seriozulad) weren `dzalian~ an `visi
khelias~ (anu `visi xelia?~). norCebi rom Z-s da x-s ver itanen, es
cnobili faqtia (bavSvobaSi mec
mereoda es ori aso), magram ar
megona, Tuki satelefono gzavnilebis laTinuri asoebi maT iseT
Tavmdabal qarTul asosac SeaZulebda, rogoric vTqvaT sawyali
z-a?
aseT `anbanTqebas~, gamovtydebi,
sxvaganac Sevxvedrivar - es dzebi da kh-ebi pirvelad erT-erTi
skolis meaTe klaselebis TemebSi
aRmovaCine... kninobiTma formam xom
sulmTlad daaClunga rigiTi feisbukeli: veRar gaigeb, rodis gealersebian da rodis ara. `dadian miyvarxaaar~, `kunkuliko Sena...
iyavi samsaxurSi?~.
sxvaTa Soris, Cemi dakvirvebiT,
kacebi ukeT weren, vidre qalebi.
qalebi (nicSes davesesxebi) `enobrivadac itylarWebian~ da amitom
maT nawerSi sruli qaosia. zogierTebi ki, - vTqvaT, italiaSi mcxovrebi qarTvelebi, - kidev ufro gamaognebel enobriv (Tu kulturulogiur) eqsperimentebs mimarTaven: winadadebas mogonili, kuTxurobaSeparuli qarTuliT iwyeben,
damSvidobeba-dalocvisas ki italiurs mimarTaven. ai, ase:
`weveli apa me... baCi mille...
addio...~ zogic ufro vrclad:
`io sono naturalmente jeorjiano-Tqo (smailebi), vuTxari~ - da
bolos isev: `baCi, baCiiii mille,
karo!~
erTi sityviT, wera-kiTxvasTan
problemebi gvaqvs...
Tu rogor davrCiT qarTvelebi
`enis miRma~, am Temaze momavalSic
gagesaubrebiT.
aba, baCi mille!
laSa buRaZe
xvna-Tesva “feisbukurad”
`mezobelo karisao, sinaTle xar
Tvalisao" – gagigoniaT, albaT.
imasac gaigebdiT, rom amboben, gaWirvebisas mezobeli ufro adre mogeSveleba, vidre nebismieri axlo naTesavio. hoda, amis Semdeg, albaT ar
gagiWirdebaT imis warmodgena, rogor afaseben mezoblobas saqarTveloSi. afaseben-meTqi, vTqvi, magram
SeiZleba ufro marTebuli yofiliyo, es sityva warsulis formiT
mexmara. isev im xalxis naTqvamidan gamomdinare, romelic dRes
wuxs, rac dro gadis, adamianebi
miT ufro Sordebian erTmaneTs
da mezobeli ki ara, da–Zma aRaravis axsovso.
ufrosebi ixseneben, rogori Tavisufali misvla–mosvla hqondaT
erTmaneTis saxlebSi, rogor ikribebodnen saRamoobiT, saubrobdnen
aTas sxvadasxva Temaze... ai, dRes
ki, maTi TqmiT, urTierToba bevrad
karCaketilia da daZabuli. Tumca,
unda iTqvas, rom am situaciis
mTlad ganzogadebac ar SeiZleba.
dameTanxmebiT, dRes saqarTvelo or
nawilad aris gayofili: Tbilisi
da `danarCeni qveyana~. hoda, am
`danarCen qveyanaSi~ bevrad ufroa
SemorCenili mezoblebs Soris siaxlove, vidre did qalaqSi. ratom?
vin icis: zogi ambobs, ras ambobT,
qalaqi gadagvarda da xalxi gacivda da yvela marto sakuTar Tavze
fiqrobso. zogis azriT yvelafris mizezi cxovrebis swrafi da
daZabuli tempia, amitom adamianebs ubralod ar aqvT dro piradi urTierTobebisTvis. Tumca erTi ram faqtia, qalaqSi gamonaxes
mezobloba–megobrobis axali forma, rasac me, pirobiTad, kedlis mezoblobas davarqmevdi.
ra aris kedlis mezobloba?
martivad rom giTxraT, es aris
is, rasac erT-erTi blogeri, partisani iuwyeba: `feisbukSi~ 370
aTasi qarTvelia!
diax, socialur qselSi, Cemi CaTvliT, saqarTvelos mosaxleobis
daaxloebiT aTi procentia gaerTianebuli, romlebic zedmiwevniT
zustad imeoreben tradiciuli karis mezoblobis yvela wess, oRond
virtualurad. modi, SevadaroT:
adre axali mezoblis saxlSi
(an Zveli mezoblis ganaxlebul
saxlSi), Cveulebriv gadadiodiT,
rom genaxaT, dageTvalierebinaT da
SegefasebinaT igi? igivea dResac:
Tagunas erTi martivi moZraobaa
saWiro da Tqven ukve Tqveni Tana–
Facebook–elis kedelze xarT, sadac SegiZliaT daaTvalieroT, da
SeafasoT misi gemovneba, azrebi, fotoebi da a.S.
adre saRamoebs mezoblebTan WoraobaSi atarebdiT? igivea dResac.
isev Tagunas erTi martivi moZraoba, Semdeg klaviaturis flobis
met-naklebi ostatoba da Tqvensa
da Tqvens virtualur mezobels
Soris saubari gvian Ramemde grZeldeba. adre TqvenTvis ar iyo ucxo
mezobelTan nardiT, banqoTi, WadrakiT, an sxva samagido TamaSiT
garToba? dRes vin giSliT xels?
socialur qselSi imdeni TamaSia,
mTeli cxovrebis manZilze rom
yoveldRe TiTo iTamaSoT, albaT,
naxevari kidev uTamaSebeli dag-
rCebaT.
giyvardaT adre Tqvens kargad
movlil baR–bostanSi triali da
Semdeg mezoblebTan siamayiT saubari imaze, rom TqvenTan wels kargi
mosavali movida? Semdeg ki Tqveni
ezos nobaTis megobrebisTvis gagzavna–gamogzavniTac iRebdiT siamovnebas? dRes ukve SegiZliaT virtualuri ferma iqonioT da Tqvens
megobrebsac virtualuri xili,
bostneuli, nergebi, cxovelebi, frinvelebi Tu produqti gaugzavnoT.
naxevarsaaTiani
gaseirneba TbilisSi
dro midis. qveyana Sendeba. udavoa, rom, kargad Tu cudad, Tbilisi icvleba, iRebeba, remontdeba, sufTavdeba. magram, am dReebSi, CemTvis
sruliad moulodnelad, qalaqis
centrSi erTi iseTi monakveTi (SeiZleba araerTia!) aRmovaCine, sadac,
TiTqos dro gaCerda. gigi ugulava
iq meri ar aris da sadac mimdinare samuSaoebiT gamowveuli SeferxebisTvis bodiSs aravin ixdis, vinaidan iq araferi mimdinareobs. iq
axlac miZinebul-ganukiTxavi 90iani wlebia. am monakveTze Cavla
TiTqmis yoveldRe miwevs, magram,
rogorc cxovrebaSi xSirad xdeba,
erTxelac, kargad nacnobs raRaca
axali, gansxvavebuli TvaliT Sevxede, Sevafase, gadaReba da TqvenTvis
gadmocema movindome.
saqarTvelos mecnierebaTa akademiidan daaxloebiT filarmoniamde
yuradRebiT Tu CaiseirnebT, mtvers,
gamonabolqvs, nagavs da gamvlelebis mujlugunebs Tu ar SeuSindebiT, darwmundebiT, rom qalaqis am
centralur nawilSi yvelaferi naxatebi, keramika, mZivebi, sigareti,
konservis qilebSi kaktusebi, plastmasis saTamaSo durbindebi, mzesumzira da Smoris gemos mqone
Txili, gazeTebiT amotenili, brWyviala qaRaldSi gaxveuli damWknari yvavilebis ugemovno Taigulebi,
aTasobiT wigni, kolgotkebi, gazeTebi, oqrouloba, iaffasiani jinsebi, qarTuldroSiani brelokebi,
qalis sacvlebi, sicocxlisTvis
saxifaTo sakonditro nawarmi, damdnari nayini Tu kidev bevri sxva
ram, erTnairad ukulturod, usistemod, qaoturad iyideba. erTnairad ubadrukad, aracivilizebulad
gamoiyureba. mxolod am monakveTze (an ara mxolod) SeiZleba erTdroulad amdeni sxvadasxva suni Seiynoso - mtvris, nestis, Sardis, dampali nagvis, benzinis, gazis,
oflis, mware odekolonis, axalgamomcxvari funTuSis, sveli gazeTebis... metro `rusTavelTan~ ganlagebuli jixurebic, asobiT warwera, abrebic, wylis gaugebari warmo-
Sobis gubeebic, nagvis gorebic, gadafurTxebulebic, `dviJokebic~ da
daRlili, ofliani, gasavaTebuli
saxeebic erTnairia. aq muyaos yuTebze, xis patara skamebze an safexurebze sxedan. didi zolebiani CanTebiT yoveldRe miaqvT da moaqvT
gasayidi saqoneli. aq Tavisi, danarCeni msofliosgan, Tbilisisganac
gansxvavebuli modaa. yvela jixuridan Tu maRaziidan bolo xmaze
CarTuli erTnairad saSineli musika ismis. SoTa rusTavelis Zeglis ukan yvelasaTvis erTi sazogadoebrivi tualetis funqciis
Semsrulebeli xe izrdeba. aq yvela Cxubobs. yvela SenobiT laparakobs. Savad daxatuli warbebiT,
ferumariliT, wiTeli pomadiTa da
didi giSris sayureebiT galamazebuli qali SekveTil portretSi msgavsebis naklebobis gamo mxatvars zedmetad xmamaRla edaveba,
megobari ki amSvidebs - `mediko,
Sen spalnas Zaan mouxdeba~. uwesod,
utaqtod, mxolod Tbilisurad zed
trotuarze Cayenebuli manqanebis
gamo fexiT mosiaruleebi rigSi
dgebian, rom araadamianurad viwro
gasasvlelSi TiTo-TiTom mainc ramenairad gaiaron. patruli iqve
dgas, amas yvelafers uyurebs, miTiTebaze ki mokled da operatiulad gpasuxobs - `qalbatono, saqme
ar gaqvT?~ `makdonaldsis~ win
Sekrebili profesionali maTxovrebi qveynis ambebs arCeven. moxuci
kaci da mcirewlovani bavSvi ki
bolos mopovebul ocTeTrians ver
iyofen da sruli seriozulobiT,
ukanaskneli sityvebiT ilanZRebian.
ucnaurad, maT CxubSi aravin ereva.
albaT sruliad Cveulia! mzesumziris gamyidvelebi erTmaneTSi davoben usasrulo parapetze romeli ufro marcxniv da romeli marjvniv Caiwevs. damWknari yvavilebis gamyidveli qali qmars esTetikis uqonlobis gamo eCxubeba.
wignebis gamyidvelebi ki myidvelebs
uxeSad miuTiTeben, rom daTvaliereba-gadafurcvlisas TiTze zomierad mainc daifurTxon, Torem
mere wigni yroldeba. aq yvela nayins Wams, qaRaldebs iqve agdebs,
SeniSvnaze ki, TiTqos dazepirebuli fraziT gpasuxoben - `Tu ar
mogwons, aiRe da Sen TviTon gadaagde~. oRond sad unda gadaagdo,
arc Sen ici. aq yvela moxuci
erTnair qilebSi an erTjerad WiqebSi erTnair usaxur patar-patara mcenareebs yidis. mTeli am
monakveTis sigrZeze religiuri Tema da Sesabamisi saqoneli aSkarad
Warbobs. aq yvela erTnairad vaWrobs, giRimis an gibRvers, gatyuebs an glocavs.
uamravi msgavsebis mqone qalaqis
am monakveTis personaJebis radikaluri sxvaoba fotogadaRebisadmi
maTi gansxvavebuli damokidebulebaa. turistebis yuradRebas, kamerebs miCveuli quCis mxatvrebi gadaRebas absoluturi simSvidiT,
indiferentulad uyureben. gadaiRe ramdenic ginda! samagierod, patruli gadaRebas winaswari, mkacri,
mbrZanebluri toniT gikrZalavs.
quCis gamvlelebi interesiT giyureben da cdiloben gaigon, am yofiT garemoSi gadasaRebad ra mogewona. umetesad xom iTvleba, rom
fotos mxolod `lamazs~ uReben.
aq ki lamazi marTlac araferia.
yvela TbiliselisTvis saZulveli `SuSis saxlis~ gadaRebisas
viRac wverebiani, mxrebSi moxrili,
aSkarad kriminaluri ieris mqone
Savperangiani ti pi meca:
- ras iReb? Sen! Sen!
- arafers - cota SeSinebulma
vupasuxe.
- gekiTxebi, ras iReb-meTqi?!
- SuSebs.
- SuSas? kargi, SuSa gadaiRe.
Tu matyueb, dedas...
marTali giTxraT, SuSis gadaRebis survili damekarga. mainc ar
angreven da tyuilad ratom vaginebino Tavi? wignebis gamyidvelebi, meyvavileebi, mefunTuSeebi, mesaaTebi da a.S., yvelanairad cdiloben kadrSi ar moxvdnen. Tavs xrian, zurgs gaqceven, an, Tu moaswres,
saerTod imalebian. ase, seirnoba-
saqarTvelo iyo
misi sulis sinaTle!
igi 3 dekembers vagankovos
sasaflaoze dakrZales.
bela axmadulina e.w. `samocianelTa” Taobas miekuTvneboda.
man leqsebis pirveli krebuli
1962 wels gamoaqveyna, im mwerlebTan erTad, romlebsac oficialuri organoebi ar swyalobdnen, monawileobda almanax `metropolis~ daarsebaSi, romelic
1979 wels 12 egzemplarad gamoica.
1993 wels bela axmadulinam
xeli moawera e.w. `42~-is werils, romelSic cnobili literatorebi komunisturi da nacionalisturi partiebis akrZalvas moiTxovdnen.
omamde sul cota xniT adre
moskovs gaxldiT. TiTqmis qalaqis bolos kulturis uzarmazari centria, Tavisi uzarmazari darbaziT, romelic cnobili rusi kinoreJisoris, eldar
riazanovis saxels atarebs. Tavad riazanovi uZRveboda im dRes
umSvenieresi qalbatonis, didi
poetis - bela axmadulinas SemoqmedebiT saRamos.
me da iura rosti pirvel
rigSi visxediT, sapatio adgilebze. Tumca bela ver gvxedavda,
TvalisCini ukve warTmeuli hqonda... kiTxulobda Tavisi ganumeorebeli xmiT Tavisive saocar leqsebs, xandaxan Tu CaeCxireboda xelovnebis romelime
gamoCenili moRvawe misasalmebeli sityviT.
im saRamos ulamazesi leqsebis amwyobma Tu SemTxzvelma
belam, romelic poeti-qalis simbolodac ki SeiZleba aRiaro,
kidev erTxel gamaoca da aRmafrTovana... samjer axsena Cemi
samSoblo. arc italia uxsenebia, arc inglisi, arc safrangeTi da arc romelime qveyana.
saqarTvelo axsena...
samjer.
CemTvis gaugebari ramec brZana,
saqarTvelo Cemi meore samSobloao. maSin ver Cavwvdi am sityvebis arss, dResac ase mimaCnia
- deda da samSoblo erTi hyavs
adamians, magram misi gardacvalebiT gulCawyvetili sxva ramem amaforiaqa - ucxo qveynis
mimarT gacxadebulma gulwrfelma, uangaro siyvarulma, misi
xalxisa da kulturis mimarT
udidesma mokrZalebam, misi Svilobis gacnobierebulma Tu gaucnobierebelma survilma da
kidev iman, rom es yvelaferi
gaqra im urTierTobebsa da xalxTan erTad da arasdros ganmeordeba, yvela xidi damwvaria...
ramdeni dampyrobeli hyolia
Cvens qveyanas: Turqi, osmalo, sparsi, seljuki... yvelam raRac kvali daaCnia Cvens enas, yofas, cnobierebas, iqneb cotac Cvengan waiRo, magram arcerT maT poets
ise ar umReria saqarTvelosTvis,
rogorc puSkins, lermontovs,
pasternaks, mandelStams, esenins,
evtuSenkos, voznesenskis, brodskis da bolos belas, romelmac
mas meore samSoblo uwoda da
SesaniSnavi krebuli `sizmrebi
saqarTveloze~ gvisaxsovra.
me is bevrad adre gavicani,
jer kidev studenti misadmi
miZRvnil satelevizio gadacemaSi mis leqsebs vkiTxulobdi.
mere iyo Tbilisuri duqnebi,
Sexvedrebi ojaxebSi, guram asaTiani, gia margvelaSvili, Sura
cibulevski, Zmebi WilaZeebi... ver
vmalavdiT aRfrTovanebas misi
niWiT, silamaziT, momxibvlelobiT, magram mivageT is pativi sicocxleSi, rasac imsaxurebda?!
axla, gviania? SeiZleba.
gogi xarabaZe
adre Tu saxlSi ar ikribebodiT, mTels samezoblosTan erTad
quCaSi gamoefinebodiT (Cvens enaze
rom vTqvaT, abirJavebdiT) da aTasgvar Temebze msjelobdiT? mogecaT
lxena, dRes rac Facebook–ze birJebia: isev da isev Tagunas martivi moZraoba da Tqven ukve romelime sasurveli jgufis wevri
xarT da sxva wevrebTan erTad
ilaparakeT da imsjeleT ramdenic gindaT.
giorgi gogua
seirnobiT, Tu amas SeiZleba seirnoba uwodo, filarmonias mivuaxlovdi. 51-e skola remontdeba.
wlebis win miwisqveSa gadasasvlelze daSenebuli erT-erTi rigiTi SuSis simaxinje dauSliaT!
imedi gamiCnda, rom WavWavaZis gamzirze lurji SuSis Senobis dangrevis Semdeg, axla esec daangries da sul male zemelze `SuSis
saxlsac~ miayoleben. muSas vkiTxe
da uimedo mokle pasuxi miviRe `axals vaSenebT~. (sainteresoa!)
trotuarTan ramdenime ji pi idga.
Zvirfasi manqanebis da, etyoba, axali mSeneblobis mflobelebi iqve
idgnen da TeTr-beJ tiloebSi gamowyobilebi saqmianad bWobdnen.
gadavuRe. SemamCnies. `gviRebso~.
`vin aris?~ `fexebze ar gkidia?~
`magrad!~ mec gamixarda. agresiulebi mainc ar aRmoCndnen. mSeneblobis nebarTvam, etyoba, moaduna.
sul aTiode nabijis iqiT moxuci
maTxovari ijda - Savi TavsafriT
dafaruli saxe, kexiani cxviri, moxrili zurgi, muxlebze dawyobili,
tanTan Seusabamo, didi, namuSevari,
deformirebuli xelebi. fexebTan
xurdisTvis patara qila edga. kadri momewona. CavTvale, rom socialuri problemebis asaxvisTvis maqsimalurad mWermetyvelia. aparati
amoviRe. gadaviRe. dedabermac moixeda. daminaxa! uecrad, gaubedurebuli, moxrili moxuci vefxvad
gadaiqca. jer Soridan didi qva
mesrola. sabednierod, amacila. mere
arabunebrivi naxtomi gaakeTa, erTi
xeliT fotoaparatis damtvreva,
meore xeliT Cemi mokawvra undoda. laitmotivad mwyevlida (ai,
ra kargia, wyevlis rom ar meSinia!). xalxi gaCerda, Caeria. dedaberi gaakaves. Turme, ubnis cnobili giJia. ra vicodi?! muyaos erTerT yuTze Camojdoma, sulis moTqma SemomTavazes, magram ise cudadac ar viyavi, quCaSi rom wamovwoliliyavi, magram, ise kargadac
aRar viyavi, rom gza gamegrZelebina. miRebuli STabeWdilebebi sakmarisi momeCvena. Tbilisis centrSi,
dRisiT, mzisiT, ramdenime aTeuli
metris gaseirnebisas gavilanZRe,
gavilaxe, daviRale, davisvare, deda magines, gavbrazdi, nanaxisgan daviTrgune, saxlSi davbrundi da
es werili davwere.
`sizmrebi saqarTveloze~
(amonaridi werilidan)
`saqarTvelo Cemi sulis sinaTlea. am miwaze bevri
alersiani, keTili sityva uTqvamT, da ara mxolod
CemTvis, sxvebisTvisac, rac ufro mniSvnelovania.
o RmerTo, - vwer me, - Sen daifare dedamiwis es
kuTxe da yvelaferi, rasac vxedavT, rac viciT, da
isic, ris gagebac ar gviweria.
arasodes miscemodes daviwyebas saxelebi, es leqsebi rom eZRvneba~.
bela axmadulina
2000 weli
gancxadebebi
Cems Svils, 19 wlis giorgi suariSvils miRebuli aqvs Tavis
tvinis dazianeba (kantuzia, hematoma). mas esaWiroeba germaniis
klinikaSi saswrafod operaciis Catareba. maTi SefasebiT, operaciis xarjebi Seadgens 54 000 evros.
me, 5 Svilis mama, samebis sakaTedro taZris dekanozs, Teimuraz
suariSvils ar gamaCnia araviTari saxsrebi.
Cemo qristesmierno Zmano da dano, umorCilesad gTxovT gaiRoT Semowiruloba da yovelma Semomwirvelma gvacnoboT Tqveni
gvari da saxeli, romelnic moxseniebuli iqnebiT eklesiaSi wirvebsa da Cems pirad locvebSi.
gTxovT Semowiruloba gadmoricxoT angariSze:
Chase Bank, Teimuraz Suarishvili
angariSis nomeri: 916786544
sabanko kodi/Swift Code: CHASUS33
an gamoagzavnoT misamarTze:
619 West 175th St., Apt 41 New York, NY 10033.
RmerTma daglocoT orTav sofelsa Sina.
nargiza da zurab bibiCaZeebi ojaxiT TanaugrZnoben megi, gia, inga da liana
wiwilaSvilebs udides mwuxarebaSi, meuRlis, mamisa
da Zmis
Jora wiwilaSvilis
gardacvalebis gamo.
nana amiranaSvili, mila
maisuraZe, izolda CxartiSvili, Tamar cxvedaZe, esma
mWedliSvili, lia jiRauri TanaugrZnoben lali
janikaSvilis mamis
valiko janikaSvilis
gardacvalebis gamo.
manuCar kaWaxiZe TanaugrZnobs lali janikaSvils mwuxarebaSi, mamis valiko janikaSvilis gardacvalebis gamo.
6
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
ana kalandaZe - legenda, romelic Cvens Soris iyo da mudam
darCeba maradukvdavi poeziiT Tu sxva ara, Wadrebi uamboben zRapars anaze momaval Taobebs.…
me ki albaT, sanam cocxali var,
yvelas movuyvebi rogor gamaogna
20 wlis biWi didma anam Tavis
ubraloebiT.
meyo siTamame da vTxove gaexsenebina konstantine gamsaxurdias
meuRle miranda falavandiSvili.
ramodenime dReSi saTuTad gadabeWdili mogoneba gadmomca. didxans
mesaubra, SokoladiT gamimaspinZlda
- ise sadad da ubralod miTxra,
sxva gza ar mqonda... sam Sokoladze
ise amiyvana, rogorc guriaSi ician
arayis „daZaleba“... gavogndi, rom
miTxra, teleserialebs vuyurebo.
mSoblebma qveynad movlenil poetur genias saxelad ana uwodes
- gardacvlili bebiis xsovnis ukvdavsayofad.
daibada guriaSi, xidisTavSi, magram ojaxi imTaviTve quTaisSi cxovrobda da anac quTaisSi miabares
skolaSi.
„Zalian celqi viyavi, zari dairekeboda Tu ara, pirveli me gavardebodi klasidan. bavSvebs Zalian gviyvarda bagratis nangrevebze asvla, saidanac gadmovxedavdiT quTaiss, rac Cveni drostarebac iyo da sixarulic“ - gaixsenebs ana.
yovel zafxuls xidisTavSi atarebda - uyvarda sofeli, gubazeulSi Wyumpalaoba, ufrosebTan megobroba - „sofelSi myavda mesaidumlec - mezobeli qali eliso“.
pirveli leqsic xidisTavSi dawera - 11 wlis iyo, umcros ZmebTan
da naTesavebTan erTad isvenebda,
tradiciulad celqobda… Tbilisidan Camosulma focia mamidam,
romelic qarTuli enisa da literaturis pedagogi iyo, bavSvebi
odis win mindorSi dasxa, saintereso ambebs uyveboda, mTvare rom
amovida, bavSvebis yuradReba mTebisken mimarTa, maT win gadaSlili
peizaJiT damuxta da davalebac
Seapara - leqsebis dawera SesTavaza, saukeTesos avtors saCuqars
Sepirda…
anas konkurentebi imTaviTve Camoecalnen gzidan.
„yvelas arxeinad eZina, me
ki mTeli Rame Tvali ar
momixuWavs da davwere leqsi
„badri mTvare“. diliT mamidam Sekriba ojaxi da waikiTxa. Semaqes, gansakuTrebiT
meama, imitom rom mamidismosawoni aRmoCnda. mas araferi Seusworebia. rom eTqva ar vargao, albaT aRarasodes aRar davwerdi…“
guria, xidisTavi Semdegac araerTxel gamxdara ana kalandaZis STagonebis wyaro.
„Cven ori didi marani
gvqonda, marnebSi bevri carieli qvevri iyo, romlebSic
megona, rom Winkebi binadrobdnen. am mogonebam damawerina
Semdeg „karmidamo Cemi damiloceT Zmebo~. sofelSi, saxlTan idga is TuTac, romelsac mere vuZRveni „lamis
saxlSi SemoiWras TuTa“.
erTxel mkiTxes, romel kalandas gaixsenebdiTo. gind
daijereT, gind ara, kalandas
sofelSi ar davswrebivar,
zamTarSi TiTqmis ar vyofilvar iq. aseT dResaswa-
ulebs quTaisSic ar avRniSnavdiT, dabadebis dReebzec
ar davdiodiT, iseTi dro
iyo maSin, „Semodioda CvenSi kalanda“ warmosaxviT
aris Seqmnili. maxsovs, radio CavrTe, mSvenier musikas gadmoscemdnen, uceb riwis tba damidga Tvalwin.
mere diqtorma gamoacxada,
Tqven ismendiT andria balanCivaZis „riwis tbaso“.
baton andrias vuambe es ambavi, miTxra, rodesac am musikas vwerdi, riwis tba TvaliT ar menaxao. Semdeg daamata, warmosaxva ufro Zlieria, vidre realobao. ase
warmosaxviT Seiqmna Cemi„kalandac“.
skolis damTavrebis Semdeg universitetSi filologiis fakultetze Caabara. leqsebis werasac
mouxSira, magram aravis akiTxebda,
mxolod gza da gza ekiTxeboda
focia mamida, werda Tu ara leqsebs.
ukve universitets amTavrebda, isev
focia mamidas nebas rom dahyva
da leqsebi literaturis institutSi kritikos dimitri benaSvilTan rom miitana. aRfrTovanebulma dimitri benaSvilma anas
leqsebi „literatura da xelovnebis“ redaqtors giorgi natroSvils gaugzavna, aRfrTovanebulma
natroSvilma anas leqsebis sajaro
ganxilva moawyo mweralTa kavSirSi da azanzarda Tbilisi.
uxeSad rom vTqvaT, ana kalandaZem „refleSi“ misca sabWouri
yofisgan gauxeSebul suls. sinamdviles saerTod.
22 wlis anas leqsebiT aRfrTovanebuli geronti qiqoZe dawers:
„1946 wlis 25 maisi didi TariRia qarTuli literaturis
cxovrebaSi. am dRidan iwyeba qarTuli lirikis aRorZineba. vaJafSavelas Semdeg pirveli didi poeti mogvevlina. mas aqvs metad
originaluri religiuri msoflSegrZneba, sruliad axali poeturi metyveleba. misi STagonebis
wyaroebs qarTlis cxovreba, biblia, daviT guramiSvili, guriis
folklori warmoadgens. gasaocaria erotiuli motivebis uqonloba, misi leqsebi ufro religiur himnebs hgavs, vidre pirad lirikul aRsarebas. misi xmis musika axlac mesmis. Tu Cems asakSi an
mdgomareobaSi kidev SeiZleba bednieri wuTebis gancda, me is guSin
ganvicade“.
Seaqebs konstantine gamsaxurdiac - „yoCaR, ymawvilo asulo“.
gadawydeba, saswrafod gamoices
anas leqsebis krebuli.
magram ori Tvec ar gava, rom
kremli dadgenilebas gamoaqveynebs
„pravdaSi“ literaturul Jurnalebis „zvezdasa“ da „leningradis“ Sesaxeb. ana axmatova „metismet romantizmSi“, warsulis nostalgiasa da misticizmSi amxiles.
zoSCenko cinizmsa da pesimizmSi.
erTi Tvec ar iyo gasuli, rom
„komunistSi“ qarTvel anas Seuties - Jurnal „mnaTobSi“ gamoqveynebuli leqsebi gaulanZRes. ra
ar ibodiales, cxovrebis Camoyalibebuli codna akliao, movlenebis sworad danaxvis unario, ar
xelmZRvanelobs mowinave ideebiTo, dekadenturi motivebis tyveobaSia moqceulio, RvTismSoblisa
da qristes Sesaxeb magaze ufro
aRgznebuli himnebi meaTe saukunis
himnografebisac ar dauweriaTo,
meoce saukunis dasawyisis baTumi. TayaiSvilebis ojaxi. stumrebi blomad. legendaruli eqvTime TayaiSvilidan - soflel
naTesavebamde. maTi gamoCena da
TayaiSvilebis anci gogona sesilia - isuseba. akvirdeba stumrebs. maT mzeras, saxeebs, mimikas,
Jestebs, dakoJril xelebs, Rimils... stumrebi midian da iwyeba
Teatri sarkesTan. xan erT stumars ganasaxierebs, xan - meores.
mayureblis winaSe 7 wlis
asakSi wardgeba - Sinauri warmodgena, roli? - yvavilis. sarkis
win daostatebuli sesilia saSinlad Relavs. kargavs madas.
Tavs anebebs TamaSsa da garTobas.
Tvalsac ar moxuWavs speqtaklis
winaRames. imdenad agznebulia, rom
dasaxmareblad eqims uxmoben. male
ki sesilia ukve namdvil scenaze dgeba. baTumis TeatrSi hauptmanis `hanele~ idgmeba, sesilia
sxva eqvs bavSvTan erTad angelozs TamaSobs. davaleba Tan
martivia, Tan rTuli - bavSvebi
gaunZrevlad unda idgnen haneles
minis kubosTan.
farda gaixsna da Zlivs Sekowiwebuli dekoracia sesiliasTvis zRaprul samyarod iqca.
dasrulda speqtakli, iyo taSi,
yvavilebi... darbazi dacarielda,
sesilia ki isev qandakebasaviT
gaunZrevlad dgas scenaze.
sesilia 8 wlisaa. ojaxi TbilisSi gadmodis sacxovreblad.
Teatri. speqtakli `Ralati~ STabeWdileba grandiozuli da
amieridan TeatrisTvis Ralati
warmoudgenelia sesiliasTvis. 16
wlisa faRavas studiaSi Caabarebs. am studias cota mogvianebiT stumrad stanislavski ewveva - samxatvro Teatri TbilisSia
sagastrolod. studielebi stanislavskis awoneben Tavs - ukiTxaven leqsebs, igav-arakebs, uCveneben pantomimebs. stanislavskis
yvelaze metad is pantomima moewoneba, sadac sesilia Sinaberas
asaxierebs. TavisTan miixmobs, Seaqebs, Tavze xels gadausvams. Tumca,
sesilia arasodes ar CaTvlis
Tavs stanislavskis sistemis mimdevrad. mas erTis swamda - kote
marjaniSvilis.
mogvianebiT, swored amitomac miatovebs rusTavelis Teatrs da
sandro axmetels. sxva artistebisgan gansxvavebiT, mas arc konfliqti
hqonia axmetelTan, arc mis daRupvaSi gasvrila da arc sikvdilis
Semdeg ulanZRia. sicocxlis bolomde, pedagogebad marjaniSvilsa
da axmetels miiCnevda, magram mainc
wavida axmetelisgan. wavida imitom,
rom misTvis, rogorc artistisTvis,
marjaniSvilis esTetika ufro axlobeli iyo, vidre axmetelis gmirul-romantikuli suliskveTeba
da dauokebeli ltolva monumenturisken. marjaniSvilTan is sxva
ramis gamoc wavida. wavida imitom,
rom marjaniSvilTan wavida misi
meuRle vaso goZiaSvili. isini
jer scenaze iyvnen col-qmari gorgo fuldis `viris CrdilSi~
vaso goZiaSvili mevires TamaSobda,
sesilia - mis cols. mere cxovrebaSic misi coli gaxda, magram maleve daSordnen. sesiliam marto
gazarda biWi. aRar gaTxovila. im
didi siyvarulis erTguli darCa.
TbilisSi fexs aidgams legendebi
sesilias patiosnebasa da zneobriv
sispetakeze.
Tumca, igi arc cicikored moevlineba vinmes, arc puritanad. metic,
dRemde ixseneben, Tu rogor ixilavdnen TeatrSi erTi bohemuri
cxovrebis mqone ukiduresad niWieri msaxiobi qalis Teatridan gaSvebis sakiTxs da imasac, rac maSin
Tqva sesiliam - TeatrSi uniWo
`maseTebis~ (bozebis) meti raa, maincdamainc niWieri rom ar gaagdoTo?! gagdebas rac Seexeba, TviTon
sesilia erTxel marjaniSvilma repeticiidan gaagdo - `uniWo-uniWos~ ZaxiliT. sesilia ver guobda magidasTan muSaobas, Tavs SeboWilad grZnobda. ai, scenaze asvlis
Semdeg ki mas sxvadqcevis sxva gza
hqonda. gmiri garedan unda daenaxa - rogor dadioda, rogor saubrobda. xeli Caevlo misi xasiaTis arteriisTvis da Caebera suli.
STambeWdavi da dauviwyari saxe
vis Wirdeba dRes aseTi leqsebio?
ufro Sorsac gatopes - ana
loTobis apologetad gamoacxades,
raRac ucxo sevdas Seupyria da
buzRunebs, „dardiani Rvinos vsvam
da vTvrebi“-o.
„es SemTxveviTi striqoni rodia. SeiZleba iTqvas, rom ana kalandaZis leqsebSi simTvralis, loTobis apologiasTan gvaqvs saqme. „Rviniani Wiqa“, „qudmoxdili qvevri“,
„Rviniani kope“, „Rvinom damaxrCos“,
„Rvino doqebiT“ - aseTia am qalis
poeturi leqsika“ - werda erTi
tvindurdliani kritikosi.
male mweralTa kavSiris yrilo-
rezo SatakiSvilis
portretebi
kedlis gazeTi
mxolod rCeulebi axerxeben – moixsenion saxeliT. man es moaxerxa. axseneb anas da igulisxmeba
ana kalandaZe da aravin sxva. is poeziis taxtze avida 22 wlis. avida im wams, ra wamsac mweralTa
kavSirSi moewyo misi leqsebis ganxilva. misi didebis Saravandedi ver SebRala Robeglejia
kritikosebis yefam. is dros ar uwevda winaaRdegobas da verc dro gaumklavda mis striqonebs.
ana kalandaZe – bumberazi, rogorc fSavis mTebi da nazi, rogorc am mTis Ziras amosuli ia...
sityvebi, rogorc ferebi cisartyelaSi“ (Tamaz WilaZe).
anas poeziaSi „yuriT moTreuli“ ar yofila arc bibliuri
saxeebi da arc Zveli qarTuli
ena - mas gaZlierebulad aswavlidnen universitetSi Zvel qarTul
enas da maSin, roca Zveli da axali
aRTqmis, wmindanTa cxovrebis xsnebac ar SeiZleboda, mas am wignebze
xeli miuwvdeboda, muSaobda da
saubrobda.
„xSirad ukiTxavT CemTvis saidan SemoiWra es Tematika Sens sulSio. universitetidan! iyo Cemi pasuxi…
universitetma maswavla wminda ninos cxovreba~
anas poeziaSi arc fSav-xevsuruli motivi iyo yuriT moTreuli:
universitetis damTavrebis Semdeg, arnold Ciqobavas winadadebiT, muSaoba daiwyo enaTmecnierebis institutSi, leqsikologiis
ganyofilebaSi. imxanad qarTuli
enis ganmartebiTi leqsikonis rvatomeuli mzaddeboda arnold Ciqobavas xelmZRvanelobiT.
leqskonisTvis masalis mosaZieblad eqspediciebi iyo mTel saqarTveloSi. ana kalandaZe fSav-xevsureTSi miavlines:
„es iyo Sexvedra axal
da gasaocar samyarosTan, romelmac didi STabeWdileba
moaxdina Cemze da fSav-xev-
warmosaxviT Seiqmna
baze, cekas maRalCinosnebma gailaSqres anas winaaRdeg - gaumarTleblad miiCnies is sensacia, rac anas
gamoCenas mohyva.
is ki ara, male anas gulisTvis
sergo zaqariaZec galanZRes, gaugebaria ra princi piT xelmZRvaneobs, roca mxatvrulad kiTxulobs
lado asaTianis da ana kalandaZis
leqsebso.
male axalgazrda poetze izrunes da „zemodan“ saorientacio
Tematikac gaugzavnes, romlis mixedviT anas leqsebi unda ewera.
„urCies“ leqsebi ewera samgoris,
rusTavis Sesaxeb, kombainiT puris
aRebaze, puris beRelze, mwyemsebze,
maT momTabareobaze, kolmeurneebze,
xvna-Tesvaze, maRaroelebze, pionerebze, stalinur megobrobaze, rTvelze, baRebsa da xilze, fizkulturelebze da raRa Tqma unda komunizmis diad mSeneblobaze.
ramdenime weli anas leqsi aRar
dauweria…
misi leqsebis pirveli krebuli
7 wlis dagvianebiT, stalinis gardacvalebis Semdeg gamovida da
anas `kalanda~
daiZra RvarZlis axali talRa.
„ana kalandaZe cdeboda da axlac cdeba, rodesac romantikuli
leCaqiT Tvalebze gahyurebs feodalur saqarTvelos. es Sua saukuneebis fliori rac ufro male
Camoscileba mis poezias, miT ufro
gaizrdeba da davaJkacdeba is. namyo, Zveli saWiroa da aucilebelic,
magram mxolod awmyosTvis da momavlisTvis da ara TavisTavad. saqarTvelo imdenad kargia da warmtacia dRes, rom mis Sesaqebad
guSindeli saWiro aRaraa. Cveni
individualuri samyaro ganmsWvalulia koleqtivizmis grZnobiT.
axalma poetma unda igrZnos da
SeamCnios es fenomeni da mas adekvaturi poeturi forma mounaxos“…
isini yefdnen da veRaras aklebdnen anas striqonebis qaravans…
Tamaz WilaZe ityvis, rom anas
sxvaTagan ganasxvavebs „erTi SexedviT umweo, advilad dasamsxvrevi
sinatifis Zlevamosileba“. „aseTgancdas aRZravs, magaliTad Cinuri faifuri anda Zveli qarTuliminanqari. Cndeba simSvidis magni-
turi veli, gazafxulis xasxasa
mdelo, garSemortymuli miraJebad
qceuli xilvebiTa Tu CvenebebiT,
romlebic SeiZleba im qveynidanac
ki, anu Cveni maradiuli samyofelidanac gvevlinebian da ori qveynis sazRvarze dgomis, Tu SeiZleba ase iTqvas, SemaSfoTebeli siamiT gvavseben.…ana kalandaZis poezia imdenad emociuria, sakvirveli
ar iqneba, egzaltirebul locvad
warmoidginos vinmem, miTumetes rom
poeti uZvelesi qarTuli himnografiis tradiciasac agrZelebs.
misi leqsebidan Cvens dRevandelobaSi gadmodis sagaloblebis
idumali musika, romelic arsebiTad ametyvelebuli fiqria, gulisTqmaa, aRsarebaa sakuTari sindisis winaSe martod darCenili
adamianisa. amasTanave, misi leqsebi,
maRali xelovnebis, maRali profesiuli niSniTaa aRWurvili, amdenad aq egzaltacia ki ara, emociuri logikaa, Tu gnebavT emociuri wesrigi, erTgvari „emociebis
speqtri“, sadac iseve bunebrivi
kanonzimierebiTaa warmodgenili
suruli leqsebi Semaqmnevina. fSavSi oCiaurebis ojaxSi vcxovrobdiT. aleqsi
oCiauri maswavlebeli iyo,
mas araerTi wigni aqvs gamocemuli fSav-xevsureTze. saocari qali iyo naTela baliauri - dedika, Tina, gogi
da irakli oCiaurebis deda.
ise veravin Cavidoda fSavSi, am ojaxs rom ar emaspinZla. berdeda, naTelas deda,
lela wiklauri, qistebs axsenebda xSirad, qistsa hgavso, ityoda lamaz moxdenil
kacze. amdeni mtroba rom
iyoo, vkiTxeT! vaJkacebi iyvneno, verafriT gadavaTqmevineT, iq ician vaJkacobis
fasi, Tundac mteri iyos“
odesRac legendasaviT dadioda
rom ana xevsur vaJkacs etrfoda.
ukve Rrmad moxuci ana ityvis
rom - „gataceba bevri mqonia, da
Tqven warmoidgineT axlac maqvs“
is iyo ana, romelsac ZaluZda
mamri daenaxa TuTaSic ki, romelic mis saxlSi SeWras lamobda.
yoveli qarTvelis bebia
Seeqmna. rolebi ZiriTadad epizoduri hqonda, Tan umetesad wyalwyala piesebSi, magram ra? mayurebelTan xom ar daiwyebda wuwuns dramaturgis uniWobaze, an reJisorze,
es roli rom misca? amitomac
mTeli gatacebiT qmnida sxvadasxva
saxeebs da misi `paiki~ rolebi im
`paikad~ gvevlinebodnen - lazieri rom xdeba mayureblis win.
ai, wuwuniT ki amboben, rom Zalian bevrs wuwunebda, imdenad bevrs,
rom sxva msaxiobebs xan saerTod
ukargavda muSaobis yovelgvar xaliss. wuwunebda rolis micemisas,
cdilobda `rolidan daTesvas~ iTxovda Secvlas, minimum dublioris daniSvnas mainc. mere wuwunebda
repeticiebze, amunaTebda dramaturgs, viSviSebda, rom roli ar
gamosdioda. bolos ki scenaze saswaulebs axdenda.
cxovrebaSic uyvarda wuwuni,
sul uZilobaze wuwunebda - gemrielad gamoZinebulic ki. uyvarda
telefonze WukWuki, magaliTad, kako kvantalianTan.
sesilia wuwunebda, magram gana
ar hqonda sawuwuno? misi naTamaSevi rolebis CamonaTvals rom
Tvali gadaavlo, guli mogikvdeba,
Tu ra xaraxura dramaturgebis
sqematur rolebs alevda udides
talants. wuwuna iyo, magram ratomRac ar uwuwunia, roca giga lorTqifaniZem olRa bebias roli misca,
arc maSin, roca vaso yuSitaSvilma
dedofali elisabedi aTamaSa Sileris `mariam stiuartSi~.
`mariam stiuartSi~ scenaze qarTuli scenis ori dedofali idga
- veriko da sesilia. sworupovar
kabian Caplinad aRiarebulma sesiliam kidev erTxel da sabolood
daamtkica, rom is aseve sworupovari iyo, rogorc tragikosi. vizualuradac saocrad gavda sesilia
elisabed tiudors. sesilias fotodan inglisis Zlevamosili dedofali gviyurebs mkacrad. isev
fotoebi gviambobs, rom sesilia
adreuli axalgazrdobidan gardasaxvis didostati iyo. sruliad
axalgazrda TamaSobda xnier qalebs,
26 wlisam iTamaSa cxovrebisgan
gaubedurebuli moxuci qali amalia karlovna a. afinogenovis
`SiSSi~, 29 wlisam - Samilis
moxuci deda, 31 wlisam - paraskeva (S. dadianis `naperwklidan~).
42 wlisam julietas moxuci
ZiZa. am gardasaxvis saswauls,
did talantTan erTad, igi kidev
erTi didi talantiT axerxebda
- ubadlo grimiT. riTac yovelTvis ancvifrebda veriko anjafariZesac ki. grimis saidumlos
rom Caswvdomoda, sesilia axalgazrdobaSi `asineTobasac~ ar
Takilobda, roca sagastrolod
Camosuli romelime saxelganTqmuli msaxiobis grimi aaRelvebda, masTan sagrimioroSi matahariviT i pareboda da Tvals adevnebda am process.
is moxucebis TamaSis didostati iyo da am fonze raRa gasakviria is, rom olRa bebia 54
wlisam iTamaSa TeatrSi, 56 wlisam ki - kinoSi. zurikelas bebiobamde ki mananas bebia iyo `mananaSi~ - 52 wlis asakSi. 70-s
iyo gadacilebuli, kinomwvervalebs rom miaRwia. misi bolo
roli moxuci buRalteria `cisfer mTebSi~. saswauls 77 wlis
sesilia axdens - ekranze sul
ramodenime gaelvebiT, ramdenime
fraziT da erTi nawnaviT.
filmis gadaRebidan erTi wlis Semdeg sesilia gardaicvala,
gardacvalebamde iwereba sada da
ukiduresad amaRelvebeli anderZi: `vTxov Cemians yvelas, Semisrulon Txovna. araviTar SemTxvevaSi TeatrSi ar gadamiyvanon,
Cemi argadayvaniT Sewydeba TeatrSi xSiri sikvdili.
didube ar miyvars da gTxovT,
nu gamomiZebniT adgils. saburTaloSi Tu SeZlebT, magram gTxovT
or adgils imitom, rom Cems gverdiT moxvdeba, vinc Cems Semdeg
wava ojaxidan da ar viqnebi marto. iwameT Txovna.
ra saWiroa sapatio yarauli,
nu daRliT xalxs, araviTari
sityvebi!
viyavi, vSromobdi da dasrulda Cemi cxovreba!~
sesilia TayaiSvili – yvelas bebia olRa, asineTa, maradia, moxuci buRalteri. yvelas, visac naxevari saukunisTvis ar gadagvibijebia, is mxolod kinodan gvaxsovs, radgan scena man TiTqmis naxevari saukunis winaT
miatova – maSin, roca didebis zenitSi iyo...
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
7
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
dro uZluria masTan, dros erTaderTi ram SeuZlia - Cven dagvaviwyos is,…rom ara avbediTi 1992
weli da afxazeTis omi, wels levan abaSiZes 48 weli unda Sesruleboda…
is kaci iyo da icoda, rom arc
marto ekrans ekuTvnoda, arc sigiJemde Seyvarebul qalebs, icoda,
rom is samSoblos ekuTvnoda upirvelesad da Tavic swored am upirveless Seswira.
1987 wels frangulma presam
kanis festivalis mimoxilvaSi, lika
qavJaraZe monika vitis Seadara, levan abaSiZe - marlon brandos. ise,
Tavad levanmac, rodesac sami msaxiobis dasaxeleba sTxoves, Jerar
fili pTan da liubSinTan erTad,
swored brando daasaxela sam saukeTeso msaxiobs Soris. frangebi
imedovnebdnen, rom levan abaSiZec
male avidoda aseT simaRleze.
levans es ar dascalda. is mxolod qarTuli kinos Jerar filipad darCa.
`gadasaReb moedanze pirvelad meSvideklaseli movxvdi,
rogorc amboben, `nacnobobiT~.
vmegobrobdi lana RoRoberiZis qaliSvilTan, nuca aleqsimesxiSvilTan. qalbatoni lana
iRebda films `ramdenime interviu pirad sakiTxebze~. hoda,
ai, am filmSi, me Sevasrule
mTavari gmiris Svilis roli.
filmis gadaRebisas axlos gavicani kino, romelic TeatrTan erTad Zalian uyvarT
Cvens ojaxSi. Tumca profesionali mxolod papaa - soliko virsalaZe, didi Teatris
mxatvari. bavSvobaSi mexanZreoba mindoda, radgan saxanZros
axlos vcxovrobdi. cota rom
wamovizarde, eqimoba mominda.
albaT, imitom, rom am droisTvis gatacebuli viyavi cxenosnobiT, motocikliT, TxilamurebiT da xSirad saavadmyofoSi damtvreuli vxvdebodi.
sabolood gadavwyvite, Teatralur institutSi Camebarebina. batonma mixeil TumaniSvilma aiyvana kursi. me gangebis madlieri var, rom masTan
movxvdi. mTeli kursi Teatris cxovrebiT vcxovrobdiT.
batoni miSa, kinomsaxiobTa Teatris speqtaklebSi gvaTamaSebda. ukve meore kursze Sevasrule mTavari roli speqtaklSi `Cveni patara qalaqi~.
batonma giorgi Sengelaiam film `axalgazrda kompozitoris mogzaurobis~ gadaRebamde ramdenime xniT adre
mirCia, wamekiTxa oTar CxeiZis romani `boriayi~. mere
scenarsac gavecani da mivxvdi,
mTavar rols viTamaSebdi. gadaRebis dawyebamde, ukve meramdened, fexi movitexe da travmatologiur centrSi amovyavi
Tavi. eqims vkiTxe, didxans
momiwevs wola-meTqi? - ori
Tve mainco! mTeli filmis
gadaRebis manZilze natkeni fexiT momiwia TamaSi. mayurebeli, albaT, verc xvdeba, zogs
SeiZleba ukvirs kidec, rogor
dadis es kacio~ - jer kidev
1985 wels uambobda 22 wlis
levan abaSiZe `sovetskaia kinos~.
levan abaSiZes kinoSi marTlac
daqalma `Cauwyo~ saqme. nuca aleqsi-mesxiSvilma ultimatumi wauyena dedas - Tu levans ar gadaimis cxovrebaSi komedia dabadebisTanave daiwyo - ratomRac
mSoblebma miTologiuri saxeli
- i polite daarqves.
ipolite xviCia - glexis ojaxSi dabadebuli sicilis mefe.
paradoqsi: sicilis mefe Cvilobisas iseTi mtirala yofila,
erTxel dedam zamTarSi, TovlSi,
gareT akvnianad gahqnia.
is atarebda bunebriv, TviTnabad komizms, dRes sakmaria Tvali
mohkra mas ekranze da xarxari
gitydeba - romc ar hqmnas rame.
vidre scenaze da ekranze gamoCndeboda ipolite xviCia, Soreul
axalgazrdobaSi xaSurSi sazkvebaSi muSaobda inspeqtorad. daxuWeT Tvali da warmoidgineT wiwkvi ipolite, rogorc dRes ityvian am poziciaze da egec axali
komedia... an gnebavT xaragaulis
raionSi aguris qarxnis mgegmav
ekonomistad, an puris mcxoblad
Tu meTuluxCed - sadac ki mas
umuSavia.
anda, sulac is warmoidgineT
rogor paravs ukve saxelganTqmuli i polite sakuTar sidedrs
nifxavs sarecxis Tokidan. ara,
trasvesti ucxo iyo ipolitesTvis, ubralod kostiums - did
Sav trusebs eZebda „burTi da
moednisTvis“, eZebda da aivanze,
gafenil sarecxSi miagno. miagno
da „Caacva“ kidec kuWkuWis. sidedrma veriCkam rom qveyana SeZra, i politem daamSvida - ai nifxavi msoflios meiars, Sen tanze
ki veRaravin naxavdao.
swored am nifxavSi gamowyobil ipoliteze ikiTxa Jan gabenma
kanis festivalze, ratom ar vicnob am kacs, ra geniosi gyoliaTo.
es im veriCkas nifxavi ecva,
romlis dakvlis, gaputvisa da
Sebrawvis brZanebac gasca erTerT qeifisas, roca erosi mangjalaZem tvini „SeuWama“ - amisTvis
dampatiJe, amisTvis dampatiJeo?
paradoqsi: komediis genios xviCias Tavi imTaviTve tragediisTvis Sobilad miaCnda. 22 wlis
i polites sakuTarma Zmam rom
yvaryvares roli misca, tufle-
Reb, nurc me gadamiRebo. da ai,
levans iReben filmSi, daniSnulia
gadaRebis dRec, da rogorc dedamisi ixsenebs, gadaRebis wina Rames
TeTrad aTenebs fanjarasTan. Turme
iciT ratom? eSinoda, amindi ar
gafuWebuliyo.
levanis bavSvoba savse iyo travmatologiur-romantikuli TavgadasavlebiT. erTxel SeyvarebulisTvis iCxuba da TiTic moitexa,
mere es TabaSiri Seinaxa da Turme
sakontrolo werebis dros mSvenivrad iyenebda.
erTxel fexmotexili wavida
biWvinTaSi da Seyvarebulis gamo
meSvide sarTulze avida TabaSiriani fexiT, mxolod imitom, rom
yvavilebi daetovebina karTan. erTxel Jangiani miliT amZvrala Seyvarebulis aivanze. danjRreuli
motocikliT bakurianSi megobrebTan Casvlac levan abaSiZis stili
iyo. erTxel `niviT~ ormoSi Cavardnila da iqve dautovebia…
qeTusia ignatova gaixsenebs, rom
mxolod man icoda erTi yvavilis
gansakuTrebuli eleganturobiT mirTmeva da mxolod mas SeeZlo nebismieri asakis qalis moxibvla,
monusxva. levan abaSiZis gverdiT
mudam lamazi qalebi iyvnen. da es
qalebi xSirad icvlebodnen. levanis deda, qalbatoni manana xidaSeli Tvalcremliani miyveba: `rom
movdiodi, sul sxvadasxva gogoebi gamodiodnen saxlidan, magram
arasodes usindisoba ar Caudenia,
yovelTvis icoda, visTan rogor
moqceuliyo~.
da am gauTavebel romanebs Soris
iyo erTi didi da gamorCeuli
romani - levanis da moldaveli
msaxiobi gogonas, mikas romani.
manana xidaSeli: `mika moldavelia, aq swavlobda Teatralur institutSi, aq gaicnes erTmaneTi
da daiwyo didi romani. Tavidan
Cumad dadioda CvenTan, mere levanma
mTxova, deda, me cols arasodes
ar SevirTav (ratomRac ase ambobda yovelTvis…), magram Zalian
gTxov, mikam CvenTan icxovroso.
aq cxovrobda. mere mikam daamTavra da wavida, rekavda, levanis daRupva saSinlad ganicada, Camovida,
dRemde mexmianeba, mirekavs, axlac
ar Txovdeba, me sul aqedan vukiJineb, gaTxovdi-meTqi~.
levan abaSiZis ganumeorebeli
silamaze ajadoebda yvelas, didsa
da pataras. nata murvaniZe da levan
abaSiZe erT ezoSi izrdebodnen.
nata murvaniZe: `pirvelad rom
vnaxe, alublis xeze ijda da iqidan
gadmomZaxa: ei, alubali ar gindao?!
imdenad lamazi iyo im alublebSi,
guli SemekumSa. Cvens ezoSi broweulis xe dgas, romelic Cvenma winaprebma darges, magram is arasodes
yvaoda. viRacam gviTxra, xe SeaSineT da aucileblad moisxams nayofso. levanma culi mouqnia xes,
me vexvewebodi, ar moWra, welsac
vacaloT-meTqi. broweuli marTlac
ayvavilda. levani CvenTan aRaraa,
magram xe yovel wels yvavilobs~.
reJisor gogi qavTaraZis disSvilma, im periodisTvis patara
gogonam, macacom, rogorc iyo, naxa
Tavisi kerpi - levan abaSiZe. levanma aluCa SesTavaza gogonas. gogonas aluCis Senaxva undoda. magram
levani uyurebda da sxva ra gza
hqonda, CakbiCa. magram kurka mainc
gadainaxa. levanisgan naCuqari aluCis kurka... samaxsovrod. saxlSi
dabrunebulma dedis ZvirfasTvliani beWedi aiRo, budidan Tvali
qarTuli genis mSveneba
is mudam axalgazrdad da mudam ulamazes, elegantur mamakacad darCeba, mas arasodes Seevercxleba Tma, miT umetes – ar gamelotdeba, ar dauSnovdeba. mas ver garyvnis dro, ver daamxobs Cvens warmodgenebSi. is gmiria da gmirad darCeba – romantikul gmirad. gmirad, romelic amSvenebda qveyanas, kinos da romelmac Tavi gaswira
samSoblosTvis.
sicilis mefe
bidan iskupa - sakuTari Zma mRupavso. „me, tragediisTvis dabadebuli
kaci Cem Zmas unda komediaSi gadamagdos, Cemi daRupva unda, magram
ver moeswreba“ - SesCioda dedas
da imuqreboda sul wavalo. erT
dRes dagaza da gaiqca kidec saxlidan. Zlivs daabrunes repeticiebze, ai speqtaklze ki gautkba, gautkba da gautia, ise gautia rom Zma
kulisebidan eZaxda - teps dauwieo, mayureblis taSiT da xarxariT
galaRebuli i polite arc temps
uwevda, arc lamfas, Zma rom muqaraze gadavida migjejgvavo, i politem scenidan miumRera - ar gamoval da ras mizam? ar gamoval da
ras mizam?
cnobisaTvis: i polite gvarad
yvinCia iyo, y-s x-Ti Secvla da
xviCiad qceva dodo anTaZem SesTavaza, ipolitec daTanxmda - „araferi daSavdeba, erTi oxeria orive“…
tragikul rolebs arc dodo
anTaZe aZlevda quTaisSi, i polite
ki ar isvenebda, erTi tragikuli
roli ra gagixdaT CemTviso.
axla Tqven warmoidgineT, ra iqneboda rom, vTqvaT, oidi posis an
hamletis roli miecaT ipolitesTvis. daZabeT fantazia da ixarxa-
reT ipoliteseul yofna-aryofnaze.
yofniT rusTavelis TeatrSi
sul 5 weli iyo, magram scenaze
Tamadoba mainc moaswro. sagangebod
misTvis dadgmul „quTaTurebSi“
qifis aTwuTiani scena erTxel
naxevar saaTze metxans gaWimula
- oficiantis rolis Semsrulebels scenaze kaxeTidan Camotanili namdvili Rvino Seutania. ipolites ise gautkba Tamadoba, jemal
RaRaniZes rom uTqvams davamTavroTo, gadareula, xom ar gagiJdi, qeifs axla viwyebo. RaRaniZe gadaayena da sva da sva. adRegrZela
yvela mefe, mayurebeli - Tqvens
mosvlas da Cvens daxvedras gaumarjoso, arc gareT ubileTod darCenilebi daviwynia - imaTi xsovnisac iyoso. sidedrsac axsenebda,
veriCkas gaumarjoso. RaRaniZem roca hkiTxa, veriCka vinaao, aba axla
visas varTo? veriCkasTan guSin
viyaviT, axla scenaze varT, movrCeT,
movrCeTo. i polites uyviria, ra
unda davamTavroo, wamomxtara, pirSi dana Caudia da acekvebula.
cxovrebaSi uyvarda „Stukebis“
keTeba - aivanze xelSi ayvanili
CviliT gavida, a-a-a, a-a-a. mere „mobezrda“ da meoTxe sarTulidan
dabla im muSebs esrola, misi korpusis win rom mSeneblobaze muSaobdnen. Tavzardacemul mSeneblebi
„bavSvs“ ecnen - „bavSvi“ axtunavda - i politem muSebs xuTlitriani, RviniT savse tiki gadaugdo.
muSa rom kargad eTamaSa erTerT filmSi, elmavalmSenebel qarxanaSi daiwyo siaruli, sadac erTi
muSa metismetad daumegobrda, ise
rom yoveldRe daewveoda xolme
sufraze. gaRizianebulma ipolitem
cols kvercxi moaxarSvina da waiRo, Tan erTi umi kvercxi gaayola. umi muSas misca, moxarSuli
TviTon aiRo da itkica SublSi.
muSam i polites mibaZa da goglimogli saxeze...
panaSvidebze da dakrZalvebzec
siciliT egebebodnen da amitom
iyo sikvdilis win rom ixveweboda, win suraTs nu gaitanT, am erTxel mainc gamacileT cremliTo...
amoiRo, iq kurka Cado da yvelas
gamoucxada, es ufro Zvirfasiao.
mere miwaSic dargo, aluCa unda
gavaxaroo. da… eloda. im Semodgomaze levanic daiRupa. mxolod
gogona ki ara, ojaxis yvela wevri
mouTmenlad eloda levanis aluCis
amosvlas. magram amaod.
1992 wels, daiwyo Tu ara afxazeTis omi, levani omSi wasasvlel
gzebs eZebda. arada, erTdroulad
sam filmSi iRebdnen. rogorc mSoblebi ixseneben, levani nerviulobda,
afxazeTSi omia da ra dros TamaSiao. omSi wasvla undoda levans
da giorgi gaCeCilaZes (SemdgomSi
ekonomikis ministri). komisariatsac miakiTxes. Seikribnen biWebi levani, giorgi gaCeCilaZe, gia nadiraSvili, sulxan sulxaniSvili, giorgi niJaraZe... wasvlas dRe-dReze
elodnen, levans yvela erideboda,
radgan baTumSi gadaRebebi ewyeboda, arada gemi daqiravebuli iyo,
fulic gadaxdili, levanis gareSe
ki gadaRebebi CaiSleboda. levani
baTumSi gadaRebebze ise wavida, rom
icoda - afxazeTSi jerjerobiT
ver midiodnen. wasvlisas biWebs
daubara, Tu uCemod mogiwiaT wasvla, me koordinatebs gavigeb da
adgilze pirdapir baTumidan Camovalo. magram afxazeTSi wasuli
biWebi zust koordinatebs ar tovebdnen TbilisSi. saaxloblos aimedebdnen, Stabis samuSaoebs vasrulebT, sabrZolo moqmedebebSi ar
vmonawileobTo. arada, pirvelive
dRidan iaraRi eWiraT xelSi.
baTumSi gadaRebebi dasrulda.
5 seqtembers levan abaSiZe TbilisSi dabrunda da naxa afxazeTidan
ramdenime dRiT Camosuli gia nadiraSvili. romelic meore dRes, gamTeniisas, afxazeTSi brundeboda.
levanma isic gaigo, rom vertmfrenSi erTi adgili iyo. levan abaSiZem Tbilisi 6 seqtembers datova.
soxumSi 3-4 saaTze Cafridnen.
StabSi biWebi televizors uyurebdnen. Sedis gia nadiraSvili da
mebrZolebs eubneba: naxeT, biWebo,
vin mogiyvaneTo da Sedis levani.
megobrebsa da nacnobebze laparakic
araa, yvelas gauxarda misi danaxva,
es xom msaxiobia, amas xom Cvenc
vicnobT... im saRamosve gavidnen
poziciaze. is Rame da meore dRes,
7 seqtembers, naSuadRevs, erTad arian biWebi - sulxan sulxaniSvili,
giorgi gaCeCilaZe, gia nadiraSvili da levan abaSiZe. brZolis veli. sangari. sabediswero yumbara
da oTxi biWidan mxolod giorgi
gaCeCilaZe darCa cocxali.
am tragikulma SemTxvevam qarTul (da aramarto qarTul) kinos
xelidan gamostaca axalgazrda, 28
wlis ulamazesi mamakaci. levan
abaSiZe lana RoRoberiZem freskidan gadmosuls Seadara.
levan abaSiZe gadavida mogonebebSi, Cvens uaxloes warsulSi
da rogorc lana RoRoberiZe ityoda, Cven, qarTvelebs, erTaderTi ram
gvevaleba, ar daviviwyoT qarTuli
genis es mSveneba.
levan abaSiZis mSoblebi - manana xidaSeli da agi abaSiZe mTels
TbilisSi silamaziT ganTqmuli
wyvili iyo. CamomavlobiT ki levani erekle meoris pirdapiri STamomavali iyo - Tekla batoniSvilis Stodan.
levanis panaSvidze patara, 1213 wlis biWebis gundi mivida, qalbatonma mananam hkiTxaT, vin xarT,
biWeboo? Cven levanis Zmakacebi
varTo, - upasuxes bavSvebma.…
8
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
am fotoze aRbeWdili es keTilad momRimari sabWoTa milicieli sulac ar aris milicieli.
miliciis ufrosi gvaramia Tengiz
CantlaZis erT-erTi saukeTeso roli iyo. maSin, roca sabWoTa milicia pativiscemas aRar imsaxurebda,
man sikeTiT aavso Tavisi personaJi, arc tendenciuroba daukarga,
arc saqmisadmi subieqturi damokidebuleba, arc saqarTvelos ulamazesi kuTxis - samegrelos warmomadgenlisaTvis damaxasiaTebeli megruli iumori daviwyebia. amitomac gansakuTrebulad Seiyvara saqarTvelom miliciis ufrosi gvaramia. am miniatiuras dRemde aqvs
udidesi Zala, gagaxalisos.
gaxsovT, rogor miuyvanen oTx
wesrigis damrRvev students ganyofilebaSi? rogor eubnebian, eseni
operis win Rrialebdnen da Zils
ufrTxobdnen patiosan sazogadoebaso... es vin Tqvao, - ikiTxa miliciis ufrosma gvaramiam... vin da
zemdegma jamaspiSvilmao...
``jamaspiSvils smena ara aqvs...
jamaspiSvilis azriT, Tu simRera
xulignobaa, cekva banditizmi iqneba,
biWo!~ - ambobs Tengiz CantlaZis
gmiri da mayurebeli gulianad icinis. misi yvela sityva frTian
frazebad dadioda TbilisSi: `Sua-
vin bRaoda?!
Rameze mRerixar operis win, Tu
Sno gaqvs, Sedi da operaSi imRere! magram, rogorc Cans, saopero
ar giyvars, kameruli musika giyvars... hoda, ager maqvs kargi kamera SenTvis!.. romel xmas mRerodi?
- pirvels.
- hoda, pirvel kameraSi mogaTavseb!.. ra gvari xar?
- Rurwkaia.
- mowmed xar moyvanili, biWo?~
axla meore dakavebuls miubrundeba:
`- romel xmas ambobdi?
- meores!
- vin gekiTxeboda mere? TavisTvis ambobda mowme pirvel xmas!..
ra gvari xar?
- gegenava!
- kacma rom Tqvas, araa damnaSave!.. daiwyo pirvelma, ahyva meore~...
mere - mesames:
`- romel xmas ambobdi?
- bans vambobdi...
- is bania, RmuiliviT rom ismis...
yvelas magivrad dagapatimreb!.. ra
gvari xar?
- daraselia!
- rogor moxvdi am gaugebrobaSi? araa damnaSave, qarTuli simRera
oxeria, pirvelma da meorem bani
rom ar CaiTrios, ar SeiZleba~!
meoTxe ar aRmoCnda megreli, `sa-
ubedurod~... sarajiSvili aRmoCnda da ganrisxda gvaramia:
`- ratom xulignob, ratom afuWeb 18 wlis sarajiSvili 22 wlis
bavSvebs? qarTuli simRera samxmiania. vin bRaoda? - mere TiTqos
guli moulbeba, - jer imitom ar
dagiWer, rom 18 wlis xar, kaci
unda gamoxvide, meore imitom, rom
simarTles laparakob, mesame imitom,
rom megobari giyvars... xom xedav,
ukve samjer ar dagiWire?
meoTxe imitom ar dagiWer, rom
sad vTqva mere, sarajiSvili daviWire operis win simRerisTviso?
rogorc mova jamaspiSvili, CasviT. magan ver gaarCia xuligani
da xelovani erTmaneTisagan~.
es miniatiura imitom gagaxseneT ase dawvrilebiT, rom kidev
erTxel meCuqebina Rimili TqvenTvis - Rimili, romelic did memkvidreobasaviT dautova saqarTvelos
Tengiz CantlaZem.
msaxiobi sulac ar iyo ganaTlebiT. saqarTvelos politeqnikuri
instituti daamTavra, magram niWma
Tavisi qna: jer kidev studentobisas, 1957 wlidan, muSaoba daiwyo
saqarTvelos saxelmwifo filarmoniis estradaze konferansied.
1960-61 wlebSi ukve marjaniSvilis saxelobis Teatris msaxiobi
iyo, 1962 wlidan ki filarmoniasTan daaarsa miniatiurebis Teatri,
romlis direqtori, samxatvro
xelmZRvaneli da wamyvani msaxiobic Tavad gaxldaT. 1975 wels
misi TaosnobiT dasi filarmonias gamoeyo da damoukidebel saxelmwifo Teatrad Camoyalibda.
parodirebisa da iumoris niWi
jer kidev pataras aRmoaCnda. erTxel mamamisi stumrebs eloda. karze zari gaisma. 8 wlis Tengizi
gasaRebad gaiqca. holSi megobrebi Semovidnen. esmoda mamas, rogor
alersianad elaparakebodnen mis vaJs,
rogor eferebodnen... Zalian rom
SeagviandaT Semosvla, gaakiTxa da...
ras xedavs: Tengizi marto dgas
holSi da yvelas rols TviTon
TamaSobs.
mSoblebi emudarebodnen xolme,
ra iqneba, Seni xmiT dagvelaparakoo. telefonze xan Joria iyo,
xan gvaramia, xan novoselcevi...
iumori sakmaod safrTxilo ramaa, didi gemovneba da Sinagani SegrZneba sWirdeba... Tengiz CantlaZis iumorma bewvis xidze gaiara.
dResac adrindeli zemoqmedebis
Zala SerCa. roca amaze dafiqrdebi,
martivad mixvdebi: imitom, rom Tengiz CantlaZes uyvarda mayurebelica da isic, viszec maT acinebda.
guruli paradoqsi, anu gurulebs Wyinti yvelis Wama uyvarT, Tvalis CapaWunebac!
rogorc erTi Cemi megobari ityvis: msoflio or nawilad iyofa
- gurulebi da danarCeni.
`xolo guria ara wili egrosisa ars, aramed qarTlosisa~.
amitomac guria paradoqsebis
mxarea, Tu paradoqsuli.
amaze qvemoT.
* * *
guria namdvilad aris lamazi.
guria arnaxulad Raribia.
SeiZleba imitom, rom warumatebuli eqsperimentebis `saukeTeso~ poligonia: izabela (cnobili
adesad), dafna, tungo da frangula msxali, sofel meriis samxedro qalaqi, SekveTilis laboratoriebi da aTasi wamowyebuli
da veraRsrulebi saqme.
amis gamo gurulebs xSirad abraleben, rom naCqarevi gadawyvetilebis da moqmedebis xalxia, siaxleebs gadamatebulad amyoli... da
isini marTlebi arian.
gurulebi xSirad wuwuneben, rom
amxela niWis patroni xalxia da
gangebas Surs maTi - arasodes umarTlebT da isinic marTlebi arian.
gurulebs uyvarT Sroma - erTi
oTxmacdaaTs gadacilebuli glexi, Cems Tvalwin sasikvdilo sarecelze, sruliad ugonod iqnevda
xels - TiTqos Toxnida.
magram guria arnaxulad Raribia. guriis mTa da bari gansxvavdeba, me maT suniT vcnob, radgan
orivegan micxovria. CemTvis mTas
anwlis, SuacecxliT gabolili kedlebis da Txis kurklis suni
aqvs, bars - odnav mompali mandarinis, erTnaxadi arayis da skolis
merxis.
guriaSi aris nisliani baxmaroc da magnitur qviSiani urekic,
vaziani baxvic da citrusiani Sroma (zustad aseT frazebs waawydebiT oTxmociani wlebis `saimijo
albomebSi~, vTqvaT msgavsi saxeliT - `mwvane oqros qveyana~).
anu guria mdidaricaa.
ra amis pasuxia da miuxedavad
krimanWulisa, guriaSi tirili ufro uyvarT, anu datireba. xolo
dakrZalvis ritualSi nadvilad
aris karnavalurobis mimzidveli
siWarbe. xSirad vxlebivar Wiri-
mobilurma dareka...
- gamarjoba nanuli, otia var. - Semomesma kargad nacnobi, monatrebuli xma. - ui, batono otia, rogor brZandebiT!.. - wamoviZaxe gaxarebulma, paralelurad gulSi gamalebiT daviwye sabodiSo sityvebis SerCeva, rom Tavi memarTlebina, Tu ratom ver movaxerxe amdenxans misi monaxuleba.
- rafra viqnebi amgenis xelSi! - Taviseburad Semomitia, - aRar
minda amito zeiT darCena da qe mivdivar iqane, ra qvian, qveiT...
- ras brZanebT, batono otia?! asi weli numc...
xistad gamawyvetina:
- mara, iqane ro varesi problemebia!
- ra problemebi?.. - davibeni.
- a, elaparike axla amas! - Semomitia mwyralad da...
uceb, ulamazesi baniT dasWeqa:
- gizo var, kakauriZe!
... saxtad darCenili, kaixans davcqerodi Cems mobilurs.
gizo yveba: quTaisSi rom CamovediT, gudar kokelaZem „metroSi“
dagvpatiJa me da gizo Releyva.
gagvikvirda, quTaisSi „metro“ sad
aris-Tqo. wamodiT CemTano da wagviyvana sardafSi, sadac „boWkebze“
mJave, mSrali xorci, mwvanili da
lavaSi ido da pirdapir boTliT
iyo daleva.
- esaa, gudaria, „metro“?
- esaa „metro“, aba Tbilisis
„metroa“ „metro?“
Tbilisis „metroSi“ rom Caxval,
aT wuTSi amoxval zemoT da quTaisis „metroSi“ rom Caxval, SuaRamemde ver amoxval. aba, gagvimarjos! - ase daiwyo Cveni quTaisuri naTloba „metroSi“.
es TiTqmis 40 wlis win iyo,
roca reJisorma iuri kakuliam
Teatraluri institutis meoTxe
kursis meore semestridan quTaisSi wamoiyvana gizoc da misi jgufic. im dauviwyar „quTaisur naTlobas“ ki ukvalod ar Cauvlia:
xoneli biWi „TxemiT terfamde“
quTaiseli gaxda da iseT konservatiul qarTul qalaqSi, romlis
rCeuli mkvidrnic gamudmebiT amayoben TavianTi ZirZveli warmomavlobiT, sul iolad daimkvidra „koloritis“ statusi. axla, roca
pirdapiri satelevizio CarTvebia,
an quTaisTan dakavSirebuli siuJetebi keTdeba, imereTis dedaqalaqis sazogadoebis saxeliT xSirad
swored gizo gamohyavT. is kidev
ra saRamoebia, an ra sufrebi, romelTac gizo kakauriZis frTiani gamonaTqvamebi da iumori ar amSvenebs!
bazrobebze Tu transportSi, maRaziebsa Tu quCebSi - sad ar ismis gizo kakauriZis da misi borblebze Semdgari Teatris - „mxiaruli matareblis“ Canawerebi. adamianebs Tan mohyvebaT koncertebsa
da saRamoebze miRebuli STabeWdilebebic da cdiloben, gizos xmiT
gaimeoron:
- bututia, adeqi, biWo, Sedi venaxSi da dabare.
- ara, deda, gamige kargad, isedac
tanjul Cems miwas me Wrilobas
ver mivayeneb.
an kidev:
- biWikia, rois deiwyeba kai
cxovreba?
- daagviandeba 10-15 weli.
- TxuTmeti wlis mere, Se Cema-
sufals erTi soflidan meoreSi
da minaxavs qalebis saocari metamorfoza - saweblis receptidan
momentalurad moTqma-vaebaze gadasvla. yvelaze saocari is aris, rom
orive mdgomareoba (sawebeli da
vai-viSi) CemTvis arnaxulad bunebrivia. swored es aris gurulobis paradoqsi.
gurulebi gulwrfelebi arian
maSin, roca TavganwirviT gaZaleben Rvinos da pur-marils, lamis
danas gabjenen yelze, rom rac unda
geCqarebodes, qeifi ganagrZo da
maSinac, roca ukve wasul stumars
zedmeti Wama-smisa da nametani gvianamde darCenis gamo lanZRaven. (adgilis, drois da moqmedebis erTianoba daculia).
gulwrfelebi arian roca `qveynis damaqcevar SevardnaZes~ wyevlian da roca misi `guruli warmoSobiT~ amayoben.
da ase Semdeg.
* * *
`rafer xar? rois Camoi?
rois mixval?~ es kiTxvebi erT
mTlianobad, sxapasxupiT daismis
naTaZes“, „jemal baRaSvils“, „anzor
xerxaZes“... Cveni sazogadoebis SedarebiT iqneb uCino, magram saintereso uamrav saxes. gardasaxvac
amas hqvia!
yvelaze popularuli, WeSmaritad mxatvrul donemde ganzogadebuli ki - mainc otia ioseliania.
ara aqvs mniSvneloba, scenaze mdgom
gizos svanuri qudi exureba da
xelSi yalioni eWireba, Tu ubralod Seicvlis sametyvelo Jestmimikas, - es xma, sasaubro toni da
TviT teqstis Sinaarsi namdvil
otias warmosaxavs, Cvens cocxal
klasikoss! otias Tema ki imdenad
momgebiania scenaze, rom am bolo
dros sxvebmac „gadaaqseroqses“ gi-
iRebs): „egi, qe gevigeT, sa unda davtovoT, mara Cven sa unda wevideT,
egia sakiTxavi.“ xoda, amisTana raRacebs eZebs „Cemi otia“. iumoris
Tema da raime sxartulis moyola
aris mTavarze Cqara gasvla. ar
unda moabezro msmenels Tavi, droulad unda miawodo is, ramac unda
gaacinos, gaamxiarulos. me vici
moyolis xerxi, Torem, rogorc
vyvebi, ise rom vwerde, maSin raRa
miWirs, mwerali viqnebodi! samagierod, msmenelamde ambis mitana kargad SemiZlia.
- TviTon batoni otias Sefaseba rogoria?
- Cemi dividi-diski gamova male
(dizainamdea misuli saqme), mas hqvia
da maTi iribi datvirTva dRemde
ar minda amovicno.
guriaSi keTili xalxi cxovrobs. gurulebs (albaT rogorc
yvela qarTvels) zRva ar uyvarT,
anu arasdros uyureben mas, rogorc
sxva sazRvao qveynis Svilebi. raRac gaucnobierebeli SiSi aSorebT
masTan. cxenosani guruli (gavixsenoT amerikuli odisea) ratomRac
ufro bunebrivi sityvaTSeTanxmebaa,
vidre naosani guruli. zafxulobiT, napirs sul raRac samiod kilometriT daSorebuli soflidan
iseTive mowiwebiT midian sabanod,
rogorc vTqvaT kaxeTidan Camosuli stumrebi, fraza `zRvaze mividivar~ am ori kuTxis mcxovrebisTvis zustad erTnairi mniSvnelobis matarebelia.
kargad maxsovs sabWoTa dros
egzom popularuli dizelis avzebi
(gnebavT `saliarkis baki~), romelic
TiTqmis yvela ezoSi idga, rogor
dananebiT daWres da gadaakeTes
e.w. Turqul Rumelad - megona vinme axloblis sicocxles emSvidobebodnen.
aseve didi simZimili daWirda
nayanarze (romelic odesRac naCaiari iyo), Txilis gaSenebas (kideebze kivis arc Tu warmatebuli
dargvis Semdeg).
* * *
guriaSi RmerTi Taviseburad
swamT, pirjvars ise swrafad iweren,
mamazecieri verafriT SeamCnevs.
gurulebis saubridan or sityvas Tu mokrav (wakrav, gamokrav)
yurs, kmayofili unda darCe.
sofel lixaurSi, Zvel klubSi
saqarTveloSi erT-erTi pirveli
diskoTeka gamarTes.
bevr guruls sawer magidaze
amerikis droSa aqvs gadafenili.
sofel natanebSi, rkinigzis sadguris moedanze stalinis STambeWdavi Zegli dgas.
gurulebs Wyinti yvelis Wama
uyvarT.
Tvalis CapaWunebac.
guria `sicocxlis samosaxloa~,
rac, ra Tqma unda, niSnavs: `guriaSi ra gindoda, Tu sikvdili ar
gindoda~.
rogati otia“ melaparakeboda telefonSi.
- sxvebisTvisac gamikeTebia msgavsi sxva dros. erTxel davureke
gogi qavTaraZes qafianiZis xmiT.
pirvel aprils arian eseni dabadebuli da (gizo axla qafianiZis
xmiT ganagrZobs Txrobas): „gilocav, Cemo sayvarelo kaco, Cemo jigaro kaco!“ - kai, biWo, jer ar mosula pirveli aprilio, - maCerebs
gogi. „mere me mivdivar gadaRebaze da amitom girekav adre, Sen Semogevlos Cemi Tavi!“ - sad xar,
svam kidev? - kiTxulobs gogi, „zura“ ganagrZobs: „axla me imnair
kacs dagalaparakeb, romelic iqneba SenTvis sasiyvarulo, sasixarulo da gasagiJebeli. midi, gogi,
mousmine!“ (da gizom xma saswrafod
Seicvala): „gamarjoba, giorgieviC,
abrami var, zonenaSvili, aSdodidan.
xo xar kargad, a?“ gakeTda didi
pauza da... ox, gizoia kakauriZe,
Sen mo... abramma dagRupa axla, magaze ro gadadi, Torem marTla qafianiZe megoneo.
* * *
axlaxan ganmeorebiT gamoica gizo kakauriZis „iumoruli eskizebi“. am wignSi misi memuaruli
Canawerebi da lirikuli leqsebicaa Sesuli. mkiTxvels SesaZlebloba eZleva, ufro Rrmad Caixedos cnobili iumoristis, respublikis damsaxurebuli artistis
cxovrebaSi da aRmoaCinos, rom „iumoris afTiaqars“ Rimilisa da
maxvilsityvaobis iqiT - sevda da
tkivilic Tavsayrelad aqvs, es ki
qveyanas, sazogadoebas, dRevandel
sazogadoebriv-politikur satkivars ukavSirdeba.
- gizo, ra giTxra am wignze
batonma otiam?
- otias Cemi wigni rom vaCuqe,
Tqva: imdeni mbaZa, imdeni, ro wignis
gamoSveba douwyiao. mere raRacebi waikiTxa da, ras getyvi, icio?
- Sen axla ravarc mikrofonTan
tatyanob, xo, e Wkua ki gixmaria
•· kukuriam imisTana Rvino miitana gasvenebaSi, naskebi ouwva
xalxs tuflebSi.
•· biWikias colma samSobiaroSi sami dRis ganmavlobaSi 300
lari waarTva. bolos biWikiam asZaxa: cuca, Sen maqane sekas xvar TamaSob!
•· bokokias ise Cqara miarbeninebdnen safiCxiis sasaflaoze (qelexSi eCqarebodaT), bokokia wamoxta da kubos ruCqebs CaeWida: ras
SobiT, Tqve SobelZaRlebo, ar gadamagdoTo!
•· (otias repertuaridan) xonis televizia acxadebs titrebSi:
gubiswyalze mcxovreb indiko xvadagians daekarga Zroxa, saxelad
faCito. mpovneli dajildovdeba
xuTi wvela yveliT.
•· Cinelebi imdoni arien, imdoni, asi milioni dedamiwidan gadacvenila.
•· gasvenebaSi moxuci kaci Rvinos asxamda, parkisonis daavadeba
qonda da xan Wiqa gatexa, xan Rvino
daaqcia da lobioSi Caasxa. biWikiam uTxra: momeci, babua, ma grafinka
ager! Rvinos me davasxam da Sen
salaTas marili moayareo.
•· quTaisSi iseTi viwro padiezdebia, micvalebuli podruSkiT
Camogvyavs.
•· biWikias sidedris gasvenebaSi imdeni xalxi movida, mkvdris
damateba daWirdaT.
quTaisis `metroSi~ Casuli kaci
nia, bibliidan sarCevi iwyeba.
* * *
gizo kakauriZem cnobili adamianebis araerTi parodia Seqmna scenaze. improvizaciiT Tu winaswar
moxazuli StrixebiT, mas uproblemod SeuZlia Tavisi personaJis
araTu xasiaTis Cveneba, aramed xmisa da diqciis uwvrilmanesi
niuansebis warmoCenac ki. amas zed
emateba msaxiobis mier kargad mignebuli mxiaruli Temac ... da axarxarebuli msmeneli gancvifrebiT misCerebia gizo kakauriZis habitusSi
Casaxlebul: „akaki vasaZes“, „sergo
zaqariaZes“, „akaki xoravas“, „erosi
manjgalaZes“, „irakli abaSiZes“,
„gogi gegeWkors“, „zurab qafianiZes“, „valerian mizandars“, „nodar
zos gmiri, Tavadac scades parodiis
gakeTeba. magaliTad, mayurebeli icnobs guram jaSis, merab gegeWkoris,
axalgazrda parodistebis namuSevrebs, Tumca, saerTo SefasebiT, verc
erTi miuaxlovda gizo kakauriZis
saavtoro namuSevars.
sainteresoa, sakuTar personaJze
ras ambobs TviT msaxiobi:
- „otias“ aqvs sxvadasxva feri,
romelsac unda miagno. magaliTad,
Tu gulaCvilebulia, „otia“ miiRebs aseT saxes (gizo gamometyvelebas swrafad icvlis da mwerlis
damaxasiaTebel replikebs warmoTqvams). axla Sexede, gasvenebaSi ras
gveubneba (gizo micvalebulis damarxvis mere saqelexod gamzadebul
xalxTan mdgomi otias pozas mi-
„iumori - Cemi afTiaqi“. hoda, aq
aris aseTi epizodi: me scenaze
otias imitacias vukeTeb, TviTon
ki zis da mismens.
operatori xan otias „iWers“,
xan - me. otias gamometyvelebaze,
mis replikebze xvdebi, rogor afasebs igi scenaze mdgom sakuTar
„oreuls“. am dros mayurebeli
icinis, rom ityvian, bJirdeba - Tan
scenidan miRebuli STabeWdilebiT,
Tan otiaa iq... otia inteleqtualuri kacia, uaRresad Wkviani. man
icis, rom Cems namuSevarSi Cadebulia misdami ganuzomeli siyvaruli,
siTbo, adamianuri damokidebuleba.
- vaRiareb, Zalian kargad gamogdis misi imitacia. Tavad rom ar
geTqva, verc ki SevamCnie, rom „su-
da ise gaq gadmotanili, Tvara, Sen
ro mwerloba degewyo, degefseboda
Tvalebi im wuTSio.
amasobaSi ki erT ubralo rveulSi axal-axali Strixebi emateba gizos scenaze gamosatan iumors:
* * *
•· axalgazrdobaSi meubnebodnen:
gizo, ra kai biWi xaro, axla meubnebian: ra kai kostumi gacviao.
•· biWikias Zma imnairi maxinjia,
tuflebi ar uxdeba. TviTon biWikia imnairi gamxdaria, imnairi erTi tyvilze daficeba da deibrideba.
•· kukuria beraZes coli beriZe yavs da merikia yoveldRe gaiZaxis: me Cems kukuris erTi asos
gulisTvis gavyevio.
giorgi kekeliZe
karga xania, besiaureli xuWuWa biWi quTaisis sazogadoebis popularul saxed iqca.
karga xania, Caswvda uqarTulesi qalaqis iumors da sevdas,
mis Tvalwin wavidnen imqveynad
didi quTaisuri iumoris, kaikacobisa da siyvarulis grandebi, amitomacaa, leqsebsa da
CanawerebSi ise rom enatreba:
„bayuCias roxroxi da peyo
biWis Cacineba, markoziCis tkacani da restoranSi Cacileba,
gudaria kokelaZis imereTSi
CaZireba... aryisferi alioni,
xelTaxali aRtkineba, muxis
Crdili, CamWvritesTan, xarabaZis akivleba... lomkacebis didi madli, mere Zlier moTeneba, gazafxulze meobasTan mowameTis mofereba... xuxas gafarfaSeba da daTkas xanjlis
Tavyirebi, biZinas da biZiniCis
Casaweri Sayirebi...“
rogorc oTar mamforiasadmi miZRvnil am leqsSi wers,
„Cvenma ilom wasulebi erT
fotoze moaqcia.“
gizo kakauriZis iumoristuli palitris yvela feri
mis usayvarles qalaqs ekuTvnis. „quTaisis metroSi“ Casuli, dRemde ver amosula
iqidan.
P.S. gizos Tavs gadaxdenili
ambavi: TbilisSi inspeqtorma gaaCera da ar uSvebs. am dros modis
meore da pirvels eubneba: gouSvi,
bijo, egi, ver icani? - koloritad muSaobs quTaisSi.
nanuli cxvediani
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
9
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
kacebi, romlebic, megona, qveyanas
gadaatrialebdnen da Cemi salocavebi iyvnen (da arian), patara bavSvebiviT iwyebdnen tirils. sul mikvirda, ra atirebT amxela kacebsmeTqi.
mere mivaqcie yuradReba, rom erTsa da imave simReraze tirodnen...
cota rom wamovizarde da teqsts
mivaqcie yuradReba, mec Camomvarda
Tvalze cremli.
gavuge mamaCemis megobrebs.
oriode wlis win, agvistoSi, rusis TviTmfrinavebi rom dafrinavdnen Tbilisis caze, erT-erTma
didmoxelem jer Tavisi axloblebi rom daabinava saimedod da mere dagvmoZRvra, - Sinidan dana-Cangali
gamoitaneT da imiT dauxvdiT mterso, mivxvdi, Cveni erTaderTi mxsneli mamazecieri Tu iqneboda... Semzaravi ambebi modioda samaCablodan, amaT ki taS-fanduri gamarTes - gavimarjveT da unda vizeimoTo...
es im qveyanaSi, sadac svanuri zari mravali saukunis win Seiqmna.
ai, swored maSin gamaxsenda erTi simRera, `balada jariskacis dedaze~, romelic qarTuli saestrado simReris klasikosma giorgi cabaZem dedamiss, olia nacvalaZes miuZRvna. yurmili aviRe da batoni
gogis vaJiSvils, kaxa cabaZes davureke. axla am simReris droa-meTqi. albaT, bevrma ar icis, ra imaleba
am mSvenieri sevdiani melodiis ukan.
kaxa cabaZis moyolili saintereso ambebi, vfiqrobT, am kiTxvebs amomwurav pasuxs gascems.
mamuka nacvalaZe
balada jariskacis dedaze
Cemi sevdiani bebo
araCveulebrivi bebia myavda olia nacvalaZe, baqos qarTuli
gimnazia hqonda damTavrebuli. babuaCemi da bebiaCemi silamaziT TbilisSi cnobili wyvili iyo, magram
cxovrebis varamma Tavisi kvali
daatyo bebos, mzera naRvliTa da
sevdiT aevso... 75 wlisa gardaicvala.
me da bebos didxans erT oTaxSi
gveZina. Zilis win jer zRaprebs
miyveboda, mere, roca wamovizarde,
namdvil ambebze gadavida. Tu raime vici mamaCemis axalgazrdobaze,
babuaCemze, sul mis mier moyolili
Zilispiruli ambebidan aris.
amas winaT Zvel fotoebs rom
vaTvalierebdi, bebiaCemis erTi suraTi SemrCa xelT. am suraTze ormocdaaTisac ar unda yofiliyo, arada, iseTi dardiania... ubeduri qali
iyo bebiaCemi. oTxi Svilidan mxolod mamaCemi SerCa. qmari gadasaxlebaSi daeRupa, Semdeg qaliSvili
- 21 wlis qeTo, mere ori Svili irakli da griSa gaiwvies omSi,
saidanac aRar dabrunebulan. darCa
erTaderTi vaJi, romelic 13 wlis
asakSi tramvais qveS Cavarda da
fexi daiziana.
samkuTxa baraTi
jer SuaTana Zmis, griSas daRupvis cnoba mosula omidan. erT
dReSi gaTeTrebula bebiaCemi. mdu-
mared yofila didxans. meore Zmis,
iraklis daRupvis ambavi mamaCems
daumalavs dedisTvis. es iyo erTaderTi tyuili, rac mamaCems uTqvams
Tavis sicocxleSi. erT dros ubednieresi ojaxidan darCenil erTaderT vaJs aRar undoda, kvlav Tavzardacemuli enaxa deda.
sul maxsovs, rogor eloda bebiaCemi Zia iraklis dabrunebas, nebismier zarze gansakuTrebuli reaqcia hqonda bebos - Svils eloda,
eloda yovel wuTs, yovel wams...
erTxans aiCema, - ama da am dRes
movao da amis mere loginsac uSlida yoveldRe. ra Tqma unda, Cvenc
Zalian ganvicdidiT, magram ar gvindoda, gamJRavnebuliyo simarTle,
ar gvindoda, scodnoda bebos iraklis daRupvis ambavi.
simReriT
naTqvami simarTle
grZnobda mamaCemis megobari moris focxiSvili, rogor ganicdida gogi da simarTlis Tqmis Taviseburi gza airCia, am ambavs leqsi
miuZRvna - `balada jariskacis dedaze~, romliTac SesaniSnavi simRera Seiqmna. 70-ian wlebSi am simReras jilda daTuaSvili asrulebda. es iyo ori Semoqmedis urTierTobis brwyinvale nimuSi.
guli mwydeba, rom dRes ar JRers
es simRera. samwuxarod, dResac
aqtualuria Sinmousvleli jaris-
kacis Tema. imxela tkivilia am
simReraSi Cadebuli, bebiaCemma mTeli cxovreba rom atara.
`deda gareT gamova da
Cumad mosTqvams:
`Cemi Svili aRar sCans...~
arc arasdros gamoCndeba
Seni Svili, deda,
jariskaci jariskacad darCa...
sadRac ucxo miwa-wyalze
ganisvenebs albaT,
Seni davarcxnili Tmebi
auwewa qarma,
Seni dakemsili qudi
gaucrica tyviam,
Sens Svils axla usaxelo
jariskaci hqvia...
Sin Sebrundi, gvian aris,
xedav, dedi?
Seni Svili aRar Cans,
arc arasdros dabrundeba
Seni Svili, deda,
jariskaci jariskacad darCa~.
ratom ar moswonda
gogi cabaZis simRera
cuca beRelaZes
bebiaCemi sicocxlis bolomde
ver gaerkva, ra profesiisa iyo
gogi. mamaCems hqonda periodebi,
roca ar muSaobda, ijda Sin da
werda musikas. bebiaCemi amas muSaobad ar Tvlida. sul sinanuliT
ambobda, - CemTvis rom daejerebina,
axla eqimi iqneboda da saqmec eqnebodao.
mamaCems rom tramvaim fexi gadauWra, ukiTxavT, ra mogitanoT,
oRond inatre da yvelafers SegisrulebTo, - pianinoo. yvelas gahkvirvebia, bebiaCems - ara. ise mReroda da ustvenda, arsad rom ar
mqonda gagonilio, - ixsenebda mogvianebiT. babuaCemi gabo cabaZe profesionali musikosi ar iyo, magram
ukravda gitaraze, werda leqsebs,
sakuTari simRerebic hqonia.
Cvens mezoblad, gogolis quCaze, cxovrobda erTi mxcovani qalbatoni cuca beRelaZe, romelsac
xSirad uTqvams, - gogim ra icis
simRera, gabo rom gitaras aiRebda,
simRera ai, is iyoo...
`gafu, gafu~, anu
faetonis qarxnis
madlieri muSebi
babuaCemi Zalian gonieri kaci
iyo. cnobili biznesmeni gaxldaT.
sxvadasxva qalaqSi hqonda Rvinis
da faetonis qarxnebi. buxaraSi
uwevda xSirad siaruli. bebiaCemi ixsenebda, - rom Camodioda, jer
mezoblebs Camouvlida, aba, ra giWirT, riT dagexmaroTo. fulsa da
bewveuls Camoarigebda da Sin mere
Semovidodao.
gabo oci wlis gardacvlili
mainc iqneboda, taSkentSi rom Cavida `rero~ gastrolebze. ansambls
gogic axlda. guguli mgelaZis
filmSi, `fesvebi~, rom xvdebian levan abaSiZis gmirs, ai, ise Sexvedrian mamaCems taSkentSi. gogi ver
warmoidgenda, Tu vinmes exsomeboda oci wlis win gardacvlili
mamamisi. roca `reros~ afiSaze
waukiTxavT buxarelebs gogis gvari, gadareulan sixaruliT.
darazmulan da daxvedrian saqarTvelodan Casul ansambls. mamaCemisken wamosulan, ucniaT ieriT, `gafu, gafuo~, - uZaxiaT babuaCemis saxeli... exvevian, eferebian, Tan
cremlebs ver ikaveben, mere moTqmiT
atirebula yvela... babuaCemis faetonis qarxnis muSebi ar moscilebian mamaCems ansambl `reros~
uzbekeTSi yofnis ganmavlobaSi.
roca RmerTebi tirian
mamaCems erTi simRera aqvs dedaze
dawerili levan Wubabrias araCveulebriv leqsze. aseTi sityvebia
iq: `ormoc maiss moveswar da Sen
ki isev ambob, ar gacivdes bavSvi~.
am simReris mosmenisas mamaCemis
megobrebi, Zlieri pirovnebebi, vaJ-
P.S. papaCemis sawer magidasTan
ramdenime foto SemorCa Cems mexsierebas. pataraobisas xSirad mimeorebdnen maT saxelebs - es iraklia,
es griSa, es ki qeToo... mere am
galereas papidaCem olias suraTic
Seemata. im qalis suraTi, saocari siTbo rom maxsovs dRemde, maxsovs, misi yoveli stumroba Cemi
mSoblebisTvis dResaswauli iyo.
maxsovs, rogor Seiketeboda
oTaxSi papaCemi da rogor esiyvaruleboda gacrecil siluetebs,
rogor iRebda magidis ujridan
iraklisa da griSas frontidan
gamogzavnil samkuTxa baraTebs...
ramdenjerme cremlic SevniSne, Cumad tiroda xolme, ratomRac maridebda cremlian Tvals... maSin megona, gulCvili iyo... sityviT ras
gavubedavdi, gunebaSi ki araerTxel
misayveduria misTvis... mere me gadamedo misi gulCviloba... axla mec
papaCemiviT vtiri...
kidev is maxsovs, sikvdilis win
ukanaskneli Txovna rom gaumxila
papidaCemma gogi biZias - iraklis
gaSlili logini daaxvedreTo...
dasturi rom miiRo, mSvidad gaecala saaqaos.
ormoci dRe didi kompozitoris
meuRle Tamar maWavariani pedanturad asrulebda dedamTilis anderZs. ormoci dRis ganmavlobaSi
olia nacvalaZis oTaxSi ar alagebula is logini, jariskacis dedas
sakuTari SvilisTvis rom gaeSala.
`egia bujo romani? egia poema!~ anu
rezo gabriaZis marionetuli panTeizmi
dedaCemi quTaiselia, biZaCemi ki
dResac quTaisSi cxovrobs da amitom xSirad gviwevda am qalaqSi
Casvla. CavsxdebodiT mamaCemis wiTel `nol dva~-Si da gavuyvebodiT
xolme dazepirebul gzas. quTaiss
bolo wlebSic vestumre ramdenimejer, magram yvelaze kargad mainc
is 20 wlis winandeli quTaisi
damamaxsovrda. maSin 7-8 wlisa
viyavi da iq Casuli, ZiriTad dros
biZaCemis samuSao oTaxSi vatarebdi,
ujrebis amotrialebiTa da damtverili wignebis qeqviT viyavi dakavebuli. SualedebSi qalaqSi gavdiodiT xolme da dResac, SeiZleba
iTqvas, maSindeli TvaliT danaxuli quTaisi ufro ukeT maxsovs,
vidre ramdenime wlis winandeli.
imdroindeli mogonebebi dRemde
gauxunaria CemTvis da amis erTerTi umTavresi mizezi, erTi ucnauri kacic iyo, romelic Tbilisis
quCaze cxovrobda. es kaci biZaCemis simamri (anu, bicolaCemis mama)
gaxldaT, valiko mizandari. valiko moqandake iyo, rodenis moswavlis, iakob nikolaZis moswavle.
maSin mec qandakebaze davdiodi
(ufro sworad Zerwvaze), gadavadnobdi xolme ferad-ferad plastelins, davamagrebdi ficarze `karkass~ da viwyebdi `tintylaobas~,
xan ras vZerwavdi, xan ras. pirveli gakveTilebi valikom Camitara
da Cemgan rom moqandake gamosuliyo,
vityodi, rodenis moswavlis moswavlis moswavle var-meTqi, magram ver
vivarge, gatyda Cemi saWreTeli.
erTxel, didi xnis win, maxsovs,
bicolaCems vkiTxe, `miminoSi~ rom
valiko mizandaria, valiko babuasTan ra saerTo aqvs meTqi da swored maSin gavarkvie, rom rezo gabriaZe valikos moswavle yofila,
xatvac misgan uswavlia da a. S.
mogvianebiT, aguli erisTavSic amovicani valikos saxe - filmSi,
romelic aseve rezo gabriaZis scenaris mixedviT iyo gadaRebuli.
roca yvelaferi es gavarkvie, valiko mizandari cocxali aRar iyo,
samagierod misgan gagonili ambebi SemorCa mexsierebas. Tumca bundovnad, magram mainc dRemde maxsovs
mis mier moTxrobili viRac tyveebis istoria, moyinuli TiTebisa
da gaqcevis ambebi da bevri sxva.
rezo gabriaZis am uCvelo wignis kiTxvisasac araerTxel gamaxsenda valiko mizandari da is ucnauri Serwyma quTaisurisa da raRac
ucxosi, evropulis, romelic ase
axasiaTebda valikos da gabriaZis
`quTaissac~ gamsWvalavs.
am wigns ori mTavari gmiri
hyavs, germaneli tyve oto Sulci
(anu quTaisurad otoia) da patara biWi varlami.
wignSi moTxrobili ambavi varlams `bavSvobis sibereSi~ gadaxdenia, aTi wlis rom iyo maSin. varlams deda mevioline hyolia (agreTve mkeravi da germanulis maswavlebeli), mamis Sesaxeb ki mxolod
fostis nomeri viciT 12/89423/
6793. es ramdenime niSania misi
gvaric, saxelic da mokle biografiac.
varlami xSirad avadmyofobda
- TavdaviwyebiT, wignebiTa da fantaziebiT. roca avad xdeboda, yoveli SemTxvevisTvis, sxvadasxva TermometriT usinjavdnen sicxes, Tumca
yvela erTi da imaves, 38 da 5-s
aCvenebda, Tiko RviniaSvilis Ter-
mometric da Tamara kiknaZisac.
varlamis Sesaxeb bevr sxva ramesac vigebT, magram mTavari movlenebi pirveli maisis paradTanaa dakavSirebuli. simaRlis tradiciuli, winasaaRlumo gazomvisas varlams fexsacmelSi gazeTebidan gamoWril or-sam santimetrian quslebs upovnian da aRmoCndeba, rom
`savaldebulo~ 130-is nacvlad igi
127 santimetris simaRlisaa. amitom mas paradze ar dauSveben, Tanac ymawvils isic uRrRnis guls,
rom Zmebma tikaraZeebma, sli puiam
da fezuiam, samakatka waarTves da
swored am dros iWreba mis cxovrebaSi oto Sulci (romelic aqamde
kinaRam Seewira varlamis babuisTvis CeCmis reorganizebis gmirul
saqmes). igi patara biWs gamoeqomageba da quTaisis angelozsac ar
daindobs ori santimetrisa da
sami padSibnikis gulisTvis. saqmeSi erevian invalidebic, romelTa
protestsac (`me Tu metric aRar
davrCi, paradze aRar gamesvleba!?~)
paradis CaSla, dakiTxva da aTasi
sxva ubedureba mohyveba, bolos ki
yvelafer amas didi beladis, stalinis gamoCena agvirgvinebs, romelic wyaltuboSia Camosuli dasasveneblad... da es mxolod nawilia
im xalisiani sevdiT aRsavse gan-
Zisa, romelic am romanSi yovel
nabijze poetur margalitebadaa
mimofantuli.
* * *
`quTaisi qalaqia~-s wakiTxvis
Semdeg romelime enamaxvili quTaiseli ityoda: `egia bujo romani? egia poema. amas rafra eZaxi
bujo romans!~ da marTalic iqneboda, imitom rom wigni marTlac
grZeli leqsiviT ikiTxeba da Zalian unda moindomo, rom erTi
amosunTqviT ar waikiTxo. ise, kinosac gavs es ucnauri wigni, karg,
keTil kinos, kerZod da niSandobliv
ki Jak tatis filmebs. pirveli
gverdebidanve gamaxsenda is magiuri
kadrebi tatis `biZaCemidan~, aTi
wuTis ganmavlobaSi ramdenime Zukna-dvarniaSka `sastaulebs~ rom
axdens (samsaxiobo ostatobis TvalsazrisiT, ra Tqma unda) da daxlis qveS damaluli is frangi
murikelac damidga Tvalwin, myidvelis CanTaSi `Casvenebul~ Sebolil
qariylapias rom uyefs gaafTrebiT,
aqaoda ar mikbinos am SeCvenebulmao. aseTi scenebi bevri moiZebneba `quTaisSi~, es wigni savsea amgvari poeturi ucnaurobebiT. buzebidan dawyebuli da qalaqis angeloziT damTavrebuli (mTavari gmirebisa da meorexarisxovani invalidebis gavliT), yvela personaJi
raRac ucxo kanonis mixedviT moqmedebs da swored es ucxo kanonia sakiTxav samoTxes rom gviqmnis
am erTi SexedviT banaluri istoriisgan. am ucxo kanons ki `gabriaZis weris kanoni~ hqvia.
weris rezo gabriaZiseul maneras bevri saxeli SeiZleba moeZebnos, oRond erTi ram ver gamigia, aseTi saxeldebisas rogor unda Seajvaro erTmaneTTan stili
da sikeTe? es orive cneba xom
Zalze mniSvnelovania rezo gabriaZis nawarmoebebisTvis. amitom gavriskav da mis weris maneras TxrobiT gakeTilSobilebas vuwodeb.
adre zog-zogierTi personaJi
TxrobiT sicocxles ixangrZlivebda (magaliTad Sahrazada), aq ki
avtoris Txroba personaJebs akeTilSobilebs, maT Soris iseT monstrebsac, rogoric stalini iyo.
erT-erT bolo scenaSi quTaisis
angelozi stalins exveweba, profesionali mRvdeli brZandebiT, erTi
patara wirva CagvitareTo, xalxic
moinaniebs da Tqvenco. stalins
am dros xilva ewveva: dainaxavs,
viTom eklesiidan gamodis anaforaSi Cacmuli jvriT xelSi, `fexze
kaloSebi acvia. windaSi Catanebuli aqvs Sarvali, zurgze qertli
ayria.~
zemoT SemTxveviT rodi vTqvi,
yvela personaJi erT kanons emorCileba, buzebidan dawyebuli meTqi.
gabriaZesTan yoveli sagani, yoveli
mweri Tu cxoveli erTian qmedebaSi erTveba, aq yvelaferi sinqronulia da yvela Tanabaria am qmedebaSi, radgan mwerals erTi umciresi detali hyofnis am uSno
rwyilebis heroizirebisTvis da
isinic erTad gamoefinebian xolme
saTafliidan banojamde: lomebi, vefxvebi, balanCivaZeebi, gureSiZeebi,
bregvaZeebi, farSavangebi, alaviZis
Txa da a.S.
modiT iasamnebiT, buzebiT, beRurebiTa da sxvadasxva meteorologiuri movlenebiT daviwyoT maTi
daxasiaTeba. magaliTad erTi scena,
varlami quCaSi gamodis, bnela, quCis saaTi 6 da 14 wuTs aCvenebs.
isari ZagZagiT gadaxteba win, 15
wuTi xdeba. buzebi isridan aiSlebian, isari wynardeba, buzebi isars
ubrundebian. zustad erT wuTSi
isari isev gadaxteba, amjerad ukan,
ra Tqma unda buzebic aiSlebian
da ase grZeldeba usasrulod. am
wignSi florisa da faunis bevri
sxva warmomadgenelia. matarebelSi,
magidis qveS Sekvetebuli Txa rqebisTvis adgils eZebs da qvevidan
urtyams magidas, beRurebi xan marcxena TvaliT aTvaliereben adamianebs, xan marjvenaTi. sadRac iqve,
kinoTeatr "`komunis~ ukan, CixSi
dgas iasamnis buCqic. ise, tyvilad,
misafsmelad dgas da morcxvad
xarobs (am buCqidan erTxel, sruliad moulodnelad `ave mariac~ gaismeba). quTaisis miliciis pirveli ganyofilebis ezoSi ki palma
kvdeba ukve meore welia. xandaxan
gaielvebs Zroxisa da velosipedis
nazi silueti, xan ki ZaRlebi Caiqroleben: es sabralo cxovelebi
yvelafers erTnairi xalisiT misdeven, puris drogsac da filxazia memaroJnis lurjzolian TeTr
urikasac.
nawarmoebSi oxradaa mimofantuli sxvadasxva ucnauri nivTi, iseTi,
tom soieri rom siamovnebiT waapwialebda gadasacvlelad: patara
jayva, tarze sadafis firfitiT,
nikelis burTula, mompasies JeStis
kolofi, gilzebidan gakeTebuli
zaJigalkebi, Wadis gadasabrunebeli
niCabi, TiTistarebi, kovzebi, zurgis
mosafxani joxebi da kbilis saCiCqnebi, mineraluri wylis muStukiani Wiqa, sitro-limonaTis iarliyebi, nikelirebuli zambara, velosipedis zari, amerikuli Rili arwiviTa da warweriT, saaTis ciferblati, wiTeli rezina da vin icis
kidev ra.
erT patara sivrceze (anu erT
quCaze da erT abzacSi) i poviT
mesaaTes, samkervalos, saparikmaxeros,
samxatvro studias, Rvinis sardafs,
yel-yuris eqims, sazeinklos, utilis Cabarebis punqts, rentgens, medoles, saakvne da sakubove cexs.
ager, amdeni ram CamovTvale da
rom maxsendeba kidev ramdeni darCa,
Tavbru mesxmis. magram axla bevrs
aRar gavagrZeleb da adamianisa
da sxva, absoluturad araadamianuri movlenebis statusTa monacvleobis kidev ramdenime magaliTs
moviyvan da davasruleb (Tanac isic
minda davsZino, rom am SemTxvevebs
ver darqmev ubralod metaforebs).
magaliTad, varlamis babuis wamosvenebisas, gzaSi, profesionali
motirlebi gamoCndebian. gaikiTxaven micvalebulis saxels, `isTe~,
colis saxelsac daazusteben da
Semdeg rigrigobiT da xmamaRla
dauwyeben gamokiTxvas cas, miwas,
xalxs, mTebs, xeebs da Rrublebs:
`vin dadioda Senze kargi am qveyanaze? rato wadi?! rato migvatove, ar gcxvenia?!~. aseTi marionetuli panTeizmi sxva adgilebSic
xSirad gvxvdeba da saerTodac, rezo gabriaZis mTel Semoqmedebas
es Teatraluri Tu literaturuli warmarToba axasiaTebs. am romanSi adamianebi (kerZod jariskacebi)
qvebiviT awyvia manqanebSi, an akaciis foToliviT TrTian, mcenareebi
ki adamianebiviT xaroben da kvdebian. vaso milicioners sardafidan
ufexo invalidebi amoaqvs da SeSasaviT yris, Sulcs ki swored im
momakvdav palmaze ayudeben. gmirebs
xan aWaris mTebi uRimis, xanac
samegrelos, xan svaneTidan movardnili qaris talRa miaqanebs, xanac
gauTavebeli qari samtrediidan.
wignSi erT-erTi uZlieresi epizodia qarsa da ubedurebaSi nifxav-perangis amara babuas mier `CeCmis dalaSqvris~ scena. warmoidgineT, qari samtrediidan quTaisisken
zniqavs alvis xeebs, welSi mokakuli babua ki am dros stiqions
miapobs da zeviT miiwevs, CeCmisken:
`qari wuoda CeCmis nafotebSi, droSasaviT frialebda geologis plaSis naglejebi, rac CeCmas sidiades matebda. ezos Tavze maRali
Zabvis mavTulebi erTmaneTs edebodnen, naperwklebs yridnen, Sxamiani
mwvane SuqiT anaTebdnen ezos. o,
ra mrisxaned gamoiyureboda dRisiT aseTi ubralo da sawyali
CeCma!~
rogoria? Tqveni ar vici da
piradad me am scenam `mefe liri~
gamaxsena:
`iWeq-iquxe, wvima Rvarne,
cecxli afrqvie!
wvima, grigali, qari, cecxli,
Weqa, quxili
Cemi sisxl-xorcni,
Cemi Svilni rodi arian!~
ho marTla, am quxilze gamaxsenda:
romanSi ganuwyvetliv raRacis xma
ismis da zogs es xerxi SesaZloa
kinematografis maragidan aRebuli
moeCvenos, zogs ki sxva, kontrapunqtuli efeqtis sawindrad. radiodan xan xaragoulis mSromelTa
TxovniT gaSvebuli `sisatura~ ismis, xan `me var simona doliZe~-s
gadmoscemen, xanac pavle xuWua
hyveba volfgang amadeus mocartis
biografias misive reqviemis fonze.
orkestrebic Cndebian - samxedro
da abreSumkombinatis, saidanac mesayvire gamoeyofa da `Sori gzidan
satrfos veli~-s Caabulbulebs
xolme. bavSvebi melodias RiRineben filmidan `jariskacis bedi
amerikaSi~, romelic Cemi dakvirvebiT `My Melancholy Baby~ unda
iyos, bernet-nortonis cnobili (am
simReras filmSi priscila leini mReris) jaz standarti.
yvelafers ver CamoTvli, yvelafers ver gawvdebi. Tanac saqmes
isic arTulebs, rom Zalze Znelia
am nawarmoebis Janris garkveva. Tumca erTi ram Tamamad SeiZleba iTqvas, wignis aura saocrad gadamdebia da pirvelad wakiTxvis Semdeg,
garda gadakiTxvisa, gareT gasvlasa
da qadagebasac mogandomebs.
`ris qadagebas bujo?~, isev ityvis is Cveni enamaxvili quTaiseli da swored es kiTxva iqneba
gonebas rom gagvinaTebs da aRmogvaTqmevinebs:
egi wigni, biZia-babuebo, saxarebasaviTaa, apokrifuli saxarebasaviT
da ku nu gagikvirdebaT magi ambavi~.
malxaz xarbedia
10
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
- mama aleqsandre, mogviyeviT
Tqveni cxovrebis Sesaxeb. rogor
daiwyeT sasuliero moRvaweoba?
- Cemi sasuliero moRvaweoba
daiwyo imiT, rom 1978 wlis aprilidan, roca misi uwmindesoba gaxda
patriarqi, im periodSi daviwye
siaruli sionis eklesiaSi. ramdenime Tvis Semdeg gavxdi patriarqis stiqarosani da vemsaxurebodi
uwmindess sionis sakaTedro taZarSi. aqedan daiwyo Cemi daintereseba sasuliero cxovrebiT. ori
wlis Semdeg, anu 1980 wels Cavabare sasuliero seminariaSi, romelic davamTavre 1982 wels. me da
meufe dimitri erTdroulad viyaviT sasuliero akademiis studentebi. swored im dros misi uwmidesoba gvagzavnida vatikanSi, romis
papis orientalur institutSi.
mogexsenebaT, jer kidev komunistebis dro iyo da moskovidan uari
gviTxres. ase rom, Cemi da meufe
dimitris wasvla veRar moxerxda.
Semdeg me gamagzavnes swavlis gasagrZeleblad leningradSi, meufe dimitri ki moskovis sasuliero akademiaSi. vswavlobdiT 4 wlis ganmavlobaSi. saqarTveloSi dabrunebis Semdeg damniSnes metexis sasulieri seminariaSi pedagogad. Cemi
pedagogiuri moRvaweoba gagrZelda
ori weli. seminariaSi yofnisas,
reqtoris aryofnis dros, periodulad vasrulebdi mis movaleobasac. amis Semdeg, uwmindesis uSualo gadawyvetilebiT, moxda Cemi
amerikaSi wamosvla.
- mamao, gamodis, rom uwmindesis
marto xeldasmuli ki ara, aRzrdilic yofilxarT.
- diax, asea, radgan 20-21 wlis
viyavi, roca uwmindesis stiqarosani gavxdi. misi uwmindesoba saocari adamiani gaxldaT. maSin igi
jer kidev axalgazrda iyo. es
xdeboda 30-32 wlis winaT. yovel
mis sityvas gafacicebiT vusmendiT,
gvindoda, rac SeiZleba didxans
gagrZelebuliyo misi qadagebebi.
es ara marto sasiamovno iyo, aramed
gveamayeboda kidec, rom patriarqs
vemsaxurebodiT. es iyo mniSvnelovani periodi Cems cxovrebaSi, vizrdebodiT da vswavlobdi misgan.
- garda patriarqisa, vin iyo
TqvenTvis misabaZi pirovneba? sasuliero pirebs vgulisxmob.
- komunisturi gavlenis gamo,
80-ian wlebSi arc ise mravlad
iyvnen WeSmariti moZRvrebi, Tumca
uflis wyalobiT, iyvnen iseTebi,
visTvisac SeiZleboda migvebaZa da
visganac bevri gveswavla.
mama gabriel urgebaZes piradad
vicnobdi Zalian axlos, jer kidev
studentobidan. Cemi pedagogiuri
moRvaweobis periodSi igi xSirad
Camodioda mcxeTaSi zafxulobiT.
samwuxarod, maSin jer kidev ver
vaTviTcnobierebdiT mis siZlieres.
Zalian miyvarda masTan saubari, sasiamovno da cocxali laparaki
icoda, xSirad igonebda Tavis axalgazrdobas, masTan verasodes moiwyendi, ar SeiZleboda karg da sasiamovno ganwyobaze ar daeyenebine
masTan saubars. maxsovs, mcxeTis
eklesiis samreklos gverdiT TaRTan, romelic adre gaxsnili iyo,
xolo Semdgom daxures, am TaRs 1
metri eqneboda siRrme Signidan,
mama gabrieli ambobda, rom aq unda
gavikeTo keliao, Zalian viwro kia,
magram me meti rad mindao. samwuxarod, es veRar ganxorcielda...
- amerikaSi rogor da rodis
daiwyo Tqveni moRvaweoba?
- Cemi pedagogiuri moRvaweobis ori wlis Tavze moxda Cemi
amerikaSi wamosvla uwmindesis gadawyvetilebiT. aq swavla gavagrZele wmida vladimiris sasulieri
seminariaSi, sadac erTi weli viswavle. amis Semdeg isev davbrundi
saqarTveloSi, sadac ramdenime Tve
momiwia darCena imis gamo, rom sabuTebi unda gakeTebuliyo moskovSi,
rasac 4-5 Tve daagvianda. am periodSi davqorwindi.
uwmindesma makurTxa jer diakvnad da Semdeg mRvdlad. amis Semdeg
davbrundi isev amerikaSi.
- mamao, rogorc viciT, samecniero xarisxic gaqvT...
- diax, samecniero xarisxi maqvs,
RvTismetyvelebis magistri gaxlavarT.
- mama aleqsandre, Tqven pirvelma CamoayalibeT qarTuli wirvalocvis saqme amerikaSi - wmida
ninos saxelobis qarTuli taZris
arseboba Sua niu-iorkSi, msoflisos megapolisSi. rogor gaCnda
am taZris arsebobis idea da ra
gza gamoiareT mis gansaxorcieleblad?
- idea jer kidev saqarTveloSi
gaCnda, rodesac me da meufe dimitri uwmindesTan viyaviT vaxSamze.
maSin aq bevri qarTveli ar cxovrobda, Zveli Taobis albaT aTiode adamiani iyo mxolod. patriarqma Tqva, vidre isini iq iqnebian,
samlocvelo saxli Camoayalibeo
da unda Cametarebina naTloba,
jvriswera da ase Semdeg. ase rom,
idea Tavad patriarqisaa, ra Tqma
unda, es iyo monaxazi. maSin wmida
vladimiris saxelobis seminariis
reqtori iyo cnobili RvTismetyveli mama ioane maiendorfi, romelmac miTxra, rom manhetenze, meore
sakaTedro taZarSi, aris patara
eklesia da Tu ginda, dagexmarebi,
iq drodadro rom Caataro wirva
qarTvelebisTviso.
es idea, jer kidev studentobisas, damijda WkuaSi, magram maSin
amisTvis saWiro finansebi ar aRmomaCnda. roca seminaria davamTavre,
niu-iorkis mTavari episkoposi iyo
mama petre, warmoSobiT frangi. mas
Zalian kargi damokidebuleba hqonda CemTan. mama petrem SemomTavaza,
rom davrCeniliyavi kidev erTi
es interviu gazeT `erTobis~ dekembris nomerSi daibeWda.
vfiqrobT, igi interesmoklebuli ar iqneba `mamulis~ mravalricxovani mkiTxvelebisaTvis, radgan respodenti wmida ninos saxelobis qarTuli marTlmadidebluri eklesiis winamZRvari, dekanozi mama aleqsandre TandilaSvilia.
pirvelad eklesiaSi siaruli.
- Tqven RmerTTan Suamavloba
ikisreT, adamianebis daxmarebas evedrebiT ufals, mTisa da miwis Serigeba Zalian mZime tvirTi unda
iyos. Znelia es gza, mamao?
- casa da dedamiwas moZRvrebi
nebSi eklesia-monastrebis SeZena.
- yvelam viciT, rom saqarTveloSi Zalian cudi periodi iyo, ris
gamoc Cven sapatriarqos ver vTxovdiT daxmarebas, radgan maT iqeT
sWirdebodaT daxmareba am mxriv.
amitom finansuri daxmareba saqarTveloSi arsebuli rTuli situaciis gamo ver ganxorcieldeboda, Tumca RvTis wyalobiT, aq mainc moxerxda ori didi Senobis
SeZena, rac cota saqme ar aris.
- mamao, Cvens qveyanaSi aRzrdis
aTaswleulebis gamocdilebaa, rac
sarwmunoebas da erovnul tradiciebs ukavSirdeba. adamiani, romelic fizikurad moswydeba Tavis
winapars, sulieri daRupvis safrTxis winaSe dadgeba. rogor fiqrobT, ucxoeTSi myofi qarTvelebi SeZleben erovnulobis da tradiciebis SenarCunebas?
- saerTod qarTvelebs ar gvaqvs
ucxoeTSi cxovrebis gamocdileba. magaliTad, somxebs, rusebs, berZnebs, ebraelebs amis didi gamocdileba gaaCniaT. maT gamomuSavebuli
aqvT ucxoeTSi cxovrebis imuniteti, rac Zalian exmarebaT enis
da erovnulobis SenarCunebaSi. samwuxarod, qarTvelebs es imuniteti
jer ar gagvaCnia. imedia, eklesie-
eklesiis gaxsnamde
dReebiRa gvaSorebs!
weli da daveniSne erT-erT eklesiaSi. me namdvilad aRar mqonda
gegmaSi kidev darCena, saqarTveloSi
vapirebdi dabrunebas da Cemi saqmianobis gagrZelebas.
Semdeg, mqonda saubari uwmindesTan da misi kurTxeviT isev gadawyda, rom davrCeniliyavi. es iyo
1991 weli. im dros saqarTveloSi Camoagdes gamsaxurdias mTavroba,
rasac mohyva Zalian didi areuloba. Semdeg daiwyo omi afxazeTSi. am yvelaferma da kidev iman,
rom Cemi Svilebi jer kidev patarebi iyvnen, gadamawyvetina kidev
davCeniliyavi aq. amis Semdeg daviwye
fiqri qarTuli eklesiis gaxsnaze,
vinaidan mxolod amiT eqneboda
azri da gamarTleba Cems aq yofnas.
1992 wlis seqtembridan daviwye
wirva-locvis Catareba qarTvelebisaTvis meore quCaze sakaTedro taZarSi. es grZeldeboda 11 wlis
ganmavlobaSi. TveSi erTxel an orjer vatarebdi wirvas da erTxel
parakliss. aseTnairad qarTvelebis
garkveul nawils movuyare Tavi
eklesiaSi. maxsovs pirvelad 25
adamiani movida. es kargi maCvenebeli iyo, vinaidan maSin sul 100
qarTvelic ki ar iqneboda aq. iyo
sxva uamravi problemac, xan mgaloblebi ar gvyavda, xan medaviTne
ar iyo, xan mrevlic ver axerxebda mosvlas. xandaxan wirvaze 2-3
adamiani idga xolme. miuxedavad
amisa, wirva-locvis Catareba ar
Semiwyvetia im imediT, rom xval
ukeTesoba iqneboda. amasobaSi me
gadavedi sacxovreblad dasavleT
pensilvaniaSi, sadac vmsaxurobdi
3-4 wlis ganmavlobaSi. mxolod
TveSi erTxel Camovdiodi wirvis
Casatareblad. gzaSi 7-8 saaTi mWirdeboda, iyo sxva uamravi xelisSemSleli sakiTxebic, magram miuxedavad amisa, Cemi saqme udides
siamovnebas maniWebda.
- mamao, ra fazaSia taZris mSenebloba da rodis gaixsneba igi?
- Cven es Senoba ijariT SeviZineT, udidesia Cveni mrevlisa da
keTili adamianebis Rvawli am saqmeSi. es aris sakmaod didi Senoba,
sadac garda eklesiisa, iqneba didi
darbazi sxvadasxva RonisZiebebisaTvis, gveqneba saklaso oTaxebi
sakviaro skolisTvis. SeiZleba skola sxva dReeebSic funqcionirebdes. Senobis sardafSic gvaqvs didi farTobi, sadac movawyobT sxvadasxva Semswavleli wreebisTvis
oTaxebs. es iqneba xatva, xelsaqme
da sxva. momavalSi episkoposic
Cveni xSiri stumari iqneba. ase
rom, es Zalian mniSvnelovani SenaZenia da am etapze vsaWiroebT Tanadgomas, rom male moxdes Cveni
iq gadasvla.
mrevlis Zalian didi madlobeli var. rac SeeZlo, dagvexmara,
cudi droc daemTxva. samsaxurebic
ar aris, magram Cveni dawyebuli
saqme bolomde gvaqvs misayvani, rasac gverds veranairad avuvliT.
Tu es Tanxebi male iqna moZiebuli, SeiZleba 2 kviraSic gadavideT da gaxsnac ar dayovndes. amis
Semdeg qalaqis Semmowmebeli organodan mova inspeqtori, moxdeba Semowmeba da mogvcemen oficialur
sabuTs.
- TqvenTan saubrisas gverds ver
avuvliT Tqvens wvlils amerikaSi moqmedi qarTuli eklesiebis
daarsebis saqmeSi. rogor moxda
pensilvaniaSi qarTuli monastris
SeZena?
- roca meufe dimitri pirvelad CamobrZanda amerikaSi, mas movaxsene, rom pensilvaniaSi iyideboda eklesia 100 aTass dolarad.
mis Semdeg, roca meufe saqarTveloSi dabrunda, acnoba patriarqs. mas
Zalian moswonebia es azri, damloces da momces kurTxeva, rom yvelaferi gagvekeTebina am taZris SesaZenad. magram axla yvelaze mTavari, Tanxa iyo mosaZebni. amisTvis
davukavSirdi laSa darbaiZes, romelic moRvaweobs niu-iorkSi erTerT seriozul kompaniaSi. igi gaxlavT wminda giorgis fondis prezidenti. aucilebad unda aRvniSno,
rom am kaTolikuri eklesiis gayidvis Sesaxeb pirvelad swored misgan Sevityve. man SemomTavaza, er-
imisaTvis, rom es samuSaoebi droulad dasruldes,
gvWirdeba finansuri daxmareba - dawyebuli saqme bolomde unda mivides!
Cveni sakeTebeli Cvenve
unda davasruloT,
ase axlos arasodes vyofilvarT dasaxul miznamde,
ocnebamde!
SegvewieT, es CvenTvis qarTvelebisaTvis aris saWiro da aucilebeli.
movuwodebT yvela qarTul guls,
yvela qarTul sisxls...
yvela qarTul suls...
guli ar gaiyofa, arc suli, suli unda CavudgaT da
guls muxti mivsceT, raTa
qarTulma sisxlma aqamde
moaRwios da sicocxliT
suldgmul iqnas. amin!
Toblivi ZalebiT gveyida es taZari. laSa dampirda, rom arc meti,
arc naklebi 40 aTass dolars
Cadebda am saqmeSi. e.i. 60 aTasi
darCa Sesagrovebeli, Tumca Semdeg
ise moxda, rom gamoCnda sxva eklesiac. Cven wavediT molaparakebaze
da sabolood SevTanxmdiT 65 aTass
dolarze. maT hqondaT sxva SemoTavazebac, iyvnen myidvelebi, visac
am SenobaSi Ramis klubis gaxsna
undodaT, magram gamyidvelebs surdaT, vinc am Senobas SeiZenda, mxolod eklesiisTvis gamoeyenebinaT.
amitom wamovidnen isini Cvens winadadebaze da mogvces Tanxmoba, rom
gadagvexada 65 aTasi dolari. davureke ramdenime pirovnebas da maTi
daxmarebiT darCenili 25 aTasic
Segrovda da taZaric SeviZineT.
swored esaa daviT aRmaSeneblis
saxelobis qarTuli monasteri pensilvaniis StatSi, pokonoSi.
- mamao, kanadaSic iyaviT Casuli... iqaur mrevls xvdebodiT...
- kanadaSi viyavi da Sevxvdi
mrevls. Cven visaubreT, Tu rogor
unda gaexsnaT eklesia, samjer gaxldiT iq Casuli, vixdidi paraklisebs, vkiTxulobdi qadagebebs, magram,
es ar niSnavda imas, rom iq idealuri pirobebi iyo Seqmnili eklesiis gasaxsnelad. kargi is iyo,
rom iyo bevri qarTveli, msurveli imisa, rom hqonodaT taZari.
amis Semdeg iq Camovida moZRvari,
mama pavle, romelic msaxurobs axla da muSaoben qarTuli eklesiis gaxsnaze.
- mamao, ra sirTuleebi axlavs
moZRvris funqcias am qveyanaSi da
aris Tu ara igi gansxvavebuli
Cveni qveynis moZRvris funqciisagan?
- ra Tqma unda, Zalian gansxvavebulia. es sxva qveyanaa, sxva wesebi
da kanonebia. kanonebis codna ki
Zalian mniSvnelovania da kidev
ufro mniSvnelovania misi dacva.
saqarTveloSi moZRvris sazrunavs
eklesiis SeZena ar warmoadgens,
arc mrevlis problemaa. aq ki, mogexsenebaT, rogori cxovrebaa, cdunebac Zalian didia. bevrs gzakvali
aeria, bevri, vinc saqarTveloSi eklesiaSi dadioda da aRmsarebeli
iyo, aq ratomRac moixsna pasuxismgebloba, viTom ucxo qveyanaSi
aRar gvWirdebodes RmerTi da moZRvari. Cveni mrevlis daaxloebiT
70% is xalxia, vinc aq daiwyo
ver SevarigebT. TviTon ufali ieso
qriste arigebs. Cven rasac vakeTebT,
vcdilobT RvTis sityva mivitanoT
adamianebamde. esaa swored Cveni
saqme, adamianebis daxmareba da maTi
RvTis gzaze dayeneba.
wminda mamebi gveubnebian, rom
adamianebTan urTierTobaSi gvmarTebs sifrTxilis gamoCena, raTa
Cveni sityviT mopyrobiT, saubris
toniT ar gavanawyenoT moyvasi. es
xelovnebacaa da di plomatiac.
mrevli xSirad ver axerxebs gamosvlas, mZime da datvirTuli samuSao pirobebis gamo. madloba ufals,
Cveni mrevlis ukmayofilo arasodes vyofilvar. uflis wyalobaa,
rom mrevli myavs, uflis wyalobaa,
rom qarTuli eklesia gvaqvs da
xalxTan urTierTobac, es ki Zalian
mniSvnelovania, gansakuTrebiT aq, amerikaSi. mogexsenebaT, aq aris rusuli eklesiebi da rusi mamaoebi,
romlebic ganicdian mrevlis simcires, miT ufro, rom teritoriuladac da raodenobrivadac rusul eklesiebSi misvla ufro mosaxerxebelia, SeiZleba iTqvas, `jansaRi Sejibricaa~ am mxriv. ramdenadac Tbili da yuradRebiani
iqnebi adamianebis mimarT, meti Sansia, Sens eklesiSi iaron.
- mamao, mogexsenebaT, rom Cven
ufro adre gavqristiandiT, vidre
rusebi. isini 5 saukunis Semdeg
gaqristiandnen, magram rusebma ufro
moaxerxes am qveyanaSi eklesia-monastrebis gaxsna da amoqmedeba.
CvenTan es ar moxerxda, miuxedavad imisa 20 welia qarTveli emigrantebis gamodineba xdeba.
- saqme imaSia, rom rusebs Tu
aviRebT, berZnebs an sxva xalxebs,
maTTan cota sxva situaciaa. rusebi amerikaSi daaxloebiT 100 welze meti xnis win cxovrobdnen.
maT ukve hqondaT Tavisi eklesiebi. amas imperatori nikolozi afinansebda. mTavroba afinansebda. swored am dafinansebis saSualebiT
moxda rusuli eklesia-monastrebis aSeneba da amoqmedeba. revoluciis Semdeg maT axali araferi
auSenebiaT. rac aSenda, sul Zvelma
Taobam gaakeTa. rusebis 3-4 Taoba
aris aq, Cven ki jer pirveli Taoba varT.
- mama aleqsandre, wminda ninos
taZris SeZenaSi sapatriarqom Tu
gagiwiaT raime daxmareba? viciT,
rom maT moaxerxes evropis qvey-
bi swored rom Seuwyobs xels am
imunitetis warmoSobas.
Cven, imedia, didxans ar mogviwevs
aq darCena. RmerTma dagvifaros,
rom es kidev 50 weli gagrZeldes.
magaliTad, italielebidan iSviaTad naxavT, rom italiurad laparakobdnen. es albaT kanonzomiericaa
- raRac drois Semdeg dakargo ena
da erovnuloba, Tumca erovnulobas ufro inarCuneb, magram enas
mainc dakargav. qarTvelebic dadgeba am safrTxis winaSe, Tu didxans
davrCebiT aq. uflis imedi maqvs,
rom es ar moxdeba.
- mama aleqsandre, erT mxares
Tqven da rwmeniT gajerebuli qarTveli emigrantebi, maTi momavali
dgaxarT, meore mxares ki qveyana,
sadac adamianis uzneoba SeiZleba
im donemde davides, ise CaiZiros
WaobSi, rom wamodgoma gauWirdes...
- qristiani yvelgan qristiani
unda iyos. ara aqvs mniSvneloba,
romel qveyanaSi cxovrobs igi. saerTod ki qristianebis cxovreba
gansacdelebiTaa savse. me ar vityodi, rom amerika iseTi qveyanaa,
sadac yvela codvis WaobSi iZireba, Tumca cdunebac didia. am
mxriv sxva qveynebic ar CamorCebian. SeiZleba iTqvas, rom evropa
uswrebs kidec amerikas. arc saqarTveloa gamonaklisi dRes samwuxarod. es ara marto amerikis, aramed
globaluri problemaa. amas sWirdeba gzebis Zieba. qristianma ise
unda icxovros, rom ar aiTqvifos
am WaobSi, man yvelgan unda daicvas qristes mcnebebi da mis gverdze
sxva ras akeTebs, yuradReba ar
unda miaqcios.
- mamao, eklesia bevri saqvelmoqmedo saqmis wamomwyebi da misi
sisruleSi momyvania. amisTvis Semosavlis wyaroa saWiro. Cven amaze ukve visaubreT, magram kidev
xom ar dagvisaxelebT vinme konkretul pirovnebebs, vinc gverdiT dagidgaT?
- ZiriTadad, ra Tanxac Semovida am 7 wlis ganmavlobaSi, es Segrovda Cveni Zvirfasi mrevlisagan. aranairi daxmareba sxva organizaciidan ar yofila. vSiSob, ar
gamomrCes CamoTvlisas, arada minda
movixsenio Cveni emigraciis Rirseuli wevri guram SalutaSvili
da misi meuRle ekaterine. maT 10
aTasi dolari Semogvwires da 30
aTasi sesxad mogvces, Semdeg kidev
dagvimates 7 aTasi dolari. aseve
nikoloz da elisabed fircxalaiSvilebma Semowires 10 aTasi dolari, risTvisac minda didi madloba gadavuxado maT.
mogexsenebaT, Cvens eklesias sxva
Semosavali faqtiurad ar aqvs.
vinaidan aq Cvensas verafers ver
vyidiT da aqedan gamomdinare, rasac
mrevli Semowirulobis kalaTSi
Casdebs, isaa taZris Semosavali.
xarjebi ki, rogorc mogaxseneT, sakmaod didia.
- ras etyodiT emigrantebs, rogor SevinarCunoT simSvide gansacdelSi, romelic mravlad gvaqvs
am qveyanaSi?
- eklesiaSi siaruli namdvilad
aucilebelia, aucilebelia aseve
adamiani CarTuli iyos locvebSi.
vinaidan ise araferi amSvidebs adamians, rogorc locva. garda amisa,
Tu kacs uflis imedi aqvs, es win
gadadgmuli didi nabijia simSvidis SesanarCuneblad, radgan RvTis
gareSe araferi xdeba. Tu gansacdeli Segvxvda, unda gvaxsovdes,
rom esec RvTisganaa gamogzavnili,
Cvens dasasjelad ki ara, aramed
azrze mosayvanad da ufalTan misaaxloveblad. zogi fiqrobs, rom
ai, raRac davaSave da amisTvis
msjis RmerTi. magisi droc mova,
roca warvsdgebiT RvTis winaSe,
manamde ki aTasnair gansacdels
gvigzavnis, rom swor gzaze dagvayenos, dagvifaros, gamogvafxizlos,
vinaidan, roca myudro cxovreba
gvaqvs, araferi aRar gvaxsovs adamianebs. gansacdeli, es aris raRac
mujluguni, romelmac unda gamogvafxizlos. ase rom, es saWiroa,
magram Cven adamianebi amas ver vxvdebiT, an ar vafasebT. Tu simSvide
ar SevinarCuneT da mxolod TavSi
xeliscemas movyvebiT, es situacias ar gamoasworebs, piriqiT, dagvaavadmyofebs. yvelaze kargi wamali
aris am dros iesos locva: `ufalo ieso qriste, Zeo RmrTisao,
Semiwyale me codvili.~ rac SeiZleba xSirad unda vimeoroT, 100jer, 200-jer, aTasjer, zogjer xmamaRla, zogjer gulSi, rogorc mogvixerxdeba. es locva Zalian exmareba da amSvidebs adamians.
- mamao, Tqveni ojaxuri mdgomareobis Sesax gviambeT, Tu SeiZleba. ramdeni Svili gyavT da ramdenad SeZeliT Tqveni SvilebisTvis
qarTuli suliskveTebis SenarCuneba. isini xom aq dabadebulebi da
gazrdilebi arian?
- myavs sami Svili - ori gogo
da erTi biWi. ufrosebi 19 da 18
wlis arian, umcrosi ki 14-is. meuRle amJamad saxlSia da Svilebs
uvlis. ra Tqma unda, vcdilob,
qarTuli suliskveTebiT gavzardo
isini, Tumca ar dagimalavT da
cota rTulia. maT faqtiurad ar
uwevT qarTvel bavSvebTan Sexeba,
Tumca es yvelaferi gamoswordeba
axal taZarSi gadasvlis Semdeg.
- aramarto Cven, aramed ucxoeTSi wasuli yvela qarTveli unda davubrundeT erovnul fesvebs.
am bolo dros xSirad mogviwodebs patriarqi amis Sesaxeb. raRac konkretuli TariRebi saxeldeba. ra TariRebia es, mamao?
- me piradad aranairi konkretuli TariRi ar momismenia, magram
is, rom aucileblad unda davbrundeT, es gardauvalia. Tu didxans
davrCebiT, davikargebiT, rogorc
qarTvelebi. Cven ki dasakargi erTi
adamianic ar gvyavs. Cvens Semdeg
meore Taobam SeiZleba kidev gauZlos, magram mesame Taoba ukve ver
iqarTvelebs. saqarTveloSi rac
adre gamoswordeba mdgomareoba, miT
ukeTesi iqneba. es mowodebebi kargia, magram raRac realuri sWirdeba
am xalxs, rom ukan dabrundnen.
gaxldiT saqarTveloSi erTi
Tvis win da bevri ramea Secvlili,
galamazebuli, Tumca es sakmarisi
ar aris. vimedovneb, ekonomiuradac
gamoswordeba mgdomareoba.
- Tqvens mier gadaxdil parakliss didi madli aqvs. rames xom
ar gaixsenebT madlmosili paraklisebis Sesaxeb?
- Cems gadaxdil parakliss ki
ara, saerTod parakliss aqvs didi
madli, vinc ar unda gadaixados
is. Tumca aqve vityodi, rom gulmodgine damokidebuleba yvela saqmisadmi da miT ufro locvisadmi,
uflisagan Sesmenili iqneba. iyo
aseTi SemTxveva, roca uSvilo colqmars paraklisis gadaxdis Semdeg
Svili SeeZinaT. erTxel, erTi qalbatoni movida CemTan, romelic 6
Tve samsaxurs eZebda da gawbilebulma paraklisis gadaxda mTxova.
Cven gvaqvs Zalian kargi xati `Sen
xar venaxis~ RvTismSoblisa, romelic mama arCil mindiaSvilma gamogvigzavna. es xati Zalian miyvars
da masTan vixdi xolme parakliss.
am qalbatonsac am xatTan gadavuxade. xuTi wuTic ki ar iyo gasuli
paraklisis damTavrebidan, roca am
qalbatons daurekes da samsaxuris Sesaxeb acnobes.
- morwmune adamianisaTvis gamsazRvreli aris siaxlove da urTierToba RmerTTan, ufalTan aseT
urTierTobas locva hqvia. rogor dagvlocavT, mamao?
- pirvel rigSi vusurvebdi da
es erTgvari locvac aris, rom
yvelas moeces madli eklesiaSi
siarulisa, RvTis gzaze Sedgomisa. meore rigSi, SeZlon SeinarCunon qarTveloba da ena. mesame rigSi,
uyvardeT erTmaneTi, rac SeiZleba
metad, vinaidan ucxoeTSi qarTvelebs erToba gvaklia. krilovis
kvartetiviT sxvadasxva mxares viweviT. davlocav da vusurvebdi
yvela qarTvels, hqonodeT sulieri erToba.
esaubra
lela WeliZe
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
11
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
magram mainc ar undoda,
ase momxdariyo, xalxs Caxeda TvalebSi da mitom. bolos
inana kidec Tavisi namoqmedari,
Seebrala misi gulSematkivari
xalxi da herakle, romlebic
udanaSauloni iyvnen mis winaSe. sxvanairad gamouvida yvelaferi - ufro mZimed da ulmoblad. es jer ar Canda,
rodis iCenda Tavs, ar icoda.
da Tu is mainc moxdeboda,
ar surda mis yuramde mieRwia SurisZiebis SedegiT gamowveul, gamrudebul adamianTa bedis ambavs, man Suri ukve
iZia da mitom. sxva danarCeni gadametebuli guliswyromis Sedegi iqneboda, vidre
TviT adamianTa dasja TavianTi codvebisaTvis. aseTi Sedegi swored medeas dasja iqneboda umarTebulobis gamo.
ar cioda, mze ukve aTbobda
da TandaTanobiT gonebidan
fantavda im usiamo grZnobas,
rac gadaxda qalaqSi. mTavari ki is iyo, rom cdilobda
daviwyeboda is dawyevlili
Rame, qveynierebaze yvelaze grZeli, dausruleblobamde grZeli Rame, Rame, rodesac misi
lamazi Svilebi mokvdnen. veranairma mzem ver daaviwya
mas es Rame.
midioda medea da mihyavda
Tavisi cxeni,
cxens mihqonda marxili,
marxils ki cxedrebi.
midioda da iseT kvals
tovebda, romelsac veraferi
waSlida kacTa modgmaSi. daviwyeba romc ndomodaT, kvali
miiyvanda medeamde. am kvals
veRar gaeqca kolxi asuli,
arada es iyo misi mTavari
mizani.
cxovelmyofeli jvari bavSvebs edo gulze. medeas ar
daviwyebia arc sairxe da arc
kolxeTi aseT Jams. ver daiviwyebda, radgan es jvari natvirTi hqonda mas ukve da
gzas damdgari iyo. ar icoda
mxolod, wavidoda Tu ara
kolxeTSi. ra darCenoda aq,
am pirquS eladaSi. jer amis
safiqrad ar ecala. im ubeduri Ramis Semdeg yvelaze mZime
movaleoba unda Seesrulebina, romelsac ver Seedreboda
TviT bavSvebis mkvleloba medeas unda aResrulebina bavSvebis dakrZalvis wesi, ris
Semdegac maT sxeulebsac gamoeTxoveboda. gavida qalaqidan medea da moefara adamianTa Tvalsawiers. aravin gahyolia ukan TanagrZnobis niSnad, TumcaRa TanagrZnoba namdvilad iyo adamianTa Soris.
asparezobam dabinda da daaClunga es grZnoba adamianebSi.
an sad daikarga am bavSvebis mama.
nuTu mas mainc ar Seebrala Tavisi Svilebi?
nuTu mTeli kacidan cali
sandaliRa darCa mTels im
oromtrialSi?
nuTu bavSvebis misdami siyvaruli arafrad uRirda?
nuTu yvelaferi ase iafad
damTavrda?
iqneb CemsaviT ganmartovebiT glovobs Svilebs, iqneb
veRar movida Cemamde? arada,
rogor mindoda misi gverdiT
dgoma! ra didi Zala meqneboda maSin!.. aravin uyurebda
medeas, rogori gulistkiviliT dastiroda araTu mxolod Svilebs, aramed maTTan
erTad im gzaabneul iazonsac,
romelTan erTad bevri Wiri
da lxini gamoiara. ar utydeboda Tavs.
gadauara herakles tkivilebma, sicivis SegrZnebam, igi
Tavis pirvandel mdgomareobas
daubrunda. aRar amZimebda gvirgvini, oqros danac qamarSi
gaiCara. Tavis megobars xeli
gadaxvia da qalaqisken wavida. gzaSi ifite ekiTxeboda
medeas Sesaxeb, herakle ki Tavs
aridebda pasuxebis gacemas,
odnav iRimoda da nadirobas
sTavazobda. ar undoda ifites mzis gadasvlis pirze
qalaqidan wasvla, daRlili
iyo, da mitom. msaxurebma cxenebi mohgvares gamarjvebuls.
ar isurva cxeniT Sesvla qalaqSi, fexiT ganagrZes svla.
`qalaqis mamebic~ adevnebodnen herakles aTasnairi kiTxviT, mikibul-mokibulebiT surdaT gaegoT, dawvrilebiT
Tu ara, gakvriT mainc, medeasTan misi nasaubrevi. ramdenjerac uxsenebdnen am saxels,
imdenjer cofiani ZaRliviT
iRrineboda, mere saxelis xsenebis gareSe, ifiqres, davacdeninebTo medeas ambavs. arc es
gamouvidaT. bolos ki mixvdnen, rom raRac gansakuTrebuli momxdariyo im sabediswero Sexvedrisas da Sewyvites
am sakiTxze sityvis Camogdeba. ukan misdevdnen gamarjvebuls, iqneb Tavad mainc wamoscdes iseTi ram, rasac xels
CavWidebT da gavimarjvebT medeazeo. erTs ki aSkarad amCnevdnen, rom gamarjvebulis ganwyobileba ar hqonda herakles,
es uTuod medeas brali unda
yofiliyo, Torem herakle masTan Sexvedramde karg ganwyobaze iyo, xumrobda da icinoda. im jadoqris Semdeg ki
mxiaruleba gaqra kacidano.
ra iyo aseTi, ramac niri
ucvala Cven gmirso, - TavisTvis fiqrobdnen `qalaqis ma-
mebi~. albaT, bavSvebis xilvam gaufuWa ganwyobilebao.
arc medea movidoda marto
imisTvis, rom gvirgvini gadaeca gamarjvebulisTviso.
karga xani saubrobdneno.
heraklesTvis rom gaemxila yvelaferi, ase mSvidobianad gadavrCebodiTo?
gadavrCebodiTo, - gaifiqres TavianTi fiqris pasuxad,
- radgan igic eladelia da
Cvenco. gana gadamTielis gamosaqomageblad eladeli eladelis sisxliT gaisvroda
xelso?
mainc gadavrCiTo,
Cven xom grZneulTan gvqonda saqme da rogor aurevda
tvins, Tundac eladel gmirs,
amas xom winaswar veravin warmoidgenso.
am fiqrSi iyvnen, roca qalaqSi Sevidnen yvelani erTad.
quCebi xalxiT iyo savse. esalmebodnen gvirgvinosans da
`qalaqis mamebs~ madlobas uxdidnen, aseTi sanaxaoba rom
mouwyves. grili niavi amsubuqebda gamarjvebulis ganwyobilebas, isedac daiqanca
da amitom Tavisuflad misca
saRamois sunTqvas gaeniavebina
gonebidan yoveli arasasurveli nafiqri. ifitem ifiqra
gulidan gadaigdebs sanadirod wasvlaso, magram swored
mTidan moberilma grilma niavma gaaxsena herakles nadirobis survili. `qalaqis mamebma~ Sin Seiwvies, magram ver
iqna da ver daiTanxmes.
- me da Cemi megobari axla
vinadirebT, nanadirevs CamovitanT da mere movilxenTo,
- ase uTxra heraklem `qalaqis mamebs~.
ra unda eqnaT...
- Cvenc wamogyvebiTo, - uTxres maspinZlebma.
- arao, - iuara heraklem, dRes Cemi dRea da me vinadireb Cemi kombliTo.
ase rom, marto gauSves sanadirod herakle da ifite, TviTon ki SvebiT amoisunTqes
aRar hgavdio. isev moiRrubla herakles Tvalebi.
- Sewyvite amaze saubari
axlaveo! - ubrZana ganrisxebulma heraklem megobars. gawbilebuli ifite cdilobda
raime ambis datyuebas:
- Cven axla martoni varTo,
mesmis, `qalaqis mamebTan~ ar
gindoda gagemxila, me ki SegiZlia, mendo.
im adgilTan iyvnen misulni,
sadac avazam medeasken sabediswero naxtomi gaakeTa. kldis
piras idgnen megobrebi. ifites daJinebam sigiJe mohgvara
herakles, kiserSi waavlo
uxeSad xeli, meore xeli fexebSi waavlo da haerSi aswia.
farTxalebda ifite, herakle
ki araadamianuri xmiT Rrialebda:
- gendo, ara?! ai, ra miTxrao! - bRaoda herakle da
kldidan moisrola megobari.
ganwirulad iRriala ifitem da SiSisgan haerSi gaepara suli da usasrulobaSi gafrinda, sxeuli ki qalaqis Sua moedanze daenarcxa
da mas herakles gadareuli
sicili eqod mohqonda...
da es qalaqi korinTo iyo.
gamoiyene sikvdili
sicocxlisaTvis!
medeam iara,
bevri iara,
Tu cota iara,
zRvis napirs miadga.
talRebi wynari SxuiliT
ecemoda napirebze. sivrce Ramis ferebma SeWama da Tvalsawiers uxSobda, aReqva zRviuri silaRe. wyalmac icvala
feri. es iyo rom, mTvaris
sxivebi irekleboda molivlive talRebze. Cumi saRamo
iyo, ar iyo gamZafrebuli dumili, mxolod simSvide mefobda irgvliv. varskvlavebic
gadmofeniliyvnen utalRo astraleTSi, sadac sruli ganfeniloba uRrublo zecam sarkesaviT aisxlita da skneli
da zeskneli uxilavi kavSire-
mamulSi mindor-velze yvaoda patara sapovnela, romliTac yvelanair danakargs eZebdnen. medeas eladaSi ar eguleboda sapovnela, samSoblo
rom epovna. es iyo, rom Svilebs hkargavda samudamod.
aRar tiroda igi, yoveli satirali ukve moetira, da mitom. mas unda gaepatiosnebina Svilebis cxedrebi. gviani ar iyo, mesame Rame midioda bavSvebis sikvdilidan.
medeam cxeni auSva da mindorSi gauSva. mere iqve, wiwvnarSi Sevida, welSi gaCrili
daSna amoiRo da blomad xis
totebis moWras Seudga, romlebiTac wre Semoartya marxils, sadac bavSvebi esvena.
cota moSorebiT mindorSi
surnelovani balaxebi dakrifa, micvalebulTa sudaraSi
gaaxvia, qva i pova da balaxebi danaya, raTa aromatuli
surneliT gaJRenTiliyo qsovili. am danayvis dros butbutebda Selocvas:
- yamar RvTaebav, me Sen giyureb, Senc me miyure. me axla
sudaraSi gavaxvie Cemi Svilebis mowyvetili nayofi da
vnayav sudaras, raTa xmam Senamdis moaRwios. gadideb Ramis
gamgebels da SemogTxov, gaJRinTe mkvdarTa sudara netari surneliT, gardasaxe is
wynar mandilad da gadaafare
bavSvebs dawvis Jams, raTa ar
daziandes nazi sxeulebi. daferflili xorci aitace da
sulebs SeurTe. iq Seaxorce,
Sensas da gauRe RvTis kari
da icxovron Sens samyofelSi
medgaro mfarvelo ya-mar!
Selocvis mere xeliT mosinja, ramdenad iyo balaxebi
wylad qceuli. darCenili ZarRvebi calke gadado da sudara am ucnauri balaxebis
wveniT gaJRinTa. gasaocari
tkbili surneli dadga. wamoiRo medeam sudara da balaxebis daunayavi ZarRvebi. mandilSi Cagrovili wveni
cxedrebs daapkura, mere orive
sikvdilisa, romelmac gagaTavisufla sicocxlis tkivilisagan,
tkivilisagan, romelic wamebad gadaizarda,
wameba, romelmac iwama wamiereba
da wamSi ewama,
wamSi, romelic gaCerda SenTvis,
magram Sen gadadixar maradiul ganzomilebaSi.
es wami daiwveba SenSi da
yvelaferi is, rac mogca wamma.
ar SeSinde
da arc aRfrTovande,
radgan sicocxlis mere ar
daiziano Seni maradiuli yofa. maradisobaSi gadazrdilma
neli-nel unda SeiTviso SenTvis axali samyaro.
aRfrTovanebam dabindeba
icis mesame dauwvavi Tvalis,
Tvalis - mzes rom usworebs
samzerals da ar iwvis, radgan
TvalSi mzis Cinia Camdgari,
da mitom. es aris Seni sikvdilis wami
da gamoiyene sikvdili sicocxlisTvis.
SeinarCune naTeli azri,
aRar iwuxo miwierebaze, ar
dagrCa sayrdeni miwaze, da
mitom. ar gaaqro SenSi Senive naTeli mosalodneli wvadagviT, jer sxeulqmnili xar
da simCate rom SeiZinos man,
ferflad unda iqce da niavma wagiRos mousavleTSi.
gaZlierdi, niavo,
Seni siyvaruli wynari rom
iyos, daubere, niavo, raTa wred
Semoertyas miwiuri cecxli
sxva sicocxleSi gardasaxuls da masSi warmoqmnas
astraluri cecxlis dauwvavi simxurvale, riTac warmoiqmneba lurji ali da dawvavs mwvel avxorcobas
Cadenilsa, Tu Casadens,
mSoblebis Cadenilsa, Tu
Casadens.
ganaride macdur saxeebs
bavSvuri saxe, alma rom ar
agkras, Svilo! dawvi da daferfle Seni sxeulebrivi sur-
li miwieri momavali, Seni
argaCenili Svilebi aWame
qronoss, ar dainano, Sen xom
maradi Svili xar, argamxdari
mSoblad. miiqcie piri aRmosavliT dasavleTad. Sen, qronosis mier SeWmulo Cemo Svilo, Cemi aRtkinebiT Seni sikvdilis SemWmels Semegebe
Sens lamaz xsovnaSi, me xom
Sens javrad gadaviqeci. CemTan
erTad yvelas Seegebe, vinc
giyvarda am sofelSi da gadagyva im sofelSi maTi siyvaruli da imaTac, visac odesme
romans gamoexmaura saqarTveloSi gamomavali gazeTi `kolxuri versia~
Seucnobeli Zalebis samyaro, siyvarulis saidumloeba, SurisZiebisa da samarTlianobisadmi ltolva, erTi sityviT yovelive is,
rasac manuCar kaWaxiZis romani `medea~ malavs Tavis
wiaRSi, kolxi medeas saxesTana dakavSirebuli. mwerali medeas mxatvruli portretis Camoyalibebisas axdens miTologiuri personaJisa da miseuli, romanis
koncefciis Sesabamisi gmiri - qalis TvisebaTa sinTezs. amave dros romani warmoCindeba rogorc `cnobierebis nakadis~ meTodisa
da `axali romanis~ teqnikis urTierTSerwymis erTgvari nimuSi.
manuCar kaWaxiZis `medea~
araa zemoaRniSnul mimdinareobaTa korifeebis ganmeoreba, brma mibaZva, magram amave
dros warmoudgenelia am
teqstis mxatvruli stiqia
maTi meTodis gamoZaxilis
gareSe, ramdenadac mwerlis
Semoqmedebis arsenalSi
erT-erTi mTavari adgili
ukavia formiT cnobierebis
nakadiseul Sinagan monologsa da dialogs. amas
isic unda davumato, rom
mxatvruli teqstis meore
naxevridan ukve igrZnoba, avtoris gulisTqma aRniSnul
mimdinareobaTa teqnikisaken
ki ar iswrafvis, aramed axal
gamomsaxvelobiT saSualebebs eZebs da Tavisebur transformacias ganicdis.
safiqrebelia, rom Sinagani monologebisa da dialogebis sistema, maTi Tundac mciredi enobrivi arqaizacia, rTuli asociaciebi, difuziuroba mweralma
miiCnia gadametebulad rTul formad, romelic mxatvrul qmnilebas reitingis
dakargvas uqadda. amitom
manuCar kaWaxiZe Sinagan monologs, aseve dialogs mxatvruli efeqtis mizniT
iyenebs da ara aracnobierisa Tu qvecnobieris TavisTavad gadmosacemad. Sinagani monologisa da dia-
logisaTvis damaxasiaTebel
asociurobas, difuziurobas,
impresionalizacias da sxva
eqsperimentebs mwerali kanonzomierad iyenebs medeas sulieri dramis gadmosacemad, roca gmiri Sinagan Tu garegan
konfliqtebs mihyavs sasowarkveTilebamde.
aseTia manuCar kaWaxiZis
romanSi Sinagani monologisa
da dialogis moxmarebis amplituda, romlis cvalebadoba damokidebulia medeas xasiaTis Taviseburebaze da ara
aracnobieris Zieba-gamovlenaze, riTac avtori aSkarad emijneba Tavis winamorbedebs.
maTgan gansxvavebiT manuCar
kaWaxiZe `cnobierebis nakadis~
meTodisa da `axali romanis~
teqnikis gamoyenebis dialeqtikur safexurs gvTavazobs:
ganxorcielebulia axali mxatvruli eqsperimenti - modernistuli Sinagani monologis
da dialogis forma tradiciuli romanis formasTanaa Serwymuli.
miTosur, folklorul, literaturul saxeTa da motivTa mxatvruli funqcia manuCar kaWaxiZis SemoqmedebaSi
Taviseburia da calke kvlevas
saWiroebs, oRond maTi iluziebi da reminiscenciebi umetesad sayovelTaod cnobili,
arcTu iSviaT SemTxvevaSi
uaRresad gavrcelebuli gadmocemebia, rogorc magaliTad,
oqros sawmisis miTi, argonavtebis ambavi, legenda sairxeze da sxva.
naTlad Cans, rom mweralma
moiSvelia mis xelT arsebuli yvela Tanamedrove literaturuli xerxi ideuri rezervidan dawyebuli - Txrobis teqnikiT damTavrebuli.
es gonebismieri eqsperimenti
ki imTaviTve medeas daukavSira. siuJetis damuSavebisas
mwerali cdilobs medeas adamianuri da sulieri sazrisis
warmoCenas. iqmneba STabeWdileba, TiTqos erTxel da samudamod iqna Secnobili simarTle, romlis Taobazec Zalian
didxans bundovani warmodgena Tu arsebobda. qarwylde-
ba ciliswamebis evripidiseuli miTi Svilebis mkvleli
medeas Sesaxeb. detalebis sizuste da konkretuloba am
SemTxvevaSi ar aris Tvalisamxvevi iluzia da TamaSi, damajereblobis moCvenebiTobis
mizniT rom iqmneba: amoqmedebulia Txrobis fsiqologizaciis, viTarebis dramatizaciis yvela saxsari, raTa Seiqmnas faqtis realobis, utyuarobis STabeWdileba. am damajereblobis WeSmarit suls
ki logikuri azrovneba warmoaCens. mwerlis enobriv qsovils sinamdvilis marTebulad gadmocemisaTvis stilizebuli Tqma exameba.
mxatvruli teqstis wina
planze wamoweulia drois
miRma arsebuli movlenebi da
miTosuri ambebi. amis gamo
miTosi da TviTgacnobierebuli cxovreba iltvis, kvlav
SeiZinos misTvis odesRac winaswar ganCinebuli Tvisebebi,
mwerali ganwyobilia iqiTken,
rom SeigrZnos da iazrovnos
zogadsakacobrio planSi. aseTi winaswarganwyoba ki drois
Sedegia, am sityvis farTo
da sayovelTao azriT. kolxi
medea, romelsac Tavs daatyda
sikvdil-sicocxlis, ciliswamebisa da devnis mTeli cru
dialeqtika, drois Temaze Seqmnili romanis gmiricaa. igi
SurisZiebis grZnobiT aRtyinebuli eZiebs sakuTar Tavs.
surs gaarkvios, saidan movida da saiT midis, ras warmoadgens Tavad da ra Seadgens
mis daniSnulebas, ra adgili
ukavia samyaroSi. mas swyuria
Caswvdes sakuTari yofis saidumlos, gamoicnos mis winaSe mdgari maradiuli gamocana
- borotia Tu keTili?
amis pasuxi ki nawilobriv
Semdegi sityvebidanac ikveTeba: `me arc boroti da arc
keTili var. CemSi qalia, romelsac Svilebi moukles Tvalwin da is simware man uTuod unda gadmoanTxios~.
romanSi bunebrivi qronologia zustad ar aris daculi - xan momavlis ambebia
gadmonacvlebuli win, xanac
warsulTan xdeba dabruneba.
amasTanave, personaJebis msjeloba Rrmaa da Sinaarsiani.
isini eyrdnobian Tavis msgavs
adamianebTan urTierTobis gamocdilebas da fesvebi gadgmuli aqvT warsulSi.
winamdebare wignis zogierTi Tavis erotikuli pasaJi
mTeli misi fsiqologiurobis
miuxedavad, aseve miTosis stilizebis meTodiTaa gadmocemuli. stilizebuladaa asaxuli sqesobrivi sferos kavSiri srulqmnil borotebasTan Tu sikeTesTan.
mxatvrul qmnilebaSi uCveulodaa erTmaneTSi gadaxlarTuli megruli folkloris reminiscenciebi da
svanuri zepirsityvierebis poeturi intonaciiT aRsavse
striqonebi. ideuri Tqmulebebisa da legendebis safuZvels umeteswilad lazurmegruli plastebi qmnian, romlebic elementebis saxiT
drosTan mWidro kavSirSi
arian warmodgenilni. romanis
gamWvirvale struqturis fonze TvalnaTliv ikveTeba amis
mailustrirebeli `komponentebi~ - majlajunebi, rokapebi, maqciebi, macili, tajala,
tyaS-mafa, mesefi, oCokoCi,
cxramuxa, maqc-fateragi, caaSxa da a.S.
medea kolxeTis simboluri
saxea da misi ambavic mwerlis
kalamqveS msgavs simbolod
gadaqcevas lamobs. zRaprul
samoselSi gaxveuli sairxe
da zevss madli Seswires, ase
mSvidobiT rom dasrulda
dReis dRe.
megobrebi mTas auyvnen, erTmaneTSi tkbilad saubrobdnen,
ixsenebdnen yvela lamaz mosagonars. saubarSi gza Semoklda, simaRlec ise daZlies,
ver gaiges misgan daRla.
wyaros miadgnen,
Seisvenes,
wyali dalies,
guli gaigriles,
fexi gamarTes,
wamodgnen
da isev gzas gaudgnen.
Wotis xma SemoesmaT, erTmaneTs uTxres, ukve binddebao
da kargia mTeli dRis daRlil nadirs advilad movereviTo. sacalfexo bilikiT gauyvnen gzas, gza ki damreci
iyo. isev Camoagdo ifitem
medeaze saubari:
- mainc rao, ra giTxra im
jadoqarma, sakuTar Tavs rom
biT gaaerTiana. Ramis feradovneba TandaTan eufleboda
samyaros da yvela kuTxe-kunWuls edeboda. magram es Rame
TviT siwynare iyo da gafantuliyo bnelSi SiSis SerCenili marwuxebi.
zecaSi kiTxulobda medea
varskvlavebis ganlagebiT Tavis beds da igive amoikiTxa,
rac xelis mtevnebma uTxres,
TiTqos xelis gulze ganfeniliyo cTomilebi da yoveli cdomileba gamqraliyo.
kolxuri horoskopi moiSvelia medeam, raTa ucdomeli
yofiliyo Tavisi nabijebis
sisworeSi. ras eubneboda Suqur-mnaTobTa idumaleba kolxuri etlTmcodneobiT, aravin
icoda. mxolod medeam amoikiTxa da amis iqiT kolxuri
horoskopi zecas gaaqro,
Tu zRvaSi CaaxrCo,
versad vi pove.
iqneb arcaa sapovni.
bavSvs Sublze emTxvia, gamoeTxova da Selocvili wynari mandili gadaafara. ZarRvebi totebs Semoavlo da isev
iloca:
- male sabolood amoisunTqeb, Cemo sunTqvaSewyvetilo
Svilo, roca Sens sxeuls
gamogigzavni zecaSi varskvlavebTan. me axla davanTeb kocons, raTa dainaxo samudamoswina wmida maradi Suqi da
gaswio misken. Sens win gadaixsneba
warmoudgeneli
ukidegano,
utalRo da
uRrublo sivrce.
Sen marto gafrindebi,
Sens sulTan midi, Semoexvie, ferflo,
da Semose siwynariTa
da simSvidiT.
arc aRfrTovande
da arc SeSinde!
es Seni sikvdilis wamia,
vili. mSvidobiT aRizide
mTovris camdis da imis zemoreT daSanTe, cecxlo, yoveli aRgzneba bavSvuri, aq Seni
neba moToke, Svilo, da iswavle vnebebis marTva, aq ermis
caia, da mitom. amis iqiTac
waiRe, cecxlo da niavo, amisi
ferfli da gadaitane meltarosa da koWimelze - mziuri
cis sinarnareSi. aqac gadaigde sxeulidan sitkbo da simware, sicxe da sicive. iare,
iare, sul maRla adi - WimWimelze - arias caSi da iq ganidevne sixaruli da naRveli. aq daamsxvrie Seni sxeulis gulubryvilo da bavSvobiT gajerebuli ocnebebi,
grZnobaTa mcdarobas gamoeyavi
da igrZeni Tavisuflebis sixaruli. am sixaruliT Sedi
kimkimel dias caSi da gadadi, gadacure, gadainacvle,
amaRldi qronosis caSi da
arbastros Caabare Seni sru-
swored amitom eubneba arc
Tu SefarviT medeas:
`Sen unda waiRo kolxeTSi mamis Senis xrmali,
romelic Cems TavSia CarCenili, rogorc wyeva da bediswera Seni mamulis. xrmalma Tavis qarqaSi unda
i povos, adamianma - Tavisi
ukanaskneli navsayudeli da
TavSesafari~.
kacma rom Tqvas, am romanis wakiTxvis Semdgom adamians uCndeba imis survili,
rom arc Tu xmadabla uwodos medeas - kolxeTis simboluri saxe. mas xom mamuli, aia-kolxeTis saxelmwifoebrivi Zlevamosileba da
RmerTi asuldgmulebs mxolod. mTeli romanis manZilze gamudmebiT dominirebs mamulis Tema. medeas
fiqrTa didi nawili Tanmimdevrulia, araefemeruli,
magram maT mxolod erT
gansakuTrebul momentSi
eniWebaT mniSvneloba, roca
fiqri mamuls exeba.
eladis miwidan kolxeTisaken mimavali medeas asaval-dasavali im winaprebisaken miemarTeba, romlebic
idiliurad qmnidnen da
Wvretdnen RmerTs. es gza
aia-kolxeTis civilizaciis maRali safexurebisaken
iRebs gezs. kolxeTisaken
mimavali gza, cvlileba, optimizmi erTob Zalumad SeigrZnoba romanSi. wignis
Teologiis amosaval wertils warmoadgens, agreTve
RmerTsa da medeas Soris
kavSiris ganmarteba.
da bolos unda aRiniSnos erTi momentic. advili
SesaZlebelia, romelime
skeptikoss gauCndes kiTxva,
sxva ra gzas unda dasdgomoda manuCar kaWaxiZe, rom
`medea~ ukeTesi gamosvloda. am kiTxvaze pasuxis gacemas sakuTar Tavze ver
aviReb, radgan yoveli romanis arqiteqtori da fermweric Tavad mweralia.
nugzar gulordava,
filologiis mecnierebaTa
doqtori, profesori
uyvardi da am soflad daitova Seni xsovna - imierSi
gasulis. am xsovnis nislma
gadagacuros meore mZvrel
caSi da iq Seixorce Seni
tkivilebi Sensave varskvlavur sxeulSi. brolad gadaaqcie Seni gansxeuleba. varskvlav-biWunad gadaiqeci da
nazi samyaros sferoSi ferTa
da SuqTa TvalismomWrel
mSvenierebaSi daivane, aRmosavliT dasavleTad rom gadaabrunebs samyaros da Segxedav
mec pirvel mZvrel caze damkvidrebul maradisobis mSvenier nawils, Cemo cis-natexa cas
Sesxeulebulo varskvlavo!
yvelaferi miyvars, rac ar
laparakobs, radgan laparakSi
meti ziania da meti tkivili. ulaparako yvelafers ityvis, imaze metsac, vidre ena
gamoTqvams. umetyvelo meti
gulmowyalea, vidre metyveli. axla Senc umetyvelo
xar da ufro miyvarxar, vidre
cocxali. cocxali CemTan
iyavi da cocxlobda cxadad
Cemi siyvaruli da ver vatyobdi amas, axla ki Cemi siyvarulic SenTan erTad mokvda
da me gonebaSi unda gadavitano es siyvaruli da Seni
saxeba. is varskvlav-biWuna
rom gamiRimebs, unda Sevicno
masSi Cemi dRe-dakarguli Svili.
mamaTa medgaro mfarvelo
yamar! roca gaTendeba, SensaviT gaaqre dilis Tvalsawieridan es cxedari!
mere meore Svilsac waukiTxa igive locva da Tavisi gulistkivili locvadve
daamata. locvis Semdeg kaJis
qvebiT naperwkali gaagdo da
fiCxs umal moedo da maleve
gadavida danarCen totebze.
lurjma alma wreSi moaqcia
marxili, romelzec jer kidev
ar iyo gadasuli cecxli.
Ramis sibneleSi anaTebda is
medeas idumal ucremlo saxes. cecxlis enebs Sescqeroda, Tu rogor Semouara bavSvebis cxedrebs da wre daxata garemos Talx ganfenilobaSi. es wre anaTebda mis irgvliv yvelafers. moikunta
medea da yurs ugdebda, rogor
tkacunobda cecxlmokidebuli totebi da ifanteboda
kvamli sibnelis usasrulobaSi. surneli auSva yvavilovnebam cecxlSi, danamuli totebisagan aorTqlebuli mkvdris
suni ar iyo, iyo mxolod keTilsurneleba im zRapruli
balaxebisa. medeas zRvisferi
Tvalebi italReboda sevdiT
cecxlis Suqze, mTvare ki aspetakebda garemosa da asufTavebda garemoebas. zRvis
talRebs aferadebda dauferflavi oqrosferi anareklebi
da aTamaSebda cecxlis Suqs.
mis gaorebas zRva usasrulobis bilikad hfenda sikvdilis gzaze. am gziT mivida
medeasTan sikvdilis usaxuroba. ar SeSinebia am landis.
ijda TavisTvis da Cahyurebda
cecxlis mxurvale suls, misi
TvalebiviT ucnaurobamde mimzidveli rom iyo. mainc cioda medeas cecxlis mcxunvarebis miuxedavad, radgan mis
gverdiT sxeulqmnili sikvdili idga.
igi medeas uyurebda, misi
xorcis feri cecxlis alze
vnebis aRmZvrel ganwyobas warmoSobda, romlis winaSec
TviT sikvdilic ki moinusxa.
gvelis perangSi dafaruli
sxeuli gonebis warTmevamde
sanatreli gaxda usaxo landisTvis. qalis fexebi zRvasaviT damaxrCobeli iyo yoveli aRZruli wadilisaTvis.
isini avxorculi talRebis
afeTqebis Jams maTi Semkvreli
napiri iyo, romelzec unda
gadaeara talRas, siZliere
iyo talRis mTavari am SemTxvevaSi, Torem mTeli qali
SeiZleboda gadaefara am aRviraxsnil moZalebas - gadaisroda Sors gvelis perangs da...
medeac grZnobda sikvdilis
xvaSiads, radgan sicivem aaTrTola igi, mieficxa cecxls,
magram cecxlma ar gaaTbo
igi, gasaocari is iyo, rom
TviT cecxlidan modioda sicive. ar danebda vnebaTaRelvas,
mTlianad Semoefara Tavis moSiSvlebul sxeuls.
- qar-keTili gamomigzavne,
mamidao, - Seiloca medeam, siZvisgan damicavio.
daicva kidec. qar-keTili
mandilad Semoexvia medeas
sxeuls da sikvdilis avxorcobisgan daicva. daioka avxorcoba landma da masSi sicocxlis Zalam iWarba...
gagrZeleba,
dasawyisi ix.
`mamuli~ N48-61
12
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
y fwbjyfkb
restorani
25 marts, paraskevs,
saRamos 19 saaTze
nino
nino
CxeiZe
www.babajana.com
www.gogaggg.com
bileTebis SeZena
bruklinSi:
718-781-6945
347-528-0037
asaval
dasavalis
sainformacio
mxardaWera:
MAMULI
P.O. Box 13121,
Jersey City, NJ 07303
gfhnybjhj,bs
HTLFMNJH-UFVJVWTVTKB
VFYEXFH RFZF[B't
E D I T O R & PUBLISHER
MANUCHAR KATCHAKHIDZE
saqarTveloSi `mamuls~ warmoadgens
WWW.MAMULI.COM
mamuliusa@gmail.com sagamomcemlo saxli `asaval-dasavali~
KFIF YFLFHTBIDBKBC patronaJiT
347-724-0770
gazeTi xelmowerilia dasabeWdad 2011 wlis 28 Tebervals, aRmosavleT amerikis droiT dilis 6 saaTze. Semdegi nomeri gamova 25 marts.
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
varskvlavebi erTmaneTs
caSi krZalviT kocnian,
rom ver movel Senamdis,
dagekarge, ggonia?!
axla aRar vRiRineb,
dards ra aRar scodnia.
rom ver mstumrob sizmarSi,
dagaviwydi, mgonia.
bevri ram maqvs saTqmeli,
sityvas ar Wris brZaneba,
qarTuli gazeTi amerikaSi
sami dabrunebuli
emigrantidan, ori isev
ucxoeTSi gadaixvewa
qarTveli emigrantebis sazogadoebis xelmZRvaneli zviad yuSitaSvili acxadebs, rom mis sazogadoebaSi gawevrianebuli 1800 qarTveli emigrantidan 1200-ma saqarTvelo ukve datova.
yuSitaSvilis TqmiT, qarTveli emigrantebi
prezidentis dapirebas endnen da samSobloSi
dabrundnen, Tumca isini motyuvdnen. piradad
Cven saqarTvelos prezidentis dapirebas vendeT
da saqarTveloSi CamovediT, Tumca samuSao ver
vi poveT. daxmarebis mizniT saqarTvelos prezidents, diasporis saministros, premier-ministrs
mivmarTeT, magram pasuxi ar migviRia - aRniSna
yuSitaSvilma.
da es xdeba im fonze, romedsac evropaSi TavSesafris miReba sul ufro rTuli xdeba. miuxedavad amisa, samSobloSi metad gausaZlis pirobebSi myofi qarTvelebi, mainc cdiloben ucxoeTs miaSuron.
rac Seexeba qveynebidan nebayoflobiT dabrunebis statistikas, igi sxvadasxva qveynis SemTxvevebSi aseTia: irlandiidan 2006 wels mxolod
4-5 adamiani dabrunda saqarTveloSi, SarSan ki
ukve 93 adamiani dabrunda. es dabrunebulTa
raodenobis yvelaze mkveTri matebaa.
sanacvlod, Sveicariidan dabrunebulTa raodenobam ki daiklo da wels am qveynidan gasul
wlebTan SedarebiT TiTqmis orjer naklebi raodenobis - 35 adamiani dabrunda;
britaneTidan dabrunebulTa raodenoba 23-ia,
rac wina wlebis analogiuri maCvenebelia; yvelaze
meti migranti - 383 adamiani ki poloneTidan
dabrunda.
qarTvelebis ucxoeTSi wasvlis survilis
paralelurad, izrdeba iqidan deportirebulebis
raodenobac. ukve pirveli martidan, rodesac evrokavSirTan gamartivebuli savizo reJimi amoqmeddeba, aralegali qarTvelebis deportacia ufro
masStabur saxes miiRebs. manamde ki krizisul
qveynebs qarTvelebi ukve sakuTari nebiT toveben,
Tumca maT gezi saqarTvelosken sulac ar aqvT.
gansakuTrebiT rTuli viTareba saberZneTSia.
am qveyanaSi arsebuli ekonomikuri krizisis fonze,
bolo 2-3 wlis ganmavlobaSi qveyana 50-60 aTasma
aralegalma qarTvelma datova. maTi erTi nawili, ukeTesi samuSaos Ziebis mizniT, evrokavSiris sxva qveynebSi gadavida, nawili ki samSobloSi
dabrunda.
iranis prezidenti
libiis demostrantebis
winaaRmdeg Zaladobas gmobs.
ahmadinejadi axlo aRmosavleTis qveynebis
liderebs mouwodebs, mousminon moqalaqeebs, romlebic protestis gamosaxatavad quCebSi gavidnen.
`xalxs legitimuri ufleba aqvs, gamoTqvas
mosazrebebi. unda Sewydes xalxis darbeva da
maTze ganxorcielebuli Zaladobebi. dauSvebelia, qveynis mmarTvelma Tavis moqalaqeebs cecxli
gauxsnas da `sisxliani abazanebi" Seqmnas~, - ganacxada ahmadinejadma, romlis sityvasac iranuli sainformacio saagentoebi avrceleben.
tunisisa da egvi ptis revoluciebis Semdeg
antisaxelisuflebo aqciebi ramdenime qveyanaSi
agorda, maT Soris iranSic. rogorc CNN iuwyeba,
es aqciebi iranis xelisuflebam Zalis gamoyenebiT daSala. ramdenime opozicioneri daapatimra.
magram ahmadinejadma sityviT gamosvlaSi aRniSnul sakiTxs Tavi aarida.
mtkvris marjvena
sanapiroze noe Jordanias
memoriali gaixsna
mtkvris marcxena sanapiroze, wm. nikolozis
saxelobis eklesiis mopirdapire skverSi, noe
Jordanias memorialuri dafis gaxsnis ceremonia gaimarTa. aRniSnul teritorias Jordanias
saxelobis sanapiro ewoda. memorialuri dafa
1
Cumad musaifoben,
Sen da... Cemi zmaneba.
ver gairyvna wrfeli wva
Wor-gesla abrundebiT,
marwuxebad dagade
ganSorebis xundebi.
mapatie, gaqceva,
awi ar daRondebi,
mag lodinis sanacvlod
manuCar
me SenTan davbrundebi. kaWaxiZe
By www.ninak.me
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
asaval-dasavalis gfhnybjhj,bs
Tebervali-marti, 2011 N62
gaxsnes noe Jordanias SviliSvilma nikol Jordaniam, aseve qalaqis sakrebulos Tavmjdomarem zaal
samadaSvilma da diasporis sakiTxebSi saxelmwifo
ministrma papuna daviTaiam. memorialuri dafis
lenti noe Jordanias SviliSvilma nikoloz Jordaniam gaWra. rogorc dafis gaxsnis ceremonialze
papuna daviTaiam ganacxada, pirveli respublikis
memkvidreoba mTeli qarTveli xalxisTvis saamayoa.
saqarTvelos prezidentis
gvari `simfsonebis~
serialSi moxvda
saqarTvelos prezidentis gvari, msoflios sxva
popularuli politikosebis msgavsad, `simfsonebis~
serialSi moxvda. serialis 22-e sezonis me-14 seriis
mixedviT, saakaSvilis gvari `oqros globusze~ wardgenili namuSevris saTaurSi figurirebs.
scenaris mixedviT, seriam - `saakaSvilis gazafxuli~ nominaciaSi ver gaimarjva da mas bart simfsonis `gabrazebulma mamam~ ajoba. amasTan, `saakaSvilis gazafxuli~ sadistur multfilms erqva, sadac
omiT dangreul qalaqSi erTi Savi tanki bavSvebs
xocavs...
qarTuli policiis himni
edit piafis motivebze
qarTuli policiis axali himnis musika frangi
momRerlis edit piafis naklebad cnobili simReris motivze Seqmnili aRmoCnda. simRera pirvelad
kanadis frangulenovan sabavSvo telearxis `babinos~ eTerSi gavida, teqstis avtoria Julien buke,
musikis avtori ki masTan erTad labadic aris. koncerti, sadac es simRera pirvelad Sesrulda, 1963
wels gaimarTa.
Sss-s axali axali musikaluri kli pi, romelsac
bavSvebi asruleben, 2011 wlis dasawyisSi gamoCnda.
klips socialuri qselebsa da da forumebze araerTgvarovani gamoxmaureba mohyva. TiTqmis 3-wuTian
kli pSi patrulis, kud-is, sod-is, sasazRvro policiis TanamSromlebis movaleobas saskolo asakis
bavSvebi asruleben.
skolebSi pirvelklaselTa
miRebis wesi dadginda
saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministro 2011 wlis 1 martidan 15 maisis CaTvliT,
saqarTvelos sajaro skolebSi pirvelklaselTa registracias acxadebs. aRniSnul TemasTan dakavSirebiT,
saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministrma
dimitri SaSkinma brifingi gamarTa. misi TqmiT,
2011 wlidan sruliad icvleba skolebSi pirvelklaselTa miRebis wesi, procesi gamWirvale da yvelasaTvis xelmisawvdomi xdeba. pirvelad saqarTveloSi,
yvela skolisTvis pirvelklaselTa ganacxadebis
moRebis konkretuli vadebi dadginda, ar moxdeba
ganacxadis miReba dadgenil vadamde, an vadis gasvlis
Semdeg. saministros gadawyvetilebiT, 1 martidan
15 martis CaTvliT, registracia iwarmoebs im pirvelklaselTaTvis, visi mSoblebic aswavlian, an visi
dedmamiSvilic ukve swavlobs aRniSnul skolaSi.
yvela sxva pirvelklaselisTvis registracia 15
martidan 15 maisis CaTvliT iwarmoebs. imisTvis,
rom bavSvma 15 seqtembers saCuqrad personaluri
kompiuteri miiRos, aucilebelia, mSobelma droulad miakiTxos SerCeul sajaro skolas da daregistrirdes ara ugvianes 15 maisisa.
`optimum enerji~
saqarTveloSi ramdenime
hess aaSenebs
saqarTvelos mTavrobasa da Turqul kompania `optimum enerjis~ Soris urTierTgagebis memorandumi gaformda.
saministros informaciiT, aRniSnuli kompania mdinare faravanze, arakalze, abulsa da axalqalaqSi
jamuri simZlavriT 45 mgvt-is simZlavris hesebs
aaSenebs. garda amisa, saqarTvelosa da TurqeTs Soris 154-kvt-iani eleqtrogadamcemi xazis `baTumimurakli~ mSeneblobasTan dakavSirebiT sammxrivi
xelSekruleba gaformda.
giorgi TargamaZe
usafrTxoebis koncefciaSi
marTlmadidebeli
eklesiis gansakuTrebuli
rolis aRniSvnas moiTxovs
saparlamento fraqcia `qristian-demokratebi~
erovnuli usafrTxoebis koncefciaSi rigi sakiTxebis
asaxvas iTxoven .
giorgi TargamaZem Jurnalistebs ganucxada, rom
dokumentis im nawilSi, sadac saubaria erovnuli
TviTmyofadobis SenarCunebaze, aRniSnuli unda iyos
marTlmadidebeli eklesiis gansakuTrebuli roli,
romelsac is asrulebda qveynis istoriaSi da aqve
unda aRiniSnos tradiciuli konfesiebis roli
kulturuli mravalferovnebis SenarCunebis saqmeSi.
misive TqmiT, `gamowvevebis nawilSi unda aisaxos
arasakmarisad integrirebuli kompaqturad dasaxlebuli eTnikuri umciresobebis Tema. roca garkveul
regionebSi mosaxleobis umravlesoba saxelmwifo
enas ar flobs, es aris gamowveva. marTalia, es Tema
politikurad mgrZnobiarea da Sesabamisad, maqsimalurad delikaturad unda daiweros~, - ganacxada
giorgi TargamaZem.
aseve, saparlamento fraqcia `qristian-demokratebs~
miaCniaT, rom demokratiuli politikuri sistemis
mdgradobis uzrunvelyofa seriozuli gamowvevaa
qveynisTvis da es unda iyos asaxuli dokumentSi.
TbilisSi TaTuza yuraSvilis
varskvlavi gaixsna
Tbilisis didi sakoncerto darbazis win cnobili qarTveli musikosis, jazuri kompoziciebis virtuozis, Tamaz yuraSvilis varskvlavi gaixsna. es aris
pirveli varskvlavi, romelic jazis sferos warmomadgenels mieZRvna.
Tamaz yuraSvili wlebis ganmavlobaSi monawileobda msoflios sxvadasxva qveynebis festivalebSi:
poloneTi, bulgareTi, iugoslavia, CexeTi. aris mravali qveynis jazis festivalebis laureati.
Tamaz yuraSvili 1987 wlidan, wlebis ganmavlobaSi muSaobda aSS-Si, jazis cnobil SemsruleblebTan, jon berdTan da stiven jordanTan erTad. monawileoba aqvs miRebuli uamrav koncertsa da jazis
saRamoebSi.
arnold Svarcnegeri
kinoSi brundeba
arnold Svarcnegeri, romelic kaliforniis gubernatoris postis datovebis Semdeg `Tavisufali~
aRmoCnda, kinoSi brundeba. Twitter-Si man gamoaqveyna
informacia, romlis mixedviTac, amJamad SesaZlebelia misTvis saqmiani winadadebebis SeTavazeba. `Cems
megobrebs kreatiuli samsaxiobo saagentodan, romlebic 7 wlis ganmavlobaSi misvamdnen kiTxvebs, Tu
rodis SeuZliaT gamikeTon saqmiani SemoTavazeba,
`mwvane Suqs~ vunTeb~, - aRniSnavs Svarcnegeri. 63
wlis msaxiobma da eqs-gubernatorma ianvarSi ganacxada, rom amJamad ramdenime scenars kiTxulobs. gamoqveynda informacia imis Sesaxebac, rom Svarcnegeri holivudis erT-erT wamyvan reJisor jeims kameronTan erTad SeniSnes, Tumca Svarcnegerma ar daakonkreta, ra proeqts ganixilavdnen is da kameroni.
`koka-kolas~ receptis
saidumlo amoxsnilia
msoflioSi cnobili gazirebuli sasmeli `kokakolas~ saidumlo amoxsnilia . amis Sesaxeb informacias erT-erTi amerikuli radiogadacemis `This
American Life~ wamyvanebi avrceleben. maTi cnobiT,
1979 wlis 8 Tebervals gazeT `Atlanta JournalConstitution~-Si gamoqveynebuli `koka-kolas~ recepti uyuradRebod darCa, Tumca, savaraudod, 32 wlis
win dabeWdili cnoba simarTles Seesabameba.
sasmelis zusti formula zedmiwevniT daculi
komerciuli saidumloeba da originaluri recepti
atlantis erT-erTi bankis seifSia Senaxuli. koncernis warmomadgenlebs amerikuli radios mier gavrcelebul informaciaze am dromde aranairi komentari ar gaukeTebiaT.
amerikeli radiowamyvanebis mtkicebiT, `koka-ko-
oriode
sityviT
las~ mosamzadeblad saWiroa kokis foTlebis
eqstraqtis 3 drahma, limonmJavas 3 da kofeinis
erTi uncia. es narevi 9.46 litr wyalSi unda
gazavdes ise, rom unda daematos Saqari, laimas
wveni, vanili da karameli.
`Tumca yvelaze mTavaria saidumlo ingredienti Merchandise X7, romlis Semadgenlobac
arasdros dabeWdila `koka-kolas~ SefuTvaze.
`This American Life~-is versiiT, am ingredientis
dasamzadeblad saWiroa: 8 uncia spirti, forToxlis zeTis 20 wveTi, limnis zeTis 30 da muskatis Txilis zeTis 10 wveTi, aseve koriandris
wvenis 5 wveTi da forToxlis xis yvavilebis
10 wveTi eTerzeTi~.
gamocema wers, rom es `koka-kolis~ receptTan
dakavSirebiT atexili pirveli aJiotaJi ar aris.
2007 wlis maisSi koncernis yofil TanamSromels
hoia uiliamss komerciuli saidumloebis gayidvis mcdelobisTvis 8 wliT Tavisuflebis aRkveTa miusajes. uiliamsi atlantaSi `koka-kolas~
saTavo ofisSi muSaobda da gamoZiebis informaciiT, man kompaniis saidumloebebTan dakavSirebuli
ramdenime dokumentis konkurentebisTvis miyidva
moaxerxa.
2006 wels samma amerikelma kompania `Pepsi~s
1.5 milioni dolari mosTxova `koka-kolis~ originaluri receptis mixedviT dasamzadeblad. Tumca, kompanias maTTan saqme ar dauWeria da TaRliTebi gamoZiebis federalur biuros gadasca.
`koka-kolas~ originaluri recepti 1886 wels
atlantelma afTiaqarma jon pembertonma gamoigona. pirvel jerze, matonizirebeli sasmelis
saxiT afTiaqSi iyideboda da depresiis, nevrosteniis da sxva somaturi daavadebis samkurnalod gamoiyeneboda. 1888 wels pembertonma sakuTari gamogoneba mewarme eis kendlers mihyida,
romelmac `The Coca Cola Company~ daaarsa.
patriarqma saqarTvelosa
da ruseTis xelisufalT
dialogisken mouwoda
sruliad saqarTvelos kaTolikos-patriarqi,
uwmindesi da unetaresi ilia meore saqarTvelosa
da ruseTis xelisufalT dialogisken mouwodebs,
- amis Sesaxeb naTqvamia kaTolikos-patriarqis
gancxadebaSi, romelic saqarTvelos sapatriarqom
gaavrcela.
`mivmarTav orive saxelmwifos xelmZRvanelebs,
movuwodeb maT, gamoiCinon sibrZne, simamace da
daiwyon dialogi sxvadasxva doneze, raTa ganixilon da moagvaron dagrovili rTuli sakiTxebi~, - aRniSnulia ilia meoris gancxadebaSi.
masSi aseve xazgasmulia, rom gadauWreli konfliqtebisa da problemebis gamo kavkasiaSi rTuli
viTarebaa, rasac kidev ufro arTulebs saqarTvelosa da ruseTs Soris saxelmwifo doneze dialogis ararseboba. ilia meoris SefasebiT, aRniSnuli iwvevs undoblobasa da eWvs erTmaneTis
mimarT, rac xels uSlis problemebis mogvarebas.
kaTolikos-patriarqi miiCnevs, rom moqalaqeTa
gadaadgilebis TvalsazrisiT gasul wels garkveuli zomebi iyo miRebuli, Tumca amas Semdgomi
nabijebi ar mohyolia. misive TqmiT, keTdeba gancxadebebi, romlebic araTu aaxloebs mxareebs, aramed
kidev ufro aSorebs maT erTmaneTs.
`Cven yvela Rones unda mivmarToT, raTa ar
davuSvaT negatiuri procesebis SenarCuneba da
gaRrmaveba. Cven unda gaviTvaliswinoT warsulis
gakveTilebi da vucqiroT momavals Cveni xalxebisa da qveynebis interesTa gaTvaliswinebiT.
unda gvaxsovdes brZnuli sityvebi:
`sanam amomaval mzes dainaxavde, xedav Sens mezobels~. mtruli damokidebulebis gagrZeleba
mezoblebs Soris dauSvebelia!~, - aRniSnulia
patriarqis gancxadebaSi.
2
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
literaturis maRali
da mdore miswrafebani
im momentidan, rodesac literatura saerTo saxalxo interesebis TvalsawierSi moxvda da man
elitaruli moTxovnebis dakmayofilebis marwuxebs daaRwia Tavi,
mwerlobam damatebiT kidev erTi
daniSnuleba SeiZina - gamoexata
farTo masebis msofmxedvelobrivi
da yofiTi miswrafebebi, Tanac ise,
rom ar daekarga maRali idealebisadmi daintereseba. amiT srulmomcvelobiT erTgulobs mkiTxvelTa
farTo wres - rogorc elitas,
ise e.w. `obivatels~.
mwerloba Tavisi ZalebiT, rac
ki ama Tu im etapze gaaCnia, axerxebs
am movaleobis Sesrulebas, xarisxianad Tu uxarisxod, es sxva sakiTxia, magram dasaxuls aRwevs - asaxavs sazogadoebis saxes. ganviTarebis raRac etapze mwerlobas, Tundac konkretulad aRebul erT an
ramdenime mwerals uCndeba ambicia
msoflio samwerlo orbitaze gasvlisa. amas win uswrebs mkiTxvelis
gaaqtiureba.
mkiTxvelma saukeTesod icis mwerlis fasi, Tundac qveSecneulad.
Tavsac rom ityuebdes, gulis siRrmeSi, Tu is namdvili moyvarulia
literaturisa da mwerlobis, im
gulis siRrmeSi Tavis piruTvnel
Sefasebas mainc gaakeTebs. mwerali
veravis daaZalebs, ginda-ar-ginda
Cemi wignebi waikiTxeo. rodesac
mkiTxvelTa didi masa mas ajildovebs Tavisi siyvaruliT, amiT mis
ambiciebs meti Zala aqvs. es imas
ar niSnavs, rom namdvili Semoqmedi unda mieces TviTkmayofilebas.
iqneb gulwrfelobis gamo mkiTxveli uneblie SecdomaSi Sedis naklebi ganswavlulobis gamo da qvas
margalitisgan ver arCevs, TumcaRa
saukeTesod grZnobdes orives iaffasian gamoyenebis mizans - viRacas
gulSi rom moaxvedros Tavdacvis
mizniT. natyorcnisgan mtkivneuli
qvac aris da margalitic, magram
sididis mixedviT qvasa aqvs upiratesoba, sidiadis mxriv ki margalits. amisi gansja gemovnebazea
damokidebuli da mkiTxvelis fantaziaze, Torem qva da margaliti
rom erTmaneTisgan bevri ramiT gamoirCeva, es SeuiaraRebeli TvaliTac kargad SeimCneva.
mwerlobis (da ara mwerlis)
daniSnuleba ki isaa, rom sazogadoebas gamoadges qvadac da margalitadac, arCevani ki mweralzea
qvis movaleobas Seasrulebs Tu
margalitisas. arCevanic am SemTxvevaSi pirobiTia, radgan mxolod
survilze araa damokidebuli. am
SemTxvevaSi SesaZleblobam unda
imarjvos, Torem SeiZleba bunebiT
margaliti iyo da ver SeZlo qvis
garsis Camocileba da sakuTari
Tavis saukeTesod warmoCena. sadReisod ki is imarjvebs, qvad dabadebuli margalitad rom gaasaRebs
Tavs da mTeli cxovreba am imijiT
icxovrebs, sicocxlis mere ki misTvis sulerTia, darCeba Tu ara
qva qvaze mis mere. yovelTvis keTilad ar mTavrdeba, sicocxlis merec ki, gaqvavebuli margalitis
gadmomargaliteba.
erTi uciloblad aris samwerlo da samkiTxvelo sferoebSi
Tanxvedrili - mwerali wleuls
rom dawers nawarmoebs, gaisad ukeT
da ufro iolad gamouva es, vidre
srulad ar amowuravs samwerlo
SesaZleblobas. asevea mkiTxvelic
- igi romeliRac konkretuli mwerlis Semoqmedebaze Tu sazrdoobs
sadReisod, xvalisTvis mas igive
mwerali aRar daakmayofilebs da
ufro garTulebuli Sinaarsisa
da ideebis mqone nawarmoebebze gadava,
SeeWideba sxva Rirebulebis Semoqmedebas, vidre aqamde iyo, e.i. mkiTxvelis gemovneba ama Tu im mweralma daxvewa raRac etapze da man
Tavisi SesaZleblobebi amowura,
isic eZebs sxvas.
sabavSvo literaturas, romelsac saskolo saxelmZRvaneloebSi
beWdaven, zrdasruli mkiTxveli ver
waikiTxavs, arc waikiTxavs, samagierod codva iqnebian bavSvebi dawyebiT klasebSi nicSes `zaratustra~,
galaktionis `lurja cxenebi~, an
Tundac ilias `gandegili~ vaswavloT. mkiTxveli bavSviviT izrdeba
da ixveweba. mwerlisgan gansxvavebiT misi gemovnebis daxvewa amouwuravia, radgan igi arafers qmnis,
mxolod ecnoba Seqmnils rogori
sirTulisic ar unda iyos. amitom
literaturuli naRvawi TavisTavad mravalferovani unda iyos SeZlebisdagvarad.
saukuneTa ganmavlobaSi literaturis mravali Janri ganviTarda,
daixvewa gemovnebac da moTxovnebic, magram rac maradi Rirebulebaa, is dRemde ikiTxeba, misi Seqmnidan ra didi droc ar unda iyos
gavides. esecaa, literaturis istoriaSi sxva mravali mdore xarisxis nawarmoebic inaxeba - Rirebuli rom dafasdes da uRirsi Sefasdes. aq erTianobaSia mocemuli
samwerlo epoqa Tavisi suliskveTebiT, zne-CveulebebiT, politikiT, azrovnebiT. verc erTi mematiane ise
ver aRwers Tavis epoqas, rogorc
literatura, Tundac gamogonebuli
personaJebiTa da gadasxvaferebuli,
yalbi, an gayalbebuli sinamdvilis
siuJetebiT. rogori mdorec ar
unda iyos esa Tu is nawarmoebi,
masSi uTuod devs Semecnebis aucilebeli elementebi.
ar gvsurs wavikiTxoT?
es sxva saqmea. mxolod esaa,
rom arc wakiTxviT da arc waukiTxaobiT araferi ar icvleba da
fuWdeba, yvelaferi ganagrZobs erTmaneTisgan damoukideblad arsebobas da ganviTarebas (esec kerZo
da konkretul SemTxvevebSi), xolo
Tu aman masiuri xasiaTi miiRo,
maSin miviRebT araTu mxolod
mwerlisa da mkiTxvelis, aramed
mTeli eris degradacias. maSin
ukve aRarc mwerloba iqneba saWiro da aRarc saxelmwifo. amitom
erisTvis da mTlianad sazogadoebisTvis erTeuli SemTxvevebi
aminds ver qmnian.
mowoneba-armowonebazec Tu midga
saqme, paradoqsia, magram bevri mwerali Tavis naRvaws saTanadod ver
afasebda da mxolod drois wrebrunvam daamtkica Semoqmedis cdomileba Seqmnilis mimarT.
`...bokaCo sibereSi ufro didad
afasebda Tavis komentarebs dantes
`RvTaebrivi komediisadmi~ da Tavis
`saxelovan mamakacTa da dedakacTa biografiebs~, vidre Tavis `dekamerons~;
sulxan-saba orbeliani gansakuTrebuli mokrZalebiT muSaobda Tavis `katexizmosa~, `samoTxis karsa~
da `bibliis simfoniaze~. mas SeiZleba isic ki egona, rom es nawarmoebni ufro didxans gaZlebdnen,
vidre misi SesaniSnavi leqsikoni,
an misi Rrmaazrovani `sibrZne sicruisa~;
frangi mwerali abat prevo Tavis
mSvenier romans `manon leskos~
TavSesaqcev saTamaSod Tvlida. is
ocnebobda mTeli Tavisi Zal-Rone
istoriuli kvleva-ZiebisaTvis Seewira.
Tu maTi Tanamedroveebi nawilobriv SeiZleba eTanxmebodnen bokaCos, sulxan-saba orbelianis an
abat prevos TviTdafasebas, es aRar
SeiZleba iTqvas Cvens dRevandel
Taobaze - `Cven dRes daviwyebuli
gvaqvs am mwerlebis Teologiuri
da sqolastikur-mecnieruli Ziebani, maTi mxatvruli Sedevrebi ki
dResac gvxiblaven.~ (geronti qiqoZe - `Tamar mefis da SoTa rusTavelis portretisaTvis~).
dro Tavis mxriv ra cvlilebebs
Seitans sazogadoebis esTetikuri
gemovnebis CamoyalibebaSi, es mxolod momavlis saqmea. Tanamedroveoba xels ar uSlis gaecnos Tanamedrove Tu warsuli drois literaturas, iqneb mkiTxvelmave ganWvritos momavlis saTqmeli da
iqneb sadReisod iTqvas saxvalio
saTqmeli. gana ase ar iyo vaJafSavelasTan mimarTebaSi?! igi daufasebeli iyo TanamedroveTagan, mxolod aqa-iq Tu msjelobdnen mis
WeSmarit rolze saqarTvelos
kulturis istoriaSi. iqamde, akakic cdeboda didi Tanamedrovis
SefasebaSi, dafasebaze aRarafers
vambob, iyo grigol robaqiZe, romelic Tamamad aRiarebda vaJa-fSavelas msoflio korifed.
literatura,
rogorc drois
ganzomileba
arafers vambob galaktionze,
esec imitom, rom upiratesoba didi
aqvs mas... amitom literaturas
roca vaxseneb, me sagangebod gverds
avuvli galaktions da guram rCeuliSvilis poeziaze vityvi oriod
sityvas, - Zleva-gadaZleva aq waikiTxeba da kargad davinaxavT epoqasac da drosac mis yvelaze upretenzio leqsebSi, maTSi Canasaxia momavlis, da mitom.
arc erT qarTvel poetTan TvalnaTliv ar Cans momavlis Zala da
Zliereba, rogorc es am leqsebSia.
TviTon guram rCeuliSvili pretenzias ar acxadebda poetobaze,
Tanac rogorc poeti igi ar Sesula qarTul mwerlobaSi. iqneb arc
es leqsebi ar dabeWdila manamde,
sanam ar gamoica mwerlis Semoqmedebis sruli krebuli eqvs tomad.
rodesac kiTxulob am leqsebs,
imTaviTve gxiblavs misi paTosi,
riTac Sepyrobili iyo 50-iani wlebis axalgazrdoba, radgan qveynierebas evlineboda saukunovani mZlavri xerxemali - jon lenoni da
`biTlzebis~ epoqa, sadac saukunis
mimarTuleba Seicvala.
guramis poeziaSi TvalsaCinod
aris asaxuli Jini Tavisufali
miswrafebisa, sadac erTian suraTSi
paradoqsuli niuansebia Caqsovili,
rogorc amas mxatvrobaSi salvador dali aRwevda. am mcire zomis
leqsebSi, romelic araa ganwyobili riTmebiT da umeteswilad daumuSavebeli Savi masalis STabeWdilebas tovebs, daxatulia TiTqosda raRac konkretuli da realuri suraTi, da iqve mis gagrZelebad paradoqsuli, suraTisTvis SeuTavsebeli, absurduli detalia Casmuli... am dros saTaurad gamotanili idea yvelafers Tav-Tavis
adgils miuCens. amiT ymawvilkacis
poeturi azrovnebis simZlavre gipyrobs... da ise gipyrobs, rom gimonebs srul damorCilebamde, damorCileba ki sxva araferia, Tu ara
Sesisxlxorceba mweralTan, Tanaziaroba mis SemoqmedebasTan... da
gsurs mis naRvawSi sakuTari Tavi
amoikiTxo personaJad. TiTqos am
TeTr leqsebSi araferia poeturi,
yvelaferi banaluri da prozaulia, magram finali gamaognebel
disonans qmnis da swored es disonansia didi poezia. ai, aseTi erTi
leqsTagani:
`mTa maRalia da kldiani,
jixvebi - sali rqiani.
mTa maRalia da kldiani,
ferdobi - balaxiani.
ferdobs mihyveba naxiri,
naxirs aniko~.
peizaJi, ra Tqma unda, ikiTxeba,
is arafrisgan gansxvavdeba Cveulebrivi bavSvis mier gariTmuli leqsisgan. ggonia, ase uRimRamod dasruldeba leqsi, am gameorebebSi,
sadac SeriTmulia kldiani, rqiani da balaxiani... TiTqos riTmiTac didi araferia, magram finalma yvelafers Tavisi adgili miu-
Cina, Tavisi erTgvari kakafoniiT
afxizlebs mkiTxvels da afiqrebinebs, es ra wavikiTxeo. kiTxulobs
da ukve am patara leqsSi iseTi
sidiadea miRweuli, karga mozrdili leqsic rom ver daitevs mas.
aniko daupirispirda kldian mTebs
maRalsa da zed Semdgar sal-rqian jixvebs. aniko ki mwyemsavs naxirs,
an arc mwyemsavs da ubralod dgas,
rogorc yvelafris gancalkeveba.
es rom gaigo da gaisigrZegano,
marto mkiTxveli ki ara, didi mkiTxveli unda iyo, suliT poeti, unda
iyo kaci, romelsac uzomod unda
giyvardes literatura. guram rCe-
gan TavdaRweuli literatura, xolo saqarTveloSi saqme sxvagvarad
iyo - qveyanas jer kidev ar moSuSeboda 1956 wlis 9 martis xocva-Jletis iarebi, rac xruSCovis
saxelTan asocirdeboda. imave wlis
4 noembers ungreTSi CaaxSves antikomunisturi gamosvlebi, sabWoeTis
periferiebSi gadakruli sityvis
Tqma metropoliaSi gangaSad aRiqmeboda. es Zalian kargad icoda
guram rCeuliSvilma da mas ar
undoda uneburi, an winaswargamiznuli provokaciis msxverpli gamxdariyo. TumcaRa mis SemoqmedebaSi igrZnoba, Tundac iribi Tqme-
swored es bolo winadadebaa,
Tundac vuwodoT mas saleqso striqoni, romelmac misca maRalzneobrivi xasiaTi da ar CaZira is
vulgarizmSi. amas Tavad mwerali
ar dauSvebda, mas xelT epyra didi
xelovanis jadosnuri funji, romliTac laqas saucxoo warmosaxviT
suraTad gadaaqcevda.
guram rCeuliSvili gankerZoebulad idga mis TanamedroveTagan,
modioda sul ucxo xelovnebiT
da amkvidrebda axal wesebs erovnul mwerlobaSi da misi meSveobiT safuZveli eyreboda anti-gorkis xelovnebas. misTvis ufro ax-
li guram rCeuliSvilis, sxvebma
ganagrZes cxovrebis gza da moitanes dResamomdis.
poeturi tkivili
qarTul poeziaSi Tu ram Rirseuli Seqmnila, tkivilis gareSe
araferi Seqmnila. yvela poeturi
naRvawi gulis siRrmeSi atkivebuli gamoZaxilia. Tundac yvelaze
uRimRamo da trafaretuli leqsic
rom iyos, masac ki Tavisi dramatuli xvedri gaaCnia - xvedri
jvarcmuli uflis mimsgavsebis.
guram rCeuliSvilic aseTive
tkivili iyo mTels qarTul mwer-
vptc evqthbfy xbnt,b+++
kadri filmidan
`alaverdoba~,
guram rCeuliSvilis rolSi heidar falavandiSvili
uliSvilis leqsebSi araa paTetika
da lozungad qceuli gariTmuli
tkbilsityvaoba. mis leqsebSi siyvarulis ucnauri gamoxatulebaa,
ara axsna, aramed xatva, iseTive
emociis aRmZvrelia es danaxati,
rogorc Tavis droze eduard manes skandaluri tiloebi `sauzme
balaxze~ da `olimpia~. kiTxulob
da gebadeba kiTxva, sad es da sad
is, an es aq ratom, an is iq ras niSnavs? swored amaSi vlindeba guram
rCeuliSvilis usazRvro siyvaruli samSoblosadmi da satrfosadmi.
am leqsebSi zomierebaa daculi.
ai, kidev:
`kldeebs Sua quCi amosula momwvano, swori balaxi.
quCis Sua gadis biliki moruxo.
diliT aivlis naxiri,
saRamos Caivlis naxiri,
diliTac ahyveba aniko,
saRamos Cahyveba aniko.
qsovs!~
quCi balaxia (kldeebisa da quCis peizaJi vaJa-fSavelas asociacias iwvevs). magram odnav SesamCnevia am leqsSi didi qalaqis ironia
(am SemTxvevaSi Carli Caplinis
`axali droebis~ asociacia gamodis wina planze da vaJasTan da
quCTan saerTo araferi aqvs, quCa
ikiTxeba Semdeg striqonSi, da mitom). leqsSi Tanxmovnebis SeriTmebis eqsperimentia balaxi-biliki
`b~-si da `l~-si), esec imitom,
rom prozisken ar unda gadaxriliyo es patara etiudi. sarkazmiT
mZafrdeba suraTi, Tu sityvas `quCis~ miviRebT zmad - ara balaxs,
aramed qalaqis urbanistul detals, anu quCad - `quCis Sua gadis
biliki moruxo~.
tfilisSi axali quCebi xeivnebiT ewyoboda da is xeivnebi marTlac quCebis Sua gadioda. Semdegi sityvaTSeTanxmeba amZafrebs am
azrs da mTidan qalaqSi CamovdivarT `diliT aivlis naxiri,
saRamos Caivlis naxirio...~
am leqsSi orazrovneba didis
ostatobiTaa Casmuli da Tu ver
dainaxe es, ver dainaxav TviT leqsis mTlianobas. aqac anikoa yvelafris gadamwyveti, aniko am SemTxvevaSi moqmedebs, anu qsovs. swored am leqsis finalia maneseuli
emociebiT datvirTuli. siyvaruli im mTebisadmi, quCisadmi (Tavisi orazrovnebiTa da sarkazmiT,
ara-dacinviT), anikosadmi metadre
uCveulod ixateba. mTebsa da quCSi,
igive am sityvis zmur gaorebaSi
samSoblo ikiTxeba, Tavisi naxiriT,
romelzec amaRlebulia aniko, miyveba da moyveba naxirs. erTis gagebiT isic naxiris nawili iqneboda, aniko rom ar hqviodes.
esaa poeturi siZliere.
metic - guram rCeuliSvili
yovelmxriv erideboda disidentur
poziciaze yofnas, TumcaRa moqalaqeobrivi movaleoba yvela ideologiaze maRla idga. samSoblosac
am TvaliT uyurebda da xedavda,
vidremde cocxali iyo. sagangebod
usvamda xazs sabWouri yofis upiratesobas dasavlurisaze, raTa vinmes cili ar daewama misTvis antisabWoTa mwerlobaze.
im dros Zalas ikrebda solJenicinis Semoqmedeba, igi im periodSi axali amnistirebuli iyo. literaturul wreebSi ki mainc trialebda mzardi opoziciuri Janri,
miT umets maSin, roca antistalinurma politikam cxovrebis yvela
sferoSi gaidga fesvi. ruseTSi
im xanad kargad SefuTuli miewodeboda mkiTxvels socrealizmis-
biT adamianuri guliswyroma. igi
exeba akrZalul Temebs - meZavebsa
da erotikas. magram uCveuloa, TiTqmis warmoudgeneli, aSkara politikuri poezia, romelic ganwiruli iqneboda wlebis manZilze mwerlis, an sukis ujraSi dasapatimreblad, es ukeTes SemTxvevaSi.
leqsma epoqa daafiqsira da jiqur gadaTvala dro, Tu rodis
mouwevda gamomzeureba da siyviTlisagan aRmdgariyo. am nawarmoebs
saxarebidan epigrafi aqvs wamZRvarebuli: `erT loyaSi rom sila
mogartyan, meore unda SeuSviroo~.
mere guram rCeuliSvili misTvis
uCveulo RvarZliani sarkazmiT aRwers TvalsawierSi moxvedril panoramas –
`xaraCoebi
wiTeli plakatebi
buldazerebi
yviTeli plakatebi
da kombainebi
da eskavatorebi
da lozungebi
da uTvalavi: mtredebi,
da Segoneba erTi:
da Tu mogartyes erT ybaSi,
erTxel
iseTi daade, rom meore
veRar moaswros~
es bolo Segoneba ki mTeli sabWoeTis moralia. raRaciT karl
sendbergis paToss maxsenebs da uolt uitmanis Jurnalisturi poetikis xerxemals.
rac Seexeba amerikanizms qarTul
kulturul samyaroSi, es movlena
stalinis gardacvalebis Semdeg
iRebs saTaves da rkinis fardis
aqeT aRwevs. es is periodia, roca
sabWoTa-amerikuli urTierTobebi
raRacnairad daTba politikur doneze da es kulturul urTierTobebze aisaxa. axalgazrdoba xarbad daewafa socrealizmisTvis ucxo da SeuTavsebel Semoqmedebas.
erTi pirvelTagani guram rCeuliSvilic iyo. sworupovari asaxva
am tendenciam pirvelyovlisa prozaSi hpova, Semdeg Tavisufali Temebis SerCevis princi piT man poeziaSic gadainacvla. mwerali Tavisi simpaTiebis afiSirebas ar axdenda arasabWouri literaturis mimarT, mxolod amerikeli mwerlebisagan iswavla, Tu rogor unda
ewera arasabWourad. man uceremoniod gadauxvia dadgenil Stampebsa da kliSeebs. qarTul mwerlobaSi grigol robaqiZis Semdeg
ar moiZebneba guram rCeuliSvilis
garda sxva mwerali, romelic ase
Tamamad, ase TvalnaTliv da ase
xatulad werdes erotiul Temebze, aqa-iq pornografiuli elementebiT rom amZafrebs siuJets, suraTs an etiuds. prozaSic da poeziaSic man saukeTesod aiTvisa es
teqnika da iseTi zomierebiT, arsebul kanonTan rom ar hqonoda winaaRmdegoba. ggonia erotika, uyureb
warmosaxvaSi wanakiTxs da pornografias grZnob, arada igive gasaocari finali sapnis buStiviT
fantavs erotikasac da pornografiasac da sul sxva suraTs gaZlevs, finalamde rom ver warmoidgendi, iseTs, `erTxel Rame, erTxel Rame,
kocna yovel Rame,
cxeli barZayebi,
xeli barZayebSi,
kocna barZayebSi da
marTla Rame, marTla Rame,
civi barZayebi,
xeli barZayebSi,
Zili ugrZnobeli.
da CemSi gaCnda orive erTad:
eWvi da siyvaruli~
lobeli iyo hemingueis literatura da armstrongis musika, vidre
gorkis literaturuli receptebi
xelovnebis yvela sferoSi, sadac
gabatonebuli iyo yalbi bedniereba komunizmis ybadaRebul Saragzaze. ai, erTi leqsi `heminguei!
axali stili.
moxuci zRvaSi.
Tevzi daglejili
zvigenis piriT~
(Note bene: hemingueis gavleniT
mas erTi novela aqvs dawerili,
sadac moxucma monadirem dakodil
jixvs mTis wveramde sdia, vidremde ar gaimarjves orivem da sikvdilma ar Seariga).
ai, meore leqsic `ukravs lui armstrongi
(es fraza saTaurad aqvs gamotanili, TumcaRa SeiZleba striqonadac CaiTvalos. m.k.)
armstrongi ukravs:
kbilebdakreWili,
TvalebdaWyetili
Savkaniani
ZuZus swovs ledis~.
orTave suraTi TvalnaTlivia
pikasos StrixebiviT. metwili misi
esTetika da literaturuli meTodebi evro-amerikul yaidazea moqceuli, magram qarTuli muxti sityvieri masalis wyobaSi TanSezrdiliviT avsebs ucxours.
es araa gaucxoeba, es saucxooa...
sicocxlis bolos sul zRvaze da zRviT mogvril ulmobel
bedisweraze fiqrobda. iqneb Tavis
erT-erT ukanasknel leqsSi dedas
imas eubneboda, rom yofiliyo mSvidad yvelafris mimarT, rac moxdeboda da afrTxilebda ar Camosuliyo zRvaze ara imitom, rom Relavda zRva da amitom uTuod daixrCveboda, albaT mxolod imis
gamo, rom sakuTari TvaliT ar
exila dedas Svilis sikvdili da
amiT ar damxrCvaliyo zRvaSi:
`deda!
ar Camoxvide zRvaze,
zRva Zalian Relavs
SenTvis ar SeiZleba aq curaoba
zRva Zalian Relavs
Senc Zalian Relav
ar Camoxvide icode zRvaze...~
... da bolos, mwerlis sruli
suraTi Cans, misi miswrafebebi, moswrebuli dialogebi, iumori, mTeli
axalgazrdoba - `daundobeli survili lomis~ - siyvaruliTa da
eWvebiT, rogorc amas TviTon aRwers... da igi maradi axalgazrdad
mkvidrdeba TanamedroveTa da STamomavalTa SegnebaSi: mousvenari, sicocxlis JiniT savse da lamaz
vnebebSi CaZiruli:
`rusi gogoebi da qarTveli biWebi advilad ugeben erTmaneTs. erTerTi fokusebs akeTebs. falosi
nel-nela cxoveldeba, papiross ukideben.
- asanTi CamiqreT, lamazo.
- fu! - Caqra.
- axla makoceT!
- ratom?
- aseTia wesi, vinc asanTs Caaqrobs, unda akocos amnTebs.
- marTla?
gogo gakvirvebas ver aswrebs,
vaJkacis mZlavr mkavebSi moqveuli
maluli sixaruliT TanagrZnobas
ucxadebs vaJis anTebul tuCebs.
garSemo xarxaria!”
ai, fsiqologia da xasiaTebi
axalgazrdebis, mTeli Taobis, romlebic modiodnen TavianTi onavarobiT, modiodnen da movidnen, Rirseuli STamomavloba didi winaprebis, magram meteoriviT gaelvebuli
darCa qarTul sinamdvileSi saxe-
lobaSi iseve, rogorc baraTaSvili. isini oqros asoebiT Sevidnen
erovnuli mwerlobis saganZurSi
rogorc marad axalgazrdebi. maT
Semdeg ki cxovrebam Cveuli ritmiT ganagrZo svla.
bevri poeti Semovida qarTuli
mwerlobis did ojaxSi da kargi
mapinZlis adgili daikava. esec ki
tkiviliT xdeboda, sulieri tanjva rom hqvia saxelad. sxvanairad veravin damkvidrdeboda myarad am mZlavri fesvebiT nakveb
did saxlSi. yvelaze paTetikur
da samxiarulo lirikasac ki Tan
sdevda poeturi tkivili. kiTxulob leqss da ggonia haeriviT
msubuqiao misi amosunTqva, magram
SigadaSig rogori gminvaa avtoris.
kargad davugdoT yuri da Cvenc
gvetkineba, Cvenzec gadmova is didi
tvirTi da tvirTdaclili da tkivildayuCebuli Tavisuflad amoTqvam `lamis saxlSi SemoWras TuTa,
lamis welze Semomxvios xeli.
gamiRimebs, Tvals Camikravs mudam
xe lamazi, xe zurmuxtis feri.
ra CurCuli esmis yurTa CemTa,
ra CurCuli damdagveli, mwveli.
lamis saxlSi SemoiWras TuTa,
lamis Tavze gadamisvas xeli~
(ana kalandaZe).
es yvelaze saukeTeso SemTxvevaSi,
Torem musikaloba qarTul leqss
yovelTvis damuxtuli aqvs, is araa
mocartiseulad gawyobili, mZimea
qarTuli leqsis melodika, miuxedavad striqonTa haerovnebisa. qarTuli leqsTwyoba Tavisi bunebiT
locvismieria da masSi ritmi daZabulia, RmerTTan laparaks hgavs
qarTuli poezia, da mitom. es kia,
rom zogi kargad da moxdenilad,
ostaturad laparakobs RmerTTan,
zogic mdored da gacveTili frazebiT, magram mainc laparakobs. xom
xotbaa igive ana kalandaZis leqsSi
`saqarTvelo lamazo~, magram Sinagani daZabuloba uTuod igrZnoba,
emociurad ganawyobs leqsis msvleloba da metad da metad iZabeba
ritmi, azri – Sinagani siamayiT
gamoixateba:
`qari gimReris nanasa,
zRapars giambobs Wadari,
Zewnam alersiT amavso,
iWvebiT naavadari,
saqarTvelo lamazo,
sxva saqarTvelo sad aris...~
TiTqos araferi, magram daZabuloba matulobs Semdeg da Semdeg
striqonebSi da aRwevs iseT apogeas,
rom mTelis xmiT unda iyviro da
gaagono qveynierebas Seni gulistkivili, Torem RmerTs CurCuliTYnaTqvamic esmis:
`ca varskvlavebiT ivseba,
ca arca risi sadari,
mTvare rom amobrwyindeba,
guli gafrenad mzad aris,
dideba, Seni dideba,
sxva saqarTvelo sad ari~.
mere da mere mtkicdeba sityva,
mere da mere siTamame emateba azrs,
grZnobis xveulebSi Sedis da sulSi aRwevs RvTaebriv malamod. yvelaferi iTqva, daixata sruliad
saqarTvelos peizaJi Tavisi ganumeoreblobiT, simZafre ki ganmeorebaTa wyebaa, unda iTqvas kulminacia:
`aq daibada `suliko~,
mzisken gafrinda merani~...
da:
`mTaT orbis frTebi moisxes,
caSi asula Zerai~...
aseTive modeliT aris ganwyobili murman lebaniZis leqsi `odesme
didi yofila saqarTvelo~. aqac
muxti daZabulia, tkiviliania, daZarRvulia. musikalobac da ritmikac TavisTavad cvalebadia Sinaarsidan gamomdinare. leqsis pirveli nawili ocnebasaviT laRia, ocnebovani, sityva-xatulebiT akinZuli, CamonaTvalicaa didi kacebis,
mere aRwerilia qveynis mdgomareoba mTels maSindel samyaroSi:
yofila nikofsiT darubandamde
gaWenebuli da gamoWenebuli;
rtoebgaSlili da gamoCinebuli
yofila or-zRvas-Sua
aRmocenebuli.
fie! saqarTvelos hyolia vaslebi
Tamars ukrefia
sul oqros vaSlebi!
tevri gviwaldia, ise gvizardia,
rom gavmzadebulvarT
axal bizantiad.
am teqstze dawerili musikac
ki ise ostaturad aris Sexamebuli leqsis xasiaTTan, rom ifiqreb
leqsica da musikac an erTdroulad daiwera an erTi da igive avtoris daweriliao. iqamde leqsis
meore nawilis ritmikis, Sinaarsisa
da ganwyobis aRreva iwvevs TviT
melodiis aRrevasac da grZnob sulis foriaqs, rodesac mReri, an
kiTxulob:
`magram ucabedad matli areula,
borbali ukuRma datrialebula.
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
3
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
CvenTvis monRolia pirveli
sasjeli,
monRols mohyolia Turqi
da sparseli.
turfa saqarTvelo
yornebs wauRiaT,
sparseTs da osmaleTs
Suaze gauyviaT...~
poeti frTxilobs, radgan karze
1969 weli idga da rusze frTxilad unda moekida xeli, magram
samarTlianoba iTxovda, rom aucileblad unda moekida. gamosavalic
poeturic i pova da Sefarulic,
veravin rom ver daazianebda, iseTi.
vkiTxulobT da gvinda meti samduravi amoTqvas, magram esec sakmarisze meti iyo. igi Tavis gulistkivils ase gamoixatavs:
`- ra dros leqsiao,
moukvda patroni!
xmliT Semovardnila
erekle-batoni...
amas mohyolia:
`vah, droni! vah, droni!~
es sifrTxilea da windaxeduloba, magram ara moTviniereba. kiTxulob am leqss da Senc im saqarTveloSi imyofebi, rasac kiTxulob
da aRiqvam. es sityvakazmulobis
didi miRwevaa. marTalia, patriotuli Tematika umetes SemTxvevaSi mdore xarisxis gamo dRemde
iTvleba lozungur da trafaretul poeziad, magram gaaCnia vin
qmnis leqss - xelovani Tu xelosani.
CvenSi leqsTa xelosnebi bevria,
ufro cotaa xelovani, magram xelovanTa saxelebi imdenadaa daculi da pativ-didebiT mosili, rom
xelosanTa saxelebis raodenobas
bevrad aWarbebs. aba, Tundac murman
lebaniZis erTi striqoni simRerad
qceuli rad Rirs `moganatre saTibi da tye,
suni qusliT gasresili anwlis~
sxva vin ityoda am sityvebs, Tu
ara mwerali, romelic samSoblo
miwas suliT SeigrZnobs da guliT
misi siRrmidan feTqavs sixarulad
Tu mwuxarebad. mxolod faqizi
grZnobis moazrovne SeigrZnobs qusliT gasresili anwlis suns, mxolod grZnobieri adamiani uyurebs
muxnarSi gakidul yviTlad CaRamebul cas, mxolod spetaki kaci
ityoda da ara avTvali am sityvebs
lamaz qalze `Sen qarTlosis Wigos
Seewebe colad kurTxeuli iyos
Seni qmarTan wola~.
es araa aRviraxsniloba, es silamazea mSvenierebaSi gadazrdili, riTac mTeli qveyana xarobs, xarobs
da ambobs:
`da wlebi gadisocis xdeba,
vinc iyo aTis...~
sasiyvarulo lirika uxvia CvenSi da rac mTavaria, gulwrfeli,
sul erTia, bednierebiT mosili
iqneba misi striqonebi, Tu sevdiT.
umeteswilad, qarTuli anakreontea
sasimRero masalaa, xilvebic gasaocaria. maTSi poetis filosofiuri azrovneba srulad warmoCndeba mTeli didebulebiTa da yovelgvari ideologiuri kliSeebis
gareSe. yvelas kargad gvaxsovs
amRerebuli irakli abaSiZis mSvenieri leqsi `Tovli~.
`wuxel Tovda,
netav CemTan rad ar gaCndi,
genaxe da ZilSi tbilad
dagexure.
me avdeqi pirvel Tovlze
ganTiadSi
da veZebdi Sens patara
nafexurebs~.
am leqsSi ikiTxeba sifaqize siyvarulisa, roca pirveli Tovlis
sispetake amZafrebs sevdisa da sixarulis ganwyobas. aq ZarRviani
qarTuli sityva melodiuri kdemamosilebiTa da sinarnariT mimdinareobs. xilva Tu xedva, me ar
vityvi originaluria-Tqo, magram
mimzidvelia da yvela Seyvarebuli
gulisTvis maxlobeli da nacnobi
- Rame, pirveli Tovli, Zili da
siyvaruli. kiTxulob am leqss
da Tu Seyvarebuli ara xar, ginda,
gaxde Seyvarebuli da modiodes
Sens TvalsawierSi pirveli Tovli
da satrfos siyvaruli gezmanebodes. igive irakli abaSiZe ambobs
da Tavis naTqvamSi gulwrfelicaa da marTalic `striqonSi sityva
sul ar daswuro,
guls ar ahxado
yvela sarqveli,
leqsi bolomde ar daamTavro,
ar daasrulo yvela saTqmeli...
xom sulerTia, Sens RaRadebas
gascris, gacxrilavs
is RvTis saceri.
RmerTi iq iwyebs,
sadac mTavrdeba
striqoni mgosnis
xeliT naweri.
sul nu amoTqvam
Sens did zRvis Relvas,
mSvidad iTmine mgosnis saTmeni,
rom Tavis sulSi
Senma mkiTxvelmac
eZebos sanTliT Seni saTqmeli~.
sityva ar Zunwobs, sityva mravlismTqmelia, igi qveteqstebiT qmnis gansxvavebuli xiblis Semoqmedebas. mas is Zala gaaCnia, rac
wyals, miwisqveSa dinebebiT rom
qmnis TvalTuxilvel mdinareebs
da Cveulebriv kanonebs miRmaa daRmasvlis nacvlad aRma miemarTeba, Tvalsawieris aRmarTi TvalTuxilvelad daRmarTi romaa. fiqrob
da gtanjavs sityvis Zliereba TanwyobiT gamdidrebuli da gamSvenierebuli. nebismieri Janri leqsis
marwuxebSi moqceuli erTi didi
sulis tkivilia da meti araferi. kafiebica da eqspromtebic, moswrebuli Tqmebica da saxotbo leqsebic Tavisi sawyisidan gamomdina-
re adamianSi ganivTebuli wuxilia, wuxils ki qarTveli kaci
yovelTvis leqsad gamoTqvamda da
axlac gamoTqvams. masSi poeturi
energia locvasTanaa Serwymuli
da Tu leqss waikiTxav erT gabmul tonalobaSi, Tavisi mReradi
xmovanebiT locvasaviT ava zecamdis
RmerTTan da naTqvamis miRma naTqvamis gamomwvev tkivilebs Seavedrebs ufals.
leqsis teqnika, ase vTqvaT, samwerlo stili CvenSi mravalferovania, radgan didi poetebis Semoqmedebaze viTardeboda saleqso teqnika, didi poetebi saqarTvelos sinamdvileSi arc Tu ise cotani arian,
didi kacebi ki - marTlac cotani,
amitomaa tkivili yovel leqsSi.
didi kacis tkivili msmenelamdis
ar midis, midis mxolod gulis
wuxili raRac movleniT gamowveuli, tkivili ki mxolod RmerTamdis adis didi kacebis. didi poetebis tkivili xalxSi ibneva unikalurad Sesrulebuli leqsebiviT.
rodesac vfiqrob qarTul poeziaze da geronti qiqoZis Sefasebas vixseneb Ceni mwerlobis Sesaxeb, cota ar iyos maocebs mis mier warmodgenili modeli - `dRes
saqarTveloSi bevrad meti lirikuli leqsi iwereba, vidre moTxroba, romani an dramao - werda igi
jer kidev 1914 wels, - es imis
maCvenebelia, rom Cvens mwerlobas
SemoqmedebiTi energia aklia. yoveli moqmedi xalxi da yoveli moqmedi epoqa Tavis Tavs epikur da
dramatiul xelovnebaSi hxatavs~.
Semdeg kritikoss CamoTvlili aqvs
epoqaluri mniSvnelobis mwerlebi
da maTi saetapo nawarmoebebi da
Tan dasZens - `... kalderonis, Seqspiris da ibsenis dramebi moZravi,
mRelvare da energiuli Taobebis
esTetikuri saxea. lirika xSirad
eTnikuri daRlilobis maCvenebelia
da misi gadaWarbebuli lirizmi
erovnuli xasiaTis garbilebas iwvevs...~ (geronti qiqoZe. werilebi,
esseebi, narkvevebi. gamomcemloba `merani~ 1985w. gv. 154).
Cemi Rrma rwmeniT da sinamdvileze dakvirvebis Sedegad SemiZlia
vTqva, rom Rrma lirizmi eris daRlilobis ki ara, Zalebis mokrebis
maCvenebelia, erovnuli xasiaTis
garbilebas ki ara, gamtkicebas iwvevs. aba, vaJa-fSavela sxva raa, Tu
ara erovnuli Zalebis konsolidacia, iberiuli modgmis xasiaTis
msoflio warmoCineba. yvelaze metad es mis poeziaSi gamoixata,
proza da epikuri Janri am Zalisa
da Zlierebis gavrcobaa da sxva
araferi.
me sagangebod mimovixile guram
rCeuliSvilis poezia, es im dros,
roca literaturis istoriaSi igi
Sevida prozaikosis saxeliT. misi
poeturi naqmni Tavisi ZlierebiT
energiis Semkvrelia, mZlavri muxti da bazisia prozauli nawarmoebebisTvis. sxva rom araferi vTqvaT,
muxran maWavarianis ZarRviani poezia ikmarebda magaliTad mosatanad.
ver ityvi, ena ver mogibrundeba
rom Tqva - `lirika xSirad eTnikuri daRlilobis maCvenebeliao~,
xSirad ki ara, saerTodac, rodesac waikiTxav muxraniseul leqss:
`mze amodioda,
mTvare Cadioda,
mamali yioda,
kvamli adioda,
viRaca tiroda,
viRaca Cioda,
viRacas Sioda,
viRacas scioda, da dro gadioda~.
monumenturi poezia SeuZlebelia erovnuli energiis sisustis
gamovlineba iyos. swored monumenturi poeziaa muxranis Semoqmedeba,
sxvanairad imzireba, misi leqsi
araa Cveulebrivi standartuli
leqsi, da mitom. is iseTivea, rogorc monumenti, yoveli kuTxidan
imzireba, grZnob, xedav, iqa xar Senc,
sadac leqsi migiTiTebs - an sabasTana xar, ludoviko XIV-is karze
momlodine da mefesTan meTxuTmete kacad SesulTan, Sen yvelgan
Tanamonawile xar - ruseTis susxSi gadaxvewili rom miicvala
ucxoobaSi, an faskunjs mihyavxar
zeda-qveyanaSi da Sen yvelgan Tanamonawile xar mTeli poeturi naqmnis
`mzisken mimafrens faskunji, faskunjs ufskrulis aqvs kuWi;
mena sagzali var misi,
magram veyofi?!
ar vici!
mifrinavs lurji faskunji, isic lurjia, cac lurji;
eWvisa maxrCobs maryuJi, ver Cavxvdi, udevs ra gulSi,
Zunwia sityva-pasuxSi.~
Cven didi poetebi gvyavda da
gveyoleba. Sesabamisad amisa, mkiTxvelebic gvinda didi adamianebi da
inteleqtualebi iyvnen. gvyavda aseTebic, ra Tqma unda, isini TavianT
sayvarel mwerlebTan bWobdnen, msjelobdnen, kamaTobdnen, bevr maTgans
mimowerac hqonda. dRes dakninda,
marTalia, epistolaruli literatura, magram samagierod werilebi
mesijebma Caanacvla. Seicvala mentaliteti da midgoma yvelafrisadmi. ramdenadac amaRlda komunikaciis teqnikuri done, imdenad damdablda inteleqtualuri done.
SegviZlia davrwmundeT amaSi, rodesac wavikiTxavT internet-gamoxmaurebebs sxvadasxva sakiTxebze, mwerloba iqneba es, kinoxelovneba Tu
sxva internet-portali. gamoxmaurebaTa absoluturi umravlesoba
uwignurobis tipiuri nimuSia. amas
ki mxolod didi da amaRlebuli
mwerloba ver uSvelis. aki qarTuli xalxuri andaza gvamcnobs imas,
ra dilemis winaSec vdgavarT karg mTqmels kargi gamgone undao.
dums
qarTuli proza erovnuli azrovneba
dakvirvebuli mkiTxveli iolad
aRmoaCens erT aseT kanonzomierebas,
an aRmoCenils daadasturebs - CvenSi poetebi amavdroulad kargi
prozaikosebic arian, xolo prozaikosebi amavdroulad naklebad arian kargi poetebi. Zneli saTqmelia
amis mizezi, magram esecaa, rom sikarge marto gankerZoebuli Janrebis
ganviTarebiT ar xdeba. literatura fasdeba erToblivi suraTiT misi sikargec da sicudec - ra
metadaa daxvewili da ra naklebad.
Cveni erovnuli mwerlobac asevea,
misi ganviTarebis sxvadasxva safexurze mTeli misi interesTa sfero
ikiTxeba da sazogadoebis suraTi
ixateba.
XX saukuneSi qarTulma prozam
sami ganStoeba warmoSva - erTia
grigol robaqiZis gza (siuJetis
mistifikacia, Tanamedroveobis miTologizacia, winadadebis daZabuli energia, Sesabamisad garTulebuli aRqma), meore - konstantine
gamsaxurdias gza (siuJetis klasikuri awyoba (hiugoseuli meTodiT), Tanamedroveobis gadatana istoriul warsulSi, an Tanamedroveobis fasadis galamazeba warsulis nostalgiaze dayrdnobiT, winadadebebis gapoetureba, Sesabamisad
teqstis kiTxvisas wina planze
intonaciis wamoweva), mesame gza
mixeil javaxiSvilis gzaa (siuJetebis simZafre Janrobriv mravalferovnebaSi, Tanamedroveoba arc istoriaa da arc miTologia misTvis,
is marad mdgradi fenomenia, romlis
garSemoc trialebs adamianTa azrovneba. ase rom, fotografiulia
Tanamedroveoba javaxiSvilisTvis,
sityvaTSeTanxmeba martivia, advilad aRsaqmeli, pirdapir da uSualod zemoqmedebs mkiTxvelze imdagvarad da im dozirebiT, rogorc
es surs mwerals).
samive mwerals gansakuTrebuli
xvedri arguna bedma - erTi ucxoobaSi gadaikarga, meorem komunizmis marwuxebi da xundebi sicocxlis bolomde atara da Tavis
Svils uanderZa am marwuxebisa
da xundebis gadagdeba, mesame sayovelTao represiebs Seewira.
magram Semoqmedeba iseTi ramaa,
rom is imTaviTve ganagrZobs sicocxles mwerlis cxovrebisa da Semoqmedebis miRma.
robaqiZis gza, marTalia, gvian,
magram mainc ganviTarda CvenSi. am
gzas ZiriTadad Wabua amirejibis
Semoqmedeba icnobs. erTi meorisgan
ar gamomdinareobs, magram paralelurad midian, ggonia gadaikveTao,
magram gadakveTis miraJia mxolod
da yvelaze metad am dros arian
erTmaneTisgan radikalurad dacilebulni.
meore gzam qarTul mwerlobaSi xvavrielad ganagrZo Tavisi
arseboba. istoriulma Janrma fexi
moikida CvenSi, istoriaSi veZebdiT
erovnuli TviTSegnebis gaRviZebis
mTavar keras da marTalic gamodga,
xelic veravin SeuSala, Tundac
ideologiuri TvalsazrisiT, Cveni
qveynis gmiruli warsulis egidiTYkeTdeboda es yvelaferi. ra
Tqma unda, iqneboda da iyo kidevac ideologiuri kliSeebi da
akrZalvebi, magram amas ise akeTebdnen Cveni mwerlebi, rom Znelad
SesamCnevi gamxdariyo mkiTxvelisTvis TeTri Zafi Sav naWerze. TumcaRa iyo levan goTuasTanac, grigol abaSiZesTanac (am SemTxvevaSi
gamoricxuli araferi iyo da saerTod, gasakviri is iyo, rom grigol
abaSiZem xeli mokida istoriul
Janrs, laSa-giorgize iqneboda es,
Tu cotne dadianze), levan sanikiZesTanac, da Semdgomad kidev vinc
muSaobda am JanrSi.
mesame gzac uxvad ganviTarda
CvenSi - mixeil javaxiSvilis stili, gadmocemis kultura pirvelma
guram rCeuliSvilma aitaca. mis
SemoqmedebaSi sarkazmic ikiTxeba,
dramatizmic da sinamdvilis mzera.
mixeil javaxiSvilis msgavsad usworebda Tvals guram rCeuliSvili sinamdvilesa da Tanamedroveobas, albaT amitom iyo, rom arc
erT maTgans ar eRirsa bunebrivi
sikvdili. isev da isev ideologiuri saxesxvaobiT javaxiSviliseuli iumorisa da sarkazmis SemoqmedebiTi memkvidre nodar dumbaZe
gaxda. im sayovelTao represiebma
nodar dumbaZis mamis sicocxle
Seiwira da deda mravali wliT
gadaasaxles, ese igi masac Seexo
am avbediTi wlebis qaosi. yvelaferma aman Taviseburi asaxva hpova
mwerlis SemoqmedebaSi.
mixeil javaxiSvilis Semoqmedebis xazs bevri mimdevari gauCnda,
gansakuTrebiT mas Semdeg, rac sabWoTa kavSirSi pirvelad daibeWda
mixeil bulgakovis `ostati da
margarita~ (marTalia Semoklebuli da damaxinjebuli formiT, magram mainc daibeWda). agreTve gansakuTrebuli yuradRebis centrSi
moxvda represirebuli mwerlis
Semoqmedebis ZiriTadi Strixebi
mas Semdeg, rac solJenicini gaaZeves sabWoeTidan da qveyanaSi daiwyo disidenturi moZraoba. Tu vinmes surda opoziciuri ganwyoba
gamoexata, amas mixeil javaxiSvilis stili da xasiaTi Seefereboda. aseTebi iyvnen guram doCanaSvili da nodar wuleiskiri.
tfilisis quCebSi ki imxanad daiareboda meudabnoe beriviT saxemoRuSuli moxuci yvelasgan miviwyebul Coxa-axaluxSi Cacmuli, raTa
amiT mainc gaemaxvilebina Tavisi
Tanamedroveobis yuradReba. misi
mzera ki Tanamedroveobis miRma
iyo mimarTuli. Semogyurebda, imTaviTve grZnobdi
SenSi,
Sens mier,
SeniT,
Sengan,
Sens miRma gatarebul mzeras.
warsulSi iyo es mzera Tu momavalSi, aravin icoda, esaa rom TanamedroveobaSi ar iyureboda. iyureboda da Tavis dReebs iTvlida
gulistkiviliT.
XX saukunis 60-70-ian wlebSi
teqnikis ganviTarebasTan erTad adamianebs gauCndaT gamZafrebuli interesi gamoiZion esa Tu is istoriuli movlena teqnikur, samedicino Tu sxva mravali eqspertizis
Catarebis gziT. erTi aseTi gamoZieba ruseTSi Catarda, SeiZleboda Tu ara puSkinis gadarCena im
droindeli samedicino saSualebebis gaTvaliswinebiTo. erTi ram
calsaxad iTqva: puSkinis Wriloba
dRevandeli realobis gaTvaliswinebiT sasikvdilo ar ariso. Semdeg
ki daiwyes msjeloba romelma eqimma
mkurnalobisas ra daaklo, poetis
sikvdili rom gamoiwviao. safuZvlianad iqna Seswavlili imdroindeli samedicino SesaZleblobebi
da Seadares imas, Tu ra gadaudebeli daxmareba iqna gaweuli. agreTve swavlobdnen cecxlsasroli
iaraRis Zalas da TviT Wrilobas,
iqamde im eqimTa erudiciiT dainteresdnen, vinc aRmouCina ukanaskneli samedicino daxmareba puSkins.
azri aq gaiyo, zogi abralebda
samedicino personals arakompetentur mkurnalobas, zogi neitralurad iyo ganwyobili maT mimarT,
zogic TavgamodebiT icavda eqimTa
reputecias. kidev erT daskvnamde
mividnen - rogoradac ar unda
emkurnalaT puSkinisTvis, XIX saukunis 30-iani wlebisTvis msgavsi
Wriloba sasikvdilo iyoo. ase
rom, mkiTxvelma sazogadoebam puSkinis gadarCenis iluzia dakarga
da gantevebis vacad medpersonali
ar gamoadgaT.
amiT imis Tqma msurs, rom saukuneebis Semdegac erTguli mkiTxveli imis Ziebas iwyebs, SeiZleba
Tu ara ama Tu im mwerlis (mocemul SemTxvevaSi puSkinis) sicocxlis gaxangrZliveba, mkiTxvelis
cxovel interesebSi Sedis Tavisi
saukunis mwerlis dReTa grZeloba,
da mitom. amisaTvis TviTon mwerali unda iyos misabaZi rogorc
pirovnulad, aseve SemoqmedebiTadac.
es naTeli dadasturebaa mkiTxvelis uryevi siyvarulisa.
Cven dRemde Segvtkiva guli didi qarTveli poetis SoTa rusTvelis biografiis dakargvis gamo
da yvelas vabralebT amas, iqamde
Tamar mefesac ki, radgan Cven wignieri xalxi varT da Cven `vefxistyaosani~ gviyvars da Tu `vefxistyaosani~ gviyvars, Sesabamisad misi
avtoric gviyvars. Tamaric rom
iyos, Tu vinmem raime dauSava am
did kacs qarTveli erisas, Cven
mainc ganvsjiT. xolo es rom ar
momxdariyo da Tamaris saxeli
SeubRalavi darCeniliyo, albaT, amisaTvis moigones miTi rusTvelisa
da Tamaris gamijnurebisa.
ai, esaa qarTvelis buneba da
kidev isic, rom xelidan xelSi
gadadioda `vefxistyaosani~ aTasi
safrTxis miuxedavad, mziTvebSi
atandnen SeZlebuli ojaxebi am
wigns gaTxovil qaliSvilebs. es
Tavganwiruli mkiTxvelis erTgulebaa, iseTi, rogoric mxolod ganaTlebuli eris fesvTa simtkicem icis.
manuCar kaWaxiZe
radgan Facebook-ma wamyvani
roli iTamaSa ajanyebebSi, romlebsac tunissa da egvi pteSi
xelisuflebis damxoba mohyva,
SeiZleboda imis warmodgena, rom
kompaniis xelmZRvaneloba am istoriuli momentiT isargeblebda,
raTa sakuTari qseli demokratiuli cvlilebebis lokomotivad
warmoeCina. Tumca, mas amaze saubaric ki ar surs.
axlo aRmosavleTSi ajanyebebis Semdeg es media giganti sxvadasxva mxridan zewolas ganicdis. miuxedavad imisa, rom aRniSnuli socialuri qseli saprotesto gamosvlebis organizatori aqtivistebis xelSi informaciis gacvlis erT-erT ZiriTad
instrumentad iqca, mas ar surs,
rom mikerZoebulad da calmxrivad miiCnion.
Facebook-i SiSobs, rom zogierTi qveyana, magaliTad iseTi,
rogoricaa siria, sadac kompaniam
sul axlaxans ganamtkica sakuTari poziciebi, mis gamoyenebaze
SezRudvebs daawesebs, an qselis
momxmareblebis TvalTvals daiwyebs. garda amisa, Facebook-s
ar surs misi mtkice da uryevi
politikis Secvla, romlis Tanaxmad momxmarebelebi qselSi
TavianTi namdvili saxelebiT unda daregistrirdnen. kompania acxadebs, rom aseTi moTxovna momxmareblebs TaRliTobisa da motyuebisgan icavs. Tumca, zogierTi
uflebadamcveli acxadebs, rom
es moTxovna bevr adamians safrTxes uqmnis xelisuflebebis
mxridan, romlebic gansxvavebuli
azris CaxSobas cdiloben. maT
Soris aris siuzana vila, arakomerciuli organizacia Movements.org-is momxmareblebTan urTierTobis direqtori.
adamianebs surT am platformis politikuri mobilizaciisTvis gamoyeneba, rac kidev erTxel
usvams xazs maTi usafrTxoebis
uzrunvelyofis mniSvnelobas, ambobs igi.
am wesebis gaTvaliswinebiT, Facebook-ma noemberSi daxura erTerTi yvelaze saprotesto gverdi egvi pteSi, radgan Google-is
erT-erTma menejerma vail gonimma,
romelic ajanyebis simbolod iqca, profilis Seqmnis mizniT gverdis erT-erT administratorad
fsevdonimi gamoiyena, rac Facebook-is wesebs arRvevs.
xolo imis gamo, rom egvi pteSi sagangebo mdgomareoba moqmedebs, romelic sityvis Tavisuflebas zRudavs, gonims SeiZleba
safrTxe Seeqmna aramxolod sakuTari TavisTvis, aramed sxva
organizatorebisTvisac, Tuki mas
im periodSi miagnebdnen. gverdis
xelaxla amuSavebisTvis aqtivistebi sxva administratoris povnas Seecadnen. xolo rodesac
egviptis xelisuflebam sabolood gaarkvia Tu ra rols TamaSobda gonimi Facebook-is muSaobaSi, romelmac xeli Seiwyo
saprotesto aqciebis dawyebas
tahiris moedanze, is 12 dRiT
cixeSi Casves.
gasul kviraSi demokratma senatorma riCard durbinma (ilinoisis Stati) Facebook-s mouwoda miiRos swrafi da xelSesaRebi zomebi im demokratiuli aqtivistebisa da uflebadamcvelebis dasacavad, romlebic
am socialuri qselis momsaxurebiT sargebloben, aseve gadawyvitos problema, romelic dakavSirebulia imasTan, rom momxmareblebs fsevdonimis gamoyeneba
ar SeuZliaT.
Facebook-is xelmZRvanelis
mark cukerbergis saxelze daweril werilSi durbinma ganacxada,
rom bolodroindelma movlenebma
egvi ptesa da tunisSi cxadyo
socialuri qselebis xarvezebi
da upiratesobebi demokratiisTvis mebrZolTa da uflebadamcvelebisTvis. me is mawuxebs, rom
kompanias adamianis uflebebis
dacvis sakmarisi garantiebi ar
aqvs, da represiul reJimebs misi
gamoyeneba SeuZliaT~.
Facebook-is vice-prezidentma
globaluri komunikaciebis, sazogadoebasTan urTierTobisa da
marketingis sakiTxebSi eliot
Sreijma uari Tqva esaubra misi
kompaniis rolze cotaxniswinandel areulobebSi da imaze, Tu
rogor gavlenas moaxdens es kompaniis saqmianobaze.
tunissa da egvipteSi mniSvnelovani roli iTamaSes aseve YouTube-ma da Twitter-ma,gansakuTrebiT protestis pirvel dReebSi.
magram egvi pteSi yvelaze metad
Facebook-s iyenebdnen - Tavidan
policiis sisastikeebze informaciis gacvlis, xolo Semdeg onlain -Tanamegobrobis Sesaqmnelad, romelsac Semdgom mobilizacia gaukeTda da 25 ianvars
es adamianebi saprotesto aqciebs SeuerTdnen.
bolo kvirebSi Facebook-Si
gaCnda gverdebi da jgufebi, romlebic saprotesto masebis mobilizebas cdiloben alJirSi, bahreinSi, marokosa da siriaSi. protestis gavrcelebis saSualebad
gamoiyeneba aseve Twitter-is blogebi. ramdenime dRis win is aqtiurad amuSavda alJirsa da bahreinSi, xolo orSabaTs iransa
da iemenSi.
es warmoudgeneli gamowvevaa
da amavdroulad uzarmazari Sansi Facebook-is, Twitter-is da
Google-sTvis, - ambobs harvardis
universitetTan arsebuli berkmanis centris ufrosi mecnierTanamSromeli etan cukermani, romelic ganviTarebad qveynebSi axali teqnologiebisa da mediis
gamoyenebis proeqtebze muSaobs.
Facebook-isTvis es yvelaze
rTuli gamowvevaa. am kompanias
aqtivistebis mxridan misi platformis gamoyenebasTan dakavSirebiT sakmaod araerTgvarovani damokidebuleba aqvs.
Vodafone-isa da sxva telesakomunikacio kompaniebisTvis,
romlebsac ama Tu im qveyanaSi
muSaobisTvis kontraqtebi da
licenziebi sWirdebaT, Facebook
da sxva socialuri qselebi
mTels msoflioSi farTodaa gavrcelebuli da yvelasTvis xelmisawvdomia (Tu ar CavTvliT,
CineTs, saudis arabeTs da irans,
romlebic zRudaven maTze xelmisawvdomobas). isini uzrunvelyofen informaciis Tavisufal
nakads yvelasTvis, visac internetze xeli miuwvdeba.
uaxloes xanSi, aSS-s saxelmwifo mdivani hilari klintoni
sityviT gamosvlas gegmavs, sadac
is kidev erTxel gausvams xazs
imas, rom internetis Tavisufleba ganuyofeli uflebaa. bolo
kvirebSi saxelmwifo departamenti Twitter-is saSualebiT axal
ambebs arabul enaze avrcelebs,
maT informaciis gavrceleba farsizec daiwyes.
cukermanis TqmiT, Google-is
kuTvnili Twitter da YouTube
didi mondomebiT uWers mxars
aqtivistebs da maT gamosvlebs.
rodesac egvipteSi interneti
gaTiSes, Google da Twitter protestantebs aqtiurad exmareboda,
Seqmna ra axali servisi speak2tweet, romelic adamianebs xmovani Setyobinebebis datovebaSi
exmareboda,romlebic Semdeg Twitter-is informaciis ganaxlebis
saxiT failebSi iwereba. Twitter-is erT-erTma damfuZnebelma
biz sTounma es SesaZlebloba
im pozitiuri globaluri efeqtis xazgasasmelad gamoiyena, romelic informaciis Riad gacvlis saSualebaa.
rodesac egvipteSi interneti
dabrunda,YouTube-ma axali ambebis Segrovebisa da Senaxvis servisTan Storyful-Tan erTad is aTasobiT videorgoli gamoiyena, romelsac tahriris moedanze demonstrantebi iRebdnen, raTa adamianebisTvis informaciis swrafi
miRebisa da gacvlis saSualeba
miecaT TavianTi politikuri
axali ambebis arxze CitizenTube.
wels Facebook-ma garkveuli
nabijebi gadadga saprotesto
moZraobis monawileTa dasaxmareblad tunisSi, sadac xelisuflebam am socialur qselSi
adgilobrivi parolebis gasarkvevad virusi gamoiyena. kompaniam
Facebook-is nakadi tunisidan
gadaamisamarTa da ianvarSi misi
550 milioni momxmareblis interesebidan gamomdinare usafrTxoebis zomebis srulyofisTvis
axali marSruti aamoqmeda. amavdroulad is Seecada es nabiji
warmoeCina, rogorc usafrTxoebis problemis teqnikuri gadawyveta. tunisSi Facebook-s daaxloebiT ori milioni momxmarebeli hyavs, egvi pteSi - xuTi
milioni.
Facebook-is presmdivanma debi
frostma ganacxada, rom kompania
ar apirebs klientebisTvis moTxovnis Secvlas gamoiyenon namdvili saxelebi. misi TqmiT, es
zrdis pasuxismgeblobas da ukeT
uzrunvelyofs usafrTxoebas.
organizacia Personal Democracy Forum-is damfuZnebeli endriu rasieJi ambobs, rom adamianebma da kompaniebma, romlebic
axal teqnologiebs qmnian, ufro
Riad unda isaubron imis Sesaxeb,
Tu ra informacias agroveben,
da rom aucilebelia maTi mxridan Tanmimdevruli politikis
SemuSaveba, romelic momxmareblebs SesaZleblobas aZlevs Tavisuflad Sevidnen da gamovidnen
maTi monamcemTa Segrovebis sistemebidan. Cven unda gvqondes
ufleba davicvaT Senaxuli informaciis saidumlo iseve mtkiced da aqtiurad, TiTqos es
Cveni sakuTari saxli iyos, acxadebs igi.
Sevaswavli gitaris
dakvras, fortepianosa da
simReras, bruklinSi,
klasTan erTad an
individualurad.
damikavSirdiT:
516-444-6330
4
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
qristes mier sayvarelno yovladsamRvdelono mRvdelmTavarno, moZRvarno, diakonno, ber-monozonno, yovelno mkvidrno saqarTveloisa da ucxoeTSi
mcxovrebno Cveno suliero Svilebo!
ai, ukve 2011 welia, gvesmis
angelozTa saocari sagalobeli: `dideba maRalTa Sina RmerTsa, queyanasa zeda mSvidoba da
kacTa Soris saTnoeba~, raTa
Cvenc, iudeis mwyemsTa da aRmosavlel mogvTa msgavsad, miveaxloT da Tayvani vsceT beTlemis civ gamoqvabulSi, bagasa Sina
mwol uCveulo yrmas da gavixaroT sixaruliTa didiTa, radgan es dRe aris sawyisi codvis borkilTagan Cveni gaTavisuflebisa da sulieri TvalmargalitiT gamSvenebisa, dRe im
aRTqmis aRsrulebisa, romelsac aTaswleulebis manZilze
eloda kacTa modgma, winaswarmetyvelTa da marTalTa mTeli
Taobebi;
rogori ubraloebiT warudga
sofels Semoqmedi caTa da qveyanisa, raTa gonebisTvis miuwvdomeli TavmdablobiTa da
msxverplSewiruli siyvaruliT
gankacebis pirveli wuTebidanve momakvdinebeli dartyma mieyenebina ampartavnebiT Sepyrobili eSmakisaTvis. o, rogor
eSinoda borots am Jamis dadgomis! man mefe herodes saxiT
da misi saSualebiT moindoma,
ar daeSva dedamiwaze RvTis am
saswaulis aRsruleba da amitomac gasca brZaneba, moeklaT
yvela axalSobili, romelTa
ricxvmac ToTxmetiaTass miaRwia; mwared stiroda raqili
SvilTa TvisTa. magram am mcdelobis miuxedavad, gangebuleba
RvTisa mainc gancxadda da kacobriobisaTvis zecis karibWeni ganixvna.
raTa gavacnobieroT aRniSnuli sityvebis mniSvneloba SegaxsenebT, rom Cveni dauZinebeli mteri, _ boroti suli (romelic Tavdapirvelad naTliTmosili angelozi iyo), ampartavnebis codvis gamo Tavis mimyol angelozebTan erTad zecis TvalSeudgami simaRlidan
qvesknelamde daemxo, radgan Semoqmedis mier naboZeb sikeTeTa
miTvisebaa da RmerTTan gatoleba moindoma.
gavixsenoT adami da evac; isini bednierad cxovrobdnen samoTxeSi, magram ampartavnebis gamo, eSmakis mier cdunebulebma,
RmerToba isurves; daiviwyes uflis mcneba, igemes akrZaluli
xis nayofi da mkacradac daisajnen, _ maSinve dakarges madli SemoqmedTan siaxlovisa, dakarges samoTxe da rogorc TviTon, ise maTi STamomavalnic
xrwnilebasa da sikvdils daeqvemdebarnen.
ampartavneba _ es aris upirvelesi, udidesi da usaSinlesi
codva, romelsac TiTqmis yvela adamianSi hqonda da aqvs
met-naklebad fesvi gadgmuli
da swored igi aris mTavari
damabrkolebeli mizezi RmerTTan Cveni miaxlebisa. amitomac am epistoleSi aRniSnul
codvaze gavamaxvileb yuradRebas.
ra ganapirobebs mis gansakuTrebulobas? upirveles yovlisa is, rom igi Sobs yvela
sxva sibilweT. wmida mamebi amboben, rom Tormeti vneba arsebobs da vinc maT Soris umTavress, ampartavnebas, Tavisi nebiT
miiRebs, misi saSualebiT danarCen TerTmetsac TavisTan ganumzadebs adgils, maSin rodesac sxva mankierebani, pirvel
rigSi, mis sapirispiro saTnoebebs aukuRmarTeben. magaliTad
siZva _ siwmindes, Suri _ siyvaruls, nayrovaneba _ TavSekavebulobas da a.S.
unda vicodeT isic, rom adamianma SeiZleba daZlios yvela
codviTi midrekileba da mixvdes, rom es Tu is vneba aRar
awuxebs, magram amas verasodes
ityvis ampartavnebis Sesaxeb; man
yvelgan da yovelTvis SeiZleba dagvigos maxe da mswrafl
ganaqarvos wlebis manZilze Cveni
RvawliT mopovebuli madli.
amasTan, sxva codvebi SedarebiT neli moqmedebisaa, xolo
ampartavneba, rogorc ki taxts
daidgams adamianis sulsa da
gulSi, im wamsve Rupavs mas.
mdgomareobis gamosworebisTvis
ki Zalian didi Zalisxmevaa saWiro. ganasxvaveben ori saxis
ampartavnebas, _ xorciels da
suliers. xorcielia, roca ama
Tu im pirovnebas Tavi moaqvs
sxva da sxva miwieri, amqveyniuri sikeTiT, mag., simdidriT, silamaziT, TanamdebobiT, janmrTelobiT, siZlieriT da a.S. xolo Tu igi TviTkmayofilebas
ganicdis codvebTan brZolaSi
miRweuli warmatebebiT, maSin
saxeze gvaqvs am senis yvelaze
mZime forma, _ sulieri ampartavneba. zogierTi gulwrfelad
ikiTxavs: me Tu Wkviani var da
Cems saqmianobaSi warmatebuli,
Tu damoukideblad SevZeli qonebis SeZena an gavlenis mopoveba, visi damsaxurebaa es, Tu
ara Cemi? wmida mamebi am kiTxvaze maT ase pasuxoben:
Sen SegeZlo geamaya imiT, Sens
Sobamde rom gearseba da gqonoda rame, magram radgan RmerTis Seqmnili xar da ararsebo-
bidan arsebobaSi Semosuli, yvela
sikeTe, rac SeiZine, RvTis saCuqaria da naklebad Seni damsaxureba. Sesabamisad, Tu moiZieb iseT
rames, rac gagikeTebia gonebisa da
gulis gareSe, Seni namoqmedaria,
danarCeni ki uflis mieraa naboZebi da tyuilad iTviseb.
Tu kargad daakvirdebi, Seicnob,
rom Seni marto Seni nebaa, rom
Senia mxolod survili da arCevani imisa, Tu vis daumorCileb
yovelives, riTac ufalma dagajildova.
adamiani an midrekilia uflisken, an eSmakisken anu sakuTari Tavis gandidebisken.
Tumca, pirvel etapze, ampartavannic RvTisadmi madlierebas sityviT gamoxataven, gulSi ki mxolod sakuTar Tavs ganadideben.
Semdgom safexurze maT araTu Tavisi Rvawlis warmoCena `eridebaT~, aramed sxvaTa damsaxurebasac xSirad sakuTar Tavs miaweren; amcireben garSemomyofT, azviadeben yvelafers da iTxoven gamorCeul pativs. gulwrfeli aRsareba maTTvis TiTqmis uCveulo
ramaa.
arada, erTi SexedviT, TiTqos
rogori advilia Sens TavSi RmerTis myofoba aRmoaCino da misdami
madlierebiT ganimsWvalo.
rom davibadeT da davdivarT,
rom vxedavT, vsunTqavT da gviyvars, rom vazrovnebT da SegviZlia ama Tu im saqmis keTeba, es
xom misi wyalobaa?! xom SeiZleba
erT wuTSi davkargoT Tvalis Cini, an gansjis unari an moZraobis
SesaZlebloba..., da mereRa mivxvdebiT, ra umadurni vyofilvarT.
iakob mociquli gvafrTxilebs
da gvmoZRvravs, rom `ampartavanTa
Semusravs RmerTi~ (iak.4,6).
ar weria, rom aseve Semusravs
mag, qurdebs, cruT, saTamaSo biznesiT dakavebulT, mruSebs, loTebs...,
marTalia, maTi Secodebanic friad seriozulia da sasjelsac dids
moiweven, magram amis CamdenT aqvT
erTi upiratesoba, _ isini moqmedeben Tavisi Tavis an sxva adamianebis winaaRmdeg. ampartavanni ki,
Tavisi TavxedobiTa da umadurobiT, aSkarad upirispirdebian Semoqmeds.
rogor davaRwioT Tavi am saSinel mdgomareobas? Tavmdabloba
aris erTaderTi wamali ampartavnebisagan gankurnebisa. Tavmdablobas movi povebT, Tu sakuTar Tavs,
Cvens `me~-s uarvyofT da RvTisadmi madlierebiT aRvsilni, simSvidiTa da RirsebiT SevxvdebiT
qebasac da damcirebasac, sixarulsac da tkivilsac, usamarTlobasa
da Seuracxyofas. amasTan, Cveni Sinagani samyaro ise unda warvmarToT, rom sxva Cvenze ukeTesad, ufro gonierad da upiratesad migvaCndes, Cven mier aRsrulebuli
keTili saqmeebi ki, _ uflis wyalobad da ara sakuTar damsaxurebad.
maSin Seimusreba Cveni siamaye
da pativmoyvareoba da mis adgilze TavmdablobiT mopovebuli
RvTis madli daivanebs. ra Tvisebebi ganasxvavebT ampartavanT da
TavmdabalT? Tu ampartavani Tavis naklovanebebs saerTod ar xedavs an rogorc umniSvnelos, ise
warmoaCens (ar aris gamoricxuli,
iqamdec ki mivides, rom amiT iamayos); Tavmdabali mcire codvasac
mtkivneulad ganicdis, wuxs da
ar malavs mas arc moZRvris da
arc adamianebis winaSe.
ampartavani, keTildReobis SemTxvevaSi, kidev ufro amayi xdeba,
gansacdelis Jams ki xvedrs emduris, gaborotebulia, simSvides versad poulobs da sasowarkveTilebiskenaa midrekili. Tavmdabali ki
mwuxarebasac da sixarulsac erTnairad iRebs, miRweuliT arasodes kmayofildeba da sulier kibeze zeaRsvlas sulgrZelebiTa da
moTminebiT ganagrZobs.
ampartavanni maWirvebelT borotebiT pasuxoben da Tu amas saqmiT ver aRweven, ciliswamebas ar
eridebian. RvTissaTnoni ki, avismqmnelTaTvis loculoben da cdiloben, sikeTiT upasuxon, radgan
boroteba mxolod siyvaruliT
ikurneba da ician, rom es aris
saTno winaSe RvTisa. Cvens droSi
gansakuTrebiT zeimobs ampartavneba, radgan mecnierebisa da teqnikis ganviTarebam adamiani Tavis Tavze Seyvarebuli da Tavdajerebuli gaxada.
mas kidev ufro gaumyarda iluzia imisa, TiTqos, sakuTar Zalebze
dayrdnobiT yvelaferi SeuZlia gaakeTos da, aqedan gamomdinare, Semoqmedis adgilic daikavos.
iseT dResaswaulebsac ki, rogorc Soba an aRdgomaa, isini Tavisi TavisTvis iwyoben da yvelafers garegnul elfers aZleven,
xolo maTi arsi saerTod ar ainteresebT.
beTlems Sobili yrma yovel
wels Seaxsenebs msoflios, rom
xsnis gza TavmdablobiTa da ubraloebiT iwyeba.
kidev erT momentze SevaCereb
Tqvens yuradRebas: ramdenjer Segvxvedrian adamianebi, romlebic Tavs
didad morwmuneT ar miiCneven, magram mraval karg saqmes akeTeben da,
erTi SexedviT, samagaliTonic arian; magram Tu kargad davukvirdebiT, RvTisagan yvelaze metad dacilebulni swored isini arian,
radgan maTs gulsa da sulSi, gacnobierebulad Tu gaucnobiereblad, ampartavnebas aqvs Rrmad fesvi
gadgmuli; amitomac, Tavis Tavs
Sehxarian da amiT tkbebian. TiTqos rogori advilia, rom maT da-
EOVBLTCBCF
LF EYTNFHTCBC7
CHEKBFL
CFMFHSDTKJC
RFSJKBRJC
GFNHBFHMBC7
VW[TSF-S,BKBCBC
VSFDFHTGBCRJGJCBC7
,BZDBYSBCF LF
W[EV-FA[FPTSBC
VBNHJGJKBNBC
saSobao
TGBCNJKT
mokidebuleba Secvalon da yvelaferi Tavis adgilze dadges _
magram ara, nebismieri codvisgan
gaTavisufleba ufro eadvilebaT,
vidre am nabijis gadadgma.
amitom uwodebs netari avgustine urwmunoTa sikeTeT `mbrwyinav codvebs,~ _ garegnulad TvalismomWrelT, Sinaganad ki eSmakis qmedebebs.
aseT adamianTa msgavsi iyo Cveni xalxis mdgomareoba aTeistur
periodSi. samocdaaTwlianma komunisturma reJimma RmerTis rwmenis garda, win wamoswia TiTqmis
yvela adamianuri saTnoeba da amiT,
ampartavnebis saSineli seni kidev
ufro metad gaaRrmava sazogadoebaSi. dRes, marTalia, rTul pirobebSi gviwevs cxovreba, magram
amas Tavisi didi dadebiTi mxarec aqvs _ Cven gvamdablebs ufali da gvaCvenebs, rom Tavis mosawoni araferi gvaqvs; gvaCvenebs imasac, rom RvTis garda, imedi aravisi da araferisa ar unda gvqondes.
eris gamoRviZebisa da RvTisken
Semobrunebis procesi, nela, magram
mainc mimdinareobs. Tumca isic
faqtia, rom boroti advilad ar
Tmobs poziciebs da axal-axal moulodnelobebs gvTavazobs, mag., mcire, magram aqtiuri jgufi moqalaqeebisa, uzneobiT amayobs, codvas
codvad ar miiCnevs da cdilobs,
sxvebic Tavisi msgavsi gaxados;
samwuxarod, amas Cveni masmediis
saSualebebic xSirad mxars ubamen, `simarTlis~ saxeliT avxorcobisa da sisastikis propagandas
axorcieleben da amiT, borots did
samsaxurs uweven.
RmerTis gziT mavali adamianebi ki, TavmdablobasTan erTad, eswrafvian, moi povon madli, rasac
wmida grigol palama xelTuqmnel
energias uwodebs. es is energiaa,
romelic naTlis saxiT macxovris feriscvalebisas mociqulebma Taboris mTaze ixiles.
SevniSnavT, rom RvTis am wyalobiT aRvsebis SesaZlebloba yvelas Tanabrad aqvs, _ naswavlsac
da ubirsac, mdidarsac da Raribsac, qalsac da mamakacsac, moxucebulsac da axalgazrdasac, oRond,
es guliT unda movindomoT da
sikeTiT, sulieri da fizikuri SromiT ganvamSvenoT Cveni cxovreba.
diax, madlmosileba adamianis pirovnuli mdgomareobaa da igi uflis saCuqaria, mis sidides Tavmdablobis xarisxi gansazRvravs,
anu ramdenadac Tavmdabalia adamiani, miT ufro meti madlis damtevia igi. madli, rogorc RvTis
arsebis gamovlineba, misi yvela Tvisebis matarebelia. igi ar aris
moZalade, aramed maSinve ganeSoreba codvis Camdens (radgan codvamadli urTierTgamomricxavnia), sinanuliT Semusvrul guls ki, kvlav
ubrundeba da wyalobiT avsebs.
codva-madls kidev erTi Tviseba
aqvs, rac Cvenma winaprebma ase gamoTqves: `madli hqeni, qvaze dade,
gaiare, win dagxvdebao~ da kidev
`papis naWamma tyemalma SviliSvils moWra kbilio~.
ase rom, adamiani Tavisi qmedebebiT, sakuTar Tavsac da Tavis
STamomavalTac umzadebs erTgvar
sulier sagzals, _ cuds an kargs.
mecnierebaSi arsebobs energiis
mudmivobis kanoni, romlis mixedviTac, damtkicebulia, rom samyaroSi araferi ikargeba, aramed erTi saxeobidan meoreSi gadadis;
igive iTqmis sulier sferozec;
oRond, aq Cven vgulisxmobT amqveyniur yofas, Torem uflis winaSe, yvela mxolod sakuTari cxovrebis mixedviT ganisjeba.
magaliTisTvis gavixseneb erT
movlenas, romelic, marTalia, sulis cxonebis sakiTxs ar exeba,
magram, vfiqrob, mniSvnelovania.
XVII s-is I naxevarSi iranSi moRvaweobda gamusulmanebuli undilaZeebis didad gavleniani ojaxi,
romelTac Rrma kvali datoves
sparseTis kulturul-politikur
asparezze. isini uzarmazari qone-
bisa da Zalauflebis mflobelni
iyvnen; es gavlena ki, sparsul saqmeTa erTgulebis gamo moi poves.
qristianuli TvalTaxedviT, isini, erTi SexedviT, ra Tqma unda,
RvTisagan gandgomilni iyvnen, radgan Tavis miwier keTildReobas
yvelaferi anacvales, magram mdgomareoba mTlianad Seicvala, rodesac saqme sparselTa saqarTveloze laSqrobas Seexo.
samSoblos tkivilma da siyvarulma maTs gulSi darCenili madlis naperwkali alad aqcia da
mamac da Svilebic ise gaaZliera,
rom uari Tqves Sahis davalebis
Sesrulebaze, sanacvlod ki, daTmes qonebac, Tanamdebobac, Tavisi
da Tavis yvela STamomavlis sicocxlec samSoblos Sewires.
maSin rodesac, maT Tanamedrove
qarTvelTa Sorisac ufro adrec,
Semdgomac da dResac iyvnen da
arian adamianebi, romlebic simdidrisa da Zalauflebis mopovebisaTvis ukan araferze ixeven da
qveynis interesebis winaaRmdeg moqmedTac gverdSi udganan.
saerTod, eklesia RvTaebrivi madlis saunjea. ufalma Cvenma ieso
qristem mas gadasca Zalaufleba
codvaTa Sekvrisa da gaxsnisa. anu
RvTaebrivi madlis moxveWa da sasufevlis damkvidreba marTlmadidebel eklesiaSia SesaZlebeli, radgan igia macxovris mistiuri sxeuli, romelic RvTaebrivi madliT
zeciur, mozeime eklesias ukavSirdeba da es urTierToba locviT
xorcieldeba.
me araerTxel miTqvams, rom saqarTvelo RvTis gansakuTrebuli
mfarvelobis qveSaa.
uflisa da zeciur ZalTa garda, Cven Semwed, upirveles yovlisa,
gvyavs yovladwmida RvTismSobeli, deda da mfarveli saqarTvelosi, msoflio marTlmadidebel
wmindanTa dasi da, ra Tqma unda,
Cveni eklesiis uTvalavi wmindani,
agreTve, samoTxis mkvidri sxva Cveni
Rirseuli winaprebi. amaSia madli da Zala Cveni qveynisa. magram
maTi Sewevna rom miviRoT, ganwmendili guliT aRvlenili locva
unda SevwiroT, raTa moxdes sinergia, _ adamianuri da RvTaebrivi Zalis Serwyma da RvTis mowyalebis karis ganReba.
rogorc aRvniSneT, adamianis
cxonebas misi piradi neba gansazRvravs, qveynis keTildReobas ki _
madlmosili adamianebis simravle,
raTa siZneleebis daZleva SevZloT.
garda sulierisa, siZneleebi
sxvac mravlad gvaqvs: masiuri umuSevroba, Cveni mosaxleobis ucxoeTSi migracia, saSualo da umaRlesi ganaTlebis dabali done, patimrebis ricxvis zrda, sabazro
ekonomikisa da biznesis, soflis
meurneobis problemebi...
metad samwuxaroa, rom teritoriuli mTlianobis sakiTxs,
eris erTianobis winaaRmdeg mimarTuli qmedebebic emateba. rogorc
cnobilia, XIX s-is bolos mefis
ruseTis imperiaSi SemuSavda `mecnieruli~ koncefcia (dayavi da
ibatones princi pis gaTvaliswinebiT) saqarTveloSi megrul-lazur-qarTul-svanuri enebisa da
kulturebis damoukideblad arsebobis Sesaxeb.
es procesi, met-naklebad farulad, kvlavac mimdinareobs da, ra
Tqma unda, mxolod da mxolod
ucxo qveynebis interesebs emsaxureba. Cven mzad unda viyoT, davicvaT Cveni erToba, iseve rogorc
amas akeTebdnen Cveni winaprebi.
oRond, rogorc didi ilia ambobs,
dRes aris ara xmlis, aramed wignisa da kalmis omi.
problemis mniSvnelobidan gamomdinare, saWiroa sazogadoebis
Zalisxmeva, raTa Seiqmnas sxvadasxva arasamTavrobo organizaciebi
da veb-gverdebi, romelic saTanado pasuxs gascems rogorc teritoriuli mTlianobis, ise qarTveli eris daSlis mosurneT. am
saqmeSi didi samsaxuri SeiZleba
gawion ucxoeTSi myofma Cvenma Tanamemamuleebma; maT veb-gverdebi im
enaze unda gaakeTon, romel qveyanaSic cxovroben. amiT isini samSoblos interesebs SesaZleblobisamebr daicaven.
kidev erTxel SegaxsenebT imasac, rom a.w. 21 dekembers saqarTvelos eklesiis wmida sinodma
miiRo gadawyvetileba cxum-afxazeTis eparqiis mmarTvel mRvdelmTavradac sruliad saqarTvelos
kaTolikos-patriarqis dadgenis Sesaxeb;
es aris istoriuli realobis
sajarod kidev erTxel gancxadeba da Tqma imisa, rom afxazeTi
yovelTvis iyo saqarTvelos ganuyofeli nawili, xolo afxazeTis
mosaxleoba _ saqarTvelos eklesiis sulieri Svilebi, rasac mowmobs werilobiTi wyaroebi da aq
aRmarTuli uZvelesi taZrebi. igive iTqmis cxinvalis regionis Sesaxebac.
aRvniSnavT imasac, rom istoriis manZilze, qveynis teritoriuli mTlianobis darRvevis miuxedavad, saqarTvelos eklesiis iurisdiqciis sazRvrebi ar Secvlila igi, RvTis wyalobiT, sulierad TiTqmis yovelTvis inarCunebda aTaswleulobiT Camoyalibebul, mTlian sxeuls Cveni qveynisa da es dResac asea.
is, rac Cvensa da afxazebs, Cvensa da samaCablos (cxinvalis regioni) osebs Soris moxda, Sedegia politikuri intrigebisa da
mas Cvens xalxebs Soris urTierTobasTan saerTo araferi aqvs.
Cven gvakavSirebs sisxliT naTesaoba, saukunovani Tanacxovreba,
naTel-mironoba, megobroba da mravalricxovani Sereuli ojaxebi,
rac iZleva imeds imisas, rom adre
Tu gvian aRdgeba da ganaxldeba
Zveli urTierToba da megobroba
afxazebTanac da osebTanac.
Sevexebi mTis problemebsac; mogexsenebaT, saqarTvelo odiTgan mTisa da baris erTobiT iyo Zlieri.
bars mTa icavda, mTas ki bari ganamtkicebda. gaxsovT Tundac Sahabasis Semoseva, rodesac kaxelebis saarako mamacobis miuxedavad,
ricxviT mravalma mterma es mxare mainc daikava, mTielebis saxalxo laSqari Seiyara da Tavganwiruli brZoliT sparselni
gandevna. baxtrionis ajanyebis saxeliT cnobilma am movlenam, ara
marto bari ixsna sruli iavarqmnisagan, aramed mTiuleTi da TuSfSav-xevsureTic gadaarCina.
samwuxarod, komunistur periodSi, saqarTvelos mTianeTi daicala da dRes mitovebulia ara
marto soflebi, aramed mTeli kuTxeebi; kerZod: TuSeTi, xevsureTi,
fSavis nawili, raWa..., sadac zafxulis periodis garda, moqmed soflebSi TiTo-orola ojaxi an sulac, erTi adamiani saxlobs.
arada am teritoriebis gansakuTrebulobas isic ganapirobebs,
rom isini sazRvrispira regionebia da maT strategiuli daniSnulebac aqvT. vinaidan arsebuli
mdgomareobis mTavari mizezi socialur-ekonomikuri pirobebia, saxelmwifoebrivi Tanadgomisa da
materialuri mxardaWeris gareSe,
bunebrivia, mosaxleobis dakaveba
ver moxerxdeba.
eklesia, Tavisi SesaZleblobis
farglebSi, cdilobs, wvlili Seitanos aRniSnuli mxareebis gamococxlebis saqmeSi da, am miz-
niT, aq monastrebs aarsebs.
mTis Temis aqtualobidan gamomdinare, am ramdenime Tvis win,
Sedga Cemi mogzaurobac TuSeTsa
da xevsureTSi da kidev erTxel davrwmundi, rom aRmosavleT mTianeTs (da raWasac) droulad unda gaewios seriozuli daxmareba, Torem Semdeg, aTjer meti Zalisxmeva iqneba saWiro mdgomareobis gamosasworeblad.
Cven adrec SevTavazeT xelisuflebas da axlac SevaxsenebT, rom iqneb erT-erT saqmed
iqces aqaur dausaxlebel teritoriebze mcire danaSaulis
mqone patimrebisTvis mimagrebis adgilebisa da soflebis
mowyoba (Tavisi meurneobebiT),
rac dasaqmebis problemasac nawilobriv gadawyvets da dacul zonebsac Seqmnis.
bunebrivia, aq unda aseve ganviTardes mesaqonleoba, mecxvareoba, mefutkreoba, meTevzeoba,
xelsaqme, miwis erToblivi damuSavebisaTvis ki, unda Seiqmnas
kooperativebi.
svaneTSi da saqarTvelos
sxvadasxva qalaqebsa da soflebSi ganxorcielebuli saxelmwifo programebi imeds iZleva,
rom es sakiTxic aqtualuri
gaxdeba da mdgomareoba gamoswordeba.
sul oriode sityviT SevniSnavT imasac, rom iseTi patara qveynisTvis, rogoric saqarTveloa, miwas, sasargeblo wiaRiseuls, wyals da tyes, aseve
muzeumebsa da arqivebs, sasicocxlo mniSvneloba aqvT da maTi
gayidva-gasxviseba ar SeiZleba.
saWiroa, saxelmwifos mier SemuSavebulma kanonebma daicvas
eris es saunje.
Cven zemoT mraval rTul Temas SevexeT, romelTa mogvarebac xelisuflebas evaleba, magram TiToeul Cvenganzec didi
pasuxismgeblobaa dakisrebuli.
es litoni sityvebi ar aris.
yvelam visac unda, RvTis Svilad iwodebodes, zrunva pirvel rigSi madlis moxveWisaTvis unda daiwyos, rom erToblivi ZaliT RmerTis mfarveloba movipovoT (calkeul pirTa madlmosileba qveynis gadarCenisa da ganviTarebisaTvis ar
aris sakmarisi; gavixsenoT marTali loTi da pirisagan miwisa aRgvili sodom-gomori), vinaidan yvela Cveni problema, sinamdvileSi, RvTaebrivi madlis
naklovanebebidan modis. me momavals imediT vuyureb, radgan,
vimeoreb, qveyanaSi midis sulieri gamoRviZebis rTuli da ganmwmendeli procesi;
ufali Tavisi idumali, mtkivneuli, magram gadamrCeneli gzebiT gvatarebs, raTa, TiToeuli
Cvengani, viTarca mamasTan dabrunebuli damdablebuli da SeWirvebuli uZRebi Svili, gulSi Caikras da sixaruliT aRvsilma, sazepuro sufra gaSalos.
sayvarelno dano da Zmano, arCevani Tqvenzea, saqarTvelos bedic Tqvenzea damokidebuli.
am idumalebiT mocul Rames
Cvenc gavyveT beTlemisken mimaval didebul varskvlavs da sixaruliT aRvivsoT, rameTu CvenTvis iSva emmanueli, yrma axali,
pirvel saukuneTa RmerTi!
siyvaruliT TqvenTvis mlocveli
ilia II
sruliad saqarTvelos
kaTolikos - patriarqi
Soba qristesi
Tbilisi, 2011 weli
wleuls marTlmadidebluri samyaro aRdgomas uflisa Cvenisa
ieso qristesi aRniSnavs 24 aprils. saaRdgomo litanioba da msaxureba
Catardeba wmida ninos saxelobis qarTuli eklesiis axal saxlSi:
1241 Castleton Avenue, Staten Island, NY 10310
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
5
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
adio, dedao enav!
mwerals marto saqarTveloSi
Tu dausvamen aseT SekiTxvas: `sad
viyido Seni wigni?~ RmerTo Cemo,
sad unda iyidebodes - cxadia,
afTiaqSi! ra unda wigns wignis
maRaziaSi!
daujerebelia, magram faqtia bevrma adamianma jerac ar icis,
rom wignebs, Cveulebriv, wignis maRaziebSi yidian. rac vwer da vkiTxulob (rogorc vinme klasikosi
ityoda - ager ukve 33 welia, vemsaxurebi qarTul sityvas...), mudmivad misvamen erTsa da imave SekiTxvas:
- Seni wigni ar unda maCuqo?
es SekiTxva im pirvel SekiTxvaze
(`sad iyideba Seni wigni~) metad
mejavreba. sul vapireb, magram dRemde ver gamibedavs aseTi pasuxis
gacema: - ara!
Tumca, maTi brali araa, ase rom
fiqroben. stereoti pi, romlis mixedviTac mwerals sawolis qveS
aqvs Semaluli Tavisi wignis (Tavisive fuliT gamocemuli) asobiT
egzemplari, Tavad mwerlebmave Seqmnes. aramkiTxveli adamianisTvis
(aqtiuri mkiTxveli amgvar SekiTxvebs ar dasvams) qarTveli mwerali erTi wesieri, Tavisive romanebiT, poemebiTa da moTxrobebiT gamotenil sawol-komodze Camomjari, gawvalebul-daRvremili kacia
da bevri araferi moakldeba (pi-
riqiT, esiamovneba kidec, Tuki interess gamoiCen misi `nawvalebis~
mimarT), erTi cali lpobaSeparuli
broSura rom gaCuqos...
kidev, iciT, rogori aramkiTxvelebi maRizianeben? iseTebi, jiutad
rom imeoreben naftalinSeparuli
snobizmiT Seferadebul sityvebs:
- qarTulad wignebs ver vkiTxulob.
es niSnavs, rom aramkiTxveli
pirdapir STanTqavs, xapavs da abulbulebs rusul (aw ki, inglisur)
enaze gamocemul literaturas, magram mSobliur enaze daweril an
naTargm teqstebs, ukacravad, verafriT udebs guls, uWirs maTi gadamuSaveba...
ver warmomidgenia, aseTi ram wamocdes germanel, Turq, rus, somex
an espanurenovan mkiTxvels. da nu
metyviT, rom qarTuli am enebze
naklebad `bunebrivia~ (aramkiTxvelebis mTavari argumenti). pasiuri snobebisgan xSirad gaigonebT
amgvar SeniSvnas:
- mwerlis romanis wakiTxva rusulad (nu, aw ha, inglisurad)
mirCevnia da ara - qarTulad.
da ucdiaT ki imave teqstis qarTulad wakiTxva? eWvi mepareba.
ara mgonia, garsia-markesis (aramkiTxvelebis sayvareli mwerlis)
elza axvledianiseul Targmanebs
rusuli an inglisuri Targmanebi
sjobdes. an lia ClaiZis mier Targmnili orhan famuqis `me wiTeli mqvia~ Camouvardebodes am romanis ucxoenovan versiebs.
gavisxenoT vaxuSti kotetiSvilis Targmanebi (Tundac brodskis
`ori saaTi rezervuarSi~), andac
niko yiasaSvilis `ulise~.
mokled, problema ara xarisxSi,
aramed raodenobaSia - Targmnili
wigni arcTu ise bevria, aramkiTxveli ki - metismetad bevri. aramkiTxvels kidev ra uWirs - socialurma qselebma sxva mravalTan
erTad, qarTuli sazogadoebis kidev
erTi `paTologia~ gamoavlina: aRmoCnda, rom Zalian bevrma adamianma ubralod ar icis rogor weros.
marTlweras ar vgulisxmob sityvebs ver weren, an, saukeTeso
SemTxvevaSi, uxerxul neologizmebs igoneben. magaliTad, vinme T
(gogonaa) absoluturad darwmunebulia, rom `ra magaria~, an `ra
kargia~ erTi sityvaa (ase wers:
`ramagariaaaa~, `rakargiaaaa~), ra-s
calke ver aRiqvams. Tineijerebi
ki jiutad (da savsebiT seriozulad) weren `dzalian~ an `visi
khelias~ (anu `visi xelia?~). norCebi rom Z-s da x-s ver itanen, es
cnobili faqtia (bavSvobaSi mec
mereoda es ori aso), magram ar
megona, Tuki satelefono gzavnilebis laTinuri asoebi maT iseT
Tavmdabal qarTul asosac SeaZulebda, rogoric vTqvaT sawyali
z-a?
aseT `anbanTqebas~, gamovtydebi,
sxvaganac Sevxvedrivar - es dzebi da kh-ebi pirvelad erT-erTi
skolis meaTe klaselebis TemebSi
aRmovaCine... kninobiTma formam xom
sulmTlad daaClunga rigiTi feisbukeli: veRar gaigeb, rodis gealersebian da rodis ara. `dadian miyvarxaaar~, `kunkuliko Sena...
iyavi samsaxurSi?~.
sxvaTa Soris, Cemi dakvirvebiT,
kacebi ukeT weren, vidre qalebi.
qalebi (nicSes davesesxebi) `enobrivadac itylarWebian~ da amitom
maT nawerSi sruli qaosia. zogierTebi ki, - vTqvaT, italiaSi mcxovrebi qarTvelebi, - kidev ufro gamaognebel enobriv (Tu kulturulogiur) eqsperimentebs mimarTaven: winadadebas mogonili, kuTxurobaSeparuli qarTuliT iwyeben,
damSvidobeba-dalocvisas ki italiurs mimarTaven. ai, ase:
`weveli apa me... baCi mille...
addio...~ zogic ufro vrclad:
`io sono naturalmente jeorjiano-Tqo (smailebi), vuTxari~ - da
bolos isev: `baCi, baCiiii mille,
karo!~
erTi sityviT, wera-kiTxvasTan
problemebi gvaqvs...
Tu rogor davrCiT qarTvelebi
`enis miRma~, am Temaze momavalSic
gagesaubrebiT.
aba, baCi mille!
laSa buRaZe
xvna-Tesva “feisbukurad”
`mezobelo karisao, sinaTle xar
Tvalisao" – gagigoniaT, albaT.
imasac gaigebdiT, rom amboben, gaWirvebisas mezobeli ufro adre mogeSveleba, vidre nebismieri axlo naTesavio. hoda, amis Semdeg, albaT ar
gagiWirdebaT imis warmodgena, rogor afaseben mezoblobas saqarTveloSi. afaseben-meTqi, vTqvi, magram
SeiZleba ufro marTebuli yofiliyo, es sityva warsulis formiT
mexmara. isev im xalxis naTqvamidan gamomdinare, romelic dRes
wuxs, rac dro gadis, adamianebi
miT ufro Sordebian erTmaneTs
da mezobeli ki ara, da–Zma aRaravis axsovso.
ufrosebi ixseneben, rogori Tavisufali misvla–mosvla hqondaT
erTmaneTis saxlebSi, rogor ikribebodnen saRamoobiT, saubrobdnen
aTas sxvadasxva Temaze... ai, dRes
ki, maTi TqmiT, urTierToba bevrad
karCaketilia da daZabuli. Tumca,
unda iTqvas, rom am situaciis
mTlad ganzogadebac ar SeiZleba.
dameTanxmebiT, dRes saqarTvelo or
nawilad aris gayofili: Tbilisi
da `danarCeni qveyana~. hoda, am
`danarCen qveyanaSi~ bevrad ufroa
SemorCenili mezoblebs Soris siaxlove, vidre did qalaqSi. ratom?
vin icis: zogi ambobs, ras ambobT,
qalaqi gadagvarda da xalxi gacivda da yvela marto sakuTar Tavze
fiqrobso. zogis azriT yvelafris mizezi cxovrebis swrafi da
daZabuli tempia, amitom adamianebs ubralod ar aqvT dro piradi urTierTobebisTvis. Tumca erTi ram faqtia, qalaqSi gamonaxes
mezobloba–megobrobis axali forma, rasac me, pirobiTad, kedlis mezoblobas davarqmevdi.
ra aris kedlis mezobloba?
martivad rom giTxraT, es aris
is, rasac erT-erTi blogeri, partisani iuwyeba: `feisbukSi~ 370
aTasi qarTvelia!
diax, socialur qselSi, Cemi CaTvliT, saqarTvelos mosaxleobis
daaxloebiT aTi procentia gaerTianebuli, romlebic zedmiwevniT
zustad imeoreben tradiciuli karis mezoblobis yvela wess, oRond
virtualurad. modi, SevadaroT:
adre axali mezoblis saxlSi
(an Zveli mezoblis ganaxlebul
saxlSi), Cveulebriv gadadiodiT,
rom genaxaT, dageTvalierebinaT da
SegefasebinaT igi? igivea dResac:
Tagunas erTi martivi moZraobaa
saWiro da Tqven ukve Tqveni Tana–
Facebook–elis kedelze xarT, sadac SegiZliaT daaTvalieroT, da
SeafasoT misi gemovneba, azrebi, fotoebi da a.S.
adre saRamoebs mezoblebTan WoraobaSi atarebdiT? igivea dResac.
isev Tagunas erTi martivi moZraoba, Semdeg klaviaturis flobis
met-naklebi ostatoba da Tqvensa
da Tqvens virtualur mezobels
Soris saubari gvian Ramemde grZeldeba. adre TqvenTvis ar iyo ucxo
mezobelTan nardiT, banqoTi, WadrakiT, an sxva samagido TamaSiT
garToba? dRes vin giSliT xels?
socialur qselSi imdeni TamaSia,
mTeli cxovrebis manZilze rom
yoveldRe TiTo iTamaSoT, albaT,
naxevari kidev uTamaSebeli dag-
rCebaT.
giyvardaT adre Tqvens kargad
movlil baR–bostanSi triali da
Semdeg mezoblebTan siamayiT saubari imaze, rom TqvenTan wels kargi
mosavali movida? Semdeg ki Tqveni
ezos nobaTis megobrebisTvis gagzavna–gamogzavniTac iRebdiT siamovnebas? dRes ukve SegiZliaT virtualuri ferma iqonioT da Tqvens
megobrebsac virtualuri xili,
bostneuli, nergebi, cxovelebi, frinvelebi Tu produqti gaugzavnoT.
naxevarsaaTiani
gaseirneba TbilisSi
dro midis. qveyana Sendeba. udavoa, rom, kargad Tu cudad, Tbilisi icvleba, iRebeba, remontdeba, sufTavdeba. magram, am dReebSi, CemTvis
sruliad moulodnelad, qalaqis
centrSi erTi iseTi monakveTi (SeiZleba araerTia!) aRmovaCine, sadac,
TiTqos dro gaCerda. gigi ugulava
iq meri ar aris da sadac mimdinare samuSaoebiT gamowveuli SeferxebisTvis bodiSs aravin ixdis, vinaidan iq araferi mimdinareobs. iq
axlac miZinebul-ganukiTxavi 90iani wlebia. am monakveTze Cavla
TiTqmis yoveldRe miwevs, magram,
rogorc cxovrebaSi xSirad xdeba,
erTxelac, kargad nacnobs raRaca
axali, gansxvavebuli TvaliT Sevxede, Sevafase, gadaReba da TqvenTvis
gadmocema movindome.
saqarTvelos mecnierebaTa akademiidan daaxloebiT filarmoniamde
yuradRebiT Tu CaiseirnebT, mtvers,
gamonabolqvs, nagavs da gamvlelebis mujlugunebs Tu ar SeuSindebiT, darwmundebiT, rom qalaqis am
centralur nawilSi yvelaferi naxatebi, keramika, mZivebi, sigareti,
konservis qilebSi kaktusebi, plastmasis saTamaSo durbindebi, mzesumzira da Smoris gemos mqone
Txili, gazeTebiT amotenili, brWyviala qaRaldSi gaxveuli damWknari yvavilebis ugemovno Taigulebi,
aTasobiT wigni, kolgotkebi, gazeTebi, oqrouloba, iaffasiani jinsebi, qarTuldroSiani brelokebi,
qalis sacvlebi, sicocxlisTvis
saxifaTo sakonditro nawarmi, damdnari nayini Tu kidev bevri sxva
ram, erTnairad ukulturod, usistemod, qaoturad iyideba. erTnairad ubadrukad, aracivilizebulad
gamoiyureba. mxolod am monakveTze (an ara mxolod) SeiZleba erTdroulad amdeni sxvadasxva suni Seiynoso - mtvris, nestis, Sardis, dampali nagvis, benzinis, gazis,
oflis, mware odekolonis, axalgamomcxvari funTuSis, sveli gazeTebis... metro `rusTavelTan~ ganlagebuli jixurebic, asobiT warwera, abrebic, wylis gaugebari warmo-
Sobis gubeebic, nagvis gorebic, gadafurTxebulebic, `dviJokebic~ da
daRlili, ofliani, gasavaTebuli
saxeebic erTnairia. aq muyaos yuTebze, xis patara skamebze an safexurebze sxedan. didi zolebiani CanTebiT yoveldRe miaqvT da moaqvT
gasayidi saqoneli. aq Tavisi, danarCeni msofliosgan, Tbilisisganac
gansxvavebuli modaa. yvela jixuridan Tu maRaziidan bolo xmaze
CarTuli erTnairad saSineli musika ismis. SoTa rusTavelis Zeglis ukan yvelasaTvis erTi sazogadoebrivi tualetis funqciis
Semsrulebeli xe izrdeba. aq yvela Cxubobs. yvela SenobiT laparakobs. Savad daxatuli warbebiT,
ferumariliT, wiTeli pomadiTa da
didi giSris sayureebiT galamazebuli qali SekveTil portretSi msgavsebis naklebobis gamo mxatvars zedmetad xmamaRla edaveba,
megobari ki amSvidebs - `mediko,
Sen spalnas Zaan mouxdeba~. uwesod,
utaqtod, mxolod Tbilisurad zed
trotuarze Cayenebuli manqanebis
gamo fexiT mosiaruleebi rigSi
dgebian, rom araadamianurad viwro
gasasvlelSi TiTo-TiTom mainc ramenairad gaiaron. patruli iqve
dgas, amas yvelafers uyurebs, miTiTebaze ki mokled da operatiulad gpasuxobs - `qalbatono, saqme
ar gaqvT?~ `makdonaldsis~ win
Sekrebili profesionali maTxovrebi qveynis ambebs arCeven. moxuci
kaci da mcirewlovani bavSvi ki
bolos mopovebul ocTeTrians ver
iyofen da sruli seriozulobiT,
ukanaskneli sityvebiT ilanZRebian.
ucnaurad, maT CxubSi aravin ereva.
albaT sruliad Cveulia! mzesumziris gamyidvelebi erTmaneTSi davoben usasrulo parapetze romeli ufro marcxniv da romeli marjvniv Caiwevs. damWknari yvavilebis gamyidveli qali qmars esTetikis uqonlobis gamo eCxubeba.
wignebis gamyidvelebi ki myidvelebs
uxeSad miuTiTeben, rom daTvaliereba-gadafurcvlisas TiTze zomierad mainc daifurTxon, Torem
mere wigni yroldeba. aq yvela nayins Wams, qaRaldebs iqve agdebs,
SeniSvnaze ki, TiTqos dazepirebuli fraziT gpasuxoben - `Tu ar
mogwons, aiRe da Sen TviTon gadaagde~. oRond sad unda gadaagdo,
arc Sen ici. aq yvela moxuci
erTnair qilebSi an erTjerad WiqebSi erTnair usaxur patar-patara mcenareebs yidis. mTeli am
monakveTis sigrZeze religiuri Tema da Sesabamisi saqoneli aSkarad
Warbobs. aq yvela erTnairad vaWrobs, giRimis an gibRvers, gatyuebs an glocavs.
uamravi msgavsebis mqone qalaqis
am monakveTis personaJebis radikaluri sxvaoba fotogadaRebisadmi
maTi gansxvavebuli damokidebulebaa. turistebis yuradRebas, kamerebs miCveuli quCis mxatvrebi gadaRebas absoluturi simSvidiT,
indiferentulad uyureben. gadaiRe ramdenic ginda! samagierod, patruli gadaRebas winaswari, mkacri,
mbrZanebluri toniT gikrZalavs.
quCis gamvlelebi interesiT giyureben da cdiloben gaigon, am yofiT garemoSi gadasaRebad ra mogewona. umetesad xom iTvleba, rom
fotos mxolod `lamazs~ uReben.
aq ki lamazi marTlac araferia.
yvela TbiliselisTvis saZulveli `SuSis saxlis~ gadaRebisas
viRac wverebiani, mxrebSi moxrili,
aSkarad kriminaluri ieris mqone
Savperangiani ti pi meca:
- ras iReb? Sen! Sen!
- arafers - cota SeSinebulma
vupasuxe.
- gekiTxebi, ras iReb-meTqi?!
- SuSebs.
- SuSas? kargi, SuSa gadaiRe.
Tu matyueb, dedas...
marTali giTxraT, SuSis gadaRebis survili damekarga. mainc ar
angreven da tyuilad ratom vaginebino Tavi? wignebis gamyidvelebi, meyvavileebi, mefunTuSeebi, mesaaTebi da a.S., yvelanairad cdiloben kadrSi ar moxvdnen. Tavs xrian, zurgs gaqceven, an, Tu moaswres,
saerTod imalebian. ase, seirnoba-
saqarTvelo iyo
misi sulis sinaTle!
igi 3 dekembers vagankovos
sasaflaoze dakrZales.
bela axmadulina e.w. `samocianelTa” Taobas miekuTvneboda.
man leqsebis pirveli krebuli
1962 wels gamoaqveyna, im mwerlebTan erTad, romlebsac oficialuri organoebi ar swyalobdnen, monawileobda almanax `metropolis~ daarsebaSi, romelic
1979 wels 12 egzemplarad gamoica.
1993 wels bela axmadulinam
xeli moawera e.w. `42~-is werils, romelSic cnobili literatorebi komunisturi da nacionalisturi partiebis akrZalvas moiTxovdnen.
omamde sul cota xniT adre
moskovs gaxldiT. TiTqmis qalaqis bolos kulturis uzarmazari centria, Tavisi uzarmazari darbaziT, romelic cnobili rusi kinoreJisoris, eldar
riazanovis saxels atarebs. Tavad riazanovi uZRveboda im dRes
umSvenieresi qalbatonis, didi
poetis - bela axmadulinas SemoqmedebiT saRamos.
me da iura rosti pirvel
rigSi visxediT, sapatio adgilebze. Tumca bela ver gvxedavda,
TvalisCini ukve warTmeuli hqonda... kiTxulobda Tavisi ganumeorebeli xmiT Tavisive saocar leqsebs, xandaxan Tu CaeCxireboda xelovnebis romelime
gamoCenili moRvawe misasalmebeli sityviT.
im saRamos ulamazesi leqsebis amwyobma Tu SemTxzvelma
belam, romelic poeti-qalis simbolodac ki SeiZleba aRiaro,
kidev erTxel gamaoca da aRmafrTovana... samjer axsena Cemi
samSoblo. arc italia uxsenebia, arc inglisi, arc safrangeTi da arc romelime qveyana.
saqarTvelo axsena...
samjer.
CemTvis gaugebari ramec brZana,
saqarTvelo Cemi meore samSobloao. maSin ver Cavwvdi am sityvebis arss, dResac ase mimaCnia
- deda da samSoblo erTi hyavs
adamians, magram misi gardacvalebiT gulCawyvetili sxva ramem amaforiaqa - ucxo qveynis
mimarT gacxadebulma gulwrfelma, uangaro siyvarulma, misi
xalxisa da kulturis mimarT
udidesma mokrZalebam, misi Svilobis gacnobierebulma Tu gaucnobierebelma survilma da
kidev iman, rom es yvelaferi
gaqra im urTierTobebsa da xalxTan erTad da arasdros ganmeordeba, yvela xidi damwvaria...
ramdeni dampyrobeli hyolia
Cvens qveyanas: Turqi, osmalo, sparsi, seljuki... yvelam raRac kvali daaCnia Cvens enas, yofas, cnobierebas, iqneb cotac Cvengan waiRo, magram arcerT maT poets
ise ar umReria saqarTvelosTvis,
rogorc puSkins, lermontovs,
pasternaks, mandelStams, esenins,
evtuSenkos, voznesenskis, brodskis da bolos belas, romelmac
mas meore samSoblo uwoda da
SesaniSnavi krebuli `sizmrebi
saqarTveloze~ gvisaxsovra.
me is bevrad adre gavicani,
jer kidev studenti misadmi
miZRvnil satelevizio gadacemaSi mis leqsebs vkiTxulobdi.
mere iyo Tbilisuri duqnebi,
Sexvedrebi ojaxebSi, guram asaTiani, gia margvelaSvili, Sura
cibulevski, Zmebi WilaZeebi... ver
vmalavdiT aRfrTovanebas misi
niWiT, silamaziT, momxibvlelobiT, magram mivageT is pativi sicocxleSi, rasac imsaxurebda?!
axla, gviania? SeiZleba.
gogi xarabaZe
adre Tu saxlSi ar ikribebodiT, mTels samezoblosTan erTad
quCaSi gamoefinebodiT (Cvens enaze
rom vTqvaT, abirJavebdiT) da aTasgvar Temebze msjelobdiT? mogecaT
lxena, dRes rac Facebook–ze birJebia: isev da isev Tagunas martivi moZraoba da Tqven ukve romelime sasurveli jgufis wevri
xarT da sxva wevrebTan erTad
ilaparakeT da imsjeleT ramdenic gindaT.
giorgi gogua
seirnobiT, Tu amas SeiZleba seirnoba uwodo, filarmonias mivuaxlovdi. 51-e skola remontdeba.
wlebis win miwisqveSa gadasasvlelze daSenebuli erT-erTi rigiTi SuSis simaxinje dauSliaT!
imedi gamiCnda, rom WavWavaZis gamzirze lurji SuSis Senobis dangrevis Semdeg, axla esec daangries da sul male zemelze `SuSis
saxlsac~ miayoleben. muSas vkiTxe
da uimedo mokle pasuxi miviRe `axals vaSenebT~. (sainteresoa!)
trotuarTan ramdenime ji pi idga.
Zvirfasi manqanebis da, etyoba, axali mSeneblobis mflobelebi iqve
idgnen da TeTr-beJ tiloebSi gamowyobilebi saqmianad bWobdnen.
gadavuRe. SemamCnies. `gviRebso~.
`vin aris?~ `fexebze ar gkidia?~
`magrad!~ mec gamixarda. agresiulebi mainc ar aRmoCndnen. mSeneblobis nebarTvam, etyoba, moaduna.
sul aTiode nabijis iqiT moxuci
maTxovari ijda - Savi TavsafriT
dafaruli saxe, kexiani cxviri, moxrili zurgi, muxlebze dawyobili,
tanTan Seusabamo, didi, namuSevari,
deformirebuli xelebi. fexebTan
xurdisTvis patara qila edga. kadri momewona. CavTvale, rom socialuri problemebis asaxvisTvis maqsimalurad mWermetyvelia. aparati
amoviRe. gadaviRe. dedabermac moixeda. daminaxa! uecrad, gaubedurebuli, moxrili moxuci vefxvad
gadaiqca. jer Soridan didi qva
mesrola. sabednierod, amacila. mere
arabunebrivi naxtomi gaakeTa, erTi
xeliT fotoaparatis damtvreva,
meore xeliT Cemi mokawvra undoda. laitmotivad mwyevlida (ai,
ra kargia, wyevlis rom ar meSinia!). xalxi gaCerda, Caeria. dedaberi gaakaves. Turme, ubnis cnobili giJia. ra vicodi?! muyaos erTerT yuTze Camojdoma, sulis moTqma SemomTavazes, magram ise cudadac ar viyavi, quCaSi rom wamovwoliliyavi, magram, ise kargadac
aRar viyavi, rom gza gamegrZelebina. miRebuli STabeWdilebebi sakmarisi momeCvena. Tbilisis centrSi,
dRisiT, mzisiT, ramdenime aTeuli
metris gaseirnebisas gavilanZRe,
gavilaxe, daviRale, davisvare, deda magines, gavbrazdi, nanaxisgan daviTrgune, saxlSi davbrundi da
es werili davwere.
`sizmrebi saqarTveloze~
(amonaridi werilidan)
`saqarTvelo Cemi sulis sinaTlea. am miwaze bevri
alersiani, keTili sityva uTqvamT, da ara mxolod
CemTvis, sxvebisTvisac, rac ufro mniSvnelovania.
o RmerTo, - vwer me, - Sen daifare dedamiwis es
kuTxe da yvelaferi, rasac vxedavT, rac viciT, da
isic, ris gagebac ar gviweria.
arasodes miscemodes daviwyebas saxelebi, es leqsebi rom eZRvneba~.
bela axmadulina
2000 weli
gancxadebebi
Cems Svils, 19 wlis giorgi suariSvils miRebuli aqvs Tavis
tvinis dazianeba (kantuzia, hematoma). mas esaWiroeba germaniis
klinikaSi saswrafod operaciis Catareba. maTi SefasebiT, operaciis xarjebi Seadgens 54 000 evros.
me, 5 Svilis mama, samebis sakaTedro taZris dekanozs, Teimuraz
suariSvils ar gamaCnia araviTari saxsrebi.
Cemo qristesmierno Zmano da dano, umorCilesad gTxovT gaiRoT Semowiruloba da yovelma Semomwirvelma gvacnoboT Tqveni
gvari da saxeli, romelnic moxseniebuli iqnebiT eklesiaSi wirvebsa da Cems pirad locvebSi.
gTxovT Semowiruloba gadmoricxoT angariSze:
Chase Bank, Teimuraz Suarishvili
angariSis nomeri: 916786544
sabanko kodi/Swift Code: CHASUS33
an gamoagzavnoT misamarTze:
619 West 175th St., Apt 41 New York, NY 10033.
RmerTma daglocoT orTav sofelsa Sina.
nargiza da zurab bibiCaZeebi ojaxiT TanaugrZnoben megi, gia, inga da liana
wiwilaSvilebs udides mwuxarebaSi, meuRlis, mamisa
da Zmis
Jora wiwilaSvilis
gardacvalebis gamo.
nana amiranaSvili, mila
maisuraZe, izolda CxartiSvili, Tamar cxvedaZe, esma
mWedliSvili, lia jiRauri TanaugrZnoben lali
janikaSvilis mamis
valiko janikaSvilis
gardacvalebis gamo.
manuCar kaWaxiZe TanaugrZnobs lali janikaSvils mwuxarebaSi, mamis valiko janikaSvilis gardacvalebis gamo.
6
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
ana kalandaZe - legenda, romelic Cvens Soris iyo da mudam
darCeba maradukvdavi poeziiT Tu sxva ara, Wadrebi uamboben zRapars anaze momaval Taobebs.…
me ki albaT, sanam cocxali var,
yvelas movuyvebi rogor gamaogna
20 wlis biWi didma anam Tavis
ubraloebiT.
meyo siTamame da vTxove gaexsenebina konstantine gamsaxurdias
meuRle miranda falavandiSvili.
ramodenime dReSi saTuTad gadabeWdili mogoneba gadmomca. didxans
mesaubra, SokoladiT gamimaspinZlda
- ise sadad da ubralod miTxra,
sxva gza ar mqonda... sam Sokoladze
ise amiyvana, rogorc guriaSi ician
arayis „daZaleba“... gavogndi, rom
miTxra, teleserialebs vuyurebo.
mSoblebma qveynad movlenil poetur genias saxelad ana uwodes
- gardacvlili bebiis xsovnis ukvdavsayofad.
daibada guriaSi, xidisTavSi, magram ojaxi imTaviTve quTaisSi cxovrobda da anac quTaisSi miabares
skolaSi.
„Zalian celqi viyavi, zari dairekeboda Tu ara, pirveli me gavardebodi klasidan. bavSvebs Zalian gviyvarda bagratis nangrevebze asvla, saidanac gadmovxedavdiT quTaiss, rac Cveni drostarebac iyo da sixarulic“ - gaixsenebs ana.
yovel zafxuls xidisTavSi atarebda - uyvarda sofeli, gubazeulSi Wyumpalaoba, ufrosebTan megobroba - „sofelSi myavda mesaidumlec - mezobeli qali eliso“.
pirveli leqsic xidisTavSi dawera - 11 wlis iyo, umcros ZmebTan
da naTesavebTan erTad isvenebda,
tradiciulad celqobda… Tbilisidan Camosulma focia mamidam,
romelic qarTuli enisa da literaturis pedagogi iyo, bavSvebi
odis win mindorSi dasxa, saintereso ambebs uyveboda, mTvare rom
amovida, bavSvebis yuradReba mTebisken mimarTa, maT win gadaSlili
peizaJiT damuxta da davalebac
Seapara - leqsebis dawera SesTavaza, saukeTesos avtors saCuqars
Sepirda…
anas konkurentebi imTaviTve Camoecalnen gzidan.
„yvelas arxeinad eZina, me
ki mTeli Rame Tvali ar
momixuWavs da davwere leqsi
„badri mTvare“. diliT mamidam Sekriba ojaxi da waikiTxa. Semaqes, gansakuTrebiT
meama, imitom rom mamidismosawoni aRmoCnda. mas araferi Seusworebia. rom eTqva ar vargao, albaT aRarasodes aRar davwerdi…“
guria, xidisTavi Semdegac araerTxel gamxdara ana kalandaZis STagonebis wyaro.
„Cven ori didi marani
gvqonda, marnebSi bevri carieli qvevri iyo, romlebSic
megona, rom Winkebi binadrobdnen. am mogonebam damawerina
Semdeg „karmidamo Cemi damiloceT Zmebo~. sofelSi, saxlTan idga is TuTac, romelsac mere vuZRveni „lamis
saxlSi SemoiWras TuTa“.
erTxel mkiTxes, romel kalandas gaixsenebdiTo. gind
daijereT, gind ara, kalandas
sofelSi ar davswrebivar,
zamTarSi TiTqmis ar vyofilvar iq. aseT dResaswa-
ulebs quTaisSic ar avRniSnavdiT, dabadebis dReebzec
ar davdiodiT, iseTi dro
iyo maSin, „Semodioda CvenSi kalanda“ warmosaxviT
aris Seqmnili. maxsovs, radio CavrTe, mSvenier musikas gadmoscemdnen, uceb riwis tba damidga Tvalwin.
mere diqtorma gamoacxada,
Tqven ismendiT andria balanCivaZis „riwis tbaso“.
baton andrias vuambe es ambavi, miTxra, rodesac am musikas vwerdi, riwis tba TvaliT ar menaxao. Semdeg daamata, warmosaxva ufro Zlieria, vidre realobao. ase
warmosaxviT Seiqmna Cemi„kalandac“.
skolis damTavrebis Semdeg universitetSi filologiis fakultetze Caabara. leqsebis werasac
mouxSira, magram aravis akiTxebda,
mxolod gza da gza ekiTxeboda
focia mamida, werda Tu ara leqsebs.
ukve universitets amTavrebda, isev
focia mamidas nebas rom dahyva
da leqsebi literaturis institutSi kritikos dimitri benaSvilTan rom miitana. aRfrTovanebulma dimitri benaSvilma anas
leqsebi „literatura da xelovnebis“ redaqtors giorgi natroSvils gaugzavna, aRfrTovanebulma
natroSvilma anas leqsebis sajaro
ganxilva moawyo mweralTa kavSirSi da azanzarda Tbilisi.
uxeSad rom vTqvaT, ana kalandaZem „refleSi“ misca sabWouri
yofisgan gauxeSebul suls. sinamdviles saerTod.
22 wlis anas leqsebiT aRfrTovanebuli geronti qiqoZe dawers:
„1946 wlis 25 maisi didi TariRia qarTuli literaturis
cxovrebaSi. am dRidan iwyeba qarTuli lirikis aRorZineba. vaJafSavelas Semdeg pirveli didi poeti mogvevlina. mas aqvs metad
originaluri religiuri msoflSegrZneba, sruliad axali poeturi metyveleba. misi STagonebis
wyaroebs qarTlis cxovreba, biblia, daviT guramiSvili, guriis
folklori warmoadgens. gasaocaria erotiuli motivebis uqonloba, misi leqsebi ufro religiur himnebs hgavs, vidre pirad lirikul aRsarebas. misi xmis musika axlac mesmis. Tu Cems asakSi an
mdgomareobaSi kidev SeiZleba bednieri wuTebis gancda, me is guSin
ganvicade“.
Seaqebs konstantine gamsaxurdiac - „yoCaR, ymawvilo asulo“.
gadawydeba, saswrafod gamoices
anas leqsebis krebuli.
magram ori Tvec ar gava, rom
kremli dadgenilebas gamoaqveynebs
„pravdaSi“ literaturul Jurnalebis „zvezdasa“ da „leningradis“ Sesaxeb. ana axmatova „metismet romantizmSi“, warsulis nostalgiasa da misticizmSi amxiles.
zoSCenko cinizmsa da pesimizmSi.
erTi Tvec ar iyo gasuli, rom
„komunistSi“ qarTvel anas Seuties - Jurnal „mnaTobSi“ gamoqveynebuli leqsebi gaulanZRes. ra
ar ibodiales, cxovrebis Camoyalibebuli codna akliao, movlenebis sworad danaxvis unario, ar
xelmZRvanelobs mowinave ideebiTo, dekadenturi motivebis tyveobaSia moqceulio, RvTismSoblisa
da qristes Sesaxeb magaze ufro
aRgznebuli himnebi meaTe saukunis
himnografebisac ar dauweriaTo,
meoce saukunis dasawyisis baTumi. TayaiSvilebis ojaxi. stumrebi blomad. legendaruli eqvTime TayaiSvilidan - soflel
naTesavebamde. maTi gamoCena da
TayaiSvilebis anci gogona sesilia - isuseba. akvirdeba stumrebs. maT mzeras, saxeebs, mimikas,
Jestebs, dakoJril xelebs, Rimils... stumrebi midian da iwyeba
Teatri sarkesTan. xan erT stumars ganasaxierebs, xan - meores.
mayureblis winaSe 7 wlis
asakSi wardgeba - Sinauri warmodgena, roli? - yvavilis. sarkis
win daostatebuli sesilia saSinlad Relavs. kargavs madas.
Tavs anebebs TamaSsa da garTobas.
Tvalsac ar moxuWavs speqtaklis
winaRames. imdenad agznebulia, rom
dasaxmareblad eqims uxmoben. male
ki sesilia ukve namdvil scenaze dgeba. baTumis TeatrSi hauptmanis `hanele~ idgmeba, sesilia
sxva eqvs bavSvTan erTad angelozs TamaSobs. davaleba Tan
martivia, Tan rTuli - bavSvebi
gaunZrevlad unda idgnen haneles
minis kubosTan.
farda gaixsna da Zlivs Sekowiwebuli dekoracia sesiliasTvis zRaprul samyarod iqca.
dasrulda speqtakli, iyo taSi,
yvavilebi... darbazi dacarielda,
sesilia ki isev qandakebasaviT
gaunZrevlad dgas scenaze.
sesilia 8 wlisaa. ojaxi TbilisSi gadmodis sacxovreblad.
Teatri. speqtakli `Ralati~ STabeWdileba grandiozuli da
amieridan TeatrisTvis Ralati
warmoudgenelia sesiliasTvis. 16
wlisa faRavas studiaSi Caabarebs. am studias cota mogvianebiT stumrad stanislavski ewveva - samxatvro Teatri TbilisSia
sagastrolod. studielebi stanislavskis awoneben Tavs - ukiTxaven leqsebs, igav-arakebs, uCveneben pantomimebs. stanislavskis
yvelaze metad is pantomima moewoneba, sadac sesilia Sinaberas
asaxierebs. TavisTan miixmobs, Seaqebs, Tavze xels gadausvams. Tumca,
sesilia arasodes ar CaTvlis
Tavs stanislavskis sistemis mimdevrad. mas erTis swamda - kote
marjaniSvilis.
mogvianebiT, swored amitomac miatovebs rusTavelis Teatrs da
sandro axmetels. sxva artistebisgan gansxvavebiT, mas arc konfliqti
hqonia axmetelTan, arc mis daRupvaSi gasvrila da arc sikvdilis
Semdeg ulanZRia. sicocxlis bolomde, pedagogebad marjaniSvilsa
da axmetels miiCnevda, magram mainc
wavida axmetelisgan. wavida imitom,
rom misTvis, rogorc artistisTvis,
marjaniSvilis esTetika ufro axlobeli iyo, vidre axmetelis gmirul-romantikuli suliskveTeba
da dauokebeli ltolva monumenturisken. marjaniSvilTan is sxva
ramis gamoc wavida. wavida imitom,
rom marjaniSvilTan wavida misi
meuRle vaso goZiaSvili. isini
jer scenaze iyvnen col-qmari gorgo fuldis `viris CrdilSi~
vaso goZiaSvili mevires TamaSobda,
sesilia - mis cols. mere cxovrebaSic misi coli gaxda, magram maleve daSordnen. sesiliam marto
gazarda biWi. aRar gaTxovila. im
didi siyvarulis erTguli darCa.
TbilisSi fexs aidgams legendebi
sesilias patiosnebasa da zneobriv
sispetakeze.
Tumca, igi arc cicikored moevlineba vinmes, arc puritanad. metic,
dRemde ixseneben, Tu rogor ixilavdnen TeatrSi erTi bohemuri
cxovrebis mqone ukiduresad niWieri msaxiobi qalis Teatridan gaSvebis sakiTxs da imasac, rac maSin
Tqva sesiliam - TeatrSi uniWo
`maseTebis~ (bozebis) meti raa, maincdamainc niWieri rom ar gaagdoTo?! gagdebas rac Seexeba, TviTon
sesilia erTxel marjaniSvilma repeticiidan gaagdo - `uniWo-uniWos~ ZaxiliT. sesilia ver guobda magidasTan muSaobas, Tavs SeboWilad grZnobda. ai, scenaze asvlis
Semdeg ki mas sxvadqcevis sxva gza
hqonda. gmiri garedan unda daenaxa - rogor dadioda, rogor saubrobda. xeli Caevlo misi xasiaTis arteriisTvis da Caebera suli.
STambeWdavi da dauviwyari saxe
vis Wirdeba dRes aseTi leqsebio?
ufro Sorsac gatopes - ana
loTobis apologetad gamoacxades,
raRac ucxo sevdas Seupyria da
buzRunebs, „dardiani Rvinos vsvam
da vTvrebi“-o.
„es SemTxveviTi striqoni rodia. SeiZleba iTqvas, rom ana kalandaZis leqsebSi simTvralis, loTobis apologiasTan gvaqvs saqme. „Rviniani Wiqa“, „qudmoxdili qvevri“,
„Rviniani kope“, „Rvinom damaxrCos“,
„Rvino doqebiT“ - aseTia am qalis
poeturi leqsika“ - werda erTi
tvindurdliani kritikosi.
male mweralTa kavSiris yrilo-
rezo SatakiSvilis
portretebi
kedlis gazeTi
mxolod rCeulebi axerxeben – moixsenion saxeliT. man es moaxerxa. axseneb anas da igulisxmeba
ana kalandaZe da aravin sxva. is poeziis taxtze avida 22 wlis. avida im wams, ra wamsac mweralTa
kavSirSi moewyo misi leqsebis ganxilva. misi didebis Saravandedi ver SebRala Robeglejia
kritikosebis yefam. is dros ar uwevda winaaRdegobas da verc dro gaumklavda mis striqonebs.
ana kalandaZe – bumberazi, rogorc fSavis mTebi da nazi, rogorc am mTis Ziras amosuli ia...
sityvebi, rogorc ferebi cisartyelaSi“ (Tamaz WilaZe).
anas poeziaSi „yuriT moTreuli“ ar yofila arc bibliuri
saxeebi da arc Zveli qarTuli
ena - mas gaZlierebulad aswavlidnen universitetSi Zvel qarTul
enas da maSin, roca Zveli da axali
aRTqmis, wmindanTa cxovrebis xsnebac ar SeiZleboda, mas am wignebze
xeli miuwvdeboda, muSaobda da
saubrobda.
„xSirad ukiTxavT CemTvis saidan SemoiWra es Tematika Sens sulSio. universitetidan! iyo Cemi pasuxi…
universitetma maswavla wminda ninos cxovreba~
anas poeziaSi arc fSav-xevsuruli motivi iyo yuriT moTreuli:
universitetis damTavrebis Semdeg, arnold Ciqobavas winadadebiT, muSaoba daiwyo enaTmecnierebis institutSi, leqsikologiis
ganyofilebaSi. imxanad qarTuli
enis ganmartebiTi leqsikonis rvatomeuli mzaddeboda arnold Ciqobavas xelmZRvanelobiT.
leqskonisTvis masalis mosaZieblad eqspediciebi iyo mTel saqarTveloSi. ana kalandaZe fSav-xevsureTSi miavlines:
„es iyo Sexvedra axal
da gasaocar samyarosTan, romelmac didi STabeWdileba
moaxdina Cemze da fSav-xev-
warmosaxviT Seiqmna
baze, cekas maRalCinosnebma gailaSqres anas winaaRdeg - gaumarTleblad miiCnies is sensacia, rac anas
gamoCenas mohyva.
is ki ara, male anas gulisTvis
sergo zaqariaZec galanZRes, gaugebaria ra princi piT xelmZRvaneobs, roca mxatvrulad kiTxulobs
lado asaTianis da ana kalandaZis
leqsebso.
male axalgazrda poetze izrunes da „zemodan“ saorientacio
Tematikac gaugzavnes, romlis mixedviT anas leqsebi unda ewera.
„urCies“ leqsebi ewera samgoris,
rusTavis Sesaxeb, kombainiT puris
aRebaze, puris beRelze, mwyemsebze,
maT momTabareobaze, kolmeurneebze,
xvna-Tesvaze, maRaroelebze, pionerebze, stalinur megobrobaze, rTvelze, baRebsa da xilze, fizkulturelebze da raRa Tqma unda komunizmis diad mSeneblobaze.
ramdenime weli anas leqsi aRar
dauweria…
misi leqsebis pirveli krebuli
7 wlis dagvianebiT, stalinis gardacvalebis Semdeg gamovida da
anas `kalanda~
daiZra RvarZlis axali talRa.
„ana kalandaZe cdeboda da axlac cdeba, rodesac romantikuli
leCaqiT Tvalebze gahyurebs feodalur saqarTvelos. es Sua saukuneebis fliori rac ufro male
Camoscileba mis poezias, miT ufro
gaizrdeba da davaJkacdeba is. namyo, Zveli saWiroa da aucilebelic,
magram mxolod awmyosTvis da momavlisTvis da ara TavisTavad. saqarTvelo imdenad kargia da warmtacia dRes, rom mis Sesaqebad
guSindeli saWiro aRaraa. Cveni
individualuri samyaro ganmsWvalulia koleqtivizmis grZnobiT.
axalma poetma unda igrZnos da
SeamCnios es fenomeni da mas adekvaturi poeturi forma mounaxos“…
isini yefdnen da veRaras aklebdnen anas striqonebis qaravans…
Tamaz WilaZe ityvis, rom anas
sxvaTagan ganasxvavebs „erTi SexedviT umweo, advilad dasamsxvrevi
sinatifis Zlevamosileba“. „aseTgancdas aRZravs, magaliTad Cinuri faifuri anda Zveli qarTuliminanqari. Cndeba simSvidis magni-
turi veli, gazafxulis xasxasa
mdelo, garSemortymuli miraJebad
qceuli xilvebiTa Tu CvenebebiT,
romlebic SeiZleba im qveynidanac
ki, anu Cveni maradiuli samyofelidanac gvevlinebian da ori qveynis sazRvarze dgomis, Tu SeiZleba ase iTqvas, SemaSfoTebeli siamiT gvavseben.…ana kalandaZis poezia imdenad emociuria, sakvirveli
ar iqneba, egzaltirebul locvad
warmoidginos vinmem, miTumetes rom
poeti uZvelesi qarTuli himnografiis tradiciasac agrZelebs.
misi leqsebidan Cvens dRevandelobaSi gadmodis sagaloblebis
idumali musika, romelic arsebiTad ametyvelebuli fiqria, gulisTqmaa, aRsarebaa sakuTari sindisis winaSe martod darCenili
adamianisa. amasTanave, misi leqsebi,
maRali xelovnebis, maRali profesiuli niSniTaa aRWurvili, amdenad aq egzaltacia ki ara, emociuri logikaa, Tu gnebavT emociuri wesrigi, erTgvari „emociebis
speqtri“, sadac iseve bunebrivi
kanonzimierebiTaa warmodgenili
suruli leqsebi Semaqmnevina. fSavSi oCiaurebis ojaxSi vcxovrobdiT. aleqsi
oCiauri maswavlebeli iyo,
mas araerTi wigni aqvs gamocemuli fSav-xevsureTze. saocari qali iyo naTela baliauri - dedika, Tina, gogi
da irakli oCiaurebis deda.
ise veravin Cavidoda fSavSi, am ojaxs rom ar emaspinZla. berdeda, naTelas deda,
lela wiklauri, qistebs axsenebda xSirad, qistsa hgavso, ityoda lamaz moxdenil
kacze. amdeni mtroba rom
iyoo, vkiTxeT! vaJkacebi iyvneno, verafriT gadavaTqmevineT, iq ician vaJkacobis
fasi, Tundac mteri iyos“
odesRac legendasaviT dadioda
rom ana xevsur vaJkacs etrfoda.
ukve Rrmad moxuci ana ityvis
rom - „gataceba bevri mqonia, da
Tqven warmoidgineT axlac maqvs“
is iyo ana, romelsac ZaluZda
mamri daenaxa TuTaSic ki, romelic mis saxlSi SeWras lamobda.
yoveli qarTvelis bebia
Seeqmna. rolebi ZiriTadad epizoduri hqonda, Tan umetesad wyalwyala piesebSi, magram ra? mayurebelTan xom ar daiwyebda wuwuns dramaturgis uniWobaze, an reJisorze,
es roli rom misca? amitomac
mTeli gatacebiT qmnida sxvadasxva
saxeebs da misi `paiki~ rolebi im
`paikad~ gvevlinebodnen - lazieri rom xdeba mayureblis win.
ai, wuwuniT ki amboben, rom Zalian bevrs wuwunebda, imdenad bevrs,
rom sxva msaxiobebs xan saerTod
ukargavda muSaobis yovelgvar xaliss. wuwunebda rolis micemisas,
cdilobda `rolidan daTesvas~ iTxovda Secvlas, minimum dublioris daniSvnas mainc. mere wuwunebda
repeticiebze, amunaTebda dramaturgs, viSviSebda, rom roli ar
gamosdioda. bolos ki scenaze saswaulebs axdenda.
cxovrebaSic uyvarda wuwuni,
sul uZilobaze wuwunebda - gemrielad gamoZinebulic ki. uyvarda
telefonze WukWuki, magaliTad, kako kvantalianTan.
sesilia wuwunebda, magram gana
ar hqonda sawuwuno? misi naTamaSevi rolebis CamonaTvals rom
Tvali gadaavlo, guli mogikvdeba,
Tu ra xaraxura dramaturgebis
sqematur rolebs alevda udides
talants. wuwuna iyo, magram ratomRac ar uwuwunia, roca giga lorTqifaniZem olRa bebias roli misca,
arc maSin, roca vaso yuSitaSvilma
dedofali elisabedi aTamaSa Sileris `mariam stiuartSi~.
`mariam stiuartSi~ scenaze qarTuli scenis ori dedofali idga
- veriko da sesilia. sworupovar
kabian Caplinad aRiarebulma sesiliam kidev erTxel da sabolood
daamtkica, rom is aseve sworupovari iyo, rogorc tragikosi. vizualuradac saocrad gavda sesilia
elisabed tiudors. sesilias fotodan inglisis Zlevamosili dedofali gviyurebs mkacrad. isev
fotoebi gviambobs, rom sesilia
adreuli axalgazrdobidan gardasaxvis didostati iyo. sruliad
axalgazrda TamaSobda xnier qalebs,
26 wlisam iTamaSa cxovrebisgan
gaubedurebuli moxuci qali amalia karlovna a. afinogenovis
`SiSSi~, 29 wlisam - Samilis
moxuci deda, 31 wlisam - paraskeva (S. dadianis `naperwklidan~).
42 wlisam julietas moxuci
ZiZa. am gardasaxvis saswauls,
did talantTan erTad, igi kidev
erTi didi talantiT axerxebda
- ubadlo grimiT. riTac yovelTvis ancvifrebda veriko anjafariZesac ki. grimis saidumlos
rom Caswvdomoda, sesilia axalgazrdobaSi `asineTobasac~ ar
Takilobda, roca sagastrolod
Camosuli romelime saxelganTqmuli msaxiobis grimi aaRelvebda, masTan sagrimioroSi matahariviT i pareboda da Tvals adevnebda am process.
is moxucebis TamaSis didostati iyo da am fonze raRa gasakviria is, rom olRa bebia 54
wlisam iTamaSa TeatrSi, 56 wlisam ki - kinoSi. zurikelas bebiobamde ki mananas bebia iyo `mananaSi~ - 52 wlis asakSi. 70-s
iyo gadacilebuli, kinomwvervalebs rom miaRwia. misi bolo
roli moxuci buRalteria `cisfer mTebSi~. saswauls 77 wlis
sesilia axdens - ekranze sul
ramodenime gaelvebiT, ramdenime
fraziT da erTi nawnaviT.
filmis gadaRebidan erTi wlis Semdeg sesilia gardaicvala,
gardacvalebamde iwereba sada da
ukiduresad amaRelvebeli anderZi: `vTxov Cemians yvelas, Semisrulon Txovna. araviTar SemTxvevaSi TeatrSi ar gadamiyvanon,
Cemi argadayvaniT Sewydeba TeatrSi xSiri sikvdili.
didube ar miyvars da gTxovT,
nu gamomiZebniT adgils. saburTaloSi Tu SeZlebT, magram gTxovT
or adgils imitom, rom Cems gverdiT moxvdeba, vinc Cems Semdeg
wava ojaxidan da ar viqnebi marto. iwameT Txovna.
ra saWiroa sapatio yarauli,
nu daRliT xalxs, araviTari
sityvebi!
viyavi, vSromobdi da dasrulda Cemi cxovreba!~
sesilia TayaiSvili – yvelas bebia olRa, asineTa, maradia, moxuci buRalteri. yvelas, visac naxevari saukunisTvis ar gadagvibijebia, is mxolod kinodan gvaxsovs, radgan scena man TiTqmis naxevari saukunis winaT
miatova – maSin, roca didebis zenitSi iyo...
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
7
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
dro uZluria masTan, dros erTaderTi ram SeuZlia - Cven dagvaviwyos is,…rom ara avbediTi 1992
weli da afxazeTis omi, wels levan abaSiZes 48 weli unda Sesruleboda…
is kaci iyo da icoda, rom arc
marto ekrans ekuTvnoda, arc sigiJemde Seyvarebul qalebs, icoda,
rom is samSoblos ekuTvnoda upirvelesad da Tavic swored am upirveless Seswira.
1987 wels frangulma presam
kanis festivalis mimoxilvaSi, lika
qavJaraZe monika vitis Seadara, levan abaSiZe - marlon brandos. ise,
Tavad levanmac, rodesac sami msaxiobis dasaxeleba sTxoves, Jerar
fili pTan da liubSinTan erTad,
swored brando daasaxela sam saukeTeso msaxiobs Soris. frangebi
imedovnebdnen, rom levan abaSiZec
male avidoda aseT simaRleze.
levans es ar dascalda. is mxolod qarTuli kinos Jerar filipad darCa.
`gadasaReb moedanze pirvelad meSvideklaseli movxvdi,
rogorc amboben, `nacnobobiT~.
vmegobrobdi lana RoRoberiZis qaliSvilTan, nuca aleqsimesxiSvilTan. qalbatoni lana
iRebda films `ramdenime interviu pirad sakiTxebze~. hoda,
ai, am filmSi, me Sevasrule
mTavari gmiris Svilis roli.
filmis gadaRebisas axlos gavicani kino, romelic TeatrTan erTad Zalian uyvarT
Cvens ojaxSi. Tumca profesionali mxolod papaa - soliko virsalaZe, didi Teatris
mxatvari. bavSvobaSi mexanZreoba mindoda, radgan saxanZros
axlos vcxovrobdi. cota rom
wamovizarde, eqimoba mominda.
albaT, imitom, rom am droisTvis gatacebuli viyavi cxenosnobiT, motocikliT, TxilamurebiT da xSirad saavadmyofoSi damtvreuli vxvdebodi.
sabolood gadavwyvite, Teatralur institutSi Camebarebina. batonma mixeil TumaniSvilma aiyvana kursi. me gangebis madlieri var, rom masTan
movxvdi. mTeli kursi Teatris cxovrebiT vcxovrobdiT.
batoni miSa, kinomsaxiobTa Teatris speqtaklebSi gvaTamaSebda. ukve meore kursze Sevasrule mTavari roli speqtaklSi `Cveni patara qalaqi~.
batonma giorgi Sengelaiam film `axalgazrda kompozitoris mogzaurobis~ gadaRebamde ramdenime xniT adre
mirCia, wamekiTxa oTar CxeiZis romani `boriayi~. mere
scenarsac gavecani da mivxvdi,
mTavar rols viTamaSebdi. gadaRebis dawyebamde, ukve meramdened, fexi movitexe da travmatologiur centrSi amovyavi
Tavi. eqims vkiTxe, didxans
momiwevs wola-meTqi? - ori
Tve mainco! mTeli filmis
gadaRebis manZilze natkeni fexiT momiwia TamaSi. mayurebeli, albaT, verc xvdeba, zogs
SeiZleba ukvirs kidec, rogor
dadis es kacio~ - jer kidev
1985 wels uambobda 22 wlis
levan abaSiZe `sovetskaia kinos~.
levan abaSiZes kinoSi marTlac
daqalma `Cauwyo~ saqme. nuca aleqsi-mesxiSvilma ultimatumi wauyena dedas - Tu levans ar gadaimis cxovrebaSi komedia dabadebisTanave daiwyo - ratomRac
mSoblebma miTologiuri saxeli
- i polite daarqves.
ipolite xviCia - glexis ojaxSi dabadebuli sicilis mefe.
paradoqsi: sicilis mefe Cvilobisas iseTi mtirala yofila,
erTxel dedam zamTarSi, TovlSi,
gareT akvnianad gahqnia.
is atarebda bunebriv, TviTnabad komizms, dRes sakmaria Tvali
mohkra mas ekranze da xarxari
gitydeba - romc ar hqmnas rame.
vidre scenaze da ekranze gamoCndeboda ipolite xviCia, Soreul
axalgazrdobaSi xaSurSi sazkvebaSi muSaobda inspeqtorad. daxuWeT Tvali da warmoidgineT wiwkvi ipolite, rogorc dRes ityvian am poziciaze da egec axali
komedia... an gnebavT xaragaulis
raionSi aguris qarxnis mgegmav
ekonomistad, an puris mcxoblad
Tu meTuluxCed - sadac ki mas
umuSavia.
anda, sulac is warmoidgineT
rogor paravs ukve saxelganTqmuli i polite sakuTar sidedrs
nifxavs sarecxis Tokidan. ara,
trasvesti ucxo iyo ipolitesTvis, ubralod kostiums - did
Sav trusebs eZebda „burTi da
moednisTvis“, eZebda da aivanze,
gafenil sarecxSi miagno. miagno
da „Caacva“ kidec kuWkuWis. sidedrma veriCkam rom qveyana SeZra, i politem daamSvida - ai nifxavi msoflios meiars, Sen tanze
ki veRaravin naxavdao.
swored am nifxavSi gamowyobil ipoliteze ikiTxa Jan gabenma
kanis festivalze, ratom ar vicnob am kacs, ra geniosi gyoliaTo.
es im veriCkas nifxavi ecva,
romlis dakvlis, gaputvisa da
Sebrawvis brZanebac gasca erTerT qeifisas, roca erosi mangjalaZem tvini „SeuWama“ - amisTvis
dampatiJe, amisTvis dampatiJeo?
paradoqsi: komediis genios xviCias Tavi imTaviTve tragediisTvis Sobilad miaCnda. 22 wlis
i polites sakuTarma Zmam rom
yvaryvares roli misca, tufle-
Reb, nurc me gadamiRebo. da ai,
levans iReben filmSi, daniSnulia
gadaRebis dRec, da rogorc dedamisi ixsenebs, gadaRebis wina Rames
TeTrad aTenebs fanjarasTan. Turme
iciT ratom? eSinoda, amindi ar
gafuWebuliyo.
levanis bavSvoba savse iyo travmatologiur-romantikuli TavgadasavlebiT. erTxel SeyvarebulisTvis iCxuba da TiTic moitexa,
mere es TabaSiri Seinaxa da Turme
sakontrolo werebis dros mSvenivrad iyenebda.
erTxel fexmotexili wavida
biWvinTaSi da Seyvarebulis gamo
meSvide sarTulze avida TabaSiriani fexiT, mxolod imitom, rom
yvavilebi daetovebina karTan. erTxel Jangiani miliT amZvrala Seyvarebulis aivanze. danjRreuli
motocikliT bakurianSi megobrebTan Casvlac levan abaSiZis stili
iyo. erTxel `niviT~ ormoSi Cavardnila da iqve dautovebia…
qeTusia ignatova gaixsenebs, rom
mxolod man icoda erTi yvavilis
gansakuTrebuli eleganturobiT mirTmeva da mxolod mas SeeZlo nebismieri asakis qalis moxibvla,
monusxva. levan abaSiZis gverdiT
mudam lamazi qalebi iyvnen. da es
qalebi xSirad icvlebodnen. levanis deda, qalbatoni manana xidaSeli Tvalcremliani miyveba: `rom
movdiodi, sul sxvadasxva gogoebi gamodiodnen saxlidan, magram
arasodes usindisoba ar Caudenia,
yovelTvis icoda, visTan rogor
moqceuliyo~.
da am gauTavebel romanebs Soris
iyo erTi didi da gamorCeuli
romani - levanis da moldaveli
msaxiobi gogonas, mikas romani.
manana xidaSeli: `mika moldavelia, aq swavlobda Teatralur institutSi, aq gaicnes erTmaneTi
da daiwyo didi romani. Tavidan
Cumad dadioda CvenTan, mere levanma
mTxova, deda, me cols arasodes
ar SevirTav (ratomRac ase ambobda yovelTvis…), magram Zalian
gTxov, mikam CvenTan icxovroso.
aq cxovrobda. mere mikam daamTavra da wavida, rekavda, levanis daRupva saSinlad ganicada, Camovida,
dRemde mexmianeba, mirekavs, axlac
ar Txovdeba, me sul aqedan vukiJineb, gaTxovdi-meTqi~.
levan abaSiZis ganumeorebeli
silamaze ajadoebda yvelas, didsa
da pataras. nata murvaniZe da levan
abaSiZe erT ezoSi izrdebodnen.
nata murvaniZe: `pirvelad rom
vnaxe, alublis xeze ijda da iqidan
gadmomZaxa: ei, alubali ar gindao?!
imdenad lamazi iyo im alublebSi,
guli SemekumSa. Cvens ezoSi broweulis xe dgas, romelic Cvenma winaprebma darges, magram is arasodes
yvaoda. viRacam gviTxra, xe SeaSineT da aucileblad moisxams nayofso. levanma culi mouqnia xes,
me vexvewebodi, ar moWra, welsac
vacaloT-meTqi. broweuli marTlac
ayvavilda. levani CvenTan aRaraa,
magram xe yovel wels yvavilobs~.
reJisor gogi qavTaraZis disSvilma, im periodisTvis patara
gogonam, macacom, rogorc iyo, naxa
Tavisi kerpi - levan abaSiZe. levanma aluCa SesTavaza gogonas. gogonas aluCis Senaxva undoda. magram
levani uyurebda da sxva ra gza
hqonda, CakbiCa. magram kurka mainc
gadainaxa. levanisgan naCuqari aluCis kurka... samaxsovrod. saxlSi
dabrunebulma dedis ZvirfasTvliani beWedi aiRo, budidan Tvali
qarTuli genis mSveneba
is mudam axalgazrdad da mudam ulamazes, elegantur mamakacad darCeba, mas arasodes Seevercxleba Tma, miT umetes – ar gamelotdeba, ar dauSnovdeba. mas ver garyvnis dro, ver daamxobs Cvens warmodgenebSi. is gmiria da gmirad darCeba – romantikul gmirad. gmirad, romelic amSvenebda qveyanas, kinos da romelmac Tavi gaswira
samSoblosTvis.
sicilis mefe
bidan iskupa - sakuTari Zma mRupavso. „me, tragediisTvis dabadebuli
kaci Cem Zmas unda komediaSi gadamagdos, Cemi daRupva unda, magram
ver moeswreba“ - SesCioda dedas
da imuqreboda sul wavalo. erT
dRes dagaza da gaiqca kidec saxlidan. Zlivs daabrunes repeticiebze, ai speqtaklze ki gautkba, gautkba da gautia, ise gautia rom Zma
kulisebidan eZaxda - teps dauwieo, mayureblis taSiT da xarxariT
galaRebuli i polite arc temps
uwevda, arc lamfas, Zma rom muqaraze gadavida migjejgvavo, i politem scenidan miumRera - ar gamoval da ras mizam? ar gamoval da
ras mizam?
cnobisaTvis: i polite gvarad
yvinCia iyo, y-s x-Ti Secvla da
xviCiad qceva dodo anTaZem SesTavaza, ipolitec daTanxmda - „araferi daSavdeba, erTi oxeria orive“…
tragikul rolebs arc dodo
anTaZe aZlevda quTaisSi, i polite
ki ar isvenebda, erTi tragikuli
roli ra gagixdaT CemTviso.
axla Tqven warmoidgineT, ra iqneboda rom, vTqvaT, oidi posis an
hamletis roli miecaT ipolitesTvis. daZabeT fantazia da ixarxa-
reT ipoliteseul yofna-aryofnaze.
yofniT rusTavelis TeatrSi
sul 5 weli iyo, magram scenaze
Tamadoba mainc moaswro. sagangebod
misTvis dadgmul „quTaTurebSi“
qifis aTwuTiani scena erTxel
naxevar saaTze metxans gaWimula
- oficiantis rolis Semsrulebels scenaze kaxeTidan Camotanili namdvili Rvino Seutania. ipolites ise gautkba Tamadoba, jemal
RaRaniZes rom uTqvams davamTavroTo, gadareula, xom ar gagiJdi, qeifs axla viwyebo. RaRaniZe gadaayena da sva da sva. adRegrZela
yvela mefe, mayurebeli - Tqvens
mosvlas da Cvens daxvedras gaumarjoso, arc gareT ubileTod darCenilebi daviwynia - imaTi xsovnisac iyoso. sidedrsac axsenebda,
veriCkas gaumarjoso. RaRaniZem roca hkiTxa, veriCka vinaao, aba axla
visas varTo? veriCkasTan guSin
viyaviT, axla scenaze varT, movrCeT,
movrCeTo. i polites uyviria, ra
unda davamTavroo, wamomxtara, pirSi dana Caudia da acekvebula.
cxovrebaSi uyvarda „Stukebis“
keTeba - aivanze xelSi ayvanili
CviliT gavida, a-a-a, a-a-a. mere „mobezrda“ da meoTxe sarTulidan
dabla im muSebs esrola, misi korpusis win rom mSeneblobaze muSaobdnen. Tavzardacemul mSeneblebi
„bavSvs“ ecnen - „bavSvi“ axtunavda - i politem muSebs xuTlitriani, RviniT savse tiki gadaugdo.
muSa rom kargad eTamaSa erTerT filmSi, elmavalmSenebel qarxanaSi daiwyo siaruli, sadac erTi
muSa metismetad daumegobrda, ise
rom yoveldRe daewveoda xolme
sufraze. gaRizianebulma ipolitem
cols kvercxi moaxarSvina da waiRo, Tan erTi umi kvercxi gaayola. umi muSas misca, moxarSuli
TviTon aiRo da itkica SublSi.
muSam i polites mibaZa da goglimogli saxeze...
panaSvidebze da dakrZalvebzec
siciliT egebebodnen da amitom
iyo sikvdilis win rom ixveweboda, win suraTs nu gaitanT, am erTxel mainc gamacileT cremliTo...
amoiRo, iq kurka Cado da yvelas
gamoucxada, es ufro Zvirfasiao.
mere miwaSic dargo, aluCa unda
gavaxaroo. da… eloda. im Semodgomaze levanic daiRupa. mxolod
gogona ki ara, ojaxis yvela wevri
mouTmenlad eloda levanis aluCis
amosvlas. magram amaod.
1992 wels, daiwyo Tu ara afxazeTis omi, levani omSi wasasvlel
gzebs eZebda. arada, erTdroulad
sam filmSi iRebdnen. rogorc mSoblebi ixseneben, levani nerviulobda,
afxazeTSi omia da ra dros TamaSiao. omSi wasvla undoda levans
da giorgi gaCeCilaZes (SemdgomSi
ekonomikis ministri). komisariatsac miakiTxes. Seikribnen biWebi levani, giorgi gaCeCilaZe, gia nadiraSvili, sulxan sulxaniSvili, giorgi niJaraZe... wasvlas dRe-dReze
elodnen, levans yvela erideboda,
radgan baTumSi gadaRebebi ewyeboda, arada gemi daqiravebuli iyo,
fulic gadaxdili, levanis gareSe
ki gadaRebebi CaiSleboda. levani
baTumSi gadaRebebze ise wavida, rom
icoda - afxazeTSi jerjerobiT
ver midiodnen. wasvlisas biWebs
daubara, Tu uCemod mogiwiaT wasvla, me koordinatebs gavigeb da
adgilze pirdapir baTumidan Camovalo. magram afxazeTSi wasuli
biWebi zust koordinatebs ar tovebdnen TbilisSi. saaxloblos aimedebdnen, Stabis samuSaoebs vasrulebT, sabrZolo moqmedebebSi ar
vmonawileobTo. arada, pirvelive
dRidan iaraRi eWiraT xelSi.
baTumSi gadaRebebi dasrulda.
5 seqtembers levan abaSiZe TbilisSi dabrunda da naxa afxazeTidan
ramdenime dRiT Camosuli gia nadiraSvili. romelic meore dRes, gamTeniisas, afxazeTSi brundeboda.
levanma isic gaigo, rom vertmfrenSi erTi adgili iyo. levan abaSiZem Tbilisi 6 seqtembers datova.
soxumSi 3-4 saaTze Cafridnen.
StabSi biWebi televizors uyurebdnen. Sedis gia nadiraSvili da
mebrZolebs eubneba: naxeT, biWebo,
vin mogiyvaneTo da Sedis levani.
megobrebsa da nacnobebze laparakic
araa, yvelas gauxarda misi danaxva,
es xom msaxiobia, amas xom Cvenc
vicnobT... im saRamosve gavidnen
poziciaze. is Rame da meore dRes,
7 seqtembers, naSuadRevs, erTad arian biWebi - sulxan sulxaniSvili,
giorgi gaCeCilaZe, gia nadiraSvili da levan abaSiZe. brZolis veli. sangari. sabediswero yumbara
da oTxi biWidan mxolod giorgi
gaCeCilaZe darCa cocxali.
am tragikulma SemTxvevam qarTul (da aramarto qarTul) kinos
xelidan gamostaca axalgazrda, 28
wlis ulamazesi mamakaci. levan
abaSiZe lana RoRoberiZem freskidan gadmosuls Seadara.
levan abaSiZe gadavida mogonebebSi, Cvens uaxloes warsulSi
da rogorc lana RoRoberiZe ityoda, Cven, qarTvelebs, erTaderTi ram
gvevaleba, ar daviviwyoT qarTuli
genis es mSveneba.
levan abaSiZis mSoblebi - manana xidaSeli da agi abaSiZe mTels
TbilisSi silamaziT ganTqmuli
wyvili iyo. CamomavlobiT ki levani erekle meoris pirdapiri STamomavali iyo - Tekla batoniSvilis Stodan.
levanis panaSvidze patara, 1213 wlis biWebis gundi mivida, qalbatonma mananam hkiTxaT, vin xarT,
biWeboo? Cven levanis Zmakacebi
varTo, - upasuxes bavSvebma.…
8
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
am fotoze aRbeWdili es keTilad momRimari sabWoTa milicieli sulac ar aris milicieli.
miliciis ufrosi gvaramia Tengiz
CantlaZis erT-erTi saukeTeso roli iyo. maSin, roca sabWoTa milicia pativiscemas aRar imsaxurebda,
man sikeTiT aavso Tavisi personaJi, arc tendenciuroba daukarga,
arc saqmisadmi subieqturi damokidebuleba, arc saqarTvelos ulamazesi kuTxis - samegrelos warmomadgenlisaTvis damaxasiaTebeli megruli iumori daviwyebia. amitomac gansakuTrebulad Seiyvara saqarTvelom miliciis ufrosi gvaramia. am miniatiuras dRemde aqvs
udidesi Zala, gagaxalisos.
gaxsovT, rogor miuyvanen oTx
wesrigis damrRvev students ganyofilebaSi? rogor eubnebian, eseni
operis win Rrialebdnen da Zils
ufrTxobdnen patiosan sazogadoebaso... es vin Tqvao, - ikiTxa miliciis ufrosma gvaramiam... vin da
zemdegma jamaspiSvilmao...
``jamaspiSvils smena ara aqvs...
jamaspiSvilis azriT, Tu simRera
xulignobaa, cekva banditizmi iqneba,
biWo!~ - ambobs Tengiz CantlaZis
gmiri da mayurebeli gulianad icinis. misi yvela sityva frTian
frazebad dadioda TbilisSi: `Sua-
vin bRaoda?!
Rameze mRerixar operis win, Tu
Sno gaqvs, Sedi da operaSi imRere! magram, rogorc Cans, saopero
ar giyvars, kameruli musika giyvars... hoda, ager maqvs kargi kamera SenTvis!.. romel xmas mRerodi?
- pirvels.
- hoda, pirvel kameraSi mogaTavseb!.. ra gvari xar?
- Rurwkaia.
- mowmed xar moyvanili, biWo?~
axla meore dakavebuls miubrundeba:
`- romel xmas ambobdi?
- meores!
- vin gekiTxeboda mere? TavisTvis ambobda mowme pirvel xmas!..
ra gvari xar?
- gegenava!
- kacma rom Tqvas, araa damnaSave!.. daiwyo pirvelma, ahyva meore~...
mere - mesames:
`- romel xmas ambobdi?
- bans vambobdi...
- is bania, RmuiliviT rom ismis...
yvelas magivrad dagapatimreb!.. ra
gvari xar?
- daraselia!
- rogor moxvdi am gaugebrobaSi? araa damnaSave, qarTuli simRera
oxeria, pirvelma da meorem bani
rom ar CaiTrios, ar SeiZleba~!
meoTxe ar aRmoCnda megreli, `sa-
ubedurod~... sarajiSvili aRmoCnda da ganrisxda gvaramia:
`- ratom xulignob, ratom afuWeb 18 wlis sarajiSvili 22 wlis
bavSvebs? qarTuli simRera samxmiania. vin bRaoda? - mere TiTqos
guli moulbeba, - jer imitom ar
dagiWer, rom 18 wlis xar, kaci
unda gamoxvide, meore imitom, rom
simarTles laparakob, mesame imitom,
rom megobari giyvars... xom xedav,
ukve samjer ar dagiWire?
meoTxe imitom ar dagiWer, rom
sad vTqva mere, sarajiSvili daviWire operis win simRerisTviso?
rogorc mova jamaspiSvili, CasviT. magan ver gaarCia xuligani
da xelovani erTmaneTisagan~.
es miniatiura imitom gagaxseneT ase dawvrilebiT, rom kidev
erTxel meCuqebina Rimili TqvenTvis - Rimili, romelic did memkvidreobasaviT dautova saqarTvelos
Tengiz CantlaZem.
msaxiobi sulac ar iyo ganaTlebiT. saqarTvelos politeqnikuri
instituti daamTavra, magram niWma
Tavisi qna: jer kidev studentobisas, 1957 wlidan, muSaoba daiwyo
saqarTvelos saxelmwifo filarmoniis estradaze konferansied.
1960-61 wlebSi ukve marjaniSvilis saxelobis Teatris msaxiobi
iyo, 1962 wlidan ki filarmoniasTan daaarsa miniatiurebis Teatri,
romlis direqtori, samxatvro
xelmZRvaneli da wamyvani msaxiobic Tavad gaxldaT. 1975 wels
misi TaosnobiT dasi filarmonias gamoeyo da damoukidebel saxelmwifo Teatrad Camoyalibda.
parodirebisa da iumoris niWi
jer kidev pataras aRmoaCnda. erTxel mamamisi stumrebs eloda. karze zari gaisma. 8 wlis Tengizi
gasaRebad gaiqca. holSi megobrebi Semovidnen. esmoda mamas, rogor
alersianad elaparakebodnen mis vaJs,
rogor eferebodnen... Zalian rom
SeagviandaT Semosvla, gaakiTxa da...
ras xedavs: Tengizi marto dgas
holSi da yvelas rols TviTon
TamaSobs.
mSoblebi emudarebodnen xolme,
ra iqneba, Seni xmiT dagvelaparakoo. telefonze xan Joria iyo,
xan gvaramia, xan novoselcevi...
iumori sakmaod safrTxilo ramaa, didi gemovneba da Sinagani SegrZneba sWirdeba... Tengiz CantlaZis iumorma bewvis xidze gaiara.
dResac adrindeli zemoqmedebis
Zala SerCa. roca amaze dafiqrdebi,
martivad mixvdebi: imitom, rom Tengiz CantlaZes uyvarda mayurebelica da isic, viszec maT acinebda.
guruli paradoqsi, anu gurulebs Wyinti yvelis Wama uyvarT, Tvalis CapaWunebac!
rogorc erTi Cemi megobari ityvis: msoflio or nawilad iyofa
- gurulebi da danarCeni.
`xolo guria ara wili egrosisa ars, aramed qarTlosisa~.
amitomac guria paradoqsebis
mxarea, Tu paradoqsuli.
amaze qvemoT.
* * *
guria namdvilad aris lamazi.
guria arnaxulad Raribia.
SeiZleba imitom, rom warumatebuli eqsperimentebis `saukeTeso~ poligonia: izabela (cnobili
adesad), dafna, tungo da frangula msxali, sofel meriis samxedro qalaqi, SekveTilis laboratoriebi da aTasi wamowyebuli
da veraRsrulebi saqme.
amis gamo gurulebs xSirad abraleben, rom naCqarevi gadawyvetilebis da moqmedebis xalxia, siaxleebs gadamatebulad amyoli... da
isini marTlebi arian.
gurulebi xSirad wuwuneben, rom
amxela niWis patroni xalxia da
gangebas Surs maTi - arasodes umarTlebT da isinic marTlebi arian.
gurulebs uyvarT Sroma - erTi
oTxmacdaaTs gadacilebuli glexi, Cems Tvalwin sasikvdilo sarecelze, sruliad ugonod iqnevda
xels - TiTqos Toxnida.
magram guria arnaxulad Raribia. guriis mTa da bari gansxvavdeba, me maT suniT vcnob, radgan
orivegan micxovria. CemTvis mTas
anwlis, SuacecxliT gabolili kedlebis da Txis kurklis suni
aqvs, bars - odnav mompali mandarinis, erTnaxadi arayis da skolis
merxis.
guriaSi aris nisliani baxmaroc da magnitur qviSiani urekic,
vaziani baxvic da citrusiani Sroma (zustad aseT frazebs waawydebiT oTxmociani wlebis `saimijo
albomebSi~, vTqvaT msgavsi saxeliT - `mwvane oqros qveyana~).
anu guria mdidaricaa.
ra amis pasuxia da miuxedavad
krimanWulisa, guriaSi tirili ufro uyvarT, anu datireba. xolo
dakrZalvis ritualSi nadvilad
aris karnavalurobis mimzidveli
siWarbe. xSirad vxlebivar Wiri-
mobilurma dareka...
- gamarjoba nanuli, otia var. - Semomesma kargad nacnobi, monatrebuli xma. - ui, batono otia, rogor brZandebiT!.. - wamoviZaxe gaxarebulma, paralelurad gulSi gamalebiT daviwye sabodiSo sityvebis SerCeva, rom Tavi memarTlebina, Tu ratom ver movaxerxe amdenxans misi monaxuleba.
- rafra viqnebi amgenis xelSi! - Taviseburad Semomitia, - aRar
minda amito zeiT darCena da qe mivdivar iqane, ra qvian, qveiT...
- ras brZanebT, batono otia?! asi weli numc...
xistad gamawyvetina:
- mara, iqane ro varesi problemebia!
- ra problemebi?.. - davibeni.
- a, elaparike axla amas! - Semomitia mwyralad da...
uceb, ulamazesi baniT dasWeqa:
- gizo var, kakauriZe!
... saxtad darCenili, kaixans davcqerodi Cems mobilurs.
gizo yveba: quTaisSi rom CamovediT, gudar kokelaZem „metroSi“
dagvpatiJa me da gizo Releyva.
gagvikvirda, quTaisSi „metro“ sad
aris-Tqo. wamodiT CemTano da wagviyvana sardafSi, sadac „boWkebze“
mJave, mSrali xorci, mwvanili da
lavaSi ido da pirdapir boTliT
iyo daleva.
- esaa, gudaria, „metro“?
- esaa „metro“, aba Tbilisis
„metroa“ „metro?“
Tbilisis „metroSi“ rom Caxval,
aT wuTSi amoxval zemoT da quTaisis „metroSi“ rom Caxval, SuaRamemde ver amoxval. aba, gagvimarjos! - ase daiwyo Cveni quTaisuri naTloba „metroSi“.
es TiTqmis 40 wlis win iyo,
roca reJisorma iuri kakuliam
Teatraluri institutis meoTxe
kursis meore semestridan quTaisSi wamoiyvana gizoc da misi jgufic. im dauviwyar „quTaisur naTlobas“ ki ukvalod ar Cauvlia:
xoneli biWi „TxemiT terfamde“
quTaiseli gaxda da iseT konservatiul qarTul qalaqSi, romlis
rCeuli mkvidrnic gamudmebiT amayoben TavianTi ZirZveli warmomavlobiT, sul iolad daimkvidra „koloritis“ statusi. axla, roca
pirdapiri satelevizio CarTvebia,
an quTaisTan dakavSirebuli siuJetebi keTdeba, imereTis dedaqalaqis sazogadoebis saxeliT xSirad
swored gizo gamohyavT. is kidev
ra saRamoebia, an ra sufrebi, romelTac gizo kakauriZis frTiani gamonaTqvamebi da iumori ar amSvenebs!
bazrobebze Tu transportSi, maRaziebsa Tu quCebSi - sad ar ismis gizo kakauriZis da misi borblebze Semdgari Teatris - „mxiaruli matareblis“ Canawerebi. adamianebs Tan mohyvebaT koncertebsa
da saRamoebze miRebuli STabeWdilebebic da cdiloben, gizos xmiT
gaimeoron:
- bututia, adeqi, biWo, Sedi venaxSi da dabare.
- ara, deda, gamige kargad, isedac
tanjul Cems miwas me Wrilobas
ver mivayeneb.
an kidev:
- biWikia, rois deiwyeba kai
cxovreba?
- daagviandeba 10-15 weli.
- TxuTmeti wlis mere, Se Cema-
sufals erTi soflidan meoreSi
da minaxavs qalebis saocari metamorfoza - saweblis receptidan
momentalurad moTqma-vaebaze gadasvla. yvelaze saocari is aris, rom
orive mdgomareoba (sawebeli da
vai-viSi) CemTvis arnaxulad bunebrivia. swored es aris gurulobis paradoqsi.
gurulebi gulwrfelebi arian
maSin, roca TavganwirviT gaZaleben Rvinos da pur-marils, lamis
danas gabjenen yelze, rom rac unda
geCqarebodes, qeifi ganagrZo da
maSinac, roca ukve wasul stumars
zedmeti Wama-smisa da nametani gvianamde darCenis gamo lanZRaven. (adgilis, drois da moqmedebis erTianoba daculia).
gulwrfelebi arian roca `qveynis damaqcevar SevardnaZes~ wyevlian da roca misi `guruli warmoSobiT~ amayoben.
da ase Semdeg.
* * *
`rafer xar? rois Camoi?
rois mixval?~ es kiTxvebi erT
mTlianobad, sxapasxupiT daismis
naTaZes“, „jemal baRaSvils“, „anzor
xerxaZes“... Cveni sazogadoebis SedarebiT iqneb uCino, magram saintereso uamrav saxes. gardasaxvac
amas hqvia!
yvelaze popularuli, WeSmaritad mxatvrul donemde ganzogadebuli ki - mainc otia ioseliania.
ara aqvs mniSvneloba, scenaze mdgom
gizos svanuri qudi exureba da
xelSi yalioni eWireba, Tu ubralod Seicvlis sametyvelo Jestmimikas, - es xma, sasaubro toni da
TviT teqstis Sinaarsi namdvil
otias warmosaxavs, Cvens cocxal
klasikoss! otias Tema ki imdenad
momgebiania scenaze, rom am bolo
dros sxvebmac „gadaaqseroqses“ gi-
iRebs): „egi, qe gevigeT, sa unda davtovoT, mara Cven sa unda wevideT,
egia sakiTxavi.“ xoda, amisTana raRacebs eZebs „Cemi otia“. iumoris
Tema da raime sxartulis moyola
aris mTavarze Cqara gasvla. ar
unda moabezro msmenels Tavi, droulad unda miawodo is, ramac unda
gaacinos, gaamxiarulos. me vici
moyolis xerxi, Torem, rogorc
vyvebi, ise rom vwerde, maSin raRa
miWirs, mwerali viqnebodi! samagierod, msmenelamde ambis mitana kargad SemiZlia.
- TviTon batoni otias Sefaseba rogoria?
- Cemi dividi-diski gamova male
(dizainamdea misuli saqme), mas hqvia
da maTi iribi datvirTva dRemde
ar minda amovicno.
guriaSi keTili xalxi cxovrobs. gurulebs (albaT rogorc
yvela qarTvels) zRva ar uyvarT,
anu arasdros uyureben mas, rogorc
sxva sazRvao qveynis Svilebi. raRac gaucnobierebeli SiSi aSorebT
masTan. cxenosani guruli (gavixsenoT amerikuli odisea) ratomRac
ufro bunebrivi sityvaTSeTanxmebaa,
vidre naosani guruli. zafxulobiT, napirs sul raRac samiod kilometriT daSorebuli soflidan
iseTive mowiwebiT midian sabanod,
rogorc vTqvaT kaxeTidan Camosuli stumrebi, fraza `zRvaze mividivar~ am ori kuTxis mcxovrebisTvis zustad erTnairi mniSvnelobis matarebelia.
kargad maxsovs sabWoTa dros
egzom popularuli dizelis avzebi
(gnebavT `saliarkis baki~), romelic
TiTqmis yvela ezoSi idga, rogor
dananebiT daWres da gadaakeTes
e.w. Turqul Rumelad - megona vinme axloblis sicocxles emSvidobebodnen.
aseve didi simZimili daWirda
nayanarze (romelic odesRac naCaiari iyo), Txilis gaSenebas (kideebze kivis arc Tu warmatebuli
dargvis Semdeg).
* * *
guriaSi RmerTi Taviseburad
swamT, pirjvars ise swrafad iweren,
mamazecieri verafriT SeamCnevs.
gurulebis saubridan or sityvas Tu mokrav (wakrav, gamokrav)
yurs, kmayofili unda darCe.
sofel lixaurSi, Zvel klubSi
saqarTveloSi erT-erTi pirveli
diskoTeka gamarTes.
bevr guruls sawer magidaze
amerikis droSa aqvs gadafenili.
sofel natanebSi, rkinigzis sadguris moedanze stalinis STambeWdavi Zegli dgas.
gurulebs Wyinti yvelis Wama
uyvarT.
Tvalis CapaWunebac.
guria `sicocxlis samosaxloa~,
rac, ra Tqma unda, niSnavs: `guriaSi ra gindoda, Tu sikvdili ar
gindoda~.
rogati otia“ melaparakeboda telefonSi.
- sxvebisTvisac gamikeTebia msgavsi sxva dros. erTxel davureke
gogi qavTaraZes qafianiZis xmiT.
pirvel aprils arian eseni dabadebuli da (gizo axla qafianiZis
xmiT ganagrZobs Txrobas): „gilocav, Cemo sayvarelo kaco, Cemo jigaro kaco!“ - kai, biWo, jer ar mosula pirveli aprilio, - maCerebs
gogi. „mere me mivdivar gadaRebaze da amitom girekav adre, Sen Semogevlos Cemi Tavi!“ - sad xar,
svam kidev? - kiTxulobs gogi, „zura“ ganagrZobs: „axla me imnair
kacs dagalaparakeb, romelic iqneba SenTvis sasiyvarulo, sasixarulo da gasagiJebeli. midi, gogi,
mousmine!“ (da gizom xma saswrafod
Seicvala): „gamarjoba, giorgieviC,
abrami var, zonenaSvili, aSdodidan.
xo xar kargad, a?“ gakeTda didi
pauza da... ox, gizoia kakauriZe,
Sen mo... abramma dagRupa axla, magaze ro gadadi, Torem marTla qafianiZe megoneo.
* * *
axlaxan ganmeorebiT gamoica gizo kakauriZis „iumoruli eskizebi“. am wignSi misi memuaruli
Canawerebi da lirikuli leqsebicaa Sesuli. mkiTxvels SesaZlebloba eZleva, ufro Rrmad Caixedos cnobili iumoristis, respublikis damsaxurebuli artistis
cxovrebaSi da aRmoaCinos, rom „iumoris afTiaqars“ Rimilisa da
maxvilsityvaobis iqiT - sevda da
tkivilic Tavsayrelad aqvs, es ki
qveyanas, sazogadoebas, dRevandel
sazogadoebriv-politikur satkivars ukavSirdeba.
- gizo, ra giTxra am wignze
batonma otiam?
- otias Cemi wigni rom vaCuqe,
Tqva: imdeni mbaZa, imdeni, ro wignis
gamoSveba douwyiao. mere raRacebi waikiTxa da, ras getyvi, icio?
- Sen axla ravarc mikrofonTan
tatyanob, xo, e Wkua ki gixmaria
•· kukuriam imisTana Rvino miitana gasvenebaSi, naskebi ouwva
xalxs tuflebSi.
•· biWikias colma samSobiaroSi sami dRis ganmavlobaSi 300
lari waarTva. bolos biWikiam asZaxa: cuca, Sen maqane sekas xvar TamaSob!
•· bokokias ise Cqara miarbeninebdnen safiCxiis sasaflaoze (qelexSi eCqarebodaT), bokokia wamoxta da kubos ruCqebs CaeWida: ras
SobiT, Tqve SobelZaRlebo, ar gadamagdoTo!
•· (otias repertuaridan) xonis televizia acxadebs titrebSi:
gubiswyalze mcxovreb indiko xvadagians daekarga Zroxa, saxelad
faCito. mpovneli dajildovdeba
xuTi wvela yveliT.
•· Cinelebi imdoni arien, imdoni, asi milioni dedamiwidan gadacvenila.
•· gasvenebaSi moxuci kaci Rvinos asxamda, parkisonis daavadeba
qonda da xan Wiqa gatexa, xan Rvino
daaqcia da lobioSi Caasxa. biWikiam uTxra: momeci, babua, ma grafinka
ager! Rvinos me davasxam da Sen
salaTas marili moayareo.
•· quTaisSi iseTi viwro padiezdebia, micvalebuli podruSkiT
Camogvyavs.
•· biWikias sidedris gasvenebaSi imdeni xalxi movida, mkvdris
damateba daWirdaT.
quTaisis `metroSi~ Casuli kaci
nia, bibliidan sarCevi iwyeba.
* * *
gizo kakauriZem cnobili adamianebis araerTi parodia Seqmna scenaze. improvizaciiT Tu winaswar
moxazuli StrixebiT, mas uproblemod SeuZlia Tavisi personaJis
araTu xasiaTis Cveneba, aramed xmisa da diqciis uwvrilmanesi
niuansebis warmoCenac ki. amas zed
emateba msaxiobis mier kargad mignebuli mxiaruli Temac ... da axarxarebuli msmeneli gancvifrebiT misCerebia gizo kakauriZis habitusSi
Casaxlebul: „akaki vasaZes“, „sergo
zaqariaZes“, „akaki xoravas“, „erosi
manjgalaZes“, „irakli abaSiZes“,
„gogi gegeWkors“, „zurab qafianiZes“, „valerian mizandars“, „nodar
zos gmiri, Tavadac scades parodiis
gakeTeba. magaliTad, mayurebeli icnobs guram jaSis, merab gegeWkoris,
axalgazrda parodistebis namuSevrebs, Tumca, saerTo SefasebiT, verc
erTi miuaxlovda gizo kakauriZis
saavtoro namuSevars.
sainteresoa, sakuTar personaJze
ras ambobs TviT msaxiobi:
- „otias“ aqvs sxvadasxva feri,
romelsac unda miagno. magaliTad,
Tu gulaCvilebulia, „otia“ miiRebs aseT saxes (gizo gamometyvelebas swrafad icvlis da mwerlis
damaxasiaTebel replikebs warmoTqvams). axla Sexede, gasvenebaSi ras
gveubneba (gizo micvalebulis damarxvis mere saqelexod gamzadebul
xalxTan mdgomi otias pozas mi-
„iumori - Cemi afTiaqi“. hoda, aq
aris aseTi epizodi: me scenaze
otias imitacias vukeTeb, TviTon
ki zis da mismens.
operatori xan otias „iWers“,
xan - me. otias gamometyvelebaze,
mis replikebze xvdebi, rogor afasebs igi scenaze mdgom sakuTar
„oreuls“. am dros mayurebeli
icinis, rom ityvian, bJirdeba - Tan
scenidan miRebuli STabeWdilebiT,
Tan otiaa iq... otia inteleqtualuri kacia, uaRresad Wkviani. man
icis, rom Cems namuSevarSi Cadebulia misdami ganuzomeli siyvaruli,
siTbo, adamianuri damokidebuleba.
- vaRiareb, Zalian kargad gamogdis misi imitacia. Tavad rom ar
geTqva, verc ki SevamCnie, rom „su-
da ise gaq gadmotanili, Tvara, Sen
ro mwerloba degewyo, degefseboda
Tvalebi im wuTSio.
amasobaSi ki erT ubralo rveulSi axal-axali Strixebi emateba gizos scenaze gamosatan iumors:
* * *
•· axalgazrdobaSi meubnebodnen:
gizo, ra kai biWi xaro, axla meubnebian: ra kai kostumi gacviao.
•· biWikias Zma imnairi maxinjia,
tuflebi ar uxdeba. TviTon biWikia imnairi gamxdaria, imnairi erTi tyvilze daficeba da deibrideba.
•· kukuria beraZes coli beriZe yavs da merikia yoveldRe gaiZaxis: me Cems kukuris erTi asos
gulisTvis gavyevio.
giorgi kekeliZe
karga xania, besiaureli xuWuWa biWi quTaisis sazogadoebis popularul saxed iqca.
karga xania, Caswvda uqarTulesi qalaqis iumors da sevdas,
mis Tvalwin wavidnen imqveynad
didi quTaisuri iumoris, kaikacobisa da siyvarulis grandebi, amitomacaa, leqsebsa da
CanawerebSi ise rom enatreba:
„bayuCias roxroxi da peyo
biWis Cacineba, markoziCis tkacani da restoranSi Cacileba,
gudaria kokelaZis imereTSi
CaZireba... aryisferi alioni,
xelTaxali aRtkineba, muxis
Crdili, CamWvritesTan, xarabaZis akivleba... lomkacebis didi madli, mere Zlier moTeneba, gazafxulze meobasTan mowameTis mofereba... xuxas gafarfaSeba da daTkas xanjlis
Tavyirebi, biZinas da biZiniCis
Casaweri Sayirebi...“
rogorc oTar mamforiasadmi miZRvnil am leqsSi wers,
„Cvenma ilom wasulebi erT
fotoze moaqcia.“
gizo kakauriZis iumoristuli palitris yvela feri
mis usayvarles qalaqs ekuTvnis. „quTaisis metroSi“ Casuli, dRemde ver amosula
iqidan.
P.S. gizos Tavs gadaxdenili
ambavi: TbilisSi inspeqtorma gaaCera da ar uSvebs. am dros modis
meore da pirvels eubneba: gouSvi,
bijo, egi, ver icani? - koloritad muSaobs quTaisSi.
nanuli cxvediani
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
9
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
kacebi, romlebic, megona, qveyanas
gadaatrialebdnen da Cemi salocavebi iyvnen (da arian), patara bavSvebiviT iwyebdnen tirils. sul mikvirda, ra atirebT amxela kacebsmeTqi.
mere mivaqcie yuradReba, rom erTsa da imave simReraze tirodnen...
cota rom wamovizarde da teqsts
mivaqcie yuradReba, mec Camomvarda
Tvalze cremli.
gavuge mamaCemis megobrebs.
oriode wlis win, agvistoSi, rusis TviTmfrinavebi rom dafrinavdnen Tbilisis caze, erT-erTma
didmoxelem jer Tavisi axloblebi rom daabinava saimedod da mere dagvmoZRvra, - Sinidan dana-Cangali
gamoitaneT da imiT dauxvdiT mterso, mivxvdi, Cveni erTaderTi mxsneli mamazecieri Tu iqneboda... Semzaravi ambebi modioda samaCablodan, amaT ki taS-fanduri gamarTes - gavimarjveT da unda vizeimoTo...
es im qveyanaSi, sadac svanuri zari mravali saukunis win Seiqmna.
ai, swored maSin gamaxsenda erTi simRera, `balada jariskacis dedaze~, romelic qarTuli saestrado simReris klasikosma giorgi cabaZem dedamiss, olia nacvalaZes miuZRvna. yurmili aviRe da batoni
gogis vaJiSvils, kaxa cabaZes davureke. axla am simReris droa-meTqi. albaT, bevrma ar icis, ra imaleba
am mSvenieri sevdiani melodiis ukan.
kaxa cabaZis moyolili saintereso ambebi, vfiqrobT, am kiTxvebs amomwurav pasuxs gascems.
mamuka nacvalaZe
balada jariskacis dedaze
Cemi sevdiani bebo
araCveulebrivi bebia myavda olia nacvalaZe, baqos qarTuli
gimnazia hqonda damTavrebuli. babuaCemi da bebiaCemi silamaziT TbilisSi cnobili wyvili iyo, magram
cxovrebis varamma Tavisi kvali
daatyo bebos, mzera naRvliTa da
sevdiT aevso... 75 wlisa gardaicvala.
me da bebos didxans erT oTaxSi
gveZina. Zilis win jer zRaprebs
miyveboda, mere, roca wamovizarde,
namdvil ambebze gadavida. Tu raime vici mamaCemis axalgazrdobaze,
babuaCemze, sul mis mier moyolili
Zilispiruli ambebidan aris.
amas winaT Zvel fotoebs rom
vaTvalierebdi, bebiaCemis erTi suraTi SemrCa xelT. am suraTze ormocdaaTisac ar unda yofiliyo, arada, iseTi dardiania... ubeduri qali
iyo bebiaCemi. oTxi Svilidan mxolod mamaCemi SerCa. qmari gadasaxlebaSi daeRupa, Semdeg qaliSvili
- 21 wlis qeTo, mere ori Svili irakli da griSa gaiwvies omSi,
saidanac aRar dabrunebulan. darCa
erTaderTi vaJi, romelic 13 wlis
asakSi tramvais qveS Cavarda da
fexi daiziana.
samkuTxa baraTi
jer SuaTana Zmis, griSas daRupvis cnoba mosula omidan. erT
dReSi gaTeTrebula bebiaCemi. mdu-
mared yofila didxans. meore Zmis,
iraklis daRupvis ambavi mamaCems
daumalavs dedisTvis. es iyo erTaderTi tyuili, rac mamaCems uTqvams
Tavis sicocxleSi. erT dros ubednieresi ojaxidan darCenil erTaderT vaJs aRar undoda, kvlav Tavzardacemuli enaxa deda.
sul maxsovs, rogor eloda bebiaCemi Zia iraklis dabrunebas, nebismier zarze gansakuTrebuli reaqcia hqonda bebos - Svils eloda,
eloda yovel wuTs, yovel wams...
erTxans aiCema, - ama da am dRes
movao da amis mere loginsac uSlida yoveldRe. ra Tqma unda, Cvenc
Zalian ganvicdidiT, magram ar gvindoda, gamJRavnebuliyo simarTle,
ar gvindoda, scodnoda bebos iraklis daRupvis ambavi.
simReriT
naTqvami simarTle
grZnobda mamaCemis megobari moris focxiSvili, rogor ganicdida gogi da simarTlis Tqmis Taviseburi gza airCia, am ambavs leqsi
miuZRvna - `balada jariskacis dedaze~, romliTac SesaniSnavi simRera Seiqmna. 70-ian wlebSi am simReras jilda daTuaSvili asrulebda. es iyo ori Semoqmedis urTierTobis brwyinvale nimuSi.
guli mwydeba, rom dRes ar JRers
es simRera. samwuxarod, dResac
aqtualuria Sinmousvleli jaris-
kacis Tema. imxela tkivilia am
simReraSi Cadebuli, bebiaCemma mTeli cxovreba rom atara.
`deda gareT gamova da
Cumad mosTqvams:
`Cemi Svili aRar sCans...~
arc arasdros gamoCndeba
Seni Svili, deda,
jariskaci jariskacad darCa...
sadRac ucxo miwa-wyalze
ganisvenebs albaT,
Seni davarcxnili Tmebi
auwewa qarma,
Seni dakemsili qudi
gaucrica tyviam,
Sens Svils axla usaxelo
jariskaci hqvia...
Sin Sebrundi, gvian aris,
xedav, dedi?
Seni Svili aRar Cans,
arc arasdros dabrundeba
Seni Svili, deda,
jariskaci jariskacad darCa~.
ratom ar moswonda
gogi cabaZis simRera
cuca beRelaZes
bebiaCemi sicocxlis bolomde
ver gaerkva, ra profesiisa iyo
gogi. mamaCems hqonda periodebi,
roca ar muSaobda, ijda Sin da
werda musikas. bebiaCemi amas muSaobad ar Tvlida. sul sinanuliT
ambobda, - CemTvis rom daejerebina,
axla eqimi iqneboda da saqmec eqnebodao.
mamaCems rom tramvaim fexi gadauWra, ukiTxavT, ra mogitanoT,
oRond inatre da yvelafers SegisrulebTo, - pianinoo. yvelas gahkvirvebia, bebiaCems - ara. ise mReroda da ustvenda, arsad rom ar
mqonda gagonilio, - ixsenebda mogvianebiT. babuaCemi gabo cabaZe profesionali musikosi ar iyo, magram
ukravda gitaraze, werda leqsebs,
sakuTari simRerebic hqonia.
Cvens mezoblad, gogolis quCaze, cxovrobda erTi mxcovani qalbatoni cuca beRelaZe, romelsac
xSirad uTqvams, - gogim ra icis
simRera, gabo rom gitaras aiRebda,
simRera ai, is iyoo...
`gafu, gafu~, anu
faetonis qarxnis
madlieri muSebi
babuaCemi Zalian gonieri kaci
iyo. cnobili biznesmeni gaxldaT.
sxvadasxva qalaqSi hqonda Rvinis
da faetonis qarxnebi. buxaraSi
uwevda xSirad siaruli. bebiaCemi ixsenebda, - rom Camodioda, jer
mezoblebs Camouvlida, aba, ra giWirT, riT dagexmaroTo. fulsa da
bewveuls Camoarigebda da Sin mere
Semovidodao.
gabo oci wlis gardacvlili
mainc iqneboda, taSkentSi rom Cavida `rero~ gastrolebze. ansambls
gogic axlda. guguli mgelaZis
filmSi, `fesvebi~, rom xvdebian levan abaSiZis gmirs, ai, ise Sexvedrian mamaCems taSkentSi. gogi ver
warmoidgenda, Tu vinmes exsomeboda oci wlis win gardacvlili
mamamisi. roca `reros~ afiSaze
waukiTxavT buxarelebs gogis gvari, gadareulan sixaruliT.
darazmulan da daxvedrian saqarTvelodan Casul ansambls. mamaCemisken wamosulan, ucniaT ieriT, `gafu, gafuo~, - uZaxiaT babuaCemis saxeli... exvevian, eferebian, Tan
cremlebs ver ikaveben, mere moTqmiT
atirebula yvela... babuaCemis faetonis qarxnis muSebi ar moscilebian mamaCems ansambl `reros~
uzbekeTSi yofnis ganmavlobaSi.
roca RmerTebi tirian
mamaCems erTi simRera aqvs dedaze
dawerili levan Wubabrias araCveulebriv leqsze. aseTi sityvebia
iq: `ormoc maiss moveswar da Sen
ki isev ambob, ar gacivdes bavSvi~.
am simReris mosmenisas mamaCemis
megobrebi, Zlieri pirovnebebi, vaJ-
P.S. papaCemis sawer magidasTan
ramdenime foto SemorCa Cems mexsierebas. pataraobisas xSirad mimeorebdnen maT saxelebs - es iraklia,
es griSa, es ki qeToo... mere am
galereas papidaCem olias suraTic
Seemata. im qalis suraTi, saocari siTbo rom maxsovs dRemde, maxsovs, misi yoveli stumroba Cemi
mSoblebisTvis dResaswauli iyo.
maxsovs, rogor Seiketeboda
oTaxSi papaCemi da rogor esiyvaruleboda gacrecil siluetebs,
rogor iRebda magidis ujridan
iraklisa da griSas frontidan
gamogzavnil samkuTxa baraTebs...
ramdenjerme cremlic SevniSne, Cumad tiroda xolme, ratomRac maridebda cremlian Tvals... maSin megona, gulCvili iyo... sityviT ras
gavubedavdi, gunebaSi ki araerTxel
misayveduria misTvis... mere me gadamedo misi gulCviloba... axla mec
papaCemiviT vtiri...
kidev is maxsovs, sikvdilis win
ukanaskneli Txovna rom gaumxila
papidaCemma gogi biZias - iraklis
gaSlili logini daaxvedreTo...
dasturi rom miiRo, mSvidad gaecala saaqaos.
ormoci dRe didi kompozitoris
meuRle Tamar maWavariani pedanturad asrulebda dedamTilis anderZs. ormoci dRis ganmavlobaSi
olia nacvalaZis oTaxSi ar alagebula is logini, jariskacis dedas
sakuTari SvilisTvis rom gaeSala.
`egia bujo romani? egia poema!~ anu
rezo gabriaZis marionetuli panTeizmi
dedaCemi quTaiselia, biZaCemi ki
dResac quTaisSi cxovrobs da amitom xSirad gviwevda am qalaqSi
Casvla. CavsxdebodiT mamaCemis wiTel `nol dva~-Si da gavuyvebodiT
xolme dazepirebul gzas. quTaiss
bolo wlebSic vestumre ramdenimejer, magram yvelaze kargad mainc
is 20 wlis winandeli quTaisi
damamaxsovrda. maSin 7-8 wlisa
viyavi da iq Casuli, ZiriTad dros
biZaCemis samuSao oTaxSi vatarebdi,
ujrebis amotrialebiTa da damtverili wignebis qeqviT viyavi dakavebuli. SualedebSi qalaqSi gavdiodiT xolme da dResac, SeiZleba
iTqvas, maSindeli TvaliT danaxuli quTaisi ufro ukeT maxsovs,
vidre ramdenime wlis winandeli.
imdroindeli mogonebebi dRemde
gauxunaria CemTvis da amis erTerTi umTavresi mizezi, erTi ucnauri kacic iyo, romelic Tbilisis
quCaze cxovrobda. es kaci biZaCemis simamri (anu, bicolaCemis mama)
gaxldaT, valiko mizandari. valiko moqandake iyo, rodenis moswavlis, iakob nikolaZis moswavle.
maSin mec qandakebaze davdiodi
(ufro sworad Zerwvaze), gadavadnobdi xolme ferad-ferad plastelins, davamagrebdi ficarze `karkass~ da viwyebdi `tintylaobas~,
xan ras vZerwavdi, xan ras. pirveli gakveTilebi valikom Camitara
da Cemgan rom moqandake gamosuliyo,
vityodi, rodenis moswavlis moswavlis moswavle var-meTqi, magram ver
vivarge, gatyda Cemi saWreTeli.
erTxel, didi xnis win, maxsovs,
bicolaCems vkiTxe, `miminoSi~ rom
valiko mizandaria, valiko babuasTan ra saerTo aqvs meTqi da swored maSin gavarkvie, rom rezo gabriaZe valikos moswavle yofila,
xatvac misgan uswavlia da a. S.
mogvianebiT, aguli erisTavSic amovicani valikos saxe - filmSi,
romelic aseve rezo gabriaZis scenaris mixedviT iyo gadaRebuli.
roca yvelaferi es gavarkvie, valiko mizandari cocxali aRar iyo,
samagierod misgan gagonili ambebi SemorCa mexsierebas. Tumca bundovnad, magram mainc dRemde maxsovs
mis mier moTxrobili viRac tyveebis istoria, moyinuli TiTebisa
da gaqcevis ambebi da bevri sxva.
rezo gabriaZis am uCvelo wignis kiTxvisasac araerTxel gamaxsenda valiko mizandari da is ucnauri Serwyma quTaisurisa da raRac
ucxosi, evropulis, romelic ase
axasiaTebda valikos da gabriaZis
`quTaissac~ gamsWvalavs.
am wigns ori mTavari gmiri
hyavs, germaneli tyve oto Sulci
(anu quTaisurad otoia) da patara biWi varlami.
wignSi moTxrobili ambavi varlams `bavSvobis sibereSi~ gadaxdenia, aTi wlis rom iyo maSin. varlams deda mevioline hyolia (agreTve mkeravi da germanulis maswavlebeli), mamis Sesaxeb ki mxolod
fostis nomeri viciT 12/89423/
6793. es ramdenime niSania misi
gvaric, saxelic da mokle biografiac.
varlami xSirad avadmyofobda
- TavdaviwyebiT, wignebiTa da fantaziebiT. roca avad xdeboda, yoveli SemTxvevisTvis, sxvadasxva TermometriT usinjavdnen sicxes, Tumca
yvela erTi da imaves, 38 da 5-s
aCvenebda, Tiko RviniaSvilis Ter-
mometric da Tamara kiknaZisac.
varlamis Sesaxeb bevr sxva ramesac vigebT, magram mTavari movlenebi pirveli maisis paradTanaa dakavSirebuli. simaRlis tradiciuli, winasaaRlumo gazomvisas varlams fexsacmelSi gazeTebidan gamoWril or-sam santimetrian quslebs upovnian da aRmoCndeba, rom
`savaldebulo~ 130-is nacvlad igi
127 santimetris simaRlisaa. amitom mas paradze ar dauSveben, Tanac ymawvils isic uRrRnis guls,
rom Zmebma tikaraZeebma, sli puiam
da fezuiam, samakatka waarTves da
swored am dros iWreba mis cxovrebaSi oto Sulci (romelic aqamde
kinaRam Seewira varlamis babuisTvis CeCmis reorganizebis gmirul
saqmes). igi patara biWs gamoeqomageba da quTaisis angelozsac ar
daindobs ori santimetrisa da
sami padSibnikis gulisTvis. saqmeSi erevian invalidebic, romelTa
protestsac (`me Tu metric aRar
davrCi, paradze aRar gamesvleba!?~)
paradis CaSla, dakiTxva da aTasi
sxva ubedureba mohyveba, bolos ki
yvelafer amas didi beladis, stalinis gamoCena agvirgvinebs, romelic wyaltuboSia Camosuli dasasveneblad... da es mxolod nawilia
im xalisiani sevdiT aRsavse gan-
Zisa, romelic am romanSi yovel
nabijze poetur margalitebadaa
mimofantuli.
* * *
`quTaisi qalaqia~-s wakiTxvis
Semdeg romelime enamaxvili quTaiseli ityoda: `egia bujo romani? egia poema. amas rafra eZaxi
bujo romans!~ da marTalic iqneboda, imitom rom wigni marTlac
grZeli leqsiviT ikiTxeba da Zalian unda moindomo, rom erTi
amosunTqviT ar waikiTxo. ise, kinosac gavs es ucnauri wigni, karg,
keTil kinos, kerZod da niSandobliv
ki Jak tatis filmebs. pirveli
gverdebidanve gamaxsenda is magiuri
kadrebi tatis `biZaCemidan~, aTi
wuTis ganmavlobaSi ramdenime Zukna-dvarniaSka `sastaulebs~ rom
axdens (samsaxiobo ostatobis TvalsazrisiT, ra Tqma unda) da daxlis qveS damaluli is frangi
murikelac damidga Tvalwin, myidvelis CanTaSi `Casvenebul~ Sebolil
qariylapias rom uyefs gaafTrebiT,
aqaoda ar mikbinos am SeCvenebulmao. aseTi scenebi bevri moiZebneba `quTaisSi~, es wigni savsea amgvari poeturi ucnaurobebiT. buzebidan dawyebuli da qalaqis angeloziT damTavrebuli (mTavari gmirebisa da meorexarisxovani invalidebis gavliT), yvela personaJi
raRac ucxo kanonis mixedviT moqmedebs da swored es ucxo kanonia sakiTxav samoTxes rom gviqmnis
am erTi SexedviT banaluri istoriisgan. am ucxo kanons ki `gabriaZis weris kanoni~ hqvia.
weris rezo gabriaZiseul maneras bevri saxeli SeiZleba moeZebnos, oRond erTi ram ver gamigia, aseTi saxeldebisas rogor unda Seajvaro erTmaneTTan stili
da sikeTe? es orive cneba xom
Zalze mniSvnelovania rezo gabriaZis nawarmoebebisTvis. amitom gavriskav da mis weris maneras TxrobiT gakeTilSobilebas vuwodeb.
adre zog-zogierTi personaJi
TxrobiT sicocxles ixangrZlivebda (magaliTad Sahrazada), aq ki
avtoris Txroba personaJebs akeTilSobilebs, maT Soris iseT monstrebsac, rogoric stalini iyo.
erT-erT bolo scenaSi quTaisis
angelozi stalins exveweba, profesionali mRvdeli brZandebiT, erTi
patara wirva CagvitareTo, xalxic
moinaniebs da Tqvenco. stalins
am dros xilva ewveva: dainaxavs,
viTom eklesiidan gamodis anaforaSi Cacmuli jvriT xelSi, `fexze
kaloSebi acvia. windaSi Catanebuli aqvs Sarvali, zurgze qertli
ayria.~
zemoT SemTxveviT rodi vTqvi,
yvela personaJi erT kanons emorCileba, buzebidan dawyebuli meTqi.
gabriaZesTan yoveli sagani, yoveli
mweri Tu cxoveli erTian qmedebaSi erTveba, aq yvelaferi sinqronulia da yvela Tanabaria am qmedebaSi, radgan mwerals erTi umciresi detali hyofnis am uSno
rwyilebis heroizirebisTvis da
isinic erTad gamoefinebian xolme
saTafliidan banojamde: lomebi, vefxvebi, balanCivaZeebi, gureSiZeebi,
bregvaZeebi, farSavangebi, alaviZis
Txa da a.S.
modiT iasamnebiT, buzebiT, beRurebiTa da sxvadasxva meteorologiuri movlenebiT daviwyoT maTi
daxasiaTeba. magaliTad erTi scena,
varlami quCaSi gamodis, bnela, quCis saaTi 6 da 14 wuTs aCvenebs.
isari ZagZagiT gadaxteba win, 15
wuTi xdeba. buzebi isridan aiSlebian, isari wynardeba, buzebi isars
ubrundebian. zustad erT wuTSi
isari isev gadaxteba, amjerad ukan,
ra Tqma unda buzebic aiSlebian
da ase grZeldeba usasrulod. am
wignSi florisa da faunis bevri
sxva warmomadgenelia. matarebelSi,
magidis qveS Sekvetebuli Txa rqebisTvis adgils eZebs da qvevidan
urtyams magidas, beRurebi xan marcxena TvaliT aTvaliereben adamianebs, xan marjvenaTi. sadRac iqve,
kinoTeatr "`komunis~ ukan, CixSi
dgas iasamnis buCqic. ise, tyvilad,
misafsmelad dgas da morcxvad
xarobs (am buCqidan erTxel, sruliad moulodnelad `ave mariac~ gaismeba). quTaisis miliciis pirveli ganyofilebis ezoSi ki palma
kvdeba ukve meore welia. xandaxan
gaielvebs Zroxisa da velosipedis
nazi silueti, xan ki ZaRlebi Caiqroleben: es sabralo cxovelebi
yvelafers erTnairi xalisiT misdeven, puris drogsac da filxazia memaroJnis lurjzolian TeTr
urikasac.
nawarmoebSi oxradaa mimofantuli sxvadasxva ucnauri nivTi, iseTi,
tom soieri rom siamovnebiT waapwialebda gadasacvlelad: patara
jayva, tarze sadafis firfitiT,
nikelis burTula, mompasies JeStis
kolofi, gilzebidan gakeTebuli
zaJigalkebi, Wadis gadasabrunebeli
niCabi, TiTistarebi, kovzebi, zurgis
mosafxani joxebi da kbilis saCiCqnebi, mineraluri wylis muStukiani Wiqa, sitro-limonaTis iarliyebi, nikelirebuli zambara, velosipedis zari, amerikuli Rili arwiviTa da warweriT, saaTis ciferblati, wiTeli rezina da vin icis
kidev ra.
erT patara sivrceze (anu erT
quCaze da erT abzacSi) i poviT
mesaaTes, samkervalos, saparikmaxeros,
samxatvro studias, Rvinis sardafs,
yel-yuris eqims, sazeinklos, utilis Cabarebis punqts, rentgens, medoles, saakvne da sakubove cexs.
ager, amdeni ram CamovTvale da
rom maxsendeba kidev ramdeni darCa,
Tavbru mesxmis. magram axla bevrs
aRar gavagrZeleb da adamianisa
da sxva, absoluturad araadamianuri movlenebis statusTa monacvleobis kidev ramdenime magaliTs
moviyvan da davasruleb (Tanac isic
minda davsZino, rom am SemTxvevebs
ver darqmev ubralod metaforebs).
magaliTad, varlamis babuis wamosvenebisas, gzaSi, profesionali
motirlebi gamoCndebian. gaikiTxaven micvalebulis saxels, `isTe~,
colis saxelsac daazusteben da
Semdeg rigrigobiT da xmamaRla
dauwyeben gamokiTxvas cas, miwas,
xalxs, mTebs, xeebs da Rrublebs:
`vin dadioda Senze kargi am qveyanaze? rato wadi?! rato migvatove, ar gcxvenia?!~. aseTi marionetuli panTeizmi sxva adgilebSic
xSirad gvxvdeba da saerTodac, rezo gabriaZis mTel Semoqmedebas
es Teatraluri Tu literaturuli warmarToba axasiaTebs. am romanSi adamianebi (kerZod jariskacebi)
qvebiviT awyvia manqanebSi, an akaciis foToliviT TrTian, mcenareebi
ki adamianebiviT xaroben da kvdebian. vaso milicioners sardafidan
ufexo invalidebi amoaqvs da SeSasaviT yris, Sulcs ki swored im
momakvdav palmaze ayudeben. gmirebs
xan aWaris mTebi uRimis, xanac
samegrelos, xan svaneTidan movardnili qaris talRa miaqanebs, xanac
gauTavebeli qari samtrediidan.
wignSi erT-erTi uZlieresi epizodia qarsa da ubedurebaSi nifxav-perangis amara babuas mier `CeCmis dalaSqvris~ scena. warmoidgineT, qari samtrediidan quTaisisken
zniqavs alvis xeebs, welSi mokakuli babua ki am dros stiqions
miapobs da zeviT miiwevs, CeCmisken:
`qari wuoda CeCmis nafotebSi, droSasaviT frialebda geologis plaSis naglejebi, rac CeCmas sidiades matebda. ezos Tavze maRali
Zabvis mavTulebi erTmaneTs edebodnen, naperwklebs yridnen, Sxamiani
mwvane SuqiT anaTebdnen ezos. o,
ra mrisxaned gamoiyureboda dRisiT aseTi ubralo da sawyali
CeCma!~
rogoria? Tqveni ar vici da
piradad me am scenam `mefe liri~
gamaxsena:
`iWeq-iquxe, wvima Rvarne,
cecxli afrqvie!
wvima, grigali, qari, cecxli,
Weqa, quxili
Cemi sisxl-xorcni,
Cemi Svilni rodi arian!~
ho marTla, am quxilze gamaxsenda:
romanSi ganuwyvetliv raRacis xma
ismis da zogs es xerxi SesaZloa
kinematografis maragidan aRebuli
moeCvenos, zogs ki sxva, kontrapunqtuli efeqtis sawindrad. radiodan xan xaragoulis mSromelTa
TxovniT gaSvebuli `sisatura~ ismis, xan `me var simona doliZe~-s
gadmoscemen, xanac pavle xuWua
hyveba volfgang amadeus mocartis
biografias misive reqviemis fonze.
orkestrebic Cndebian - samxedro
da abreSumkombinatis, saidanac mesayvire gamoeyofa da `Sori gzidan
satrfos veli~-s Caabulbulebs
xolme. bavSvebi melodias RiRineben filmidan `jariskacis bedi
amerikaSi~, romelic Cemi dakvirvebiT `My Melancholy Baby~ unda
iyos, bernet-nortonis cnobili (am
simReras filmSi priscila leini mReris) jaz standarti.
yvelafers ver CamoTvli, yvelafers ver gawvdebi. Tanac saqmes
isic arTulebs, rom Zalze Znelia
am nawarmoebis Janris garkveva. Tumca erTi ram Tamamad SeiZleba iTqvas, wignis aura saocrad gadamdebia da pirvelad wakiTxvis Semdeg,
garda gadakiTxvisa, gareT gasvlasa
da qadagebasac mogandomebs.
`ris qadagebas bujo?~, isev ityvis is Cveni enamaxvili quTaiseli da swored es kiTxva iqneba
gonebas rom gagvinaTebs da aRmogvaTqmevinebs:
egi wigni, biZia-babuebo, saxarebasaviTaa, apokrifuli saxarebasaviT
da ku nu gagikvirdebaT magi ambavi~.
malxaz xarbedia
10
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
- mama aleqsandre, mogviyeviT
Tqveni cxovrebis Sesaxeb. rogor
daiwyeT sasuliero moRvaweoba?
- Cemi sasuliero moRvaweoba
daiwyo imiT, rom 1978 wlis aprilidan, roca misi uwmindesoba gaxda
patriarqi, im periodSi daviwye
siaruli sionis eklesiaSi. ramdenime Tvis Semdeg gavxdi patriarqis stiqarosani da vemsaxurebodi
uwmindess sionis sakaTedro taZarSi. aqedan daiwyo Cemi daintereseba sasuliero cxovrebiT. ori
wlis Semdeg, anu 1980 wels Cavabare sasuliero seminariaSi, romelic davamTavre 1982 wels. me da
meufe dimitri erTdroulad viyaviT sasuliero akademiis studentebi. swored im dros misi uwmidesoba gvagzavnida vatikanSi, romis
papis orientalur institutSi.
mogexsenebaT, jer kidev komunistebis dro iyo da moskovidan uari
gviTxres. ase rom, Cemi da meufe
dimitris wasvla veRar moxerxda.
Semdeg me gamagzavnes swavlis gasagrZeleblad leningradSi, meufe dimitri ki moskovis sasuliero akademiaSi. vswavlobdiT 4 wlis ganmavlobaSi. saqarTveloSi dabrunebis Semdeg damniSnes metexis sasulieri seminariaSi pedagogad. Cemi
pedagogiuri moRvaweoba gagrZelda
ori weli. seminariaSi yofnisas,
reqtoris aryofnis dros, periodulad vasrulebdi mis movaleobasac. amis Semdeg, uwmindesis uSualo gadawyvetilebiT, moxda Cemi
amerikaSi wamosvla.
- mamao, gamodis, rom uwmindesis
marto xeldasmuli ki ara, aRzrdilic yofilxarT.
- diax, asea, radgan 20-21 wlis
viyavi, roca uwmindesis stiqarosani gavxdi. misi uwmindesoba saocari adamiani gaxldaT. maSin igi
jer kidev axalgazrda iyo. es
xdeboda 30-32 wlis winaT. yovel
mis sityvas gafacicebiT vusmendiT,
gvindoda, rac SeiZleba didxans
gagrZelebuliyo misi qadagebebi.
es ara marto sasiamovno iyo, aramed
gveamayeboda kidec, rom patriarqs
vemsaxurebodiT. es iyo mniSvnelovani periodi Cems cxovrebaSi, vizrdebodiT da vswavlobdi misgan.
- garda patriarqisa, vin iyo
TqvenTvis misabaZi pirovneba? sasuliero pirebs vgulisxmob.
- komunisturi gavlenis gamo,
80-ian wlebSi arc ise mravlad
iyvnen WeSmariti moZRvrebi, Tumca
uflis wyalobiT, iyvnen iseTebi,
visTvisac SeiZleboda migvebaZa da
visganac bevri gveswavla.
mama gabriel urgebaZes piradad
vicnobdi Zalian axlos, jer kidev
studentobidan. Cemi pedagogiuri
moRvaweobis periodSi igi xSirad
Camodioda mcxeTaSi zafxulobiT.
samwuxarod, maSin jer kidev ver
vaTviTcnobierebdiT mis siZlieres.
Zalian miyvarda masTan saubari, sasiamovno da cocxali laparaki
icoda, xSirad igonebda Tavis axalgazrdobas, masTan verasodes moiwyendi, ar SeiZleboda karg da sasiamovno ganwyobaze ar daeyenebine
masTan saubars. maxsovs, mcxeTis
eklesiis samreklos gverdiT TaRTan, romelic adre gaxsnili iyo,
xolo Semdgom daxures, am TaRs 1
metri eqneboda siRrme Signidan,
mama gabrieli ambobda, rom aq unda
gavikeTo keliao, Zalian viwro kia,
magram me meti rad mindao. samwuxarod, es veRar ganxorcielda...
- amerikaSi rogor da rodis
daiwyo Tqveni moRvaweoba?
- Cemi pedagogiuri moRvaweobis ori wlis Tavze moxda Cemi
amerikaSi wamosvla uwmindesis gadawyvetilebiT. aq swavla gavagrZele wmida vladimiris sasulieri
seminariaSi, sadac erTi weli viswavle. amis Semdeg isev davbrundi
saqarTveloSi, sadac ramdenime Tve
momiwia darCena imis gamo, rom sabuTebi unda gakeTebuliyo moskovSi,
rasac 4-5 Tve daagvianda. am periodSi davqorwindi.
uwmindesma makurTxa jer diakvnad da Semdeg mRvdlad. amis Semdeg
davbrundi isev amerikaSi.
- mamao, rogorc viciT, samecniero xarisxic gaqvT...
- diax, samecniero xarisxi maqvs,
RvTismetyvelebis magistri gaxlavarT.
- mama aleqsandre, Tqven pirvelma CamoayalibeT qarTuli wirvalocvis saqme amerikaSi - wmida
ninos saxelobis qarTuli taZris
arseboba Sua niu-iorkSi, msoflisos megapolisSi. rogor gaCnda
am taZris arsebobis idea da ra
gza gamoiareT mis gansaxorcieleblad?
- idea jer kidev saqarTveloSi
gaCnda, rodesac me da meufe dimitri uwmindesTan viyaviT vaxSamze.
maSin aq bevri qarTveli ar cxovrobda, Zveli Taobis albaT aTiode adamiani iyo mxolod. patriarqma Tqva, vidre isini iq iqnebian,
samlocvelo saxli Camoayalibeo
da unda Cametarebina naTloba,
jvriswera da ase Semdeg. ase rom,
idea Tavad patriarqisaa, ra Tqma
unda, es iyo monaxazi. maSin wmida
vladimiris saxelobis seminariis
reqtori iyo cnobili RvTismetyveli mama ioane maiendorfi, romelmac miTxra, rom manhetenze, meore
sakaTedro taZarSi, aris patara
eklesia da Tu ginda, dagexmarebi,
iq drodadro rom Caataro wirva
qarTvelebisTviso.
es idea, jer kidev studentobisas, damijda WkuaSi, magram maSin
amisTvis saWiro finansebi ar aRmomaCnda. roca seminaria davamTavre,
niu-iorkis mTavari episkoposi iyo
mama petre, warmoSobiT frangi. mas
Zalian kargi damokidebuleba hqonda CemTan. mama petrem SemomTavaza,
rom davrCeniliyavi kidev erTi
es interviu gazeT `erTobis~ dekembris nomerSi daibeWda.
vfiqrobT, igi interesmoklebuli ar iqneba `mamulis~ mravalricxovani mkiTxvelebisaTvis, radgan respodenti wmida ninos saxelobis qarTuli marTlmadidebluri eklesiis winamZRvari, dekanozi mama aleqsandre TandilaSvilia.
pirvelad eklesiaSi siaruli.
- Tqven RmerTTan Suamavloba
ikisreT, adamianebis daxmarebas evedrebiT ufals, mTisa da miwis Serigeba Zalian mZime tvirTi unda
iyos. Znelia es gza, mamao?
- casa da dedamiwas moZRvrebi
nebSi eklesia-monastrebis SeZena.
- yvelam viciT, rom saqarTveloSi Zalian cudi periodi iyo, ris
gamoc Cven sapatriarqos ver vTxovdiT daxmarebas, radgan maT iqeT
sWirdebodaT daxmareba am mxriv.
amitom finansuri daxmareba saqarTveloSi arsebuli rTuli situaciis gamo ver ganxorcieldeboda, Tumca RvTis wyalobiT, aq mainc moxerxda ori didi Senobis
SeZena, rac cota saqme ar aris.
- mamao, Cvens qveyanaSi aRzrdis
aTaswleulebis gamocdilebaa, rac
sarwmunoebas da erovnul tradiciebs ukavSirdeba. adamiani, romelic fizikurad moswydeba Tavis
winapars, sulieri daRupvis safrTxis winaSe dadgeba. rogor fiqrobT, ucxoeTSi myofi qarTvelebi SeZleben erovnulobis da tradiciebis SenarCunebas?
- saerTod qarTvelebs ar gvaqvs
ucxoeTSi cxovrebis gamocdileba. magaliTad, somxebs, rusebs, berZnebs, ebraelebs amis didi gamocdileba gaaCniaT. maT gamomuSavebuli
aqvT ucxoeTSi cxovrebis imuniteti, rac Zalian exmarebaT enis
da erovnulobis SenarCunebaSi. samwuxarod, qarTvelebs es imuniteti
jer ar gagvaCnia. imedia, eklesie-
eklesiis gaxsnamde
dReebiRa gvaSorebs!
weli da daveniSne erT-erT eklesiaSi. me namdvilad aRar mqonda
gegmaSi kidev darCena, saqarTveloSi
vapirebdi dabrunebas da Cemi saqmianobis gagrZelebas.
Semdeg, mqonda saubari uwmindesTan da misi kurTxeviT isev gadawyda, rom davrCeniliyavi. es iyo
1991 weli. im dros saqarTveloSi Camoagdes gamsaxurdias mTavroba,
rasac mohyva Zalian didi areuloba. Semdeg daiwyo omi afxazeTSi. am yvelaferma da kidev iman,
rom Cemi Svilebi jer kidev patarebi iyvnen, gadamawyvetina kidev
davCeniliyavi aq. amis Semdeg daviwye
fiqri qarTuli eklesiis gaxsnaze,
vinaidan mxolod amiT eqneboda
azri da gamarTleba Cems aq yofnas.
1992 wlis seqtembridan daviwye
wirva-locvis Catareba qarTvelebisaTvis meore quCaze sakaTedro taZarSi. es grZeldeboda 11 wlis
ganmavlobaSi. TveSi erTxel an orjer vatarebdi wirvas da erTxel
parakliss. aseTnairad qarTvelebis
garkveul nawils movuyare Tavi
eklesiaSi. maxsovs pirvelad 25
adamiani movida. es kargi maCvenebeli iyo, vinaidan maSin sul 100
qarTvelic ki ar iqneboda aq. iyo
sxva uamravi problemac, xan mgaloblebi ar gvyavda, xan medaviTne
ar iyo, xan mrevlic ver axerxebda mosvlas. xandaxan wirvaze 2-3
adamiani idga xolme. miuxedavad
amisa, wirva-locvis Catareba ar
Semiwyvetia im imediT, rom xval
ukeTesoba iqneboda. amasobaSi me
gadavedi sacxovreblad dasavleT
pensilvaniaSi, sadac vmsaxurobdi
3-4 wlis ganmavlobaSi. mxolod
TveSi erTxel Camovdiodi wirvis
Casatareblad. gzaSi 7-8 saaTi mWirdeboda, iyo sxva uamravi xelisSemSleli sakiTxebic, magram miuxedavad amisa, Cemi saqme udides
siamovnebas maniWebda.
- mamao, ra fazaSia taZris mSenebloba da rodis gaixsneba igi?
- Cven es Senoba ijariT SeviZineT, udidesia Cveni mrevlisa da
keTili adamianebis Rvawli am saqmeSi. es aris sakmaod didi Senoba,
sadac garda eklesiisa, iqneba didi
darbazi sxvadasxva RonisZiebebisaTvis, gveqneba saklaso oTaxebi
sakviaro skolisTvis. SeiZleba skola sxva dReeebSic funqcionirebdes. Senobis sardafSic gvaqvs didi farTobi, sadac movawyobT sxvadasxva Semswavleli wreebisTvis
oTaxebs. es iqneba xatva, xelsaqme
da sxva. momavalSi episkoposic
Cveni xSiri stumari iqneba. ase
rom, es Zalian mniSvnelovani SenaZenia da am etapze vsaWiroebT Tanadgomas, rom male moxdes Cveni
iq gadasvla.
mrevlis Zalian didi madlobeli var. rac SeeZlo, dagvexmara,
cudi droc daemTxva. samsaxurebic
ar aris, magram Cveni dawyebuli
saqme bolomde gvaqvs misayvani, rasac gverds veranairad avuvliT.
Tu es Tanxebi male iqna moZiebuli, SeiZleba 2 kviraSic gadavideT da gaxsnac ar dayovndes. amis
Semdeg qalaqis Semmowmebeli organodan mova inspeqtori, moxdeba Semowmeba da mogvcemen oficialur
sabuTs.
- TqvenTan saubrisas gverds ver
avuvliT Tqvens wvlils amerikaSi moqmedi qarTuli eklesiebis
daarsebis saqmeSi. rogor moxda
pensilvaniaSi qarTuli monastris
SeZena?
- roca meufe dimitri pirvelad CamobrZanda amerikaSi, mas movaxsene, rom pensilvaniaSi iyideboda eklesia 100 aTass dolarad.
mis Semdeg, roca meufe saqarTveloSi dabrunda, acnoba patriarqs. mas
Zalian moswonebia es azri, damloces da momces kurTxeva, rom yvelaferi gagvekeTebina am taZris SesaZenad. magram axla yvelaze mTavari, Tanxa iyo mosaZebni. amisTvis
davukavSirdi laSa darbaiZes, romelic moRvaweobs niu-iorkSi erTerT seriozul kompaniaSi. igi gaxlavT wminda giorgis fondis prezidenti. aucilebad unda aRvniSno,
rom am kaTolikuri eklesiis gayidvis Sesaxeb pirvelad swored misgan Sevityve. man SemomTavaza, er-
imisaTvis, rom es samuSaoebi droulad dasruldes,
gvWirdeba finansuri daxmareba - dawyebuli saqme bolomde unda mivides!
Cveni sakeTebeli Cvenve
unda davasruloT,
ase axlos arasodes vyofilvarT dasaxul miznamde,
ocnebamde!
SegvewieT, es CvenTvis qarTvelebisaTvis aris saWiro da aucilebeli.
movuwodebT yvela qarTul guls,
yvela qarTul sisxls...
yvela qarTul suls...
guli ar gaiyofa, arc suli, suli unda CavudgaT da
guls muxti mivsceT, raTa
qarTulma sisxlma aqamde
moaRwios da sicocxliT
suldgmul iqnas. amin!
Toblivi ZalebiT gveyida es taZari. laSa dampirda, rom arc meti,
arc naklebi 40 aTass dolars
Cadebda am saqmeSi. e.i. 60 aTasi
darCa Sesagrovebeli, Tumca Semdeg
ise moxda, rom gamoCnda sxva eklesiac. Cven wavediT molaparakebaze
da sabolood SevTanxmdiT 65 aTass
dolarze. maT hqondaT sxva SemoTavazebac, iyvnen myidvelebi, visac
am SenobaSi Ramis klubis gaxsna
undodaT, magram gamyidvelebs surdaT, vinc am Senobas SeiZenda, mxolod eklesiisTvis gamoeyenebinaT.
amitom wamovidnen isini Cvens winadadebaze da mogvces Tanxmoba, rom
gadagvexada 65 aTasi dolari. davureke ramdenime pirovnebas da maTi
daxmarebiT darCenili 25 aTasic
Segrovda da taZaric SeviZineT.
swored esaa daviT aRmaSeneblis
saxelobis qarTuli monasteri pensilvaniis StatSi, pokonoSi.
- mamao, kanadaSic iyaviT Casuli... iqaur mrevls xvdebodiT...
- kanadaSi viyavi da Sevxvdi
mrevls. Cven visaubreT, Tu rogor
unda gaexsnaT eklesia, samjer gaxldiT iq Casuli, vixdidi paraklisebs, vkiTxulobdi qadagebebs, magram,
es ar niSnavda imas, rom iq idealuri pirobebi iyo Seqmnili eklesiis gasaxsnelad. kargi is iyo,
rom iyo bevri qarTveli, msurveli imisa, rom hqonodaT taZari.
amis Semdeg iq Camovida moZRvari,
mama pavle, romelic msaxurobs axla da muSaoben qarTuli eklesiis gaxsnaze.
- mamao, ra sirTuleebi axlavs
moZRvris funqcias am qveyanaSi da
aris Tu ara igi gansxvavebuli
Cveni qveynis moZRvris funqciisagan?
- ra Tqma unda, Zalian gansxvavebulia. es sxva qveyanaa, sxva wesebi
da kanonebia. kanonebis codna ki
Zalian mniSvnelovania da kidev
ufro mniSvnelovania misi dacva.
saqarTveloSi moZRvris sazrunavs
eklesiis SeZena ar warmoadgens,
arc mrevlis problemaa. aq ki, mogexsenebaT, rogori cxovrebaa, cdunebac Zalian didia. bevrs gzakvali
aeria, bevri, vinc saqarTveloSi eklesiaSi dadioda da aRmsarebeli
iyo, aq ratomRac moixsna pasuxismgebloba, viTom ucxo qveyanaSi
aRar gvWirdebodes RmerTi da moZRvari. Cveni mrevlis daaxloebiT
70% is xalxia, vinc aq daiwyo
ver SevarigebT. TviTon ufali ieso
qriste arigebs. Cven rasac vakeTebT,
vcdilobT RvTis sityva mivitanoT
adamianebamde. esaa swored Cveni
saqme, adamianebis daxmareba da maTi
RvTis gzaze dayeneba.
wminda mamebi gveubnebian, rom
adamianebTan urTierTobaSi gvmarTebs sifrTxilis gamoCena, raTa
Cveni sityviT mopyrobiT, saubris
toniT ar gavanawyenoT moyvasi. es
xelovnebacaa da di plomatiac.
mrevli xSirad ver axerxebs gamosvlas, mZime da datvirTuli samuSao pirobebis gamo. madloba ufals,
Cveni mrevlis ukmayofilo arasodes vyofilvar. uflis wyalobaa,
rom mrevli myavs, uflis wyalobaa,
rom qarTuli eklesia gvaqvs da
xalxTan urTierTobac, es ki Zalian
mniSvnelovania, gansakuTrebiT aq, amerikaSi. mogexsenebaT, aq aris rusuli eklesiebi da rusi mamaoebi,
romlebic ganicdian mrevlis simcires, miT ufro, rom teritoriuladac da raodenobrivadac rusul eklesiebSi misvla ufro mosaxerxebelia, SeiZleba iTqvas, `jansaRi Sejibricaa~ am mxriv. ramdenadac Tbili da yuradRebiani
iqnebi adamianebis mimarT, meti Sansia, Sens eklesiSi iaron.
- mamao, mogexsenebaT, rom Cven
ufro adre gavqristiandiT, vidre
rusebi. isini 5 saukunis Semdeg
gaqristiandnen, magram rusebma ufro
moaxerxes am qveyanaSi eklesia-monastrebis gaxsna da amoqmedeba.
CvenTan es ar moxerxda, miuxedavad imisa 20 welia qarTveli emigrantebis gamodineba xdeba.
- saqme imaSia, rom rusebs Tu
aviRebT, berZnebs an sxva xalxebs,
maTTan cota sxva situaciaa. rusebi amerikaSi daaxloebiT 100 welze meti xnis win cxovrobdnen.
maT ukve hqondaT Tavisi eklesiebi. amas imperatori nikolozi afinansebda. mTavroba afinansebda. swored am dafinansebis saSualebiT
moxda rusuli eklesia-monastrebis aSeneba da amoqmedeba. revoluciis Semdeg maT axali araferi
auSenebiaT. rac aSenda, sul Zvelma
Taobam gaakeTa. rusebis 3-4 Taoba
aris aq, Cven ki jer pirveli Taoba varT.
- mama aleqsandre, wminda ninos
taZris SeZenaSi sapatriarqom Tu
gagiwiaT raime daxmareba? viciT,
rom maT moaxerxes evropis qvey-
bi swored rom Seuwyobs xels am
imunitetis warmoSobas.
Cven, imedia, didxans ar mogviwevs
aq darCena. RmerTma dagvifaros,
rom es kidev 50 weli gagrZeldes.
magaliTad, italielebidan iSviaTad naxavT, rom italiurad laparakobdnen. es albaT kanonzomiericaa
- raRac drois Semdeg dakargo ena
da erovnuloba, Tumca erovnulobas ufro inarCuneb, magram enas
mainc dakargav. qarTvelebic dadgeba am safrTxis winaSe, Tu didxans
davrCebiT aq. uflis imedi maqvs,
rom es ar moxdeba.
- mama aleqsandre, erT mxares
Tqven da rwmeniT gajerebuli qarTveli emigrantebi, maTi momavali
dgaxarT, meore mxares ki qveyana,
sadac adamianis uzneoba SeiZleba
im donemde davides, ise CaiZiros
WaobSi, rom wamodgoma gauWirdes...
- qristiani yvelgan qristiani
unda iyos. ara aqvs mniSvneloba,
romel qveyanaSi cxovrobs igi. saerTod ki qristianebis cxovreba
gansacdelebiTaa savse. me ar vityodi, rom amerika iseTi qveyanaa,
sadac yvela codvis WaobSi iZireba, Tumca cdunebac didia. am
mxriv sxva qveynebic ar CamorCebian. SeiZleba iTqvas, rom evropa
uswrebs kidec amerikas. arc saqarTveloa gamonaklisi dRes samwuxarod. es ara marto amerikis, aramed
globaluri problemaa. amas sWirdeba gzebis Zieba. qristianma ise
unda icxovros, rom ar aiTqvifos
am WaobSi, man yvelgan unda daicvas qristes mcnebebi da mis gverdze
sxva ras akeTebs, yuradReba ar
unda miaqcios.
- mamao, eklesia bevri saqvelmoqmedo saqmis wamomwyebi da misi
sisruleSi momyvania. amisTvis Semosavlis wyaroa saWiro. Cven amaze ukve visaubreT, magram kidev
xom ar dagvisaxelebT vinme konkretul pirovnebebs, vinc gverdiT dagidgaT?
- ZiriTadad, ra Tanxac Semovida am 7 wlis ganmavlobaSi, es Segrovda Cveni Zvirfasi mrevlisagan. aranairi daxmareba sxva organizaciidan ar yofila. vSiSob, ar
gamomrCes CamoTvlisas, arada minda
movixsenio Cveni emigraciis Rirseuli wevri guram SalutaSvili
da misi meuRle ekaterine. maT 10
aTasi dolari Semogvwires da 30
aTasi sesxad mogvces, Semdeg kidev
dagvimates 7 aTasi dolari. aseve
nikoloz da elisabed fircxalaiSvilebma Semowires 10 aTasi dolari, risTvisac minda didi madloba gadavuxado maT.
mogexsenebaT, Cvens eklesias sxva
Semosavali faqtiurad ar aqvs.
vinaidan aq Cvensas verafers ver
vyidiT da aqedan gamomdinare, rasac
mrevli Semowirulobis kalaTSi
Casdebs, isaa taZris Semosavali.
xarjebi ki, rogorc mogaxseneT, sakmaod didia.
- ras etyodiT emigrantebs, rogor SevinarCunoT simSvide gansacdelSi, romelic mravlad gvaqvs
am qveyanaSi?
- eklesiaSi siaruli namdvilad
aucilebelia, aucilebelia aseve
adamiani CarTuli iyos locvebSi.
vinaidan ise araferi amSvidebs adamians, rogorc locva. garda amisa,
Tu kacs uflis imedi aqvs, es win
gadadgmuli didi nabijia simSvidis SesanarCuneblad, radgan RvTis
gareSe araferi xdeba. Tu gansacdeli Segvxvda, unda gvaxsovdes,
rom esec RvTisganaa gamogzavnili,
Cvens dasasjelad ki ara, aramed
azrze mosayvanad da ufalTan misaaxloveblad. zogi fiqrobs, rom
ai, raRac davaSave da amisTvis
msjis RmerTi. magisi droc mova,
roca warvsdgebiT RvTis winaSe,
manamde ki aTasnair gansacdels
gvigzavnis, rom swor gzaze dagvayenos, dagvifaros, gamogvafxizlos,
vinaidan, roca myudro cxovreba
gvaqvs, araferi aRar gvaxsovs adamianebs. gansacdeli, es aris raRac
mujluguni, romelmac unda gamogvafxizlos. ase rom, es saWiroa,
magram Cven adamianebi amas ver vxvdebiT, an ar vafasebT. Tu simSvide
ar SevinarCuneT da mxolod TavSi
xeliscemas movyvebiT, es situacias ar gamoasworebs, piriqiT, dagvaavadmyofebs. yvelaze kargi wamali
aris am dros iesos locva: `ufalo ieso qriste, Zeo RmrTisao,
Semiwyale me codvili.~ rac SeiZleba xSirad unda vimeoroT, 100jer, 200-jer, aTasjer, zogjer xmamaRla, zogjer gulSi, rogorc mogvixerxdeba. es locva Zalian exmareba da amSvidebs adamians.
- mamao, Tqveni ojaxuri mdgomareobis Sesax gviambeT, Tu SeiZleba. ramdeni Svili gyavT da ramdenad SeZeliT Tqveni SvilebisTvis
qarTuli suliskveTebis SenarCuneba. isini xom aq dabadebulebi da
gazrdilebi arian?
- myavs sami Svili - ori gogo
da erTi biWi. ufrosebi 19 da 18
wlis arian, umcrosi ki 14-is. meuRle amJamad saxlSia da Svilebs
uvlis. ra Tqma unda, vcdilob,
qarTuli suliskveTebiT gavzardo
isini, Tumca ar dagimalavT da
cota rTulia. maT faqtiurad ar
uwevT qarTvel bavSvebTan Sexeba,
Tumca es yvelaferi gamoswordeba
axal taZarSi gadasvlis Semdeg.
- aramarto Cven, aramed ucxoeTSi wasuli yvela qarTveli unda davubrundeT erovnul fesvebs.
am bolo dros xSirad mogviwodebs patriarqi amis Sesaxeb. raRac konkretuli TariRebi saxeldeba. ra TariRebia es, mamao?
- me piradad aranairi konkretuli TariRi ar momismenia, magram
is, rom aucileblad unda davbrundeT, es gardauvalia. Tu didxans
davrCebiT, davikargebiT, rogorc
qarTvelebi. Cven ki dasakargi erTi
adamianic ar gvyavs. Cvens Semdeg
meore Taobam SeiZleba kidev gauZlos, magram mesame Taoba ukve ver
iqarTvelebs. saqarTveloSi rac
adre gamoswordeba mdgomareoba, miT
ukeTesi iqneba. es mowodebebi kargia, magram raRac realuri sWirdeba
am xalxs, rom ukan dabrundnen.
gaxldiT saqarTveloSi erTi
Tvis win da bevri ramea Secvlili,
galamazebuli, Tumca es sakmarisi
ar aris. vimedovneb, ekonomiuradac
gamoswordeba mgdomareoba.
- Tqvens mier gadaxdil parakliss didi madli aqvs. rames xom
ar gaixsenebT madlmosili paraklisebis Sesaxeb?
- Cems gadaxdil parakliss ki
ara, saerTod parakliss aqvs didi
madli, vinc ar unda gadaixados
is. Tumca aqve vityodi, rom gulmodgine damokidebuleba yvela saqmisadmi da miT ufro locvisadmi,
uflisagan Sesmenili iqneba. iyo
aseTi SemTxveva, roca uSvilo colqmars paraklisis gadaxdis Semdeg
Svili SeeZinaT. erTxel, erTi qalbatoni movida CemTan, romelic 6
Tve samsaxurs eZebda da gawbilebulma paraklisis gadaxda mTxova.
Cven gvaqvs Zalian kargi xati `Sen
xar venaxis~ RvTismSoblisa, romelic mama arCil mindiaSvilma gamogvigzavna. es xati Zalian miyvars
da masTan vixdi xolme parakliss.
am qalbatonsac am xatTan gadavuxade. xuTi wuTic ki ar iyo gasuli
paraklisis damTavrebidan, roca am
qalbatons daurekes da samsaxuris Sesaxeb acnobes.
- morwmune adamianisaTvis gamsazRvreli aris siaxlove da urTierToba RmerTTan, ufalTan aseT
urTierTobas locva hqvia. rogor dagvlocavT, mamao?
- pirvel rigSi vusurvebdi da
es erTgvari locvac aris, rom
yvelas moeces madli eklesiaSi
siarulisa, RvTis gzaze Sedgomisa. meore rigSi, SeZlon SeinarCunon qarTveloba da ena. mesame rigSi,
uyvardeT erTmaneTi, rac SeiZleba
metad, vinaidan ucxoeTSi qarTvelebs erToba gvaklia. krilovis
kvartetiviT sxvadasxva mxares viweviT. davlocav da vusurvebdi
yvela qarTvels, hqonodeT sulieri erToba.
esaubra
lela WeliZe
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
11
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
magram mainc ar undoda,
ase momxdariyo, xalxs Caxeda TvalebSi da mitom. bolos
inana kidec Tavisi namoqmedari,
Seebrala misi gulSematkivari
xalxi da herakle, romlebic
udanaSauloni iyvnen mis winaSe. sxvanairad gamouvida yvelaferi - ufro mZimed da ulmoblad. es jer ar Canda,
rodis iCenda Tavs, ar icoda.
da Tu is mainc moxdeboda,
ar surda mis yuramde mieRwia SurisZiebis SedegiT gamowveul, gamrudebul adamianTa bedis ambavs, man Suri ukve
iZia da mitom. sxva danarCeni gadametebuli guliswyromis Sedegi iqneboda, vidre
TviT adamianTa dasja TavianTi codvebisaTvis. aseTi Sedegi swored medeas dasja iqneboda umarTebulobis gamo.
ar cioda, mze ukve aTbobda
da TandaTanobiT gonebidan
fantavda im usiamo grZnobas,
rac gadaxda qalaqSi. mTavari ki is iyo, rom cdilobda
daviwyeboda is dawyevlili
Rame, qveynierebaze yvelaze grZeli, dausruleblobamde grZeli Rame, Rame, rodesac misi
lamazi Svilebi mokvdnen. veranairma mzem ver daaviwya
mas es Rame.
midioda medea da mihyavda
Tavisi cxeni,
cxens mihqonda marxili,
marxils ki cxedrebi.
midioda da iseT kvals
tovebda, romelsac veraferi
waSlida kacTa modgmaSi. daviwyeba romc ndomodaT, kvali
miiyvanda medeamde. am kvals
veRar gaeqca kolxi asuli,
arada es iyo misi mTavari
mizani.
cxovelmyofeli jvari bavSvebs edo gulze. medeas ar
daviwyebia arc sairxe da arc
kolxeTi aseT Jams. ver daiviwyebda, radgan es jvari natvirTi hqonda mas ukve da
gzas damdgari iyo. ar icoda
mxolod, wavidoda Tu ara
kolxeTSi. ra darCenoda aq,
am pirquS eladaSi. jer amis
safiqrad ar ecala. im ubeduri Ramis Semdeg yvelaze mZime
movaleoba unda Seesrulebina, romelsac ver Seedreboda
TviT bavSvebis mkvleloba medeas unda aResrulebina bavSvebis dakrZalvis wesi, ris
Semdegac maT sxeulebsac gamoeTxoveboda. gavida qalaqidan medea da moefara adamianTa Tvalsawiers. aravin gahyolia ukan TanagrZnobis niSnad, TumcaRa TanagrZnoba namdvilad iyo adamianTa Soris.
asparezobam dabinda da daaClunga es grZnoba adamianebSi.
an sad daikarga am bavSvebis mama.
nuTu mas mainc ar Seebrala Tavisi Svilebi?
nuTu mTeli kacidan cali
sandaliRa darCa mTels im
oromtrialSi?
nuTu bavSvebis misdami siyvaruli arafrad uRirda?
nuTu yvelaferi ase iafad
damTavrda?
iqneb CemsaviT ganmartovebiT glovobs Svilebs, iqneb
veRar movida Cemamde? arada,
rogor mindoda misi gverdiT
dgoma! ra didi Zala meqneboda maSin!.. aravin uyurebda
medeas, rogori gulistkiviliT dastiroda araTu mxolod Svilebs, aramed maTTan
erTad im gzaabneul iazonsac,
romelTan erTad bevri Wiri
da lxini gamoiara. ar utydeboda Tavs.
gadauara herakles tkivilebma, sicivis SegrZnebam, igi
Tavis pirvandel mdgomareobas
daubrunda. aRar amZimebda gvirgvini, oqros danac qamarSi
gaiCara. Tavis megobars xeli
gadaxvia da qalaqisken wavida. gzaSi ifite ekiTxeboda
medeas Sesaxeb, herakle ki Tavs
aridebda pasuxebis gacemas,
odnav iRimoda da nadirobas
sTavazobda. ar undoda ifites mzis gadasvlis pirze
qalaqidan wasvla, daRlili
iyo, da mitom. msaxurebma cxenebi mohgvares gamarjvebuls.
ar isurva cxeniT Sesvla qalaqSi, fexiT ganagrZes svla.
`qalaqis mamebic~ adevnebodnen herakles aTasnairi kiTxviT, mikibul-mokibulebiT surdaT gaegoT, dawvrilebiT
Tu ara, gakvriT mainc, medeasTan misi nasaubrevi. ramdenjerac uxsenebdnen am saxels,
imdenjer cofiani ZaRliviT
iRrineboda, mere saxelis xsenebis gareSe, ifiqres, davacdeninebTo medeas ambavs. arc es
gamouvidaT. bolos ki mixvdnen, rom raRac gansakuTrebuli momxdariyo im sabediswero Sexvedrisas da Sewyvites
am sakiTxze sityvis Camogdeba. ukan misdevdnen gamarjvebuls, iqneb Tavad mainc wamoscdes iseTi ram, rasac xels
CavWidebT da gavimarjvebT medeazeo. erTs ki aSkarad amCnevdnen, rom gamarjvebulis ganwyobileba ar hqonda herakles,
es uTuod medeas brali unda
yofiliyo, Torem herakle masTan Sexvedramde karg ganwyobaze iyo, xumrobda da icinoda. im jadoqris Semdeg ki
mxiaruleba gaqra kacidano.
ra iyo aseTi, ramac niri
ucvala Cven gmirso, - TavisTvis fiqrobdnen `qalaqis ma-
mebi~. albaT, bavSvebis xilvam gaufuWa ganwyobilebao.
arc medea movidoda marto
imisTvis, rom gvirgvini gadaeca gamarjvebulisTviso.
karga xani saubrobdneno.
heraklesTvis rom gaemxila yvelaferi, ase mSvidobianad gadavrCebodiTo?
gadavrCebodiTo, - gaifiqres TavianTi fiqris pasuxad,
- radgan igic eladelia da
Cvenco. gana gadamTielis gamosaqomageblad eladeli eladelis sisxliT gaisvroda
xelso?
mainc gadavrCiTo,
Cven xom grZneulTan gvqonda saqme da rogor aurevda
tvins, Tundac eladel gmirs,
amas xom winaswar veravin warmoidgenso.
am fiqrSi iyvnen, roca qalaqSi Sevidnen yvelani erTad.
quCebi xalxiT iyo savse. esalmebodnen gvirgvinosans da
`qalaqis mamebs~ madlobas uxdidnen, aseTi sanaxaoba rom
mouwyves. grili niavi amsubuqebda gamarjvebulis ganwyobilebas, isedac daiqanca
da amitom Tavisuflad misca
saRamois sunTqvas gaeniavebina
gonebidan yoveli arasasurveli nafiqri. ifitem ifiqra
gulidan gadaigdebs sanadirod wasvlaso, magram swored
mTidan moberilma grilma niavma gaaxsena herakles nadirobis survili. `qalaqis mamebma~ Sin Seiwvies, magram ver
iqna da ver daiTanxmes.
- me da Cemi megobari axla
vinadirebT, nanadirevs CamovitanT da mere movilxenTo,
- ase uTxra heraklem `qalaqis mamebs~.
ra unda eqnaT...
- Cvenc wamogyvebiTo, - uTxres maspinZlebma.
- arao, - iuara heraklem, dRes Cemi dRea da me vinadireb Cemi kombliTo.
ase rom, marto gauSves sanadirod herakle da ifite, TviTon ki SvebiT amoisunTqes
aRar hgavdio. isev moiRrubla herakles Tvalebi.
- Sewyvite amaze saubari
axlaveo! - ubrZana ganrisxebulma heraklem megobars. gawbilebuli ifite cdilobda
raime ambis datyuebas:
- Cven axla martoni varTo,
mesmis, `qalaqis mamebTan~ ar
gindoda gagemxila, me ki SegiZlia, mendo.
im adgilTan iyvnen misulni,
sadac avazam medeasken sabediswero naxtomi gaakeTa. kldis
piras idgnen megobrebi. ifites daJinebam sigiJe mohgvara
herakles, kiserSi waavlo
uxeSad xeli, meore xeli fexebSi waavlo da haerSi aswia.
farTxalebda ifite, herakle
ki araadamianuri xmiT Rrialebda:
- gendo, ara?! ai, ra miTxrao! - bRaoda herakle da
kldidan moisrola megobari.
ganwirulad iRriala ifitem da SiSisgan haerSi gaepara suli da usasrulobaSi gafrinda, sxeuli ki qalaqis Sua moedanze daenarcxa
da mas herakles gadareuli
sicili eqod mohqonda...
da es qalaqi korinTo iyo.
gamoiyene sikvdili
sicocxlisaTvis!
medeam iara,
bevri iara,
Tu cota iara,
zRvis napirs miadga.
talRebi wynari SxuiliT
ecemoda napirebze. sivrce Ramis ferebma SeWama da Tvalsawiers uxSobda, aReqva zRviuri silaRe. wyalmac icvala
feri. es iyo rom, mTvaris
sxivebi irekleboda molivlive talRebze. Cumi saRamo
iyo, ar iyo gamZafrebuli dumili, mxolod simSvide mefobda irgvliv. varskvlavebic
gadmofeniliyvnen utalRo astraleTSi, sadac sruli ganfeniloba uRrublo zecam sarkesaviT aisxlita da skneli
da zeskneli uxilavi kavSire-
mamulSi mindor-velze yvaoda patara sapovnela, romliTac yvelanair danakargs eZebdnen. medeas eladaSi ar eguleboda sapovnela, samSoblo
rom epovna. es iyo, rom Svilebs hkargavda samudamod.
aRar tiroda igi, yoveli satirali ukve moetira, da mitom. mas unda gaepatiosnebina Svilebis cxedrebi. gviani ar iyo, mesame Rame midioda bavSvebis sikvdilidan.
medeam cxeni auSva da mindorSi gauSva. mere iqve, wiwvnarSi Sevida, welSi gaCrili
daSna amoiRo da blomad xis
totebis moWras Seudga, romlebiTac wre Semoartya marxils, sadac bavSvebi esvena.
cota moSorebiT mindorSi
surnelovani balaxebi dakrifa, micvalebulTa sudaraSi
gaaxvia, qva i pova da balaxebi danaya, raTa aromatuli
surneliT gaJRenTiliyo qsovili. am danayvis dros butbutebda Selocvas:
- yamar RvTaebav, me Sen giyureb, Senc me miyure. me axla
sudaraSi gavaxvie Cemi Svilebis mowyvetili nayofi da
vnayav sudaras, raTa xmam Senamdis moaRwios. gadideb Ramis
gamgebels da SemogTxov, gaJRinTe mkvdarTa sudara netari surneliT, gardasaxe is
wynar mandilad da gadaafare
bavSvebs dawvis Jams, raTa ar
daziandes nazi sxeulebi. daferflili xorci aitace da
sulebs SeurTe. iq Seaxorce,
Sensas da gauRe RvTis kari
da icxovron Sens samyofelSi
medgaro mfarvelo ya-mar!
Selocvis mere xeliT mosinja, ramdenad iyo balaxebi
wylad qceuli. darCenili ZarRvebi calke gadado da sudara am ucnauri balaxebis
wveniT gaJRinTa. gasaocari
tkbili surneli dadga. wamoiRo medeam sudara da balaxebis daunayavi ZarRvebi. mandilSi Cagrovili wveni
cxedrebs daapkura, mere orive
sikvdilisa, romelmac gagaTavisufla sicocxlis tkivilisagan,
tkivilisagan, romelic wamebad gadaizarda,
wameba, romelmac iwama wamiereba
da wamSi ewama,
wamSi, romelic gaCerda SenTvis,
magram Sen gadadixar maradiul ganzomilebaSi.
es wami daiwveba SenSi da
yvelaferi is, rac mogca wamma.
ar SeSinde
da arc aRfrTovande,
radgan sicocxlis mere ar
daiziano Seni maradiuli yofa. maradisobaSi gadazrdilma
neli-nel unda SeiTviso SenTvis axali samyaro.
aRfrTovanebam dabindeba
icis mesame dauwvavi Tvalis,
Tvalis - mzes rom usworebs
samzerals da ar iwvis, radgan
TvalSi mzis Cinia Camdgari,
da mitom. es aris Seni sikvdilis wami
da gamoiyene sikvdili sicocxlisTvis.
SeinarCune naTeli azri,
aRar iwuxo miwierebaze, ar
dagrCa sayrdeni miwaze, da
mitom. ar gaaqro SenSi Senive naTeli mosalodneli wvadagviT, jer sxeulqmnili xar
da simCate rom SeiZinos man,
ferflad unda iqce da niavma wagiRos mousavleTSi.
gaZlierdi, niavo,
Seni siyvaruli wynari rom
iyos, daubere, niavo, raTa wred
Semoertyas miwiuri cecxli
sxva sicocxleSi gardasaxuls da masSi warmoqmnas
astraluri cecxlis dauwvavi simxurvale, riTac warmoiqmneba lurji ali da dawvavs mwvel avxorcobas
Cadenilsa, Tu Casadens,
mSoblebis Cadenilsa, Tu
Casadens.
ganaride macdur saxeebs
bavSvuri saxe, alma rom ar
agkras, Svilo! dawvi da daferfle Seni sxeulebrivi sur-
li miwieri momavali, Seni
argaCenili Svilebi aWame
qronoss, ar dainano, Sen xom
maradi Svili xar, argamxdari
mSoblad. miiqcie piri aRmosavliT dasavleTad. Sen, qronosis mier SeWmulo Cemo Svilo, Cemi aRtkinebiT Seni sikvdilis SemWmels Semegebe
Sens lamaz xsovnaSi, me xom
Sens javrad gadaviqeci. CemTan
erTad yvelas Seegebe, vinc
giyvarda am sofelSi da gadagyva im sofelSi maTi siyvaruli da imaTac, visac odesme
romans gamoexmaura saqarTveloSi gamomavali gazeTi `kolxuri versia~
Seucnobeli Zalebis samyaro, siyvarulis saidumloeba, SurisZiebisa da samarTlianobisadmi ltolva, erTi sityviT yovelive is,
rasac manuCar kaWaxiZis romani `medea~ malavs Tavis
wiaRSi, kolxi medeas saxesTana dakavSirebuli. mwerali medeas mxatvruli portretis Camoyalibebisas axdens miTologiuri personaJisa da miseuli, romanis
koncefciis Sesabamisi gmiri - qalis TvisebaTa sinTezs. amave dros romani warmoCindeba rogorc `cnobierebis nakadis~ meTodisa
da `axali romanis~ teqnikis urTierTSerwymis erTgvari nimuSi.
manuCar kaWaxiZis `medea~
araa zemoaRniSnul mimdinareobaTa korifeebis ganmeoreba, brma mibaZva, magram amave
dros warmoudgenelia am
teqstis mxatvruli stiqia
maTi meTodis gamoZaxilis
gareSe, ramdenadac mwerlis
Semoqmedebis arsenalSi
erT-erTi mTavari adgili
ukavia formiT cnobierebis
nakadiseul Sinagan monologsa da dialogs. amas
isic unda davumato, rom
mxatvruli teqstis meore
naxevridan ukve igrZnoba, avtoris gulisTqma aRniSnul
mimdinareobaTa teqnikisaken
ki ar iswrafvis, aramed axal
gamomsaxvelobiT saSualebebs eZebs da Tavisebur transformacias ganicdis.
safiqrebelia, rom Sinagani monologebisa da dialogebis sistema, maTi Tundac mciredi enobrivi arqaizacia, rTuli asociaciebi, difuziuroba mweralma
miiCnia gadametebulad rTul formad, romelic mxatvrul qmnilebas reitingis
dakargvas uqadda. amitom
manuCar kaWaxiZe Sinagan monologs, aseve dialogs mxatvruli efeqtis mizniT
iyenebs da ara aracnobierisa Tu qvecnobieris TavisTavad gadmosacemad. Sinagani monologisa da dia-
logisaTvis damaxasiaTebel
asociurobas, difuziurobas,
impresionalizacias da sxva
eqsperimentebs mwerali kanonzomierad iyenebs medeas sulieri dramis gadmosacemad, roca gmiri Sinagan Tu garegan
konfliqtebs mihyavs sasowarkveTilebamde.
aseTia manuCar kaWaxiZis
romanSi Sinagani monologisa
da dialogis moxmarebis amplituda, romlis cvalebadoba damokidebulia medeas xasiaTis Taviseburebaze da ara
aracnobieris Zieba-gamovlenaze, riTac avtori aSkarad emijneba Tavis winamorbedebs.
maTgan gansxvavebiT manuCar
kaWaxiZe `cnobierebis nakadis~
meTodisa da `axali romanis~
teqnikis gamoyenebis dialeqtikur safexurs gvTavazobs:
ganxorcielebulia axali mxatvruli eqsperimenti - modernistuli Sinagani monologis
da dialogis forma tradiciuli romanis formasTanaa Serwymuli.
miTosur, folklorul, literaturul saxeTa da motivTa mxatvruli funqcia manuCar kaWaxiZis SemoqmedebaSi
Taviseburia da calke kvlevas
saWiroebs, oRond maTi iluziebi da reminiscenciebi umetesad sayovelTaod cnobili,
arcTu iSviaT SemTxvevaSi
uaRresad gavrcelebuli gadmocemebia, rogorc magaliTad,
oqros sawmisis miTi, argonavtebis ambavi, legenda sairxeze da sxva.
naTlad Cans, rom mweralma
moiSvelia mis xelT arsebuli yvela Tanamedrove literaturuli xerxi ideuri rezervidan dawyebuli - Txrobis teqnikiT damTavrebuli.
es gonebismieri eqsperimenti
ki imTaviTve medeas daukavSira. siuJetis damuSavebisas
mwerali cdilobs medeas adamianuri da sulieri sazrisis
warmoCenas. iqmneba STabeWdileba, TiTqos erTxel da samudamod iqna Secnobili simarTle, romlis Taobazec Zalian
didxans bundovani warmodgena Tu arsebobda. qarwylde-
ba ciliswamebis evripidiseuli miTi Svilebis mkvleli
medeas Sesaxeb. detalebis sizuste da konkretuloba am
SemTxvevaSi ar aris Tvalisamxvevi iluzia da TamaSi, damajereblobis moCvenebiTobis
mizniT rom iqmneba: amoqmedebulia Txrobis fsiqologizaciis, viTarebis dramatizaciis yvela saxsari, raTa Seiqmnas faqtis realobis, utyuarobis STabeWdileba. am damajereblobis WeSmarit suls
ki logikuri azrovneba warmoaCens. mwerlis enobriv qsovils sinamdvilis marTebulad gadmocemisaTvis stilizebuli Tqma exameba.
mxatvruli teqstis wina
planze wamoweulia drois
miRma arsebuli movlenebi da
miTosuri ambebi. amis gamo
miTosi da TviTgacnobierebuli cxovreba iltvis, kvlav
SeiZinos misTvis odesRac winaswar ganCinebuli Tvisebebi,
mwerali ganwyobilia iqiTken,
rom SeigrZnos da iazrovnos
zogadsakacobrio planSi. aseTi winaswarganwyoba ki drois
Sedegia, am sityvis farTo
da sayovelTao azriT. kolxi
medea, romelsac Tavs daatyda
sikvdil-sicocxlis, ciliswamebisa da devnis mTeli cru
dialeqtika, drois Temaze Seqmnili romanis gmiricaa. igi
SurisZiebis grZnobiT aRtyinebuli eZiebs sakuTar Tavs.
surs gaarkvios, saidan movida da saiT midis, ras warmoadgens Tavad da ra Seadgens
mis daniSnulebas, ra adgili
ukavia samyaroSi. mas swyuria
Caswvdes sakuTari yofis saidumlos, gamoicnos mis winaSe mdgari maradiuli gamocana
- borotia Tu keTili?
amis pasuxi ki nawilobriv
Semdegi sityvebidanac ikveTeba: `me arc boroti da arc
keTili var. CemSi qalia, romelsac Svilebi moukles Tvalwin da is simware man uTuod unda gadmoanTxios~.
romanSi bunebrivi qronologia zustad ar aris daculi - xan momavlis ambebia
gadmonacvlebuli win, xanac
warsulTan xdeba dabruneba.
amasTanave, personaJebis msjeloba Rrmaa da Sinaarsiani.
isini eyrdnobian Tavis msgavs
adamianebTan urTierTobis gamocdilebas da fesvebi gadgmuli aqvT warsulSi.
winamdebare wignis zogierTi Tavis erotikuli pasaJi
mTeli misi fsiqologiurobis
miuxedavad, aseve miTosis stilizebis meTodiTaa gadmocemuli. stilizebuladaa asaxuli sqesobrivi sferos kavSiri srulqmnil borotebasTan Tu sikeTesTan.
mxatvrul qmnilebaSi uCveulodaa erTmaneTSi gadaxlarTuli megruli folkloris reminiscenciebi da
svanuri zepirsityvierebis poeturi intonaciiT aRsavse
striqonebi. ideuri Tqmulebebisa da legendebis safuZvels umeteswilad lazurmegruli plastebi qmnian, romlebic elementebis saxiT
drosTan mWidro kavSirSi
arian warmodgenilni. romanis
gamWvirvale struqturis fonze TvalnaTliv ikveTeba amis
mailustrirebeli `komponentebi~ - majlajunebi, rokapebi, maqciebi, macili, tajala,
tyaS-mafa, mesefi, oCokoCi,
cxramuxa, maqc-fateragi, caaSxa da a.S.
medea kolxeTis simboluri
saxea da misi ambavic mwerlis
kalamqveS msgavs simbolod
gadaqcevas lamobs. zRaprul
samoselSi gaxveuli sairxe
da zevss madli Seswires, ase
mSvidobiT rom dasrulda
dReis dRe.
megobrebi mTas auyvnen, erTmaneTSi tkbilad saubrobdnen,
ixsenebdnen yvela lamaz mosagonars. saubarSi gza Semoklda, simaRlec ise daZlies,
ver gaiges misgan daRla.
wyaros miadgnen,
Seisvenes,
wyali dalies,
guli gaigriles,
fexi gamarTes,
wamodgnen
da isev gzas gaudgnen.
Wotis xma SemoesmaT, erTmaneTs uTxres, ukve binddebao
da kargia mTeli dRis daRlil nadirs advilad movereviTo. sacalfexo bilikiT gauyvnen gzas, gza ki damreci
iyo. isev Camoagdo ifitem
medeaze saubari:
- mainc rao, ra giTxra im
jadoqarma, sakuTar Tavs rom
biT gaaerTiana. Ramis feradovneba TandaTan eufleboda
samyaros da yvela kuTxe-kunWuls edeboda. magram es Rame
TviT siwynare iyo da gafantuliyo bnelSi SiSis SerCenili marwuxebi.
zecaSi kiTxulobda medea
varskvlavebis ganlagebiT Tavis beds da igive amoikiTxa,
rac xelis mtevnebma uTxres,
TiTqos xelis gulze ganfeniliyo cTomilebi da yoveli cdomileba gamqraliyo.
kolxuri horoskopi moiSvelia medeam, raTa ucdomeli
yofiliyo Tavisi nabijebis
sisworeSi. ras eubneboda Suqur-mnaTobTa idumaleba kolxuri etlTmcodneobiT, aravin
icoda. mxolod medeam amoikiTxa da amis iqiT kolxuri
horoskopi zecas gaaqro,
Tu zRvaSi CaaxrCo,
versad vi pove.
iqneb arcaa sapovni.
bavSvs Sublze emTxvia, gamoeTxova da Selocvili wynari mandili gadaafara. ZarRvebi totebs Semoavlo da isev
iloca:
- male sabolood amoisunTqeb, Cemo sunTqvaSewyvetilo
Svilo, roca Sens sxeuls
gamogigzavni zecaSi varskvlavebTan. me axla davanTeb kocons, raTa dainaxo samudamoswina wmida maradi Suqi da
gaswio misken. Sens win gadaixsneba
warmoudgeneli
ukidegano,
utalRo da
uRrublo sivrce.
Sen marto gafrindebi,
Sens sulTan midi, Semoexvie, ferflo,
da Semose siwynariTa
da simSvidiT.
arc aRfrTovande
da arc SeSinde!
es Seni sikvdilis wamia,
vili. mSvidobiT aRizide
mTovris camdis da imis zemoreT daSanTe, cecxlo, yoveli aRgzneba bavSvuri, aq Seni
neba moToke, Svilo, da iswavle vnebebis marTva, aq ermis
caia, da mitom. amis iqiTac
waiRe, cecxlo da niavo, amisi
ferfli da gadaitane meltarosa da koWimelze - mziuri
cis sinarnareSi. aqac gadaigde sxeulidan sitkbo da simware, sicxe da sicive. iare,
iare, sul maRla adi - WimWimelze - arias caSi da iq ganidevne sixaruli da naRveli. aq daamsxvrie Seni sxeulis gulubryvilo da bavSvobiT gajerebuli ocnebebi,
grZnobaTa mcdarobas gamoeyavi
da igrZeni Tavisuflebis sixaruli. am sixaruliT Sedi
kimkimel dias caSi da gadadi, gadacure, gadainacvle,
amaRldi qronosis caSi da
arbastros Caabare Seni sru-
swored amitom eubneba arc
Tu SefarviT medeas:
`Sen unda waiRo kolxeTSi mamis Senis xrmali,
romelic Cems TavSia CarCenili, rogorc wyeva da bediswera Seni mamulis. xrmalma Tavis qarqaSi unda
i povos, adamianma - Tavisi
ukanaskneli navsayudeli da
TavSesafari~.
kacma rom Tqvas, am romanis wakiTxvis Semdgom adamians uCndeba imis survili,
rom arc Tu xmadabla uwodos medeas - kolxeTis simboluri saxe. mas xom mamuli, aia-kolxeTis saxelmwifoebrivi Zlevamosileba da
RmerTi asuldgmulebs mxolod. mTeli romanis manZilze gamudmebiT dominirebs mamulis Tema. medeas
fiqrTa didi nawili Tanmimdevrulia, araefemeruli,
magram maT mxolod erT
gansakuTrebul momentSi
eniWebaT mniSvneloba, roca
fiqri mamuls exeba.
eladis miwidan kolxeTisaken mimavali medeas asaval-dasavali im winaprebisaken miemarTeba, romlebic
idiliurad qmnidnen da
Wvretdnen RmerTs. es gza
aia-kolxeTis civilizaciis maRali safexurebisaken
iRebs gezs. kolxeTisaken
mimavali gza, cvlileba, optimizmi erTob Zalumad SeigrZnoba romanSi. wignis
Teologiis amosaval wertils warmoadgens, agreTve
RmerTsa da medeas Soris
kavSiris ganmarteba.
da bolos unda aRiniSnos erTi momentic. advili
SesaZlebelia, romelime
skeptikoss gauCndes kiTxva,
sxva ra gzas unda dasdgomoda manuCar kaWaxiZe, rom
`medea~ ukeTesi gamosvloda. am kiTxvaze pasuxis gacemas sakuTar Tavze ver
aviReb, radgan yoveli romanis arqiteqtori da fermweric Tavad mweralia.
nugzar gulordava,
filologiis mecnierebaTa
doqtori, profesori
uyvardi da am soflad daitova Seni xsovna - imierSi
gasulis. am xsovnis nislma
gadagacuros meore mZvrel
caSi da iq Seixorce Seni
tkivilebi Sensave varskvlavur sxeulSi. brolad gadaaqcie Seni gansxeuleba. varskvlav-biWunad gadaiqeci da
nazi samyaros sferoSi ferTa
da SuqTa TvalismomWrel
mSvenierebaSi daivane, aRmosavliT dasavleTad rom gadaabrunebs samyaros da Segxedav
mec pirvel mZvrel caze damkvidrebul maradisobis mSvenier nawils, Cemo cis-natexa cas
Sesxeulebulo varskvlavo!
yvelaferi miyvars, rac ar
laparakobs, radgan laparakSi
meti ziania da meti tkivili. ulaparako yvelafers ityvis, imaze metsac, vidre ena
gamoTqvams. umetyvelo meti
gulmowyalea, vidre metyveli. axla Senc umetyvelo
xar da ufro miyvarxar, vidre
cocxali. cocxali CemTan
iyavi da cocxlobda cxadad
Cemi siyvaruli da ver vatyobdi amas, axla ki Cemi siyvarulic SenTan erTad mokvda
da me gonebaSi unda gadavitano es siyvaruli da Seni
saxeba. is varskvlav-biWuna
rom gamiRimebs, unda Sevicno
masSi Cemi dRe-dakarguli Svili.
mamaTa medgaro mfarvelo
yamar! roca gaTendeba, SensaviT gaaqre dilis Tvalsawieridan es cxedari!
mere meore Svilsac waukiTxa igive locva da Tavisi gulistkivili locvadve
daamata. locvis Semdeg kaJis
qvebiT naperwkali gaagdo da
fiCxs umal moedo da maleve
gadavida danarCen totebze.
lurjma alma wreSi moaqcia
marxili, romelzec jer kidev
ar iyo gadasuli cecxli.
Ramis sibneleSi anaTebda is
medeas idumal ucremlo saxes. cecxlis enebs Sescqeroda, Tu rogor Semouara bavSvebis cxedrebs da wre daxata garemos Talx ganfenilobaSi. es wre anaTebda mis irgvliv yvelafers. moikunta
medea da yurs ugdebda, rogor
tkacunobda cecxlmokidebuli totebi da ifanteboda
kvamli sibnelis usasrulobaSi. surneli auSva yvavilovnebam cecxlSi, danamuli totebisagan aorTqlebuli mkvdris
suni ar iyo, iyo mxolod keTilsurneleba im zRapruli
balaxebisa. medeas zRvisferi
Tvalebi italReboda sevdiT
cecxlis Suqze, mTvare ki aspetakebda garemosa da asufTavebda garemoebas. zRvis
talRebs aferadebda dauferflavi oqrosferi anareklebi
da aTamaSebda cecxlis Suqs.
mis gaorebas zRva usasrulobis bilikad hfenda sikvdilis gzaze. am gziT mivida
medeasTan sikvdilis usaxuroba. ar SeSinebia am landis.
ijda TavisTvis da Cahyurebda
cecxlis mxurvale suls, misi
TvalebiviT ucnaurobamde mimzidveli rom iyo. mainc cioda medeas cecxlis mcxunvarebis miuxedavad, radgan mis
gverdiT sxeulqmnili sikvdili idga.
igi medeas uyurebda, misi
xorcis feri cecxlis alze
vnebis aRmZvrel ganwyobas warmoSobda, romlis winaSec
TviT sikvdilic ki moinusxa.
gvelis perangSi dafaruli
sxeuli gonebis warTmevamde
sanatreli gaxda usaxo landisTvis. qalis fexebi zRvasaviT damaxrCobeli iyo yoveli aRZruli wadilisaTvis.
isini avxorculi talRebis
afeTqebis Jams maTi Semkvreli
napiri iyo, romelzec unda
gadaeara talRas, siZliere
iyo talRis mTavari am SemTxvevaSi, Torem mTeli qali
SeiZleboda gadaefara am aRviraxsnil moZalebas - gadaisroda Sors gvelis perangs da...
medeac grZnobda sikvdilis
xvaSiads, radgan sicivem aaTrTola igi, mieficxa cecxls,
magram cecxlma ar gaaTbo
igi, gasaocari is iyo, rom
TviT cecxlidan modioda sicive. ar danebda vnebaTaRelvas,
mTlianad Semoefara Tavis moSiSvlebul sxeuls.
- qar-keTili gamomigzavne,
mamidao, - Seiloca medeam, siZvisgan damicavio.
daicva kidec. qar-keTili
mandilad Semoexvia medeas
sxeuls da sikvdilis avxorcobisgan daicva. daioka avxorcoba landma da masSi sicocxlis Zalam iWarba...
gagrZeleba,
dasawyisi ix.
`mamuli~ N48-61
12
ena, mamuli, sarwmunoeba!
Teb-marti, 2011, N62
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
y fwbjyfkb
restorani
25 marts, paraskevs,
saRamos 19 saaTze
nino
nino
CxeiZe
www.babajana.com
www.gogaggg.com
bileTebis SeZena
bruklinSi:
718-781-6945
347-528-0037
asaval
dasavalis
sainformacio
mxardaWera:
MAMULI
P.O. Box 13121,
Jersey City, NJ 07303
gfhnybjhj,bs
HTLFMNJH-UFVJVWTVTKB
VFYEXFH RFZF[B't
E D I T O R & PUBLISHER
MANUCHAR KATCHAKHIDZE
saqarTveloSi `mamuls~ warmoadgens
WWW.MAMULI.COM
mamuliusa@gmail.com sagamomcemlo saxli `asaval-dasavali~
KFIF YFLFHTBIDBKBC patronaJiT
347-724-0770
gazeTi xelmowerilia dasabeWdad 2011 wlis 28 Tebervals, aRmosavleT amerikis droiT dilis 6 saaTze. Semdegi nomeri gamova 25 marts.