Mamuli No. 77
Title
Mamuli No. 77
extracted text
1
2
Jurnalis es nomeri ibeWdeba
baton ramaz gociriZisa da
qalbaton marina sanaZis
uSualo TanadgomiT
5
saredaqtoro
samSoblo adamianebicaa!
16
patriarqis
saaRdgomo epistole
20
siaxleTa panorama
ra xdeba diasporaSi?
22
rogor mirCevdnen
gubernatorad
24
gvaxsovs afxazeTi?
afxazi dedis werili qarTvel meomars
26
interviu
qveynisTvis mTavari kargi eqimia
28
`iluzioni~ kabadonebSi
feliniana
34
beRurebis gadafrena
sarkeebian darbazSi
42
istoriuli kadrebi
ojaxuri fotoalbomidan
45
ar momkvdara!
akakis gardacvalebidan 100 weli
49
fiqrebi
emigrantobaze
50
xeebi da adamianebi
galaktionis sayvareli fiWvi
53
aris!
qarTuli `Tone~ manhetenze
54
msoflios qarTuli bestseleri
papaSvilis `yvelaferi SeiZleba moxdes~
62
guja
berad aRkvecis survili
3
mzesa da geniosebs ori saerTo Tviseba
aqvT: orTave saocrad naTelia da orTave
sicocxlis Semoqmedi. axla me mzeze ki ara,
akakize mogaxsenebT.
albaT 7 Tu 8 wlis viqnebodi, kargad
arc ki maxsovs, akakis `ganTiadi” rom maswavles. viswavle da gavvocdi, gavvocdi imitom
ki ara, rom akakis geniosoba SevigrZeni, ara
- avxede cas da firuzis feri iyo, davxede
xmeleTs da zurmuxtis feri iyo. samSoblosaTvis rom unda movmkvdariyavi, es dedisagan
vicodi da gamikvirda: ase Tavisuflad, ase
ubralod, ase gasagebad amas xom mec vityvi
meTqi... da ai, ukve 40 welia vejibrebi akaki
wereTels, rom `ganTiadis” msgavsi erTi
leqsi mainc davwero da bolos mivxvdi, rom
mTeli Cemi Semoqmedeba am leqsis erTi striqonis fasadac ar Rirs.
da me kidev mets mivxvdi, kerZod imas, rom
`ganTiadi” kacis dawerili ar aris. aseT
leqsebs adamianebi ar weren. es maT ZalRones aRemateba, diax, es leqsi RvTis bagidan
aris gamosuli da nakarnaxevi.
eri da eriskaci ziar WurWelsa hgvanan,
isini erTmaneTs avseben da acocxleben. vin
icis, iarsebebda Tu ara dRes qarTuli ena
da saqarTvelo, mecxramete saukuneSi ilia,
akaki, vaJa da iakobi, es oTxi mesia rom ar
movlenodnen mas.
rogorc dRe misdevs dRes, ise modian
Taobebi da cvlian erTmaneTs, magram akaki,
bulbuli saqarTvelosi, Suamavali cisa da
miwisa, ucvlelia. igi yovel diliT amodis
saqarTvelos caze brdRviala mzesaviT, rom
naTeli mohfinos sul axal da axal Taobebs.
ramdenime wlis win TurqeTis sazRvarze
vmsaxurobdi mesazRvred. iq, aWaris mTebSi
erTi sofelia - maradidi. am sofels mdinare Woroxi hyofs SuaSi, erTi naxevari soflisa Cvenia, meore naxevari - TurqeTisa.
swored iq gaxldiT sazRvris inspeqciaze.
erT dRes ori jariskacis TanxlebiT sazRvris wina xazze gavediT. zed Woroxis piras
Turqebs skola aqvT, sadac qarTveli ymawvilebic swavloben. napirs rom mivadeqiT, Sesveneba
hqondaT bavSvebsa da dagvinaxes Tu ara, Tavis napirs moawydnen. rogorc Savgvremani,
albaT, qarTvelad Semicnes. mere bavSvebs erTi TeTrsayeloiani patara biWi gamoeyo, mdinareSi naviviT Semocurebul veeberTela lodze Sedga, orTave xeli caSi aapyro da xmis
kankaliT Tavankara qarTuliT daiwyo:
`ca-firuz, xmeleT-zurmuxto,
Cemo samSoblo mxareo.
Seni var, SenTvis movkvdebi.
Senzedve mgloviareo...”
askerma leqsis Tqma bolomde ar acala,
gareka bavSvebi. im wuTSi guli Tu ar gami-
4
nodar dumbaZis
dRemde dakarguli gamosvlis
teqsti akakis iubileze
skdeboda, ar megona. videqi da usircxvilod vtirodi gakvirvebuli jariskacebis winaSe.
didi ilias neSts akaki aseTi sityvebiT gamoeTxova:
- Tu saqarTvelos sikvdili ar uweria, maSin imasTan erTad Senc ukvdavi iqnebi da Tu sasikvdiloa, rogorc zogierTebs surT da goniaT, maSin netavi Sen, rom mag Seni sikvdiliT winauswar mis sikvdils da TvaliT veRara naxav!
dRes me minda misive sityvebi ase davubruno akaki wereTels:
- Sen, Cveni eris sinaTlev da siamayev, saqarTvelos sikvdili ar uweria Tundac imitom, rom ers SenisTana kaci
gauzarda da dautova, rogorc simbolo ukvdavebisa da maradisobisa!
manuCar
kaWaxiZe,
Jurnal `mamulis~ redaqtori
yoveli movlenidan Tu sagnidan, pirovnebidan Tu faqtidan pozitivis
danaxvaa patriotizmSi. poezias es SeSvenis, xarisxiT maRalmxatvruli iqneba
naqmni Tu mdore. xotbis arealSi moqceulia samSoblos buneba –
mTa-bari,
zRva,
mdinare,
Citis WikWikic ki saamoa, rodesac
fiqrob mamulze.
maradi sixarulSia Cafluli ganwyoba da aRmatebuli grZnoba geufleba.
nili mSvenieri buneba mamulis, zogjer kidev striqonsa da striqons
Soris ikiTxeba usazRvro siyvaruli
sakuTari qveynis. aq mxolod bunebiT
tkboba araa warmoCenili da arc mxolod peizaJia daxatuli.
rogoric ar unda iyos,
weliwadis ra droSi,
samSoblos miwa-wyali yovelTvis
siRrmiseul tkivilamde tkbilia.
yvelas sakuTari moswons,
yvelas sakuTari uyvars –
zogs yinulovani,
zogs udabnos mcxunvarebiT,
zogs zRviT,
zogs mTiT.
TiToeuli maTgani.
ara aqvs mniSvneloba
arc sqess,
arc asaks,
arc mrwamss,
arc Sexedulebas,
mTavaria iyo qarTveli am sityvis
yovlismomcvelobiT. Cven patriotuli
Janris literatura imisTvis gveZleva,
rom sakuTar TavSi gamovzardoT da
gamovwvrTnaT mamuliSvilebi da sadac
ar unda viyoT, da miT umetes emigraciaSi, erTmaneTi unda moviZioT, erTmaneTisTvis samSoblo unda viyoT, raTa
nostalgia daavadebaSi ar gadaizardos.
simravleSi mamulis saxe ar ikve-
CFVIJ,KJ
`kargs rom gviqaddis
momavals,
Seni bejiTi garjani,
vinc iyo, igi rom ara,
ar iqneboda, rac ari!~
muxran maWavariani
FLFVBFYT,BWFF!
fiqris saSualebasac gvaZlevs didi
poezia, sityvis Zala, romelic gamomdinareobs gulidan.
amis paraleluradAarsebobs zerele
arafrismTqmeli brtyel-brtyeli sityvamravloba, riTmebis raxuni romaa
mxolod, raTa leqsis formas daemsgavsos sityvaTa siuxve.
ra Tqma unda, sxvadasxvaa WeSmariteba
da siyalbe. es miT ufro igrZnoba,
rodesac mimarTav samSoblos, radgan
erTgvari barometria poeziis av-kargianobis Sesafereblad. sityvakazmuli
poezia aucileblad dagvafiqrebs, raRac
axals ityvis, erovnul tkivilze miuTiTebs, raTa aRmofxvras mankiereba sazogadoebaSi, Tanac erTgvari erovnuli
programaa, romelsac mohyveba praqtikuli moqmedeba.
moxdenilad naTqvami yvelaferi kargia da lamazi, momxiblavi da saamoa.
ilias lirika Tavidan bolomde
gajerebulia mamulze fiqriT da erovnuli xsnis problematikiT. aseTi poeturi qmnilebani mZimea sakiTxavad.
samagierod msubuqi da haerovania
samSobloTi tkboba akakis poeziaSi.
vaJasTanac mimzidvelia, ramdenadac
daxlarTuli ar unda iyos siuJeturi qarga. zogjer zedapirzea amota-
buneba mravalferovani da mravalsaxovania. Cvenc gamonaklisi ara varT
am grZnobis gamoxatvaSi. gviyvars, Tavs
vevlebiT da saWiroebis SemTxvevaSi
Tavsac vwiravT.
SevtrfiT da SevxariT warsul didebas,
SevtiriT savalalo awmyos da
imedi gvaqvs ukeTesi momavlis.
Tundac uxarixso leqsebiTac vetrfiT Cvens samSoblos, aba, yvela geniosi da fenomeni xom ar iqneba!.. mTavari da RirSesaniSnavi swored isaa,
rom patriotuli poezia gvixsnis samSoblos siyvarulis sxvadasxva aspeqtebs rom samSoblo Cveni miwa-wyalia,
rom samSoblo Cveni istoriaa,
rom samSoblo Cveni awmyo da momavalia...
da rac mTavaria,
samSoblo adamianebia!
am sityvis farTo gagebiTac da
konkretuli mniSvnelobiTac.
eWvi ar aris, rom samSoblo Cvenca
varT, yoveli qarTveli,
sadac cxovrobs,
rogorac cxovrobs,
sul erTia,
yvelgan da yvelasTan samSobloa
Teba, simravleSi misi sicocxlisunarianoba Zlierdeba. amerikaSi myaria
qarTuli diaspora, ufro metad - evropaSi. kontinentebsa da dedamiwis naxevarsferoTa dacilebam ver unda SeZlos gawyveta im uxilavi Zafisa, rasac
gulTa Soris kavSiri hqvia.
siyvarulma xom sazRvrebi ar icis...
siyvaruli maSin modis, roca Zlieria grZnoba mSobliurobisa. bevrjer
ganmicdia es grZnoba aq, roca, pirvelyovlisa, saqarTvelodan Camodian stumrebi. Tu sadme gavigoneb aq qarTvel
kacs daudgams fexio, veTayvanebi im
naterfals - ase iyo kolia qvarianisa da giorgi papaSvilis SemTxvevaSi.
cocxal moqmedebaSi movida Cemi interesi da im periodSi arc erTi dRe
uSinaarsod ar gamitarebia. rac ufro
iZirebi mamulis siyvarulSi da mamuliSvilTa pativiscemaSi, miT ufro
ikveTeba samSoblos saxismetyveleba
SeniT da SenSi.
sixaruli mere modis, cremli rom
daanamavs mis cxovelsmyoflobas. martoden sakuTar TavSi CaRrmaveba da
sakuTari inteleqtis gazrda aTasi
mecadineobiT ar kmara
imisTvis, rom gewodos patrioti,
imisTvis rom Seni samSoblos saxe
5
iyo ucxoeTSi.
amisaTvis znekeTilobaa saWiro. yvelasTan urTierTobaSi unda gamoamJRavno Seni qarTveloba. amis magaliTad
eqim Jordanias Tavganwirvis didebuli
ambavi ikmarebda. igi rogorc qarTveli,
ise adamiani iyo, am sityvis saukeTeso
da pirvandelobis mniSvnelobiT. man
qarTveli bavSvi ki ara, sxva erovnebis
bavSvi gadaarCina sakuTari sicocxlis
fasad.
amiT igi - didi adamiani
didi eqimi gaxda,
yvelafers ki leitmotivad gaadevna
is, rom qarTveli iyo,
rom qarTveli yovelTvis ase gawiravs Tavs moyvasTaTvis.
erTia gmiroba, sxva kidev msgavsi
mravali.
ramdenadac bevrni viqnebiT bunebiT
raindebi, miT ufro gamoikveTeba samSoblos saxe da xasiaTi, sazogadod
xalxis saxismetyvelebis anareklis
Sesabamisad. arc esaa gasakviri, rameTu Cven cotne dadianis jiSisani varT.
gamokveTili saxeebi
eris saxis TiToeuli nakvTi, TiToeuli niuansi didi kacebis saxismetyvelebis Sesabamisad iqmneba. es saxismetyveleba TavisTavad gansazRvravs
TviT JamTasvlas da mis erTgvar simbolod iqceva, simbolo ki TavisTavad
maradisobis sakurTxevelze
siavkargis,
sidiadis,
gonierebis,
RvTismosaobis sazomia.
marTalia msoflio parametrebi
sxvaa, magram Cven masTan erTad Cveni
sakuTari sazomebi da aTvliTi wertilebi gagvaCnia, esec srul SesabamisobaSia msoflio azrovnebasTan, ukeTes
SemTxvevaSi, am sazomTa sizusteSi, siwmidesa da utyuarobaSi vuswrebT kidec
sakacobrio Rirebulebebs. iqamde, Tamamad SeiZleba iTqvas, rom Cven garkveulwilad da zogierT konkretul SemTxvevaSi vkarnaxobT msoflios bevr
rames. yvelafris Semdeg TviTonac omebiTa da sisxlisRvriT uflebrivad moipovebs xolme am Rirebulebebs. konkretulad ase iyo rusTavelTan mimarTebaSi. sanam evropaSi msoflio omebi
da revoluciebi ar moxda, qalisa da
mamakacis Tanasworobaze aravis ufiqria. Cven ki araTu SevqmeniT da davwereT - `lekvi lomisa sworia Zu iyos,
Tunda xvadiao,~ - aramed praqtikuladac ganvaxorcieleT qarTul politikaSi da sxvaTaSoris warmatebiTac.
6
qarTvel mamakac mefeTa saukuneobrivi
naqmnis nayofi Tamar mefem moimka, igi
qarTuli saxelmwifoebriobis gvirgvinad iqca, radgan rac Tamaris dros
iyo saqarTvelo, imaze Sors da imaze
mtkiced verc erT droSi ver wavida
Cveni samSoblo. arada, didebuli mefeebi
hyavda mamuls farnavazi,
vaxtang gorgasali,
bagrat didi,
daviT aRmaSenebeli,
laSa-giorgi,
giorgi brwyinvale,
simon mefe,
solomon pirveli,
erekle meore...
Tamaris, ase vTqvaT, Tanamdebobac
`mefe~ iyo da misi zedwodebac. igi
aseTad daibada Tavisi didbunebovnebiT... amitom misma moRvaweobam waruSleli kvali datova samSoblos gulSi
saTnoebis,
samarTlianobis,
RvTismosaobis,
xelmtkiceobis saxiT.
aqedan gamomdinare qarTulma azrovnebamac Tavisi ganviTarebis umaRles
safexurs swored Tamaris epoqaSi miaRwia, rodesac erma qveynierebas mouvlina
SoTa rusTaveli. poetebi da filosofosebi manamdec bevri gvyolia da mis
Semdegac ar vuCiodiT maT naklebobas,
magram didi SoTas msgavsi aravin movlenia saqarTvelos. vinc ra unda Tqvas
da rogorc ar unda gadaafasos Rirebulebani, yvelas SeiZleba Seexos gemovnebaTa gadafaseba epoqaTa da mentalitetTa cvalebadobasTan erTad, rusTvels es ar exeba. mniSvneloba ara
aqvs imas, Tu vinme uazro Tineijeri
romelime internet-portalze ra uxamsobas dawers, es mis inteleqtze metyvelebs mxolod. rusTvels niko mari
ebrZoda Tu ebrZoda, magram bolos
mainc damarcxda da TiTi mokakva, ase
rom vTqvaT. niko marze azrianad da
argumentirebulad veravin SebrZolebia did poets... da rogorc cocxali miTi, rusTveli yovelTvis gamarjvebuli darCa
yvela droSi,
yvela epoqaSi da
yvela sivrceSi.
igi gamarjvebuli maSinac darCa,
roca viRac xelmrudma da xelSavma
misi freska daaziana ierusalimSi
jvris monasterSi. es aramarto imitom
moxda, rom vandaluri qmedeba sayovelTao gasakicxia, aramed umTavresad
imitom, rom rusTvelis freska marto
erTi pirovnebis saxe araa, igi saqarTvelos saxea da misi freskidan sruliad saqarTvelo imzireba mTeli saSualo saukuneebiT azrovnebiT,
cxovrebiTa da
yofiT,
is, rac gakeTebula da gafuWda,
is, rac gasakeTebeli iyo da ver, an
ar gakeTda.
saqarTvelos amaze naTeli saxe arcerT epoqaSi ar hqonda, SesaZloa arc
arasodes hqondes. es saxe sisxlxorcielad, fuZian-fesvianad qarTulia, znemTeli da srulyofili, meti rom ar SeiZleba iyos, iseTi idealuri da WeSmaritad xeli-xel sagogmanebia.
dro Tavisi moTxovnisda mixedviT
yvela ers aZlevs saxismetyvelebas droisa da epoqis Sesaferiss, gankuTvnils
mxolod misTvis... ara msoflio saxes,
aramed konkretuls, sxvaTa tols da
ara aRmatebuls. rusTveli mxolod
saSualo saukuneebis cnobierebaSi ar
eteva, arc mainca da mainc mxolod qarTuli nakvTebia aRbeWdili misi saxis
konturebze. igi zogadkacobriuli fenomebia, romlisTvisac dro samare ki
ara, malamoa,
rac dro gadis,
miT ufro rom fasobs misi fenomeni
araTu mxolod qarTvelobaSi,
aramed kacobriobaSi.
sxvas ras unda mivaweroT jvris
monasterSi Cadenili vandaloba. es
saqarTvelos dauZinebelma mtrebma hqnes,
Torem konkretulad rusTvels poetsa da moazrovnes, darwmunebuli var,
arc ki icnobdnen,
arc ecodinebodaT, ratomaa is maradi saxe saqarTvelosi.
da Tu ratomaa igi saqarTvelos
gansaxiereba, amaze zust da konkretul
pasuxs misi namoRvawari gagvcems,
Tu ratom iyo, ase rom vesaTuTebodiT `vefxistyaosans~ - axalgaTxovil qalebs mziTevSi vatandiT am ukvdav
wigns.
bevri unikaluri wignia dawerili
gardasul droSic da dResac, daiwereba kidec, magram aravis mofiqrebia,
davuSvaT, vaJa-fSavelas `stumar-maspinZeli~ qaliSvilisTvis gaetanaT mziTevad, Tundac daviT guramiSvili, saba,
ilia, akaki. wignisadmi pativiscema ki
ar Seicvala amiT, aramed faseuli da
Rirebuli maradisobaSi tradiciad gadaiqca, is erTaderTi iyo da Tanac
mTliani saqarTvelos anarekli, is, riskenac yovelTvis unda viswrafoT.
rusTveli saqarTvelos erTgvari
miTia, romelic yovelTvis wre-brunvasaviT iwyebs yvelafers
Tavidan,
Tavidan da
Tavidan,
Tanac ise, rom is Tavidan dawyeba
sasiamovnoa da
ufrore metad sasiamovnoa, ocnebad
qceuli samSoblo rom xeluxleblad
rCeba da misken svla axal da axal
droebaSi Tavidan iwyeba. es saxe uberebelia, radgan samSoblo da am cnebis
SegrZneba arasodes berdeba, maradi
axalgazrdaa da awrTobs is axal Taobebs, zrdis znekeTilad, aravis arafers
uSavebs, patara araa...
rac mTavaria,
didia da mwife,
idealurad srulyofili. meti ram
dalpobisken an umwifarobisken waiyvans
nayofierebas. edemis msgavsia samSoblo,
saidanac adam da evasaviT dro-Jamma
gamogvdena da axla mivstiriT im dakargul samoTxes.
eri - adamianebSi
gamoxatuli
eri Tu daRupvisTvis ar aris ganwiruli, cocxal organizms waagavs da
igive sazrdo sWirdeba, oRond mxolod
sulieri. is viTardeba da ixveweba
amiT, Seesabameba dros da sawyis saxes
amkveTrebs da saxiers xdis. ers Tavisi moTxovnebi aqvs ama Tu im droSi,
upiratesi safiqral-sakeTebeli, riTac
metad da metad uaxlovdeba
Tavis sawyiss,
pirveladobas,
anu sakacobrio gzis sispetakes
da ganuryvnelobas.
Cven kosmiuri azrovneba rom SegviZ-
lia, amaze bevric Tqmula da bevric
dawerilia. rusTvelze rom aRara
vTqvaT,
Tavisi poeturi simdidriT,
sinorCiT,
zeadamianuri siyvaruliT,
sikoxtaviTa da
ganumeoreblobiT –
vaJa-fSavelas veravin Seedreba, araTu mxolod saqarTveloSi, msoflio
literaturasa da filosofiaSic. vaJa
saqarTvelos msoflio saxe ar gamxdara,
radgan igi daiCagra rogorc patara
eris Svili. igi bunebasTan aris gaigivebuli, magram mxolod qarTul bunebasTan.
masSi ar aris davanebuli ukideganoba zRvis,
sulisSemxuTveloba udabnosi,
TvalismomWreloba tropikebis,
an sulac sicive arqtikis,
gauvaloba tundris.
masSi ganisveneben mTani maRalni
zomieri gamyinvarebiT,
sadac adamians gaeZleba zomieri
siTboTi,
sadac adamiani mZlavrobs.
bunebis miRma masSi adamiania Tavisi keTilSobilebiTa da raindobiT,
tolerantobiTa da siyvaruliT.
vaJa-fSavelaSi brZenic aris da bavSvic, erTad Serwymulia da igi brZenbavSvia. msoflio literaturas aseTi
naTeli saxe ar moepoveba... da es Cveni
samSoblos saxismetyvelebis erT-erTi nairsaxeobaa, gardasaxva viciT qarTvelebma unikalurad, da mitom.
mamulis azrovneba,
fiqri,
saqmisadmi ganxra xvewavs morals,
warmoaCens Tavis moralur saxes.
Tu sindis-namuss saxe gaaCnia, aseT
saxed ilia WavWavaZe warmomidgenia, wmindanadac aRiara igi saqarTvelos samociqulo eklesiis wminda sinodma. es
mxolod imis gamo ki ar momxdara,
rom man sicocxle mowameobrivad daasrula, aq ganmsazRvreli tyvia ki ara,
TviT pirovnebis cxovrebisa da moRvaweobis magaliTia. ers Tu Tavisi sindisi da zneoba ar gaaCnia, maSin fuWia
misi garja-mecadineoba genialur da
ganumeorebel erobaze, pretenziac ki
ar unda gamoTqva maSin.
Cven ufalma mogvmadla diadi zneoba. yovel droSi iyo, ra Tqma unda,
zneobrivi mamebi, magram iliam marTali cxovrebiT yvela maTgani ganazogada Tavisi saxismetyvelebiT da eris
erTiani gonieri fenomeni Camoyalibebul znekeTil saxed aqcia saxeSi, romelSic yvelaferia da yvelani arian,
iliamdec visac ucxovria da
mis Semdegac ganagrZobs es saxe
qarTveli eris wrTobas. ara aqvs mniSvneloba imis garkvevas, Tu ratom mivida
zneobrivi eri zneobrivi mamis mkvlelobamde. iseTi Zala modioda da iseTi
umecreba mkvidrdeboda dedamiwaze, rom
ilias mkvleloba bunebrivi nabiji iyo
im bneli Zalebisa da gasakviri iqneboda mxolod is, rom iliasTvis daecliaT bunebrivi sikvdili. ilia Tu
ara, sxva vinme iqneboda da Tu ara
ilia, maSin vin unda yofiliyo is
eris zneobis medroSe, romelic yvelaze metad uSlida xels uzneobas TavianTi Sav-bneli saqmeebis aRsasruleblad.
ilia da mxolod ilia unda mokluliyo,
radgan istoriam dagvanaxa, ra pirsisxlianma Zalam dai pyro saqarTvelo,da miT ufro mTeli ruseTi.
ilias vin gaaxarebda?!
7
ocdameerTe saukunis gadasaxedidan
ar mikvirs aravis sicocxlis moswrafeba, magram dasanania,
rom am gamxecebulma pirutyvebma
moxuci,
sikvdilis piramde isedac misuli
gaimetes sasikvdilod.
ra Zalisa unda yofiliyo es didi
moZRvari qarTveli erisa Tavisi cxovrebis yvelaze saukeTeso wlebSi?!
arc isaa SemTxveviTi, ugvirgvino
mefe rom uwodes mas, es maSin, roca
jer kidev ar iyo moSTobili bagrationTa dinastia da saqarTvelo cxovrobda samefo xelisuflebaSi e.w. `carizmis dros~, xolo monarqiuli mentalitetis imperiaSi mefes vaglaxad aravis
uwodebdnen, Tu ara marTlac mefes da
ilia saqarTvelos mefe iyo
zneobis,
kulturis,
raindobis,
Tavdadebis.
mas moraluri da sulieri TvalsazrisiT imaze meti moeTxoveba, vidre odesme moekiTxeboda gvirgvinosan
xelmwifeebs, qarTveli xelmwife iqneboda is, Tu rusi car-batiuSka.
iliam Tavisi azrovnebiT, Tavisi
msoflmxedvelobiTa da piradi cxovrebis sanimuSoobiT gadaabija Tavis saukunes sicocxleSive da amis iqiT bolSevikebis mecadineoba ilias gzidan
Camocilebisa nebismieri xerxiT dagvianebuli da uSedego iyo. sabWoTa kavSiris arsebobisas da manamdec - ilias
mkvlelobis Semdeg mis mkvlelebs Tan
dasdevdaT am didi qarTvelis aCrdili,
rogorc sulieri wameba. Tavi rom
raimeTi emarTlebinaT, is daabrales,
rasac sicocxleSi ebrZoda.Ees-dekebma
ki ususurad daiwyes Tavis marTleba
esaoda, mefis oxrankam moklao.
rom ara gamouvidaT ra,
mere isa Tqves,
imitom movkaliT, rom glexebs Tavze
kokebs amtvrevdao.
mere Secbunebulebi imasac ambobdnen,
ara, Cven ki ara, gamwarebulma glexebma mokleso.
ase codvilobdnen, ilias ki wamebulis gvirgvini daadges Tavze da im
erTi, Tu ramdenime tyviiT, romliTac
mouswrafes moxuc brZen-kacs sicocxle, iliaSi Caaties mTeli qarTuli
ZarRvmagari zneoba, romelic did qarTvelebs iliamde rudunebiT utarebiaT,
ilia am tyviiT srulyofilebad aqcies,
romelmac Tavis saxismetyvelebaSi Caatia
8
grigol xanZTelic,
giorgi Wyondidelic,
arsen iyalToelic,
cotne dadianic,
simon mefec,
saba-sulxanic,
daviT guramiSvilic
da mravali sxva gardasuli qarTveli...
da ase srulyofilad CamoZerwa
saqarTvelos saxe –
maRali Subli,
Wkviani Tvalebi,
keTili Rimili,
is, riTac fasobs saqarTvelo qarTvelobiT msoflioSi.
odiTganve gamovirCeodiT Cveni temperamentiT, feTqebadi xasiaTiT. amave
dros Cven inertulebi da indiferentulebic viyaviT garemo pirobebisa
da viTarebis mimarT. erTmaneTs xels
ar uSlida qarTuli niSan-TvisebaTa
es sxvadasxvaoba, piriqiT avsebda kidec
aseTi poliusuri sxvaoba. srulmomcvelobiT es Tvisebebi, ramdenadac gasakviri ar unda iyos, firosmanma Tavisi
saxis-metyvelebiTa da fenomeniT srulhyo.
viRacas gaukvirdeba:
firosmani da mCqefare,
feTqebadi bunebao?
swored firosmanma gamoxata es buneba Tavis SemoqmedebaSic da piradi
cxovrebiTac mogvca magaliTi.
mas ara aqvs daxatuli cecxlovani
cxenebi, brZolis velze rom garbian,
mas xrmali ar amouRia da ar iqnevda marjvniv da marcxniv.
misi es cecxlovani xasiaTis cxadeba mis zedmiwevniT siwynareSi gamoixata, mduRare siwynareSi, sadac nebismier dros SeiZleba ifeTqos milioni
vardis msgavsma Tavdaviwyebam, msoflios
rom gadaevlo da gaaogna ucnaurobiT.
misi meezoveca da meTevzec uxilavi omia abstraqciasTan.
es ufro didia da yovlismomcveli, vidre brZolebSi gadareuli cecxlovani Tvalebis saxva. daakvirdiT
firosmaniseul Tvalebs, rogor unikalurad da unaklod aris Sexatuli
qarTul xasiaTSi.
indiferentuloba?
ramdenic ginda, imdenia am molaRe
qarTvel TavadaznaurobaSi. amasTanave
im fexebzemkidiaobaSi
rogori Zalaa brZolis,
rogori aRtkinebaa gadarevisa da
Tavdaviwyebis.
vin unda yofiliyo ufro gansaxierebadi qarTul xasiaTTan, Tu ara fi-
rosmani. bed-iRblis aRma-daRma trialSic ubadloa, Seudarebelia uiRblobiTa da daufaseblobiT, esec qarTulad
da esec mTelis simwvaviT. firosmani
saqarTvelos gansaxierebaa msoflios
TvalSi, beberi evropisTvis ucnobi da Seucnobeli,
gamaognebeli da ucnauri,
romlis sikvdils unda daelodo,
raTa mere eqskluziuri ufleba moipovo da Sen Tqva, msoflio movlena iyo
firosmani saqarTvelosaTviso.
ityvian –
`iyo da ara iyo rao~, zRapariviT,
magram firosmansaviT wamodgeba fexze saqarTvelo da miakiTxavs mis maqebars, raTa uTxras, `Tu ase kargi var, cocxali var
da vagrZeleb sicocxleso~.
es saqarTvelos xvedria, salaparako
da mjiRebis gulze kvris survili
rom mouspos vaimegobrebs, brtyelbrtyeli sityvebiT rom abrueben Tanameinaxeebs da arras Ronilobs sityvis
aRsasruleblad, ise ki Zirs uTxrian
saqarTvelos Tavisi cbieri RimiliT.
firosmani is fenomenia da saqarTvelos is simetriuli saxismetyvelebaa,
am cbierebas da farisevlobas rom
fardas xdis da niRabis miRma kbilebdalesili mgeli rom imaleba.
jvarosnuli omebis usircxviloba
da utifroba dRemde mosdevs gaiZvera evropas da saqarTvelom icis masTan
brZolis saSualebebi - eubneba:
`me Seniani var, erT-erTi SenTagani
da Tu ar damexmarebi, xels nu SemiSli
Cems uTanasworo brZolaSi Cems dauZinebel mterTano~.
eris mexsiereba
da saxe
Cveni dasabami Soreul warsulSi
ikargeba, sadac mexsiereba uZluria
SeaRwios. gonebis daZabva da gaxseneba
imisa, Tu rani viyaviT Tavdapirvelobisas, SeuZlebelia. veZebT amitom miwaSi Caflul gardasul sinamdviles,
ar visvenebT, radgan es mTlianobaSi qarTveli eris gardasul JamTa
cxovrebaa. rodesac damwerloba SevqmeniT, maxsovroba mtkiced Camoyalibda.
magram droTa mdinarebam yvela Zveli
wigni mimofanta da sanTliT veZebdiT
yovel droSi TiToeul wigns, TiToeul monaTxrob ambavs da Camoyalibebulad erTiani sistemiT ar wagvikiTxavs istoria Cveni qveynis. eri iTxovda amas Tavisi Svilebidan da ermave
gamozarda ivane javaxiSvili. man er-
Tarsad Sekriba qarTuli matianeni da
Seiswavla, miwaSi eZeba gardasul droTa
dideba da ipova. igi erTi iyo uamravTagan, romelmac srulhyo sistema saqarTvelos istoriisa.
raRac aucileblad miwaSi midis
ise, rom misi povna SeuZlebeli xdeba,
raRac ki isev amotivtivdeba zedapirze aTaswleulTa Semdeg da eri mas
aucileblad gaixsenebs, radgan mas yvelaze Zlieri maxsovrobis unari gaaCnia
da es maxsovroba ivane javaxiSvilia.
bevri gvyolia meistorie, romelmac
dRemde moitana istoriani
qarTvelTa moqcevisa,
arabTa Semosevebisa,
kurapalatTa saqarTveloisa,
daviTisa da Tamaris oqros xanisa,
laSa-giorgidan moyolebuli mTeli
aswlovani matiane...
erTis sityviT qarTveli kaci arasodes uCioda mexsierebas, igi yovelTvis
werda Tavis Tavgadasavals, yvela maTganSi raRac mainc iyo tendenciuri,
raRac uzustoba gaparuliyo raRacis
gamo, an viRacis gamo.
saWiro iyo rudunebiT Seeqmna ers
Tavisi Tavgadasavali, gaeanalizebina
Tavisi
zne-Tvisebebi,
samarTali,
ekonomika,
yvelafrisaTvis Seexeda kritikuli
TvaliT,
raTa warmodgena Seqmnoda sakuTar
Tavze ara gadametebulad TavmoyvareobiT an TavmoZulebiT, mxolod gonieri TvaliT, iseTi gonieriT, rogoric
TviTonaa Cemi mamuli.
aq siCqare SeuZlebelia, am saqmes
mTeli Segnebuli cxovreba unda Sealio. TiToeuli qva safuZvlianad Seiswavlo, gaaanalizo, Seufardo msoflio
istoriul msvlelobas da sakacobrio
WrilSi unda gaaxseno ers,
Tu vin iyo is ganviTarebis TiToeul etapze,
rogor daixvewa da moaRwia dRemde,
rogor gaiTavisa msoflio da
rogor Seerwya isic msoflio msvlelobebs. odnavadac ar CamorCenila,
erTi nabijiTac ki, fexdafex iara saqarTvelom da es Sen ici yvelaze
ukeT, Cemi qveynis yvelaze dido mexsierebav.
cxovrebaSi bevri dabrkoleba Segvxvedria, bevr momxvdurs surda CvenTvis gza aeria, ukuRmac gvivlia, magram
waRmarTianad SemovbrunebulvarT da
gamovsulvarT did gzaze. esec imitom,
rom
Sen,
Cemo mamulo,
didi mexsiereba gaqvs da am mexsierebiT kvebavdi Sens Svilebs. icodi
epoqaTa kanonzomierebebi, romlebSic
giwevda cxovreba da Tavis gatana.
amitom uadvildeboda Sens Svilebs
Seni namcnebiT momavlis ganWvreta.
miwac gviCiCqnia, eris natvris Tvali
rom gvepovna. ra aRar vi poveT Sengan
gamovlili. Tanamedroveoba Zalzed pataraa istoriasTan SedarebiT.
istorias unda Tavmoyra,
istorias unda saTanado pativis
migeba. amas Seni didi meistorie yvelaze kargad axerxebda.
natvris Tvalis miRma Seni wrfeli
guli ipova da STamomavlobas gadmogviloca. iSviaTia, rodesac meistorie
Tavisi kvlevis obieqtis guls i povis
da gaacocxlebs.
araTu eqims, mesaaTes magonebs ivane
javaxiSvilis dauRalavi Sroma,
mesaaTes, romelic uwvrilesi detalebiT awyobs mTels meqanizms Zveli
saaTisa da cxovel moqmedebaSi mohyavs.
manac xom Seni gaCerebuli dro
aamuSava sasikeTod, Cemo mamulo.
isic Seni saxea da Sen xar igi moxuci meistorie,
romelsac loginSi sikvdili ar
uweria.
dRes bevri meistorie gvyavs,
xan aseTi,
xan iseTi,
xan yalbi,
xan marTali,
xan mewvrilmane,
xan memsxvilmane,
magram Sen, mamuli rom gqvia saxelad,
im sanukvar saxes ar icvli, rac CagebeWda da CaibeWde gonebaSi. yvela axaldroebis meistories im didebul saxes aZlev nimuSad da yvela maTgani
gmorCilebs, sxva meti didi da didebuli jer ar Seqmnila Sens wiaRSi
da vgoneb, arc arasodes Seiqmneba.
siyalbe
SeuZlebelicaa da
dauSvebelic,
istoria eris mexsierebaa, da mitom.
yvelaze ukeT mexsierebam icis ra,
sad da rogor xdeba, momxdara da arc
is SeeSleba ivaraudos, rogor moxdeba. amitom azri ara aqvs siyalbes, im
diadi saxebis konturebSi ver moeqceva gamyalbebeli, da mitom.
amitom ver moZova saqarTvelos sabWourma istoriografiam, yvelafers
TvalnaTliv aexada farda. dRes ga-
kotrebulebi arian wiTeli profesorebi, maT sityvas fasi aqvs dakarguli,
radgan im didebuli saxis yalibSi
ver jdebian, es maSin, roca eris mexsierebas srulfasovani saxismetyveleba
aqvs.
am saxis miRma yvelaferi karikaturaa, nakvTi nakvTs ar emTxveva,
xrtili xrtils,
azri azrs kargavs.
es imitom ki ara, rom yvelani davemsgavsoT unda konkretul pirovnebas. ara, Cven romc aravis davemsgavsoT
da Cveni piradi xelwera gvqondes
SemoqmedebaSi, Tu marTali xar, yvela
marTals daemsgavsebi da yvelaze didi marTali qveynad Cveni samSobloa,
is ki piruTvnelad gamoarCevs erTmaneTisgan yalbsac da namdvilsac.
qarTuli temperamenti
qarTvel ers odiTganve mosdgamda
Tandayolili temperamenti, romelic
SeiZleba gavaigivoT sificxesTan. fsiqikuri wyobis es Tavisebureba cxovrebiseul yvela aspeqtSi vlindeba. xasiaTebis amgvari gamovlena sazogadoebrivi moRvaweobis yvela sferoSia gabatonebuli. raRac SemTxvevaSi es Cveni
aqilevsis quslia, magram umeteswilad roca Cveneul, samxreTul temperaments vavlenT, mas pozitiviT vmosavT.
Tu eris azrovneba,
sindisi,
xasiaTi da
sxva gonieri gamovlinebani
damokidebulia rCeuli kacebis namoRvawarze, temperamenti iseTi gaaCnia Cvens ers, rom TiToeuli qarTveli ubadlo Semsrulebelia am Tvisebis. amisTvis ar aris saWiro erma warmoSvas korife, romelic umaRles xarisxSi aiyvans qarTul bunebas.
magaliTisTvis,
nebismieri qarTveli arafriT Camouvardeba Tavisi sificxiT
arc aleqsandre yazbegs,
arc konstantine gamsaxurdias,
arc grigol robaqiZes,
arc lado gudiaSvils.
es xasiaTia,
esaa xasiaTi!!!
rac ar unda Seqmnan geniosebma, Seqmnilad CaiTvleba da Cven yvelani viamayebT am SeqmniliT. ra Tqma unda, SemoqmedebiTi moRvaweoba yvelas xelT
ar ewifeba. samagierod cecxlovani
bunebis gamovlineba yvela qarTvels
SeuZlia Tanabrad da, SeiZleba iTqvas,
im saficar geniosebze ukeTadac. Cven
imdenad gvaqvs sisxl-xorcSi gamjda-
9
ri sangvinuri fsiqika, rom roca melanqoliur ganwyobaze vimyofebiT, maSinac ki es melanqolia Tavisi arsiT
sificxidan momdinareobs,
gulgrili ganwyobac aseTivea
da mxiarulic.
yvelafers xalibur rvalsaviT sakuTari energiis cecxlSi vawrTobT,
gvixaria Tu gvwyins,
ara aqvs mniSvneloba.
Znelia aseT dros i povo krebiTi
saxe da Tqva, rom man srulhyo Cveni
qarTuli cecxlovanebao.
aziuri Tavawyveta da
Tavdaviwyeba
patara qarTvelSic im doziTaa mocemuli, rom didsac ki gaukvirdeboda
da zogjer Seexarbeba kidec. davakvirdeT sakuTar Svilebs da mivxvdebiT,
raoden didia maTSi qarTveloba, es
maSinac xdeba, Tu bavSvi ucxo garemoSi izrdeba, araqarTulSi. amitom iyo
istoriulad Cvens TavsatexTa Soris
erT-erT yvelaze mwvave da mware Tavsatexad lekianoba - aRmosavleT saqarTveloSi,
tyveTa syidva ki dasavleTSi.
ras eZebdnen ucxoelebi CvenSi?
swored im cecxls, amiranma rom
daanTo yvela mamuliSvilis gulSi.
cecxli gadamdebia da grZnobadamcxrali Tu Camqrali gadamTielebi CveniT
cdilobdnen aRegznoT gulebi cecxliT. mamluqianobam daanaxa mTels arabul samyarosac da evropasac, rom arabeTis udabnos mcxunvarebaSic ki cecxlovani qarTveli ise grZnobda Tavs,
rogorc Tevzi wyalSi da saukuneebis
ganmavlobaSi flobda egvi ptisa da
erayis qveynebs.
ai, sad gaiRviZa mamulis genma!
10
esecaa,
sarwmunoebac mebrZoli gvaqvs, Cveni
mTavari salocavi wmida giorgia gveleSapTan da bneleTis ZalebTan mebrZoli raindi.
es xati qarTvelma erma wmida mowame
kabadokieli giorgis dabadebamde Seqmna
da mas TeTri giorgi uwoda, kavkasiis
mTianeTSi jgrags, jgirags arqmevdnen.
sarwmunoebisTvis Tavdadebaa mTavari Cvens rwmenaSi, amitomac viTvlebiT
wmida graalis raindebad. mefidan dawyebuli ubralo glexiT damTavrebuli
mravlad mogvepoveba qristesTvis wamebuli. qristianoba CvenTvis gaigivda
rogorc erovnul-ganmaTavisuflebel
brZolad da saqarTvelos arsebobis
mTel manZilze Cvevad da moTxovnad
gveqca Tavganwirva, Tundac uazro, magram
Cven mas uazrobis saburvelidan vaTavisuflebdiT.
qarTveli da muslimani gaTaTrebulad migvaCnda,
qarTveli da kaTolike Seufereblad.
sulxan-saba orbeliani kaTolicizmis aRiarebis gamo mcxeTelma berebma
scemes. esec niSandoblivia - Cven fufunebasa da maradJamul keTildReobas
ver vitanT, iqve mconarebas mivecemiT.
ilia ambobda da SesCioda beds –
`o, RmerTi Cemo, sul Zili, Zili,
rosRa gveRirsos Cven gaRviZebao~.
Cven vin dagvaclida Zils,
monRolis dros vfxizlobdiT,
Temur-lengis dros vfxizlobdiT,
Sah-abasis dros vfxizlobdiT,
osmalosa da sparseTis intervenciebis dros vfxizlobdiT,
rusis dros vfxizlobT.
vin dagvacala Zili?!
am Tavsxma momxvdurobis Jams rom
gvZineboda, aRarasodes gagveRviZeboda.
aba, rodis gveZina?
rogoradac gasakviri ar unda iyos,
Tamaris dros gveZina Rrma ZiliT da
amitom Semogvepara jalal-ed-dini, Tavisi qveynidan gamoqceuli da damarcxebuli, romelic risxvad dagvatyda Tavze. mZinare eri dagvamarcxa, Torem
zRvidan zRvamde gadaWimul qveyanas,
axal bizantiad gamzadebul qveyanas
rogor dagvamarcxebda sakuTari qveynidan gamogdebuli jari, damarcxebulis
kompleqsi rom sdevda Tan.
RvTisTvis Tavganwiruli eri Tavis
saxes da temperaments mSvidobaSi ver
gamoavlens. saqarTvelos mefeebs arasodes hqondaT imisi fufuneba, rom mdidrul sasaxleebSi ecxovraT da elCebi
elCebze mieRoT. qarTveli mefeebi cxenze amxedrebulebi da xrmalamoRebulebi xan gareSe, xanac Sinaur mtrebs
ebrZodnen da sasaxleebSi ki ara, cixedarbazebSi cxovrobdnen.
aman gamoawrTo asnakeci xaliburi
xrmaliviT qarTuli neba.
gadavRunulvarT Zalis winaSe da
ara gavmtydarvarT. Zala rodesac iklebs, im asnakeci nawrTobiviT vswordebiT welSi, TiTqos arc arasodes movxrilvarT, ise gviWiravs Tavi da es samarcxvino ar aris, SeSvenis qarTvels
garemo pirobebTan Segueba da yovelTvis
yoveli wnexis Semdeg gaasmagebulad
gaZlierebulebi vrCebiT.
es swored is fenomenia –
xaliburi xrmali rom iwrToba.
cxovrebidan aRebuli magaliTia es,
iseTi magaliTi, wignebSic rom ver
amoikiTxav.
SemoqmedebiTi impulsebi
cnobiereba da yovelgvari adamianuri SegrZneba ers imisTvis sWirdeba,
rom naTlad gamoavlinos Tavisi SemoqmedebiTi potenciali, raTa gamoawrTos
Tavisi arsebobis arsi sulieri moTxovnilebis Sesabamisad. Cven Zlieri
Sinagani energia gvaqvs, SeiZleba iTqvas,
amouwuravi. esec imitom, rom mcire
eri varT da TviTgadarCenis instinqti
Warbad gvaqvs moZalebuli.
Tu mudmivad ar vimecadineT:
Tavis gatanaze - mSvidobianobisas da
Tavis gadarCenaze - omianobisas,
arsebobas SevwyvetT, radgan is, rac
amouwuravi gvqonda imiT, rom mudamdRe
viRwvodiT, axla amoiWmeba da sxva
aRaravin davrCebiT, Tu ara TaviWamiebi. maSin aRarc mexsiereba dagvWirdeba,
aRarc niWi da aRarc SemarTeba. Cven
sakuTar saxes davkargavT da gadavinacvlebT sasikvdilo agoniis mdgomareobaSi. qarTvelobas bedad dagvewera, rom dalxenilni Tu SeWirvebulni
mainc mivmarTavT inteleqtualur moRvaweobas. Cveni genialoba imaSi mdgomareobs, rom ZaldatanebiT da Tavsmoxveuli SemoqmedebiTi Sromisa da Tavisufali nebis gamoxatvis drosac Tanabrad fenomenaluri fantazia gagvaCnia.
marTalia, msoflio aRiareba mainca
da mainc ara gvaqvs, magram aravis araferSi CamouvardebiT, piriqiT, sadRac
vuswrebT kidec msoflioSi saxelganTqmul korifeebs. es Cveni bedia aseTi,
rom unda sakuTar naWuWSi CaviketoT,
Torem sxvam erTi kudis moqnevaze SeiZleba miiRos msoflio saxeli. sxvaoba isaa, rom isini swored rom aRiarebisTvis iRwvian, Cven kidev Cveni bunebidan gamomdinare mxolod sakuTari
SemoqmedebiTi ambiciebis dasakmayofileblad vmoRvaweobT.
ai, Tundac, qarTuli saopero xelovnebis mamamTavari zaqaria faliaSvili
evropaSi ar idgmeba, misi Semoqmedeba
faqtiurad ucnobia musikis moyvarulTaTvis da, SemiZlia Tamamad vTqva, mravali profesionali musikaTmcodnisaTvis... da es imitom, rom faliaSvili
qarTvelia erovnebiT. me aravis arafers
vabraleb, esao-da diskriminacias gviweven da Cven rogorc daCagruli eri
ver vRirsebivarT saTanado dafasebaso.
am SemTxvevaSi aranair CagvrasTan
ara gvaqvs saqme, es mxolod qarTuli
bunebidan gamomdinareobs. Cven mcirericxovani eri varT da erTgvari kompleqsi gvaqvs sakuTari Tavis mimarT:
ras ityvis Cvenze operebiTa da simfoniebiT ganebivrebuli evropao.
sakuTar Tavs ar vadebT fass saTanadod. esec mxolod imitom, rom kargad ar vicnobT Cvens SemoqmedebiT
potencials, Torem evropaSi bevria
mcirericxovani eri. raRa Sors wavideT da, avstria ikmarebda magaliTad,
magram venis klasikosebma Seqmnes Tanamedrove musikaluri xelovneba imis
miuxedavad, rom maSin arsebobda avstria-ungreTis imperia.
Cven is didi saxelebic gvafrTxobs,
msoflio xelovneba rom gansazRvres.
erTicaa, qarTvelebi indeferentuli xalxi varT, sakuTaris srulfasovnad warmoCena gvezareba, Torem Tavis
qeba icocxle-Tqo, viciT rogor unda.
sakmarisi iqneboda, gveTargmna partitura, saTanado simaRleze rom asuliyo
qarTuli genia, magram aqac qarTulma
gulgrilobam iCina Tavi. mainca da
mainc fortuna rom ar gvwyalobs, es
ar gvyofnis da axla Cveni es Tviseba
davamateT.
amiTve gvpasuxoben Cvenc gviyureben zerele TvaliT.
yvela eri cdilobs Tavi warmoaCinos erTi aTad gadidebulad (yvela
aspeqtSi, kulturaSi - miT umetes.
m.k.), Cven ki - raca varT, imis meaTedadac ar mogvaqvs Tavi, vfaravT da vmalavT raRacas. albaT SiSicaa es e.w.
salieris kompleqsis mimarT. sakmarisia ucxoeTSi gavides zaqaria faliaSvilis Tundac mxolod `daisi~, rom
araTu mxolod kompozitoris saxeli,
aramed qarTveli kacis genia dafasdeba Rirseulad, Cven ki Tu piradad Cven
ar gvexeba saxel-dideba, ar vizrunebT
sazogado saqmeze. Cven sityviTa da
sadRegrZeloTi vambobT:
`saqarTvelos gaumarjoso!~,
Torem rogorc ki konkretuli sakeTebeli iqneba Sesasrulebeli, arras
viRonebT. xolo Tu araferi gamogviva
am aTasgvari mecadineobisgan, sxvas davabralebT, imas rom es gaekeTebina (an ar
gaekeTebina), aseTi Sedegi ar iqnebodao.
sxvas davabralebT imas, raSic Cven
migviZRvis brali, Torem la’skalaSi
ramden qarTvels umReria, warmatebiTac
da... arc Tu warmatebiTac. arc erTxel
ar mogvsvlia azrad, SegveTavazebina
Teatris administraciisTvis romeliRac sezonis repertuarSi `daisi~ daedgaT. qarTvel momRerlebs imdeni
Rvawli namdvilad ki gvaqvs, rom qarTvelTa pativsacemad erT-erTi sezoni
gaamdidron qarTuli repertuariTac.
me namdvilad ar vici ra xdeba
saopero Teatrebis kulisebSi,
magram Cemi survilia,
movismino faliaSvili la’skaladan,
viqtor doliZe metropoliten-operadan...
Tavsayrelad mainc ara gvaqvs saopero nawarmoebebi, magram raca gvaqvs,
WeSmaritad fenomenaluri gvaqvs.
`daisis~ uvertiura,
cekva `qarTuli~,
kiazos aria,
maros datireba
da saerTod mTeli saopero partiebi
da samusiko masala msoflio Sedevrebis rigSi dgas (CvenTvis mainc).
moisminos es opera (aRarafers vambob `abesalomze~) evropam da qarTvelebis mimarT meti pativiscemiT ganimsWvalebian, evropa aRmoaCens zaqaria
faliaSvils da mas Tavisi mniSvnelobiT
JorJ bizes,
Sarl gunosa da
jorj gerSvinis gverdiT daayenebs,
Tu geqtor berliozis,
kamil sen-sansisa da
jakomo puCinis gverdiT ara.
Cven - xalxi da sazogadoeba varT,
sazogadoeba ki eris nawilia, erisa,
romelic moazrovne da Semoqmedia. es
gulgriloba Cveni uaryofiTi Tviseba rodia, is mxolod Tandayolili
bunebaa, romlis daxvewa da gakeTilSobileba yvela CvenTaganis movaleobaa
isev da isev Cvensave sasikeTod.
Cven - patara eris Svilebi varT
da TiToeuli warmoCenili xelovani
Cveni siamayea.
firosmanma ise moi pova msoflio
aRiareba da saqarTvelos ise gauTqva
saxeli, qarTvelebs am saqmeSi TiTi
TiTze ar dagvikarebia, yvelaferi Zmebma
zdaneviCebma Seagroves da Seakowiwes
da ise warudgines ucnobi mxatvari
parizs. parizuli furoris Semdeg davtrialdiT da moviZieT nikala, misi
megobrebi, gavikiTx-gamovikiTxeT misi
cxovrebis Sesaxeb, ra uxaroda, ra wyinda. samwuxarod saflavi davkargeT misi, arada misi saflavi saqarTveloSia.
amas ukve veRar davkargavT veravin.
ra griSaSvilio,
ra leoniZeo,
yvelam daviCemeT firosmanistoba,
arada, erTxel im susxian wlebSi,
roca nikala eulad dadioda tfilisis quCebSi da gazeTebSi dascinodnen,
xatva ar icio da amiT parizuli
triumfis gaufasureba surdaT,
galaktionma Sehyvira, an TavisTvis
Cailaparaka `daanebeT firosmanas
sevdiani tvirTebi~.
etyoba galaktionic Seawuxa firosmanis mimarT gamoCenilma usamarTlobam, magram am striqonebis weris
dros veravin warmoidgenda, rom ga-
11
laktionic firosmansaviT eulad darCeboda, firosmanisgan gansxvavebiT uamravi patronis xelSi. es ukve mrude
sarkeSi danaxuli eris saxea.
dilema
musikas moismens kaci da saTanadod
Seafasebs mis mniSvnelobas da xarisxs
ise, rom mainca da mainc ar dagainteresebs, ras mReris esa Tu is momRerali, Tu es ucxo enaze sruldeba.
karg kompozicias gaiTaviseb da Senad miiReb.
sulac ar aris savaldebulo partituris Targmna `daisisa~, Targmani
mxolod momRerals gauiolebs namReris aRqmas, Torem Cvenc vismenT
italiur,
germanul Tu
avstriul operebs da
enis arcodnis gamo am nawarmoebTa
SefasebaSi ar SevmcdarvarT.
mxatvrobis mxriv kidev ufro ioladaa saqme - daaTvaliereb eqspozicias
ise, rom erT xmasac ar amoiReb.
literaturasTan mimarTebaSi ki
saqme sxvagvaradaa.
mwerloba yovelTvis damokidebulia
erze da enis simdidre-siRaribeze. ramdenadac mravalricxovania eri da ama
Tu im enaze mosaubre mosaxleoba, miT
meti mkiTxveli hyavs mwerals, Tu ra
Tqma unda, misi nawarmoebi ar scdeba
im eris farglebs.
umTavresad ki igi damokidebulia
saxelmwifosa da saxelmwifo politikaze. Tu konkretuli qveynis gavlena
vrceldeba sxva qveynebzec, dominanti
qveynis ena saerTaSoriso urTierTobaTa enad aris miCneuli, Sesabamisad
mwerali imdensave mkiTxvels iZens damatebiT, ricxobrivad ramdeni adamianicaa am saerTaSoriso sakomunikacio
saSualebaze damokidebuli.
TavisTavad yvela verc da arc iqneba
mkiTxveli sazogadoeba.
rCeulebi qmnian kulturul atmosferos yvelgan.
CvenSi lev tolstoi ufro cnobili mweralia,
vidre balzaki da hiugo erTad
aRebuli da es imitom, rom saqarTvelo
saukuneebis manZilze ruseTis gavlenis qveS imyofeboda da saerTaSoriso
salaparako enad rusuli iyo miCneuli, da ara franguli,
ruseTisTvis ki piriqiT, - franguli, da ara inglisuri.
ruseTSi franguli literatura
ufro cnobili iyo, vidre inglisuri,
es sindromi met-naklebad Cvenzec gad-
12
modioda. IXX saukuneSi, gansakuTrebiT napoleonis Semdeg, sakoketo enad
franguli iTvleboda. sayovelTaod
cnobilia, rom dekabristebi da puSkinis
sazogadoeba frangulad saubrobdnen,
epistolaruli literaturac am
enaze iqmneboda, rogori sayoveldReo
da sayofacxovrebo Sinaarsis ar unda
yofiliyo.
es problema TiTqmis mTeli saukune
gagrZelda, cotac da rusuli literatura frangulad daiwereboda,
rom ara
gercenisa da gogolis,
nekrasovis da tiutCevis,
turgenevis da dostoevskis didi
mecadineoba rusuli enis popularizaciis sakiTxSi.
saboloo wertili medasavleTeebsa
da slavianofilebis dapirispirebas
tolstoim da Cexovma dausves.
ruseTi am mdgomareobaSi iyo Cavardnili - mravalmilioniani eri da Cven
ra dagvemarTeboda!.. milionebs vin daeZebs, TiTze CamosaTvlelebi viyaviT.
visTvis unda gveTqva saqarTvelos farglebs gareT, qarTuli wigni qarTulad
waikiTxeo?! madlobeli unda vyofiliyaviT naTargmnis wakiTxvas Tu moindomebdnen.
qarTul wigns da qarTvel mwerals
ki ara, sulac saqarTvelos ar icnobdnen, xolo vinc icnobda, igi gangeb
cdilobda mieCqmala qarTuli fenomeni.
ramden sapolemiko omSi CarTula
ilia WavWavaZe ucxoeli mlanZRvelebi
rom mogvegeriebina. eseni yvelani rusebi
iyvnen da imitom, rom rusi dominanti
iyo am urTierTobebSi. mas unda ekarnaxa
CvenTvis ra da rogor gvekeTebina, misi
toli rameSi ar unda vyofiliyaviT,
da miT ufro ukeTesebi. yvelanairad
cdilobda Cveni dampyrobeli CvenSi
Seeferxebina kulturul-saganmanaTleblo moZraoba.
ratom iyo, meoce saukunemde rom
klasikuri musika ar gvqonda,
gigo gabaSvilamde klasikuri ferweris skola ar gvqonda...
gana ar gvqonda erovnuli musika,
erovnuli ferwera,
erovnuli skulptura,
bunebrivia gvqonda da misi ganviTarebis yvelanairi saSualeba da baza
gagvaCnda, magram permanentulma omebma
da rusulma eqspansiam qarTvelebi CamogvarCina msoflio kulturuli aRmasvlis kvaldakval ganviTarebas.
mxolod maSin aRdga Cveni potenciali, isic sustad, ra droidanac Cven
saswavleblad vgzavnidiT Cvens axal-
gazrdobas araTu ruseTSi, aramed evropaSi.
swored romsa da vatikanSi miRebulma ganaTlebam Seqmna qarTuli klasikuri musikis safuZveli da kera,
iakob nikolaZis rodenis saxelosnoSi daxelovnebam ganaviTara CvenSi
skulptura,
firosmans arsad da aravisTan uswavlia, garda epoqisa.
gogenma taitize wiTeli ZaRli
da wiTeli cxeni Seqmna,
firosmanma tfilisSi gogenisgan
damoukideblad Seqmna wiTelperangiani meTevze.
wyalTan aris asocirebuli gogenis cxeni da ZaRli da firosmanis
meTevzec.
mogvianebiT epoqis majiscemaSeswavlilma kandinskim Seqmna tilo `wiTeli cxenis banaoba~.
amiT imis Tqma msurs, rom xelovnebis am dargebs ar sWirdeba saerTaSoriso sakomunikacio saSualeba - lingva. mwerlobisTvis ki daxurulia es
fufuneba da igi damokidebulia Targmansa da kalkirebaze.
firosmans veraferi mouxerxes, radgan ruseTis gverdis avliT gavida
pirdapir evropaze da iseT dros, roca
modaSi iyo moderni. Cven gvqonda da
gvaqvs imisi potenciali, rom msoflioSi gavuTqvaT qarTul gens saxeli,
magram saamisod arafers vakeTebT, mteri
ki yovelnairad cdilobs dagvaClungos.
ilia WavWavaZe saukeTeso romanisti iqneboda, misi genia arafriT Camouvardeboda
flobers,
hiugos,
balzaks,
dikenss...
mis TanamedroveTagan yvelaze saxelganTqmul mwerlebs, magram amaSic gamovlinda qarTuli geniis bediswera samSoblos sadarajoze pirveli mwerali idga da Tavisi publicistikiT
Tavzars scemda mters. mas ubralod
ar ecala romanebis weriT garTuliyo,
igi dakmayofilda mxolod buvies
`izas~ TargmaniT.
mTeli SemoqmedebiTi Zalisxmeva didma iliam sabanko saqmianobas,
wera-kiTxvis gamavrcelebel sazogadoebas,
gazeT `iverias~,
Teatraluri sazogadoebis fexze
dayenebas Sealia.
ilia TviTonve gadaiqca romanad,
erT did qarTul sagad.
ilias rom romanebi ewera da evro-
paSi amiT gaeTqva saxeli, sazogado
saqmes vin gaakeTebda maSin? viRacas
xom unda etvirTa es mZime uReli
erisa.
akaki leqsebs werda,
vaJa filosofosobda,
yazbegi romanebze muSaobda,
daviT kldiaSvili moTxrobebs Txzavda,
ilia marto iyo yvelas winaSe,
mtersac da moyvaresac saTanado pasuxs
scemda. mis irgvliv wre Seikra Tavsatexebis.
xolo vinc romanebsa da leqsebs
werda, imaTma qarTuli mwerloba ver
gaitanes saqarTvelos farglebs gareT.
dasanania, magram im droSic yvelani
erTmaneTs vuSlidiT xels.
didi mTargmneli ivane maCabeli
ugzo-ukvlod daikarga.
vinc rasac akeTebda,
erTmaneTs xels uSlida,
esaoda,me ukeT da...
me ukeTesio...
did-patara yvela CarTuliyo am
kinklaobaSi. ilia ganze idga mwerlobidan, magram arc mas asvenebdnen sazogado saqmeTa keTebaSi da arc igi aclida
sxvas raime ekeTebina. duelSi gamoiwvies erTmaneTi niko nikolaZem da iliam. morigebiT damTavrda paeqroba. bunebrivia, asec damTavrdeboda, Torem amaze
didi samarcxvino araferi moxdeboda
saqarTveloSi.
ruseTSi did mwerlebs bali-aTiSaurad klaven duelebSi, CvenSi ki qurdulad da CasafrebiT amoiReben mizanSi
did-kacebs.
esec Cveni mamuli da
esenic Cveni mamuliSvilebi!!!
imis nacvlad, rom xeli-xelCakidebulebs erTmaneTi gagvetana saqarTveloSic da mis farglebs gareT, erTmaneTs SevuSaleT xeli. mteri gaixarebda, aba ras izamda. axla ki viRacas
gaukvirdeba, am mweralTa kavSirSi rogor dawyvites erTmaneTio. es imasTan
SedarebiT balRuri sicelqea.
es medlis erTi mxarea, meore ki
saxeldobr Targmnis fenomeni.
mxedvelobaSi ara maqvs Targmanis
teqnikuri mxare, anu Targmanis xarisxi
da dedanTan identurobis maCvenebeli,
am SemTxvevaSi Targmanis saWiroebis
princi pzea saubari.
mwerlebi yovelTvis cdilobdnen
popularulebi yofiliyvnen sazRvargareT. amitom mTargmnelebs sagangebod
irCevdnen. mTargmnelebisTvis sapatio
iyo aseTi movaleobis dakisreba, gul-
modginedac Sromobdnen da Sedegsac
Sesaferiss iRebdnen. Targmanis princips warmoadgenda avtorisa da nawarmoebis gacnoba msofliosTvis, yovel
SemTxvevaSi midgoma iyo aseTi.
ra Tqma unda, amas kvalad mohyveboda honoraric, romelic dawesebuli
iyo saxelmwifodanac da gamomcemlobidanac.
yofila sagangebo davaleba-dakveTa,
individualuri survili,
pirovnuli urTierTobidan gamomdinare movaleoba,
am mizezTa ukan ar mdgara
TargmaniT spekulaciiT gamdidreba,
gamoCena,
qvena grZnoba.
dRes erT sityvas ar giTargmnian
ise, rom ar iyos daangariSebuli misTvis gankuTvnili Tanxebi, aravin mokidebs xels Sens nawarmoebs, rogori
fenomenaluric ar unda iyos. Tu mTargmneli ar SegiTanxmda gasamrjeloze,
patriotuli grZnoba ukana planzea
gadasuli. aTasi sisulele iTargmneba ucxo enaze imitom, rom avtorebi
kargad uxdian mTargmnelebs. amdenad,
sazRvargareT mravlad gadis mdore
da uxarisxo nawarmoebi, Rirseuli
da Rirebuli ki ukeTes dros elodeba, magram dadgeba ki ukeTesi dro?
esecaa, zogierTs, iswavla ra ucxo
ena da tyipinebs ramodenime enaze,warmatebul mTargmnelad moaqvs Tavi. amiT
xarisxi ki ara, fasi iwevs maRla, sakuTari Tavis fasi, sxva araferi. mniSvneloba ara aqvs realuria Tu ara es
fasi, mTavaria moaxdina TviTSefaseba
da amiT gansazRvra, ase vTqvaT, saTargmnelo bazarze fasi.
visac xelT ar ewifeba, bazars ver
ekareba, amiT SeiZleba araTu konkretuli
mwerali, aramed TviT qarTuli literatura dazaraldes...
da marTali rom iTqvas, sadReisod
aseTi mdgomareobaa samwerlo `eqsportirebis~ saqmeSi, eqsportis gareSe ki
marto qarTvel mkiTxvelze dayrdnobiT
saxels ver daimkvidrebs mwerali, raoden didic ar unda iyos misi Semoqmedeba.
sadReisod qarTul mwerlobaSi yvavis araprofesionalizmi, modaSia medrove da uniWo mwerali. WeSmariti xelovneba miCqmalulia.
es ar-axalia,
Zvelia.
magram cudi is aris, rom am modur
mwerlukebs didi ambiciebi gaaCniaT
da Sesabamisad gaaCniaT saxsrebi, raTa
sxvisi kuTvnili adgili daikavon is-
toriaSi. bevri ambobs, rom isini istoriaSi ver Sevlen, es mxolod surviliao.
isini Sevlen istoriaSi da am epoqaze ityvian, rom
qarTulma mwerlobam im didi saxelebis Semdeg ganicada degradacia
da magaliTebad am uniWo mwerlebs
daasaxeleben.
Tu amaT paralelurad magiur wres
WeSmariti mweralic gaarRvevs da Tavs
gamoiCens samwerlo asparezze, imasac
dasZens istoria, rom ai, aseT did mwerlebs Cqmalavdnen es medRe-xvalie
da medrove mwerlukebio...
da es Cveni istoria iqneba –
WeSmariti da Seulamazebeli.
istoria ki
ginda-arginda,
mogwons Tu ara,
mainc unda giyvardes,
samSoblo adamianebicaa, da mitom.
gardasaxva
istoriam mravalsaxeobis ostatobas SegvaCvia, davxelovndiT kidec am
saqmeSi. mteri sxvadasxva mxridan modioda da mas sxvadasxva saxe hqonda. qarTvelebs yvela niRabi unda mogvergo
ise, rogorc namdvili da ar unda gaCenoda momxvdurs iotisodena eWvi Cveni
saxis gardasaxvis gulwrfelobaSi.
xandaxan moRalatis rolsac vTamaSobdiT mTelis gatacebiT da davdiodiT qveynad moRalatis iarliyiT, saqveyno saqmes ki yovelTvis uCumrad
vakeTebdiT. am erovnuli SegnebiT gvivlia qveynad da sikvdilisic ar gvSinebia. mxolod istoria ambobda piruTvnelad WeSmaritebas da moRalated Seracxulni gmirebad evlinebodnen mamuls.
niRabi ki imdenad morgebuli iyo saxeze, rom gvabnevda, sinamdvilis aRaqmaSi
gviSlida xels, kliSes ver vicilebdiT.
esec Cveni tragedia iyo, magram
swored aseTma yofa-cxovrebam ganaviTara CvenSi saxiobobis xelovneba.
SemTxveviTi ar iyo is, rom tfilisis msaxiobTa dasi krwanisis omSi
aqtiurad monawileobda.
krwanisze xom mxolod mamuliSvilebi idgnen,
maT sWirdebodaT gamxneveba da Tanadgoma,
gardasaxva unda moexdinaT dauZlevlobis,
Tundac sikvdilis fasad.
TamaSi gaTamaSebaSi gansaxierda,
gaTamaSeba ki sxva araferia, Tu
ara rolis Sesruleba.
13
roli davalebaa TamaSSi, romelic
sxvadasxva moTamaSes unawildeba.
am davalebas
zogi pirnaTlad asrulebs,
zogic vera.
saTeatro rolic aseTive daniSnulebisaa. IXX saukunis 50-iani wlebis
dasi sakmaod warmatebuli amitom gamodga.
Teatraluri dasis ganaxlebam ki
axal simaRleze aiyvana samsaxiobo xelovneba. iqmneba qarTuli dramaturgia,
yalibdeba Teatraluri sazogadoeba
da es moZraoba erTveba erovnuli TviTSegnebis gaRviZebis saqmeSi.
Taobas Taoba cvlis, momdevno Taoba wina Taobis umjobesia. Cvenma Teatrma Seqmna precedenti mayureblis kulturul-saganmanaTleblo aRzrdisa. aqamde Tu eklesiebsa da saswavleblebSi
xdeboda xalxis erad Camoyalibebis,
adamianis pirovnebad gardasaxvis procesi, amas Teatric daemata, rogorc
Tvalxiluli nimuSi zneobriobisa.
iyo, ra Tqma unda, ideologiiT datvirTuli repertuari an erovnuli,
an caristuli,
an komunisturi,
magram aucileblad yovel speqtaklSi raRac kacobriul niSs iZenda
mayurebeli da igi msoflio nawili
xdeboda ise, rom aRar iyo saWiro
raimes miCqmalva,
viRacis gadamalva,
raRacis gadaTargmna.
saxiobas mimikas,
moZraobas,
Jestikulacias,
cekvas ukve aRar sWirdeboda zedmeti daxmareba popularizaciisaTvis.
Cven ise ganvaviTareT Cveni saxioba,
rom kinoxelovnebisTvis windawinve Semzadebulni viyaviT, TiTqos vicodiT
moaxlovebuli xelovnebis axali dargi da vgrZnobdiT mis Tavbrudamxvev
warmatebas.
Cven araTu kargi msaxiobebi gvyolia
da gvyavs, Cven TviTona varT saukeTeso
msaxiobebi, ubralod yvelas ar mieca
am niWis gamovlenis saSualeba.
kinoxelovnebam maradisobaSi daafiqsira saxioba. Cven aravis gvinaxavs
marjaniSvilisa da axmetelis dadgmuli speqtaklebi da TavgamodebiT ver
vimsjelebT maT avkargianobaze. mxolod
TviTmxilvelTa STabeWdilebebs vendobiT. sailustraciod ki isev kinos
mivmarTavT, rogor ganasaxierebda esa
Tu is msaxiobi ama Tu im rols. Cven
14
kino gvaZlevs imas, rom davinaxoT msaxiobTa SemoqmedebiTi energia, maTi saSemsruleblo stili.
me dResac Tvalwin midgas sergo
zaqariaZis mier Sesrulebuli Sadiman
baraTaSvilis roli.
es TamaSi aRaraa,
es Sesxeulebaa msaxiobisa personaJTan da imdenad WeSmaritad, rom karga
xani Sadimanad aRviqvamdi msaxiobs.
qarTulma genma SesZlo, TamaSi cxovrebad eqcia da cxovreba TamaSad.
amisi naTeli dasturi TviT giorgi saakaZe iyo, romelmac ise moirgo
moRalatis niRabi da ise asrulebda
mTeli cxovreba am samarcxvino rols,
rom raRac momentSi eWvic ki mepareba,
TamaSi realobaSi xom ar gadauvida
da TviTonac xom ar irwmuna am rolis
ganamdvileba?
es sakiTxi, ra Tqma unda, sxva sakiTxia
da mxolod sityvam moitana.
aq mTavari isaa, rom am gardasaxvaSi, istoriuli kataklizmebis oromtrialSi Cven viwrTobodiT did da
ganumeorebel msaxiobebad. erToba samSoblos gulidan modis da sakuTar
Tavs kvebavs. CvenTvis am TamaSSi aplodismentebi aravis daukravs, radgan yvelas hgonia, rom es TamaSi ki ara, iyo
mxolod cxovreba.
asevea gardasaxviT mocemuli saxeebi: hamletis,
oidipos,
riCard mesamis...
es Cven viyaviT neronze ukeTesi
msaxiobebi da mefeebic amavdroulad.
unda iTqvas mTelis gulwrfelobiT,
rom akaki vasaZis mier Sesrulebuli
Sah-abasis roli rolad ar mimaCnia,
igi TviT Sah-abasi iyo imJamad, ki ar
TamaSobda rols, aramed msaxiobi gardaisaxa cinikos da verag dampyroblad.
mis TvalebSi saSualo saukuneebis daundobloba ikiTxeboda. misi damokidebuleba qveSevrdomTa mimarT Seudareblad aris gadmocemuli. verc erTi
sparsi ise ver Seasrulebda Sah-abasis
rols, rogorc es qarTvelma Seasrula.
esec albaT bedis ironiaa.
Cven ucxo mefeebs ufro kargad
ganvasaxierebT, vidre qarTvelebs.
esec erTgvari niWia da es niWi
msaxiobs ki ar ekuTvnis da misgan ki
ar gamomdinareobs, es Cveni genetikurad gardasaxviT moniWebuli imitaciis instinqtia da sxva araferi.
swored am gardasaxviT gadavrCiT,
kargad SevZeliT sxvaTa saxis aTviseba
ise, rom sakuTari srulad SevinarCuneT.
swored esaa da
mxolod esaa samSoblo!!!
amitom gavediT msoflio asparezze
qarTvelebi, rogorc niWieri msaxiobebi.
cxovrebamac gvamsaxioba erTmaneTTan, amitom erTmaneTi kargad rom SeviswavleT, amitom Cveni anekdotebi da
iumoric ki cota ar iyos mkbenaraa.
saxiobam imdenad dagvi pyro, rom
araTu mefeebs ucxoeTis literaturul
gmirebsac SesaniSnavad varTmevT Tavs,
sakuTars naklebad vaqcevT yuradRebas.
zinaida kverenCxilaZeze ukeTesi antigone ar eqnebodaT gaazrebuli TviT
Zvel eladelebs,
ifiqreb imasac, rom mxolod verikosTvis Tu Seiqmna ivdiTis saxe msoflio dramaturgiaSi,
dedofal margos roli xom mxolod sesilias unda eTamaSna qveynierebaze da amiT unda Tqmuliyo yvelaferi (da iTqva kidec).
servantesis `don kixoti~
ramdenjer ar daidga,
ramdenjer ar gadaiRes,
romel qveyanaSi ara,
romel drosa da epoqaSi ara,
mainc qarTvelebma rom gavarTviT
Tavi mwuxare saxis raindis saxebas,
aravin Tqvas sxva.
es trabaxi araa, es iseTi realobaa,
rasac TviT Seqspiris samSoblo
aRiarebs,
servantesis samSoblo aRiarebs...
da vin ara...
Cven amas ar vambobT,
Cven mxolod maT naTqvams vimeorebT
da xazs vusvamT qarTul genias saxiobobis xelovnebaSi.
aba, sxvanairad rogor SeiZleboda
yofiliyo - im maCabelis samSobloSi,
romeli maCabelic krwanisis velze
idga da kidec ibrZoda da kidec amxnevebda TanamebrZolT.
Cven sxvaTa omebSi ise vibrZodiT,
mtris wisqvilze vasxamdiT wyals
Cvensave sazianod.
aba sxva ra iyo XVII-XVIII saukuneebSi sparseTis droSis qveS avRaneTis sparseTze eqspansiis SeCereba da
amiT Cveni odiTi mtris gaZliereba
ise, rom Cvenc gadmogvwvda mere da mere. Ees rom ara, SesaZloa IXX saukuneSi, anu revoluciebisa da gabatonebuli burJuaziis eraSi Segvebijebina
mxned, rogorc Tavisufali da damoukidebeli qveyana da ar CamovrCenodiT
msoflio Zvrebs.
metad viqnebodiT fasdadebulni da
isic SeiZleboda momxdariyo, msoflio
momavali raRac wilad Cveni gadasawyvetic yofiliyo.
ar viqnebodiT msaxiobebi da imitatorebi, samagierod viqnebodiT TavisTavadni, egvi ptesa da erays Tu ar
ganvagebdiT, viqnebodiT Zlieri saqarTvelos mmarTvelebi da
rac sparseTs davexmareT,
rac mamluqebma sakuTar aRvirqveS
movaqcieT,
ar iqneboda eseni arc erTi, rogorc
avi sizmari.
samagierod yvela dakargulis goneba
da Zala moxmardeboda saqarTvelos.
Cven mamaci xalxi varT da ar gagviWirdeboda daviTisa da Tamaris saqarTvelos ganmeoreba, axla ki es Znelia da
faqtiurad SeuZlebeli.
axla mxolod unda viocneboT rogorc msaxiobebma, warmatebuli rolis
mocemis molodinSi rom arian.
warmatebuli rolebi ki sxvaTa namoqmedaridan gamomdinareobs, sxvisi
originalis aslebad gadaviqeciT.
dasanania, rogor gaiflanga qarTuli
niWi (da dResac iflangeba), rom erTi
xeiriani sityva msoflio asparezze
rogorc qarTvelebs (da ara rogorc
manqurTebs) ar gviTqvams.
da mainc...
rac samSobloa da samSoblos asociacias iwvevs, unda gviyvardes. patriotizmi kacTmoyvareobas gvaCvevs da
imaze didi kosmopoliti aravinaa qveynad, vidre patrioti. amas vaJa-fSavela
amtkicebda, araTu mxolod statiiT,
aramed piradi cxovrebiTac.
vaJa-fSavela qarTveli rom iyo, imitom uyvarda mSobliuri miwa-wyali.
uadamianod ar arsebobda misTvis mamuli, foToli ar cocxlobda,
balaxi ar sunTqavda uadamianod.
buneba rom uyvarda, bunebam saxelmwifoebrivi sazRvrebi ar icis da amitom
mas TviT dedamiwa uyvarda Tavisi nakliT,
Tavisi momxibvlelobiT,
Tavisi sidiadiT da
Tavisi simciriT.
Cven ramdenadac mcirericxovani eri
varT, imdenad ufro zviadi buneba gagvaCnia.
mamulis istoria marto bunebiT
ar Semoifargleba, es mxolod geografiaa, misi garegani saxe. misi cxovreba,
movlinebis Sinaarsi da daniSnuleba
mis ganvlil gzaSia. gzas ki mxolod
adamianebi gadian. amitom Tu samSoblos siyvarulze vdebT Tavs, unda gviyvardes is ganvlili mrude, ekal-bardiani didebis SaravandediT mosili ganvlili da gasavleli gzebi. yvelaferi es gvaaxlovebs sakuTar TavTan da
ise gvaaxlovebs, rom sxvis TvalebSi
sakuTar Tavs vuyurebT sarkesaviT da
is gviyvars imitom, rom masSi Cveni
Tavic igulisxmeba. swored esaa mamuliSviloba.
erT prozaul leqsSi oskar uaildma wyali alaparaka, zeaRmatebuli, miwieri narcisizmiT gajerebuli:
`rom hkiTxes wyals, rad daRonebulxaro, man pasuxad miugo, - me narciss ki ar vdardob CemSi CamxrCvals,
aramed mis TvalebSi me sakuTar Tavs
vuyurebdi da is davkargeo~, - aseTi
Sinaarsis iyo es leqsi.
Cven ise unda vuyuroT erTmaneTs,
rom sakuTari Tavi marto ki ar davinaxoT, aramed im danaxul sakuTar TavSi
vinZlo iqneb saqarTvelos momavali
saxe davxatoT.
dabolos, es statia msurs davasrulo indoeTis erovnul-ganmaTavisuflebeli moZraobis patriarqis mahaTma
gandis sityvebiT:
`imaze mets verafers daviCemeb, rasac
rigiTi mecnieri, romelic miuxedavad
imisa, rom cdebs uaRresi keTilsindisierebiT, gaazrebulad da zedmiwevniTi sizustiT ayenebs, arasodes amtkicebs,
rom misi daskvnebi amomwuravia~.
amaze meti TavmdablobiT veravin
ityvis verafers maSin, roca gandis
adgilas sxva Tanamedrove politikani
Tavs gadagvWamda: - naxeT ra kargi
varo, rogor varigeb vauCerebso.
15
yovladsamRvdelono mRvdelmTavarno,
moZRvarno, diakonno, ber-monozonno, yovelno erTgulno da Tavdadebulno Svilno saqarTvelos marTlmadidebeli
eklesiisa, saqarTvelos mkvidrno da
droebiT samSoblos gareT mcxovrebno
Tanamemamuleno.
`maS, adideT RmerTi Tqveni sxeuliT
da suliT, romelnic arian RmrTisa~
(korin. 6,20)
`lxeniT vilxen ufalSi da xarobs
Cemi suli Cems RmerTSi, radgan Semmosa xsnis samoseliT~ (es.61,10)
`dRes aRdgomisa dRe ars, ganvbrwyindebodeT aw erno...~ (zatiki)
ufali, `romelic mieca Cveni codvebisaTvis, aRsdga Cvens gansamarTleblad.
(rom.4.25) da sikvdilica moklul iqmna
mis mier (parakl.) gixarodeT!
qriste aRdga!
sad aris sikvdilo sawerteli Seni?
qriste aRdga!
sad aris jojoxeTo Zlevai Seni?
`aRdga qriste da dairRvie Sen;
aRdga qriste da daecnen eSmakni; aRsdga qriste da cxovreba moqalaqobs~
(wm. ioane oqropiri).
rogorc pavle mociquli ambobs, cotas Tu vinmes SeuZlia sicocxlis
gawirva marTalTaTvis, qristem ki Tavi
dado CvenTvis, romelnic viyaviT ucxoni, mtrebi da mowinaaRmdegeebi misTvis.
- da ratom viyaviT mtrebi da ucxoni?
- RmerTi siyvaruli ars da am grnobiT Seqmna da ganmsWvala man mTeli
xiluli da uxilavi samyaro.
RvTaebrivi siyvaruli vlindeba sxvisTvis msaxurebaSi, sikeTeSi, simarTleSi,
mSvidobaSi, siwmindeSi, mowyalebaSi, sixarulSi...
aseTi madliT iyo moculi codviT
dacemamde mTeli samyaro, dedamiwa da
mkvidrni mas Sina.
rodesac gvelis cdunebiT adamma
da evam RvTis mcneba daarRvies, amiT
maT Semomqmedze da misi mcnebebiT cxovrebaze Tqves uari. uari Tqves im siyvarulze, romelic sxvisTvis gascems
yvelafers da ar eZebs Tavisas; madldakargulebs ampartavnebis vneba daeulaT,
egoisturi azrebi da Tavis Tavze orientirebuli siyvaruli gauCndaT da
waerTvaT saganTa da movlenaTa arsSi
srulyofilad wvdomis unari.
adamis mTeli modgma am seniT daavadda da saRvTo didebisaTvis ganmzadebulma Tavi warwymedisTvis gawira. amitomac viyaviT ganSorebuli RvTisgan.
- rogor gvixsna qristem da ras
vzeimobT misi aRdgomiT?
yvela adamianis suli, adamis codvis
16
uwmindesisa da unetaresis,
sruliad saqarTvelos kaTolikos-patriarqis,
mcxeTa-Tbilisis mTavarepiskoposis da
biWvinTisa da cxum-afxazeTis mitropolitis
ilia II-is
saaRdgomo
epistole
gamo, gardacvalebis Semdeg jojoxeTs
imkvidrebda.
mama RmerTma Cvens gamosaxsnelad
moavlina Tvisi mxolodSobili Ze, romelmac miiRo sruli adamianuri buneba
da Tavis hi postasSi ganuyoflad da
Seurevlad SeuerTa saRvTo bunebas,
riTac ganaRmrTo kaceba.
ieso qristem yovlismomcveli, msxverplSewiruli siyvarulis ZaliT borotebis sakrvelni daamsxvria, daamxo
eSmakis mefoba, marTalTa sulebi iqidan
amoiyvana da kacobriobisaTvis zecis
karibWeni gaxsna.
diax, amieridan marTalTaTvis gardacvaleba iqca ara warwymedis, aramed
cxonebis, sixarulisa da maradiul
netarebaSi damkvidrebis saSualebad.
amitomac weria fsalmunSi: ,,patiosan
ars winaSe uflisa sikvdili wmindaTa
misTa~, amitomac aRniSnavs eklesia wmindanTa gardacvalebis dRes zeimiT.
unda vicodeT, rom yvela marTlmadidebeli qristiani, romelic rwmeniT
da sinanuliT aResruleba, uflis madliTa da mowyalebiT, wmindaTa Soris
daemkvidreba (ra Tqma unda, sxvadasxva
savaneSi, Tavisi amqveyniuri Rvawlis
Sesabamisad), amitomac moZRvari wesis
agebis locvaSi ase avedrebs ufals
gardacvlils: `wmidaTa Tana ganusvene,
qriste, monasa (an mxevalsa) Sensa...~
swored es aRTqma, wmindaTa Soris
maradiuli Tanamyofobisa, aris aRdgomis zeimis arsi, TiToeuli adamianis
imedisa da sixarulis safuZveli.
wminda grigol RvTismetyveli wers:
uflis jvarcmisas ixiles mravali
saswauli: dabnelebuli da xelaxla
gabrwyinebuli mze, ganpobili kretsabmeli, macxovris gverdidan gadmoRvrili sisxli da wyali, miwisZvra, saflavTagan mkvdarTa aRmosvla, saswauli
uflis saflavad dadebis Jams... magram
vercerTi maTgani ver Seedreba Cemi
cxonebis saswauls!
xolo visac es ara aqvs gacnobierebuli, fuWia misi sarwmunoeba. ai, rogor
gvafrTxilebs mociquli: ,,Tu mxolod
am cxovrebaSi varT qristes mosavni,
kacTa Soris usawyalobesni varT~...
xolo Tu qriste ar aRmdgara, amaoa
Cveni qmedeba da amaoa Tqveni rwmena~
(I.kor.15;14'19),
- Tu sikvdili ganqarda, ratomRa
kvdebian adamianebi, ratom darCa gardacvaleba yvelasaTvis aucilebel movlenad?
samoTxeSi adams da evas sxvagvari
sxeuli hqondaT, Semdeg ki xrwnadoba
Seimoses da mokvdavni gaxdnen. aqedan
moyolebuli adamiani am mokvdavi sxeulisa da ukvdavi sulis erTobas war-
moadgens, romelTa gancalkevebac sikvdilisTanave xdeba.
marTalTa sulebi qristes aRdgomis
Semdeg uflis wiaRs imkvidreben, codviT damZimebulTa ki, - kvlav bneleTis
angelozTa dass uerTdebian. sxeuli
ki ixrwneba da uerTdeba miwas, romlisganac Seiqmna. rogorc marcvali xnulSi iTeseba da ixrwneba, raTa aRdges
uxrwnelebiT, aseve `iTeseba sxeuli
mSvinvieri da aRdgeba sxeuli sulieri, iTeseba damcirebaSi da aRdgeba
didebaSi~ (I-kor. 15. 44, 45).
es moxdeba meored mosvlis Jams.
yoveli gardacvlilis suli (codvilTa Tu marTalTa) SeierTebs Tavis
uxrwnel sxeuls.
RmerTma inebos, rom Cveni suli da
sulieri sxeuli maradiuli netarebisaTvis aRdges da ara maradiuli satanjvelisa da geeniisaTvis.
zogierTs sikvdilisadmi aqvs erTgvari zerele damokidebuleba, zogs ki avadmyofuri SiSi. xSirad erTnic da
meorenic amitom ar fiqroben am sakiTxze, rac ar aris swori.
Cven mudam unda gvaxsovdes, rom
gardacvaleba aucileblad gvelis da
yoveli dRe unda gavataroT ise, rogorc ukanaskneli. maSin meti dakvirveba
gveqneba sakuTar Tavze, meti gulisyuriT
movepyrobiT moyvass da RvTis saTnod
moviqceviT ama Tu im viTarebaSi.
- rogor mivxvdeT, ra aris marTebuli qmedeba?
mTavari orientiri CvenTvis unda
iyos macxovari, romlis mierac gangvecxada adamianis sidiade; unda vicodeT
isic, rom yovel Cvengans, ziarebis madliT, SeuZlia, Zalisamebr Tvisasa daitios igi da SeuerTdes mas, raTa ganiRmrTos da miaRwios im sisrules, risTvisacaa mowodebuli.
Tumca es SeerTeba ver Sedgeba, Tu
ar moxda pirovnuli Sexvedra macxovarTan, - Sexvedra cocxal RmerTTan!
es aris yvelaze didebuli Jami
adamianis amqveyniur cxovrebaSi; es
aris WeSmarit siyvarulTan dabrunebis
da misiT aRvsebis saocari gancda, romelic sruliad gardaqmnis Cvens Sinagan samyaros da madliT aRavsebs suls;
aris madli momxmobi, momwodebeli,
romelic kacs ganacdevinebs sasufevlis netarebas da sinanulisTvis ganawyobs. mere ki iwyeba gamocdis Jami, anu
is etapi, rodesac Sen Seni SromiT, sinanuliTa da WirTa daTmeniT unda aaRorZino da ganamravlo igi.
RmerTi yvelgan sufevs, magram eklesiaa sulieri sxeuli misi, sadac saRv-
To sidiade srulad vlindeba kacTa
winaSe. es aris is sivrce, sadac aResruleba saRvTo saidumloebebi, sadac
yovel wirvaze uxilavad myofobs ufali da wminda ziarebiT masTan SeerTebis
saSualebas gvaZlevs.
magram RmerTTan kavSiri ormxrivi
movlenaa, Sen ver hpoveb ufals, Tu ar
Seicani igi, Tu ar aRivse RvTismsgavsi
uSurveli siyvaruliT.
aseTi siyvarulis unari adamians
aqvs da igi vlindeba mag.Svilebis, mSoblebis, meuRlis, ded-mamiSvilebis, megobrebisa da axloblebisadmi usazRvro
siyvarulsa da, saWiro SemTxvevaSi, TavganwirvaSic.
amgvari siyvaruliT, pirvel rigSi,
unda SeviyvaroT ieso qriste, romlisganac mogveca yvelaferi, absoluturad
yvelaferi. es ki niSnavs imas, rom masze win ar unda davayenoT aravin da araferi. es aris yovlad aucilebeli
piroba Cveni gadarCenisa; winaaRmdeg
SemTxvevaSi didi Secdomebisa da araswori azrovnebisagan araferi dagvicavs.
xolo visac amgvari gancda da cocxali sarwmunoeba ara aqvs, misTvis
saeklesio msaxureba, uflis swavlani
da saidumloebebi gaubraloebulia, mxolod ritualia da siRrmiseul azrs
moklebuli sityvebi. am mdgomareobaSi
SeiZleba iyos rogorc mrevlis wevri,
ise sasuliero piri.
amgvari adamianis aRsareba da sinanuli aragulwrfelia, Sedegi - uRirsi
ziareba da sulis gauxeSebaa. es aris
nel-Tbili sarwmunoeba, romelic metad
saSiSia da miuRebeli RvTisTvis.
sinanuls berZnulad `metania~ qvia,
rac sityva-sityviT TargmanSi `gonebis Secvlas~ niSnavs. ai, es unda moxdes
CvenSi! magram amas ki ver mivaRwevT,
Tu mudmivad ar vakvirdebiT sakuTar
Tavs, Tu aRsarebidan aRsarebamde CvenSi
ukeTesobisaken mciredi cvlileba mainc
ar xdeba, Tu codvas ar vupirispirdebiT da ar vebrZviT.
zogierTi eSmakis gavleniT, pativmoyvareobis an sircxvilis gamo bolomde
ar aRiarebs codvas, an Selamazebuli
saxiT ambobs saTqmels da amiT xels
uSlis sakuTar ganwmendas.
am dros piriqiTaa, mZime danaSaulis
Camdenis gulwrfeli sinanuli sasuliero pirs misdami TanalmobiT ganawyobs da swori rCevis micemis saSualebas aZlevs; adamians ki ufali wyalobas maSinve aniWebs.
did problemas qmnis orientirebis
aRrevac, rodesac zogierTi saSualebas
miznad miiCnevs, mizans ki, saSualebad.
saerTodac, bevri ram aris Cvens
yofaSi gaukuRmarTebuli: xSirad adamianis sicocxles iolad xelyofen, arada,
adamianis mkvleloba udidesi codvaa.
ufleba ara gvaqvs, RvTis mier boZebuli sicocxle wavarTvaT vinmes.
aseve umZimesi da mkvlelobis tolfasi codvaa aborti. am momakvdinebeli danaSaulis Camdenni ara mxolod
mSoblebi arian, aramed isinic, romlebic
uSualod monawileoben am qmedebaSi.
didad vwuxvarT TviTmkvlelTa ricxvis zrdis gamo. sicocxle RvTis
udidesi wyalobaa da dauSvebelia vinmem Tavisi nebiT moiswrafos igi. am
codvis CamdenT tyuilad goniaT, rom
sikvdiliT problemebisgan gaTavisufldebian da ver acnobiereben, rom Tavs
maradiuli satanjvelisTvis wiraven.
SeiZleba iTqvas, rom dRes, Cveni mosaxleobis didi nawili Sromas gadaeCvia.
arada, Sroma aucilebelia rogorc
fizikuri, ise gonebrivi da sulieri.
mSoblebma bavSvobidanve unda Seayvaron Svilebs es saqme. amasTan, unda
aRzardon ise, rom RvTis siyvarulTan
erTad samSoblos da moyvasis siyvaruli aswavlon. aswavlon, sirTuleebis
daZleva da gadawyvetilebis damoukideblad miReba.
Cven didi imediT vuyurebT axalgazrdebs; marTalia, mravali maTgani seriozul Secdomebs uSvebs emoneba-ra narkomanias, loTobas, garyvnilebas.., magram
gvjera, RvTis madliT, isini Seicnoben
am codvaTa damRupvelobas da RmerTs
daubrundebian; mixvdebian, cxovrebiseuli jvari imitom mogveca, rom igi rwmeniTa da siyvaruliT Rirseulad vataroT da Cveni jvarcma, gansacdelebi
da problemebi, Cvens aRdgomad da amaRlebad gadavaqcioT.
arasworma cxovrebis wesma daarRvia
tradiciuli urTierTobebic.
magaliTad, qarTuli sufra yovelTvis iyo samSoblos, megobrobis, siyvarulis, Tanadgomis, vaJkacobis sadidebeli, Wiris sufra ki, - gardacvlilTa
mosagonari da Sesandobari.
rogorc erTi, ise meore seroba iwyeboda da mTavrdeboda RvTis didebiT.
axla ki, aseTi Sekrebebi xSirad dausrulebel qeifad da Rreobad iqca, sadRegrZeloebi ki, - farisevlur qebadidebad, rac unda gamoswordes.
raki Rvinisa da, saerTod, purobis
sakiTxs SevexeT, aRvniSnavT imasac, rom
saukuneebis manZilze mevenaxeoba da
mexorbleoba Cveni yofis ganmsazRvrel
faqtors warmoadgenda. qarTveli kaci
masSi gansakuTrebul mniSvnelobasac
17
debda da ziarebis saidumlos aRsasrulebel Sesawirad aRiqvamda. amitomac
am kulturebze zrunva sauflo saqmed
miiCneoda.
aTeisturi reJimis dros es damokidebuleba radikalurad Seicvala, unikaluri qarTuli xorblis da savenaxe (gansakuTrebiT dasavleT saqarTvelosa da mesxeT-javaxeTSi) jiSebi zogi mTlianad, zogi nawilobriv ganadgurda da maTi adgili hibridulma, naklebad Sromatevadma jiSebma daikava.
amas daemata Rvinis SaqriT falsificireba, rac adre yovlad warmoudgeneli
ram iyo. ase Seilaxa da gaubralovda
sakraluri datvirTvis mqone venaxisa
da xorblis mniSvneloba.
saWiroa, SevicvaloT damokidebuleba
da swor orientirebs davubrundeT.
madloba RmerTs, dRes mdgomareoba ukeTesobisaken icvleba da amaSi gulanTebuli uangaro adamianebis didi Rvawlia Cadebuli.
minda yuradReba gavamaxvilo codvisadmi nel-Tbili adamianis damokidebulebis ramdenime gamovlinebas:
viRacas hgonia, rom roca sxvas Seuracxhyofs, an cils daswamebs, umizezod
ganurisxdeba, an bilwsityvaobiT ajobebs,
es didi codva ar aris. mwared cdebian.
Tu gavaanalizebT, aRmovaCenT, rom
mkvlelobebisa da TviTmkvlelobebis
ZiriTadi mizezi aris viRacis gaborotebuli sityva. xSirad ojaxebic Selaparakebis niadagze ingreva; uxeSi sityvis gamoyenebis praqtikam Cveulebrivi
xasiaTi miiRo politikur da sazogadoebriv urTierTobebSi, masmediaSi...
sityva udidesi Zalaa. RmerTi aris
sityva, xolo avi sityva eSmakiseuli
gamovlinebaa. TiToeuli Cveni naTqvami
bumerangiviT dagvibrundeba. SegaxsenebT
macxovris darigebas: ,,me geubnebiT Tqven:
vinc umizezod urisxdeba Tavis Zmas
(anu moyvass), samarTalSi unda mieces,
xolo vinc etyvis Tavis Zmas: raka
(ugunuro), sinedrionis (samsjavros)
unda warudges; da vinc etyvis Tavis
Zmas: Slego (cofo, usindiso), cecxlis
geeniaSi unda Cavardes (maTe. 5,22).
iakob mociquli ki gvafrTxilebs:
`patara cecxli ramxela tyes hbugavs,
enac cecxlia, sicruis samkauli. enas
iseTi adgili uWiravs Cvens asoTa
Soris, bilwavs mTel sxeuls da cecxlad aqcevs sicocxlis Carxs.~
amitomac metyvelebisas yvelas didi
sifrTxile da dakvirveba gvmarTebs.
Sevexebi metad saSiS da seriozul
problemas, - saTamaSo bizness. es saqmianoba, marTalia, biujetisTvis albaT,
18
momgebiania, magram igi imdenad uaryofiTi movlenaa, rom bevr qveyanaSi saerTod
akrZalulia. CvenTan ki mas bolo dros
internet-samorinec (kazino) daemata.
Tu Cveulebriv samorineSi (kazinoSi)
asaks yuradRebas aqceven da garkveuli
Tanxis qona aucilebelia, internetsivrceSi es SezRudva ar arsebobs;
adamianebi, gansakuTrebiT axalgazrdebi,
romelTac isedac mcire finansebi aqvT,
cdunebas ver umklavdebian da did
valSi da did problemebSi vardebian.
katastrofulad izrdeba maTi ricxvi, romelnic mijaWvulni gaxdnen am
sacdurze; bevrma qoneba dakarga, mravali ojaxi daingra, zogma Tavic moikla.
vfiqrobT, xelisuflebam Tavisi sityva unda Tqvas am mimarTulebiT da
SesaZleblobisamebr daicvas qveynis awmyo da momavali.
aqamde imaT Sesaxeb visaubreT, romelTac RmerTis arseboba swamT; rac Seexeba urwmunoT, adrec miTqvams da kvlav
gavimeoreb, rom materialur-teqnikurma
winsvlam da sulier ganviTarebaze naklebma zrunvam didad Seuwyo xeli
adamianSi ampartavnebisa aRzevebasa da
aTeisturi cnobierebis Camoyalibebas,
im azris ganmtkicebas, TiTqos misTvis
saidumlo aRar arsebobs, rom TviTon
SeuZlia yvelaferi marTos da ganagos.
magram uRmerTo kacma dRemde ver
ipova umTavresi, - sicocxlis sazrisi,
da verc sikvdilis saidumlo amoxsna.
aqedan gamomdinare, cudi da kargi, codva
da madli, misTvis fardobiTi da pirobiTi cnebebi gaxda. amitomac ase moazrovne sazogadoeba advilad mivida codvis da gaukuRmarTebuli urTierTobebis dakanonebamde.
marTlac, Tu ar arsebobs RmerTi,
ra Tqma unda, ar arsebobs araferi miuRebeli, ar arsebobs aranairi sulieri mizani, romliskenac igi unda iswrafvodes, anu sicocxles, faqtobrivad,
ar aqvs azri.
rCeba mxolod warmavali miwieri
yofa da amqveyniuri vnebebi, simdidriTa
da pativiT miRebuli droebiTi siamovneba, romlis Sedegi sasowarkveTa da
degradaciaa, dasasruli ki, - araraoba.
Tumca, unda iTqvas, rom qvecnobierad yvelam, morwmunemac da urwmunomac, - met-naklebad icis, rom sikvdilis
Semdeg sicocxle mainc grZeldeba. amas
igi grZnobs im waruSleli RvTiuri
naperwkaliT, romelic TiToeul CvenganSia Cadebuli Semomqmedisagan da romlis saSualebiTac sicocxlis ukanasknel wamamde rCeba SesaZlebloba sinanulis, moqcevisa da RmerTTan Serigebisa.
gavixsenoT avazaki, romelmac sulieri feriscvaleba sikvdilis win, jvarze gakrulma, ganicada da maSinve Rirsi
gaxda, pirveli Sesuliyo sasufevelSi.
Cven vcxovrobT religiuri azrovnebisa da ideologiebis zeobis epoqaSi;
rogorc erT-erTi cnobili Teologi ambobs, religiasa da ideologias
Soris udidesi gansxvaveba imaSia, rom
religia da rwmena yovelTvis Zalzed
piradulia da Rrma Sinagani gamocdilebiT miiRweva, maSin roca nebismieri
ideologia yovelgvar pirads, rogorc
usargeblos, uaryofs.
amitomac aris, rom arc Zveli da
arc romelime Tanamedrove ideologia,
pirovnebis ideas ar scnobs.
adamiani yvelaferze maRla ieso qristem daayena da igi gaxada Tavisi udidesi siyvarulis obieqti. amasTan, adamians
man udidesi niWi, - Tavisufleba uboZa
da misca arCevanis saSualeba. TiToeuli Cvengani gacnobierebulad Tu gaucnobiereblad dResac yovelwuTs akeTebs
arCevans keTilsa da borots, RmerTsa
da eSmaks Soris da es Cveni uflebaa.
Cveni neba RvTis nebis Sesabamisi
unda gaxdes, magram, ara imitom, rom
ase vinmem gvibrZana, aramed imitom, da
mxolod imitom, rom es Cvens did survilad da swrafvad unda iqces; imitom, rom Cven movindomeT, gavxdiT adamianebi, am sityvis sruli mniSvnelobiT.
Cemo sayvarelo suliero Svilebo:
qarTvelebo, afxazebo, osebo, berZnebo,
rusebo, udiebo, azerbaijanelno, somexno,
iezidno, qistno, asirielni, sxvano yovelno, Cven yvelani xatad da msgavsad
RvTisa varT Seqmnilni da TiToeuli
Cvenganis sulSia is RvTaebrivi naperwkali, romelic dRes RaRadebs, - WeSmaritad aRsdga qriste!
marTlac, yvelasTvis aRsdga qriste,
yvela adamians SeuZlia Secvla da feriscvaleba, radgan, rogorc wm. irineos
lioneli brZanebs, adamianis suli bunebiT qristiania.
maS, vmadlobdeT ufals, romelic
sixaruliT SegviZRva Tavisi aRdgomis
navTsayudelSi, vmadlobdeT yovelni,
romelTac keTilad ganvvleT sarbieli marxvisa; vmadlobdeT isinic, romelnic uZlur viqmeniT amgvari Rvawlisa
(svimeon axali RvTismetyveli). amieridan nuRaravin hZrwis da eSinis, WeSmariti siyvaruli da maradiuli sicocxle daubrunda kacobriobas; ixarebs
adamis modgma da mTeli samyaro!
qriste aRsdga!
aRsdeqiT Tqvenc da masTan erTad
egeT ukunisamde.
qarTuli simReris dResaswaulze
Tqvens winaSe wardgebian:
`alilo~
da Teatraluris kvarteti
gia daviTianis, laSa Rlontis,
mixeil WoniSvilis, soso abaSiZis, irakli
abJandaZis, koba WefxoZis,
laSa kervaliZisa da oTar kovziriZis
SemadgenlobiT
718-781-6945; 718-732-3838
1029 Brighton Beach av, Brooklyn, NY
adgilebi, sadac ufasod vrceldeba Jurnali `mamuli~
29 maiss, 8 saaTze,
milenium-TeatrSi
g i w v e v T
niu-iorkSi:
Taste of Georgia
1637 East 18th street,
Brooklyn, NY 11229
Barami
164 Brighton 11 St.
Brooklyn NY 11235
Brick Oven Bread
230 Kings Hwy,
Brooklyn, NY 11223
Discount Store Plus
2910 Brighton 8th street.
Brooklyn, Ny 11235
Georgian Food & Bakery
109 Brighton 11 street,
Brooklyn, NY 11235
Tone-Café
265 Neptune Ave,
Brooklyn, NY 11235
Tone - Georgian Bread
125 Brighton Beach Ave
Brooklyn, NY 11235
St. Nino Church
1835 Bay Ridge Parkway
Brooklyn, NY 11204
Pesvebi - Studio
70 Avenue O
Brooklyn, NY 11204
Georgian Church on
170 Avenue T
Brooklyn, NY 11223
Georgian Consulate
144 East 44th street
New York, NY 10017
Tone-cafe
134 E 17 st.
New York, NY 10003
vaSingtonSi:
Embassy of Georgia
1824 R street,
Washington, DC 20009
filadelfiaSi:
St. George Church
1916 Welsh Rd
Philadelphia, PA 19115
Bell’s Market
8330 Bustleton Avenue,
Philadelphia, PA 19152
niu-jersSi:
Barami
84 Harbor Drive,
Jersey City, NJ 07305
19
gvatyobineben
`mamulis~
korespondentebi
Tojinebis Teatri niu-iorkSi
niu-iorkSi sagastrolod imyofeba
Tbilisis giorgi miqelaZis saxelobis
Tojinebis saxelmwifo Teatri, romelic qarTvel emigrant bavSvebs warmoudgens speqtakls `iavnanam ra hqmna?!~
es gaxlavT saqvelmoqmedo warmodgenebi
proeqtis `saCuqari emigrant bavSvebs~
farglebSi.
Teatris pirveli warmodgena Sedga
manhetenis sent markis TeatrSi da
didi mowoneba daimsaxura niu-iorkSi
mcxovreb qarTvel norCebSi.
speqtaklis msvlelobisas bavSvebi
aRtacebas ver faravdnen, kiskisebdnen
patara qeTos celqobaze da ganicdidnen
mis gatacebas, ded-mamasTan ganSorebas.
mSoblebmac ver Seikaves cremlebi.
speqtakls originalurs xdida Teatris niWieri axalgazrda reJisoris
nikoloz sabaSvilis mier piesis originaluri gadawyveta, SesaniSnavi musikaluri gaformeba da msaxiobebis mier
rolebis ostaturad Sesruleba, gansakuTrebiT speqtaklis wamyvanis, malxaz
gabunias STambeWdavi artistizmi.
bavSvebis sixaruls sazRvari ar
hqonda, rodesac speqtaklis dasasruls
msaxiobebma suraTebi gadaiRes patara
mayureblebTan da Tojinebis daTvalierebis, Sexebis ufleba darTes.
`mamuli~ madlobas uxdis msaxiobebs da Teatris xelmZRvanelobas direqtors Temur badriaSvils, reJisors nikoloz sabaSvils, samxatvro xel-
mZRvanels elene macxonaSvils gulTbili SexvedrisaTvis.
es gastrolebi SesaZlebeli gaxda
saqarTvelos kulturisa da ZeglTa
dacvis saministros mxardaWeriT da is
saSviliSvilo xidia, Cvens momaval Taobas metad rom daakavSirebs mamulTan.
diasporas Tavisi ministri Sexvda
14 marts, niu-iorkis qarTul diasporas stumrad ewvia diasporis sakiTxebSi saqarTvelos saxelmwifo ministri, batoni gela dumbaZe, saministros
delegaciasTan erTad.
Sexvedra manhetenze, sastumro `mariotSi~ gaimarTa da ministrTan erTad
Sexvedras gaeroSi mivlinebiT myofi
saqarTvelos parlamentis wevri, qalbatoni guguli maRraZec SeuerTda.
ministrma dasawyisSi isaubra uaxles aqtivobebze, miRwevebsa da dagegmil
proeqtebze. Semdeg ki, Sexvedra kiTxvapasuxis reJimSi warimarTa. daisva samSobloSi diasporuli organizaciebis
cnobadobis amaRlebis saWiroebis sakiTxi da Tavad diasporis survili.
saubari agreTve Seexo diasporuli resursebisa da talantis samSobloSi gamoyenebis aucileblobas, diasporis finansuri potencialis mobilizebas da mimarTvas maTsave sasikeTod.
20
amerikaSi:
niu-iorkSi:
164 Brighton 11 St.
Brooklyn NY 11235
Tel: 718-934-1700
Alt: 347-500-5037
Tel: 201-333-5555
www.barami.us
niu-jersSi:
84 Harbor Drive,
Jersey City, NJ 07305
Tel: 201-333-5555
delavareSi:
4 Lewis circle
Wilmington, DE 19804
302-930-0705
filialebi:
Tbilisi
quTaisi
rusTavi
baTumi
gori
bolnisi
Telavi
marneuli
amanaTebi
4-5 samuSao dReSi
aSS-dan saqarTveloSi
erTi paunti - 2.50$-dan;
amanaTebis gamogzavna
saqarTvelodan
avtomobilebis
yidva-gayidva
saqarTvelosa da amerikaSi;
avtomobilis, komerciuli
da piradi tvirTis
Sida gadazidvebi
aSS-Si.
www.barami.us
Cvens saitze
daregistrirebiT Tqven gagiadvildebaT:
- kredit-kartiT gadaxda;
- amanaTis statusis Semowmeba;
- amanaTis adgilidan aRebis SekveTa
www.barami.us
www.baramicar.com
www.facebook.com/Barami.us
21
mark tveni
dRes sakiTxavi
rogor mirCevdnen
ue,thyfnjhfl
V
VFHR NDTYB +ctvetk ktyu/jhy rktvtycb 2 !(#%-!)!_`7
fvthbrtkb vothfkb7 njv cjbthbcf lf /trk,thb abybc
sfduflfcfdkt,bc fdnjhb8 ghjatcbjyfkvf ;ehyfkbcnvf
gbhdtkb obuyb #$ okbc fcfrib ufvjfmdt.yf8 fvthbrek
w[jdht,fpt itmvybkb vodfdt7 vfv[bkt,tkb gfvaktnt,bc
o.fkj,bs vfhr ndtyvf [fcbfsbcf lf bynhbubc jcnfnbc7
,ho.bydfkt bevjhbcnbc cf[tkb lfbvrdblhf8
hfvltybvt sdbc oby lfvjerblt,tksf gfhnbfv xtvb rfylblfnehf ybe-bjhrbc infnbc
ue,thyfnjhbc sfyfvlt,j,fpt ofvjf.tyf8
jhvf c[df gfhnbfv vbcnth cnbefhn k8 delajhlbcf lf vbcnth ]jy n8 /javfybc rfylblfneht,b lffcf[tkf8 sevwf7 dfwyj,btht,lb7 hjv fv ,fnjyt,bc obyfit vybidytkjdfyb egbhfntcj,f vfmdc7 rth’jl7 evobrdkj htgenfwbf8 cfrvfhbcb b.j7 ufptst,bcsdbc uflfut[tlfs7 hfsf lfhoveyt,ekb.fdbs7 hjv serb bcbyb jltcvt b.dyty rbltw
otcbthb flfvbfyt,b7 fv lhjv lblb [ybc oby
xfbfhf8 chekbfl firfhf uf[klfs7 hjv ,jkj okt,ib bcbyb .dtkf itcf’kj vfyrbtht,fib xfb’bhyty8
cfresfhb egbhfntcj,bs dnr,t,jlb lf
uekbc cbqhvtib vb[fhjlf7 vfuhfv xtvb ,tlybtht,bc eiajsdtk vlbyfht,fc vqdhbt zfdkbdbs thsb fphb fhqdtdlf5 xtvc cf[tkc [jv
fv sfqkbst,bc cf[tkt,bc udthlbs vjb[ctybt,ty= tc cek eahj vtnfl vfiajst,lf8
,jkjc lf ,jkjc7 uflfdo.dbnt7 hxtdf ,t,bfcsdbc vtrbs[f8 vj[ewvf cohfafl lf vnrb-
22
wtl vbgfce[f8 vbcb othbkb qfqflt,lf5
3vstkb w[jdht,bc vfy’bkpt thsb eotcj
cfmwbtkbw fh xfubltybf8 thsbw rb= fhflf7
v[jkjl ufptst,b uflfbrbs[t lf vb[dlt,b7
hf [fk[bf vbcnth delajhlb lf vbcnth
/javfyb8 sfdfl ufycf]t7 itub’kbf se fhf7
sfdb bvltyfl lfbvwbhj7 hjv vfssfy cf]fhj ,h’jkf ofvjbo.j48
cojhtl tc fh vfcdtyt,lf= vstkb qfvt sdfkb fh vjvb[ezfdc8 ,jkjc uflfdo.dbnt7 hjv
erfy lf[tdf udbfyqff8 fvjvhxtdkt,vf ylj,f
ufvjvbw[fltc lf ,jkjvlt eylf db,h’jkj8
cfepvbc lhjc7 ufptst,bc sdfkbtht,bcfc
ths itybidyfc ofdfo.lb lf7 cbvfhskt ubs[hfs7 ufdjuylb5
3WHEVJOVTJ,F8 itcf’kjf7 f[kf7 hjltcfw [fk[bc obyfit ue,thyfnjhj,bc rfylblfnfl ofhluf7 vbcnth vfhr ndtyb byt,t,c7 fudb[cyfc7 hf dbsfht,fib fv[bkf mfkfm dfrfdfrfib +rj[by[byib‘ !(^# otkc
jwlfsjs[vtnvf vjovtv abwbc lfhqdtdfib= [vt,b lflbc7 hjv whevjovtj,f xfltybkbf flubkj,hbdb qfhb,b mdhbdbcf lf
vbcb evotj idbkt,bcsdbc vbobc cfwjlfdb yfukt]bc lf hfvltybvt ,fyfybc [bc ofhsvtdbc vbpybs - fye thsflthsbc7 hfw vfs
ibvibkbcf lf cbqfnfrbcufy bafhfdlf8 cfresfhb lf fvjvhxtdkt,bc bynthtct,blfy
ufvjvlbyfht7 hjvkt,bw7 hjujhw vbcnth
ndtyb bvtljdyt,c7 [vfc vfc vbcwtvty7 bub
dfklt,ekbf7 tc bcnjhbf ufyvfhnjc8 uf,tlfdc rb04
ufjwt,bcufy sdfkt,b ie,kpt fvbdblf8 hf
e[tib7 ehw[db wbkbcofvt,ff= rj[by[byib
fhfclhjc d.jabkdfh= dfrfdfrfpt ofhvjlutyfw fh vfmdc= ,fyfybc [tc rtyuehecufy dth
dfhxtd= e,hfkjl7 fh dbwjlb7 hjujh vjdmwtekb.fdb8 ufwjat,ekb7 vfuhfv chekbfl
evotj uf[klbs8
vstkb lqt ufdblf7 vt rb dthfathb dbqjyt8 vtjht lbkbs bvfdt ufptsib fctsb cnhbmjyt,b ufvjxylf5
3CFUEKBC[VJF= eylf fqbybiyjc7 hjv vbcnth vfhr ndtyb rj[by[byib sfdbc whevjovtj,fcsfy lfrfdibht,bs vhfdfkvybidytkjdyfl levc=4
+itvlujvib7 vstkb cffhxtdyj rfvgfybbc
ufyvfdkj,fib7 tc ufptsb v[jkjl 3abwbc
ufvnt[ cfpbpqfh ndtyfl4 vjvb[ctybt,lf8‘
itvltu c[df ufptsib fctsb itybidyf lfb,tzlf5
3cfcehdtkbf7 dbwjlts8 [jv fh byt,t,c
ue,thyfnjhj,bc f[fkb rfylblfnb7 bv sfyfvjmfkfmtt,c7 hjvkt,bw vbcsdbc [vbc
vbwtvfc ,tlfdty7 thsb cfbynthtcj ufhtvjt,f ufyevfhnjc5 vfhsfkbf se fhf7 hjv
vjynfyfib vfcsfy thsfl ,fhfrib vw[jdht, fv[fyfut,c lhjlflhj odhbk-odhbkb ybdst,b trfhut,jlfs lf vfs7 hjujhw
otcb7 fy vbcnth ndtybc ]b,tt,ib7 fylf vbc
3xtvjlfyib4 +’dtk ufptsib7 hjvtkibw
bc sfdbc [f,f-[e,fc f[dtdlf‘ fqvjfxtylyty0 vfhsfkbf se fhf7 hjv fv[fyfut,b b’ekt,ekb uf[lyty7 sfdfl vbcnth ndtybc
cfcfhut,kjl7 vbcsdbc vtuj,hekb xfujyt,f xftnfht,byfs7 reghib fvjts[egyfs7
,ev,ekt,ib fvjtdkjs lf zjrpt itcvekb xftnfht,byfs mext,ib7 itvltu rb thxbfs7 cfcohfajl uftsfdbceakt,byf ,fyfrib lfrfdt,ekb flubkb lf cfvelfvjl lftdbo.t,byf vfsrty vbvfdfkb upf0
hfc udbgfce[t,c fvfpt vbcnth ndtyb04
ufyf itb’kt,jlf vtnb cf’fukj,bc vjabmht,f0 vt [jv vjynfyfib xtvc cbwjw[ktib
fh d.jabkdfh=
+vfc itvltu tc ufptsb ]benfl vbojlt,lf
3vjynfytk mehl ndtyc48‘
bv lqblfy lbkbc ufptsbc uflfikbcfc ibib vbg.hj,lf - fk,fs7 fct cotdc cf,ybc res[tc flfvbfyb7 hjvtkbw tzdj,c7 hjv kjubyib x[hbfkf udtkb bvfkt,f8
ths[tk sdfkib cnhbmjyt,b vjv[dlf5
3WBKBCVOFVT,TKB V[BKT,EKBF=
af7
bd-gjbyntkvf vfbrk j akfyfufyvf7 ejnth-cnhbntkvf vbcnth rbn ,thycvf lf
vbcnth ]jy fktyvf abwbc mdti vbcwtc xdtyt,f7 hjvtkbw vjovj,c7 hjv vbcnth ndtybc ehw[db vnrbwt,f7 sbsmjc xdtyb qbhctekb rfylblfnbc ]jy n8 /javfybc ufycdtyt,ekb ,f,ef ifhfupfpt .fxfqj,bcsdbc xfvjf[hxdtc7 ecbylbcj7 cektkehb
lf ecfae’dkj wbkbcofvt,ff8 .jdtk otcbth flfvbfyc uekpt yfqdtkb itvjfodt,f bvbc lfyf[dfpt7 gjkbnbrehb ofhvfnt,bc vbcfqotdfl hjujh rflhekj,ty pjubthst,b yt,bcvbth cfpbpqfh [hbrc7 itehfw[.jaty frklfvt,c lf ,qfkfdty ufhlfwdkbksf evobrdkj cf[tkt,c8 bv voe[fht,bc ofhvjlutyfpt7 hjvtkbw fv fvfphptyvf n.ebkvf ufycdtyt,ekbc chekbfl elfyfifekj f[kj,kt,cf lf vtuj,ht,c vjenfyf7 vpfl dfhs7 itehfw[.jabk
lf fqiajst,ek cfpjufljt,fc dehxbjs7
wbkbcvofvt,tkc vhbc[fyt sdbsufcfvfhskt,f vjeo.jy8 sevwf7 fhf= lft7 cbylbcbc
mty]ybs lfbnfy]jc= +sevwf7 serb xdtyb
uffasht,ekb sfyfvjmfkfmtyb abpbreh
pbfyc vbf.tyt,ty7 chekbfl firfhff7 hjv
dthwthsb yfabwb vcf]ekb vfs lflfyfifekt,fc dth uf,tlfdc lf dthwthsb cfcfvfhskj fv cfmvbc vjyfobktt,c cfc]tkc
dth ufvjenfyc8‘4
zrdbfyehfl vjabmht,ekvf lfcrdybsvf
ahfpfv7 hjujhw xfyc7 ]thjdfyb isf,tzlbkt,f vjf[lbyf5 bvfdt qfvtc kjubyblfy cfc-
ohfajl ofvj[njvf lf erfyf rfhblfy ufmwtdf vjvb[lf7 [jkj 3itehfw[.jabkb lf fqiajst,ekb cfpjufljt,f4 cflfh,fpj itcfcdktkblfy itvjbzhf lf cfvfhskbfyb uekbco.hjvbs fqnrbyt,ekvf afy]ht,b lf fdt]b lfvbktof7 fvfcj,fib rb [tkc xtvb ybdst,bw uff.jkf8 lf vfbyw7 itvb’kbf .dtkf ovbylfyb lfdbabwj7 hjv vbcnth /javfybc ,f,ebcsdbc wbkb fhfclhjc lfvbofvt,bf8 vtnbw7 vbcb fhct,j,bc itcf[t, ofhvjlutyfw
fh vmjylf lf vbcb cf[tkb fhfclhjc vcvtybf8
+eylf bsmdfc7 hjv ptvj[ctyt,ekb ufptsbcsdbc vfc itvltu 3frklfvt,bc ofv,bkodtk ndtyfl4 uflfdbmtwb8‘
vfkt xtvb .ehflqt,f cnfnbfv vbbg.hj5
3QBHCTEKB RFYLBLFNB= vbcnth vfhr
ndtyb7 hjvtkbw ueiby lfvjerblt,tksf
vbnbyupt vztmfht cbn.dbc ofhvjsmvfc fgbht,lf7 bm fh ufvjw[fllf8 vbcnth ndtybc
tmbvbcfufy vbqt,ek ntktuhfvfib yfsmdfvbf7 hjv vfc ufmfyt,ekb trbgf;b lft]f[f7
hjv at[b jh flubkfc vjnt[bkb fmdc7 cfibykfl bnfy]t,f lf vcufdcb cbcektktt,b8 lfvjerblt,kt,b vstkb ’fk-qjybs
wlbkj,lyty7 tc vjyfxvf[b thoveyfs lf
sfdc fxdtyt,lyty7 sbsmjc fhfathb eo.jlyty vfs vbth rfylblfnfl fhxtekb ufvjecojht,tkb fhfvpflbc fh.jaybc ztivfhbn vbptpt,pt8 vfuhfv ueibydt7 cfqfvjc7
vfdfyb eujyjl vsdhfkb ce,btmnb js[bs
itajhs[lf cfcnevhjib7 hjvtkibw vbcnth ndtyb w[jdhj,c8 lft7 lfvjerblt,kt,vf lffvnrbwjy7 hjv tc eqvthsjl ufktibkb gbhen.db vfhr ndtyb fh b.j8 hjujhw bmyf7 uft,yty= [hbrt,b fqfh eidtkbs=
vstkb [fk[b [vfvfqkf trbs[t,f vfs5 3dby b.j
bc rfwb04
sdfkt,c fh de]tht,lb8 ite’kt,tkbf7 hjv
xtvb cf[tkb fcts cfpfhtk tzdc erfdibhlt,jltc= erdt cfvb otkbf7 fhw qdbyjc7 fhw kelc
lf7 cfthsjl7 fhfyfbh cgbhnbfy cfcvtkc
gbhc fh dfrfht,lb8
+hjujhw xfyc7 lhjv sfdbcb vjbnfyf7 sfylfsfy ufvjdbohsdtyb7 bvbnjv7 hjv fvfdt ufptsbc vjvltdyj yjvthib ufycfresht,ekb
vqtkdfht,bc ufhtit ofdbrbs[t xtvb f[fkb
vtncf[tkb5 3ndtyb - stshb w[tkt,f47 sevwf
dbwjlb7 hjv bc cffhxtdyj rfvgfybbc ,jkjvlt itvjvhxt,jlf8‘
fv lhjbcfsdbc xtvc cf[tkpt efvhfdb fyjybvehb othbkb vjlbjlf8 xdtekt,hbd7 bcbyb
fctsb ibyffhcbcf b.j5
3hfc bn.dbs bv ,txfd ltlf,thpt7 hjvtkcfw ob[kb xffpbkts7 hjltcfw vjo.fkt,bc cfs[jdytkfl rfhpt vjubrfreyfs04
fylf5
3smdtyb pjubthsb ,ytkb cfmvt ]th]thj,bs v[jkjl xtvsdbc fhbc wyj,bkb8
hfvltybvt ljkfhsfy ufvjvidblj,t,f vjubotds7 sjhtv ufptst,b smdtyb vjyf-vjhxbkbcfufy smdtypt hfqfw-hfqfwt,c itbn.j,ty8
/tylb tylb4
lfyfhxtyb othbkt,bw fv cnbkbcf b.j8 itvt’kj7 cbn.dfcbn.dbs vjvtnfyf7 vfuhfv7 dabmhj,7 vrbs[dtkb fvbsfw lfrvf.jabklt,f8
vfkt htcge,kbrehb gfhnbbc vsfdfhvf ufptsvf fvjvhxtdtksf vjc.bldfib 3vfv[bkf47
[jkj ltvjrhfnt,bc wtynhfkehvf jhuf-
yjv xtv vbth aekbc lfyfifekt,hbdb ufvj’fkdbc afmnt,b 3cffirfhfjpt ufvjbnfyf48
+fvudfhfl7 rbltd jhb vtncf[tkb itdb'byt5
3ndtyb - ,by’ehb ufb’dthf4 lf 3ndtyb - eyfvecj ifynf;bcnb48‘
fvbc itvltu .dtkf ufptsvf cfibytkb
[vfehbs vjvs[jdf gfce[b xtvsdbc of.tyt,ek
,hfklt,t,pt8 xtvb gfhnbbc [tkv’qdfytkt,vf
ufvjvbw[fltc7 hjv levbkb xtvc gjkbnbreh
rfhbthfc lfqegfdc8 lf sbsmjc fvbc lfcfvnrbwt,kfl lf xtvc itcfaew[eyt,kfl vtjht lbkbs ths-ths ufptsib fctsb cnfnbf
ufvjxylf5
3THSB7 FV CE,BTMNC LFVB[TLTS= lfvjerblt,tksf rfylblfnb rdkfdfw ]benfl
levc8 hf smvf eylf7 [vbc fvjqt,fcfw dth
,tlfdc8 vbcsdbc of.tyt,ekb ,hfklt,t,b
cfdct,bs cfhoveyj fqvjxylf7 hfcfw vbcb
vztdhvtn.dtkehb levbkbw flfcneht,c8
fvbthblfy bc cfvelfvjl lfqlfcvekbf=
lfnr,bs fv cfpbpqfhb abwbc ufvnt[bs7
vjynfytkb mehlbs7 frklfvt,bc ofv,bkodtkbs= it[tlts smdtyc ufyc[tekt,ek
stsh w[tkt,fc7 smdtyc ,by’eh ufb’dthfc
lf eyfvecj ifynf;bcnc= lffrdbhlbs7 .jdtkb v[hblfy lffsdfkbthts lf smdbs7 uf,tlfds se fhf7 smdtyb gfnbjcfyb [vt,b vbcwts fhfvpflfc7 hjvtkvfw sfdbcb v’bvt lfyfifekt,bs fvltyb fvfphptyb vtncf[tkb
lfbvcf[ehf lf rhbynbc lf’dhfcfw dth ,tlfdc7 hjv seylfw thsb vfsufyb efh.jc=4
sfdbc fhblt,f fqfh itb’kt,jlf lf7 qhvfl
itehfw[.jabkb7 vstk fv lfevcf[eht,tk7
,by’eh wbkbcofvt,fsf uhjdfpt 3gfce[c4 xfde]tmb8 vfuhfv cfveifjc lfchekt,f fh vtothf7 hflufy vtjht lbkfc ths-ths ufptsib
f[fkb cfibytkb7 qdfh’kbfyb wbkbcofvt,f
db[bkt5 vflfyfifekt,lyty7 hjv wtw[kb ofderblt cfub;tsc sfdbcb ,byflht,bfyfl7 hflufy bc xtvb afy]hblfy [tlc feiyjdt,lf8 fm
rb sfdpfhb lfvtwf8 fvfc vj/.df itn.j,byt,f7
hjv vbcb mjyt,bc lfeakt,bc vbpybs cfresfhb ,b’f vjdofvkt8 ufptsb lf;byt,bs vjbs[jdlf udfvbc ufrdtsfc8 vtibyjlf7 hjv cflfwff itdbikt,jlb8 vfuhfv ]th cflf [fhs5
vfkt ,hfkb lfvltc7 hjv7 hjujhw vbult,ekb ,fdidt,bc sfditcfahbc vtehdtv7 xtvb ufvj.t.txt,ekb er,bkj yfstcfdt,b fqcfphltkt,bcfsdbc cfzvkbc lfvqtzfdsf sfyfvlt,j,t,pt vjdfo.dt8 chekb evotj,f dbuh’tyb8
cf,jkjjl ecbylbcj ltdyfv7 hjvtkbw
vnhekvf gfhnbt,vf vjvbo.dtc7 evfqktc
othnbkc vbfqobf5 dbqfwbc ofmtpt,bs obyfcffhxtdyj itrht,bc lhjc .dtkf athbc rfybc
w[hf lf’jy’bkb qkfgb nhb,eyfpt fvjaja[lf8 bcbyb at[t,pt lfvt,qfezyty lf f.dbhlyty 3vfvf=4
fvfc dtqfh ufde’tkb8 lhjif lfdeidb lf
lfdyt,lb8 ybe-bjhrbc infnbc ue,thyfnjhbc sfyfvlt,j,fpt rtyzbc.hbcsdbc cfrvfhbcb 'fkf fh fqvjvfxylf8 lfdotht7 hjv rfylblfnehfc d[cyb7 lf uffasht,ekvf vjdfotht [tkb5
3eqhvtcb gfnbdbcwtvbs smdtyb7 jltcqfw gfnbjcfyb vjmfkfmt7 fv;fvfl rb cfpbpqfhb abwbc ufvnt[b7 vjynfytkb mehlb7 frklfvt,bc ofv,bkodtkb7 stshb w[tkt,f lf ,by’ehb ufb’dthf
vfhr ndtyb48 !(*)
ubsfhuvyfs lf ofrbs[df
ufb'ekfs vfhbyt rbryf'tv
23
gvaxsovs afxazeTi?
afxazi dedis
werili qarTvel
meomars
`gamarjoba, Svilo... me im biWis
deda var, romelsac Tqven sakuTari janmrTelobis fasad, sicocxle
aCuqeT. Cemi meore Svili qarTulafxazur oms Seewira. netav, im
omSi wasul qarTvelebsa da afxazebs erTmaneTisTvis ekiTxaT gvarebi - iqneb, es sisxlismRvreli
omi ar dawyebuliyo.
omis damTavrebidan ramdenime
TveSi mivxvdi, rom qarTvelebTan
ar unda gveoma. maSin biWvinTis
erT-erT skolaSi vmuSaobdi, rusuli enisa da literaturis maswavleblad da roca Cemi azri pirvelad vTqvi, kolegebma uxeSad miTxres, - amas imitom ambob, rom qarTvelma Svili gadagirCina, magram
naxe, ramdeni gamwarebuli dedaa
afxazeTSi, xom ar dagaviwyda, rogor xocavdnen Cvens biWebso?! Sors risTvis wavide - qmari, 4 wlis
gogona da Zmebi damixoces qarTvelebma, magram bevri kargic maxsovsmeTqi. amis gamo samsaxuridan gamaTavisufles.
Tqvenma saqcielma yvelaferi
sxvagvarad damanaxva.
vin icis, iqneb dadges dro da
erTmaneTs patieba vTxovoT sakuTari codvebis gamo. am werilis
teqsts laTinuri asoebiT, didi
riskisa da imedis fasad gwerT.
imedi maqvs, Tqvenamde moaRwevs, Svilo. mudam Tqvenze mlocveli, marina axuba~.
es iyo pirveli werili, romelic
afxazma qalbatonma qarTvel biWs 1997
wlis ianvarSi miswera. konverts laTinuri asoebiT, cota ar iyos, gaur-
24
kveveli misamarTi ewera, - q. Tbilisi
da im samxedro nawilis dasaxeleba,
romelSic Cveni respondenti msaxurobda. amitomac man adresatamde wlisa
da xuTi Tvis Semdeg miaRwia. adresati
ki ase ixsenebs yvelafers:
- Zmakacebi SevikribeT da afxazeTis
omSi gavi pareT. skola im wels mqonda
damTavrebuli. ojaxSi rom gveTqva, amis
uflebas arc mogvcemdnen, Cven ki brZolis Jini gvklavda da `gaviqaCeT~. erTmaneTs vaswrebdiT, magram maleve mivxvdiT, rom mivqareT. ramdenime dReSi
ori bavSvobis megobari Tvalwin momikles da es jer kidev araferia. axla,
roca 2008 wlisa da 1990-iani wlebis
omebs erTmaneTs adareben, amboben, maSin
jari ki ara, laSqari gvyavda, magram
motivacia ufro maRali iyoo. ar iyo
ase, maSindeli brZolis motivi ucodinrobiT iyo gamowveuli - ar vicodiT,
sad mivdiodiT. erT sofelSi gaxurebuli brZolebi iyo, ramdenime kilometris iqiT ki meore sofelSi biWebi
qeifis xasiaTzec ki iyvnen da sakbilos
eZebdnen.
- ras niSnavs, sakbilos eZebdnen?
- imas, rom maSin erTi miznisTvis
ar vibrZodiT. `duxze~ viyaviT mosuli,
magram yvelas Tavisi interesi hqonda,
- zogs angarebiani, zogsac - uangaro,
mere ki yvelaferi erTmaneTSi airia
da vin risTvis ibrZoda, Zneli gasarkvevi gaxda. imaT, vinc marTla, samSoblos
siyvaruliT ibrZoda, arc saWmeli hqondaT, arc Casacmeli da aRarc tyviawamali. sxvisTvis warTmeva ar SegeZlo,
nawilSi ki iaraRs Tu mogcemdnen, amisTvisac madloba unda geTqva.
ver vityvi, ucodveli kravi viyavi-
qmari,
4 wlis gogona
da Zmebi
damixoces
qarTvelebma,
magram bevri
kargic maxsovs...
meTqi. roca adamians xelSi iaraRs
miscem da mere mis kontrols ver SeZleb, is aucileblad raRac borotebas
Caidens; Zalian maRali morali unda
gqondes, rom ase ar moiqce. omSi wasvlamde sul ramdenjerme mqonda iaraRi
nanaxi. gadatena da srolac ki ar vicodi. omSi ki pirdapir frontis wina
xazze movxvdi da meTaurma mkiTxa, iaraRi gaqvso? - ara-meTqi. mas saxeze
ukmayofileba gamoexata. mxrebze gadakidebuli `kalaSnikovebidan~ erT-erTi
moixsna da gadmomigdo.
maxsovs, ramdenime wuTi daumizneblad visrodi, mere viRacam mxarze
xeli wamomartya. Tavi rom avwie, viRac
biWi siciliT kvdeboda, - magar muRamSi
xar Sesuli, magram ukan unda davixioTo. `muRamSi~ ki ara, SiSma da Tavdacvis instinqtma gamakeTebina.
im dResve maswavles iaraRis gadatenac da damiznebac...
omis taqtikis araferi gamegeboda,
magram afxazeTSi ra saSinelebac trialebda, amas pirvelklaselic ki mixvdeboda. didxans vkiTxulobdi, raRasTvis
gadavdiodiT Setevaze, Tuki ramdenime
meomris daRupvis Semdeg isev ukan davixevdiT? es kiTxva afxazeTis omis
veteranebs dRemde gvawuxebs, magram
raRa dros?!. erTxelac, adgilobrivma
qarTvelma CaidniT cxeli Turquli
yava mogvitana da erTjerad WiqebSi
Camogvisxa. cxeli siTxisTvis Tvee-
bis ganmavlobaSi ar dagvikarebia piri
da davewafeT. am dros biWebma ambavi
moitanes, afxazi tyveebi gvyavs da wamodiTo.
ramdenime biWi gavqandiT. gagris
romeliRac soflis tyeSi viyaviT, saxeli ar maxsovs. SuadRe gadasuli iyo.
saocari siCume idga. TiTqmis dacarielebul sofelSi mxolod ZaRlebis
yefa ismoda. im sofelSi afxazebi
mxolod ramdenjerme iyvnen gavliT
namyofi, magram Cvenebic ar aklebdnen
xels da iqauroba mainc gapartaxebuli
da daclili iyo.
erTi sityviT, banakSi rom mivediT,
mxolod erTi biWi damxvda, gvarianad
nacemi iyo; danarCenebi ukve `gadaanawileso~. is Cven unda wamogveyvana da
savaraudod, daRupul qarTvelebze unda
gagvecvala. biWi Cemi toli iqneboda.
dakonkili tansacmeli ecva. etyoboda,
ramdenime dRis ayvanili hyavdaT Cvens
biWebs. SeSinebuli ar iyo. zizRiT
miyurebda. uecrad banakSi srola atyda.
mivxvdiT, rom Cvens Tavs kargi araferi
xdeboda da avirieT. visac Cemze meti
gamocdileba hqonda, srolis xmas `gahyva~, me ki mibrZanes, - tyvesTan darCi
da Tvali ar moaciloo. `makarovi~
fexze Sevayene, - gaqcevis Sansi ara gaqvs-meTqi.
is miwaze dajda. sul meubnebodnen,
tyves dajdomis ufleba ar misceo, magram ratomRac uari ver vuTxari.
srolebi Sewyda. momawevineo, - mTxova.
sadauri xar-meTqi? - vkiTxe. - biWvinTelio... Tqvenebma ojaxi amomiwyvites,
4 wlis da momikleso. orive mxaris
sisastikeze mosmenili mqonda da misi
sityvebi ainunSiac ar Camigdia. ise,
sasxvaTaSorisod vkiTxe, - ra gvari
xar-meTqi? roca mipasuxa, vigrZeni, rogor damibuJda xelebi: es biWi, Cemi
mosisxle mteri, romelic Cem win ijda
da TvalebiT mWamda, Cemi mogvare aRmoCnda. arada, Zalian iSviaTi gvari gvaqvs.
Cveni genealogia mamaCems dazepirebuli hqonda da Cvenc dagvazepirebina.
misganve vicodi, rom Cveni gvari Tamar
mefis droidan modis; masve uboZebia
Tavadoba Cveni winaprisTvis. zogi ColoyaSvilTan erTad ibrZoda da im
wlebSi daxvrites, Semdeg ki, stalinis
dros, naxevarze meti `ganakulakes~
da Sua aziaSi gadaasaxles. mamaCemi
ambobda, 1950-iani wlebis bolosTvis
Cveni Stos warmomadgeneli sul 10
kaci darCa da isini maSindel patriarqs
Cumad daulocavso... ar vici, romeli
`dinebis~ talRam waiyvana Cemi tyvis
winapari afxazeTSi. mama Tavis mogva-
reebs yvelgan eZebda, magram afxazeTi
arasdros uxsenebia.
ase, eldanacemi videqi ramdenime
wuTi, mere ki, rogorc iqna, amoviRe xma
da vuTxari, - mogvareebi varT-meTqi.
gafiTrebuli biWi kidev ufro gafiTrda. saqme is aris, rom Cveni gvari Zeze bolovdeba.
- vici, rom maSin Zalian cudi situacia iyo da meomrebs samxedro formebic ar hqondaT. Tqven Tu gqondaT
forma da samkerdeze xom ar geweraT
gvari?
- kargi, ra, sad gvqonda forma, miT
umetes warweriani?! afxazeTSi Savi
maisuriT wavedi da Wrilobis miRebamde is mecva. amasobaSi Cveni biWebi movidnen da Cemi tyve `vilisSi~ Casves.
mec maT gavyevi. mTeli gza xmas ver
viRebdi. daWrili xom ara xaro? mkiTxes. - ara, uZilo var-meTqi. mivxvdi,
rom es biWi iseT adgilas mihyavdaT,
sadac zustad vicodi, rom cocxals
ar datovebdnen.
vigrZeni, imwuTas rogor Semecvala
azrovneba, veRar vxvdebodi, vin mteri
iyo da vin - moyvare, me vin viyavi, iq
ra mindoda da risTvis vxocavdiT
erTmaneTs. gamaxsenda, rom `perestrelkebis~ Semdeg, biWebi erTmaneTTan salaparakod gadadiodnen da ramdenime
saaTis Semdeg isev sisxlismRvreli
omi iwyeboda. es yvelaferi Zalian
hgavda `omobanas~, romelsac ubanSi
biWebi vTamaSobdiT, morigi Setevis
dasrulebis Semdeg, erTmaneTs `grexebs~ vuxsenebdiT da mere isev TamaSs
vagrZelebdiT. oRond iq, wagebis SemTxvevaSi, saqme cxvir-piris damtvrevamde midioda, aq ki - sikvdilamde...
uecrad erT-erTma Tqva, - SevCerdeT, biWebi unda movidneno. manqanidan
gadavidnen da Soriaxlos gaCerdnen,
iseT adgilas, sadac gaCereba saxifaTo
iyo: vinmes erTi tyvia rom esrola,
manqanianad haerSi agvwevda. me ar gadavsulvar da rogorc ki isini Tvals
miefarnen, amas vuTxari, - wadi aqedanmeTqi. sanam gons movidoda, wixli vkari
da manqanidan Cavagde. erTi ki Semomxeda
gaocebulma da daRmarTze Tavgudmoglejili daeSva. maSinve ori tyvia mivadevne - erTi haerSi visrole, meore
ki xelisgulze davixale (Cemi respondenti tyviisgan gaglejil da uswormasworod Sexorcebul kidurs miCvenebs. - avt.). ramdenime wuTSi mocvivdnen biWebi. fanjridan gavixede Tu
ara, dro ixelTa da Cemken gamoiwiameTqi; isic vuTxari, - erTi tyvia mivayole da Sors ver wavidoda-meTqi.
axlandeli omi rom yofiliyo, sayvedurebiT amavsebdnen, daWrili da nacemi kaci rogor gageqcao, da simarTlec
iqneboda. magram maSin qarTuli jari
Cemnairi moxaliseebiT iyo savse. Tumca,
cota xnis Semdeg, erTma biWma miTxra,
- iqve videqi da vnaxe, rogor gadmoyavi xeli da haerSi isrole iaraRi,
palmis toti Camowyda da Cem win
daeca; is biWi gaSvebuls ufro hgavda,
vidre gaqceulso.
- mixvda?
- diax, magram ar SeimCnia. omis
damTavrebamde masze aRarc gvisaubria.
Semdeg ki erTxelac, davTveri da yvelaferi movuyevi. usityvod mismina, mere
ki mkiTxa, - mas Semdeg ar Segxmianebiao?!
- es SekiTxva mec gamiCnda.
- ki, dedamisma momZebna, oRond nu
momayolebT - rogor da visi daxmarebiT. Cveulebrivi, adamianuri urTierToba gvaqvs.
- mogvare afxazis gacnobamde tyveebTan urTierToba gqoniaT?
- ki, ramdenjerme. magram rusuli
cudad vicodi, isini ki, romc scodnodaT qarTuli, iqve rom dagexvrita,
mainc ar dagelaparakebodnen. ise ki,
codva gamxelili jobs da, roca erTiors wamoartyamdnen, amisgan arc me
vikavebdi Tavs. omi kanonebs ar cnobs.
isinic ise eqceodnen Cvenebs. iq sxvanairi xdebi, - xan Zlieri xar, xan sastiki
da daundobeli, magram xSirad - finia
ZaRliviT mSiSara da Tavis mokvlazec
ki fiqrob, raTa erTxel da samudamod
dasruldes es koSmari. Tumca viRacis
Tu raRacis SiSiT ver bedav amis gakeTebas.
biWebis winaSe Tavs damnaSaved
vgrZnobdi da soxumis dacemamde iqidan
fexi ar momicvlia. 23 agvistos ki
skolis Senoba dabombes da iqidan pirdapir Tbilisis morgSi movxvdi. dedam
mkvdrebSi mi pova da saswaulebrivad
gadamarCines. ganaxevrebuli janmrTelobiTa da fsiqikiT SemovrCi am cxovrebas.
* * *
Cemi respondentis daxmarebiT,
mis mier gadarCenil afxaz meomarTan dakavSireba vcade, magram
arc ise advili aRmoCnda, vinaidan iqauri uSiSroeba satelefono
saubars mkacrad akontrolebs.
qarTvelis tyvias gadarCenili afxazi ki internetiT ar sargeblobs, radgan engurs miRma interneti jer kidev fufunebis sagnad
rCeba.
lali papaskiri
25
- samedicino instituti „aieti“ Tu
pirveli ara, erT-erTi pirveli arasaxelmwifo samedicino umaRlesi saswavlebelia yofili sabWoTa kavSiris teritoriaze. ram gamoiwvia misi Seqmnis
aucilebloba da rogor iqmneboda igi?
- cota Soridan daviwyeb - sabWoTa
samedicino ganaTlebis sistema morgebuli iyo mis ideologiaze. bevri dro
eTmoboda „socialur~ sagnebs, rogorebic iyo part-istoria, polit-ekonomia,
aTeizmi, mecnierul komunizmi da a. S.
Cemi Taobis studentebi vxumrobdiT
xolme, rom vswavlobT marqsizm-leninizmis institutSi, medicinisken msubuqi gadaxriT.
saxelmZRvaneloebis didi umravlesoba Zalian moZvelebuli iyo da informaciuli izolaciis gamo Tanamedrove
medicinis miRwevebi CvenTvis miuwvdomeli iyo rogorc Teoriulad, aseve
praqtikulad. ufro metic, medicinis
bevri disciplina saerTod ar iswavleboda. programaSi ar iyo Seyvanili adamianis fsiqologia da qceviTi mecnierebebi, imunologia, biostatistika da
sxva. samedicino genetika didi xnis
ganmavlobaSi saerTod akrZaluli iyo,
rogorc „burJuaziuli cru mecniereba“.
saswavlo programebis arasrulfasovnebasTan erTad saswavlo moTxovnebic Zalian specifikuri iyo - samedicino institutSi moxvedra Zalian Zneli
iyo, magram vinc moxvdeboda, praqtikulad avtomatiurad eqimi xdeboda, radgan institutidan garicxva uswavlelobis gamo kazuistikuri iSviaToba iyo.
yovelive aman gamoiwvia sakmaod dabali profesionalizmis mqone eqimebis mTeli armiis Camoyalibeba, da Tu
saqarTveloSi medicina raRac doneze
kidev arsebobs, es mxolod erTeuli
brilianti individebis damsaxurebaa.
1988 wels, sabWoTa kavSiris daSlis mijnaze, pirvelad movxvdi amerikaSi da Cemda gasaocrad aRmovaCine,
rom arsebobs samedicino rezidenturis programebi, sadac kvalifikaciis
asamaRleblad ucxoel eqimebsac iReben, da Tan sakmaod solidur xelfassac uxdian. magram amisaTvis aSS samedicino salicenzio gamocdis Cabareba iyo saWiro, rac Cven da amerikul
programebs Soris arsebuli didi gansxvavebis gamo sakmaod rTuli iyo.
am sirTulis dasaZlevad davafuZne
`eqimTa ucxoeTSi specializaciis fondi~, romelmac SeiZina da TbilisSi
Camoitana am gamocdebis Sesabamisi saxelmZRvaneloebi da TvalsaCinoebebi. am
saqmeSi Zalian damexmaren maSindeli
26
redaqtorisagan:
Cveni diasporis erT-erT Sexvedraze, darbazSi saqarTveloSi erT-erTi
cnobili umaRlesi saswavleblis damfuZnebeli, medicinis mecnierebaTa
doqtori, batoni dimitri tvildiani davinaxe.
RonisZiebis dawyebamde jer kidev karga dro iyo darCenili, me kidev uamravi ram mainteresebda saqarTveloSi mSenebare amerikul hospitalisa da
saerTod, tvildianebis universitetad wodebuli samedicino universitetis
Sesaxeb. ukeTes dros verc vinatrebdi...
ase Sedga Cveni saxeldaxelo saubar-interviuc.
qveynisTvis mTavari
kargi eqimia!
gvesaubreba b-ni
dimitri tvildiani
jandacvis ministri, batoni irakli
menaRariSvili da Cveni emigranti Tanamemamuleni - batoni givi gabliani da
batoni Sarl TayaiSvili.
fondis ofisSi gavxseniT ufaso
biblioTeka. moviwvieT aSS licenziis
mopovebis yvela msurveli eqimi, romelTac aRvuTqviT, rom mTlianad davafinansebdiT maTi gamocdebis Rirebulebas, mgzavrobas TurqeTSi (sadac uaxloesi sagamocdo centri iyo) da mgzavrobas amerikaSi, sanam rezidenturaSi
pirvel xelfass aiRebdnen. es sakmaod
soliduri Tanxa gamodioda da Cveni
riskebi rom Segvemcirebina, aucilebel
pirobad davdeT TurqeTSi gamgzavrebamde sakvalifikacio gamocdis TbilisSi
Cabareba. samwuxarod, 300-mde msurvelidan mxolod ramodenimem SeZlo sakvalifikacio barieris gadalaxva. aman
kidev erTxel damanaxa samedicino ganaTlebis reformis aucilebloba.
- am reformis gatareba arsebul samedicino institutSi ar SeiZleboda?
ratom gaxda aucilebeli axali insti-
tutis Seqmna?
- Tavidan mec mase movindome, miTumetes, rom saxelmwifo samedicino institutis proreqtori saswavlo dargSi mamaCemi - daviT tvildiani iyo,
magram mamasTan cota xnis saubris
Semdeg mivxvdi, rom es SeuZlebeli iqneboda. saqme imaSia, rom saxelmwiofo
samedicino institutSi uamravi kaTedra iyo. sabWoTa sistemisTvis damaxasiaTebeli proteqcionizmis pirobebSi
bevrma pirovnebam moaxerxa TavisTvis
kaTedris Seqmna da saboloo jamSi
saWiro 15-is nacvlad dagrovda 86 kaTedra. maT Soris 8 Terapiis, 6 qirurgiis da a. S.
es kaTedrebi praqtikulad axdendnen
saswavlo programebis dublirebas, ris
gamoc erTi kaTedridan meoreze gadasuli studentebi igive masalis Seswavlas iwyebdnen Tavidan (ukve sxva saxelmZRvaneloTi - kaTedris gamgis arCevanis
mixedviT) da danawevrebuli saswavlo
drois gamo bevr sakiTxebs veRar gadiodnen. saerTo jamSi es studentTa
dabneulobas da sagnis arasrulyofilad Seswavlas iwvevda.
reformis dasawyebad pirvel rigSi
saWiro iyo zedmeti kaTedrebis gauqmeba,
rac praqtikulad SeuZlebeli iyo, radgan TiToeul kaTedras hyavda Tavisi
kaTedris gamge, 2 an 3 kaTedris profesori, 3-4 docenti, ramdenime asistenti
da a.S. ase rom mTeli samedicino sazogadoeba unda „gadagvekidebina“. swored im dros daiSala sabWoTa kavSiri
da SesaZlebeli gaxda axali institutis daarseba.
- institutis Seqmnas bevri ram
sWirdeba - Senoba, inventari, kadrebi...
rogor SesZeliT?
- sirTuleebi, ra Tqma unda, bevri
iyo, Tumca yvelaze rTuli mainc saswavlo programebis dawera da specialistebis momzadeba iyo, romlebic am saswavlo programebiT, aSS salicenzio gamocdebis Taviseburebebis gaTvaliswinebiT, SeZlebdnen masalis miwodebas.
es Taviseburebebi ki sakmaod mniSvnelovania: magaliTad, sabWoTa gamocdebze
SeiZleba SegxvedrodaT kiTxva - sad
iwyeba da sad mTavrdeba xelis romelime kunTi. amerikul gamocdaze kiTxva
sxvanairad iqneba agebuli, - bavSvi Tu
vardnisas xelebs daeyrdno, romeli
kunTebi miiRebs monawileobas. mimixvdebiT, anu aq kunTebis ubralo anatomiuri ganlagebis garda maTi fiziologiac da moqmedebis meqanizmic unda icodeT.
aseTi da sxva kidev bevri Taviseburebebis Sesaswavlad ramdenime yvelaze
erudirebuli da progresuli asistenti CamoviyvaneT amerikaSi da staJireba
gavatareT virjiniis da filadelfiis
universitetebSi.
„aietis“ dasabamTan didi enTuziazmiT CaerTven maSin moRvawe bevri gamoCenili medikosi da mecnieri: mamaCemma,
akademikosma daviT tvildianma uari
Tqva saxelmwifo institutis proreqtoris prestiJul postze da mTlianad
gadmoerTo axali institutis awyobaze. igi sicocxlis bolomde iyo „aietis“ reqtori da Terapiis kaTedris
gamge. misi gardacvalebis Semdeg institutis reqtori gaxda Cemi Zma - profesori levan tvildiani.
2011 wels Seiqmna samedicino universiteti, romelSic samedicino institut „aietTan“ erTad Sevida samedicino menejmentis fakulteti, klinikis
asistentTa skola, aspiranturis da
doqturanturis kursebi. amave wels
universitets ewoda daviT tvildianis
saxeli.
mamasTan erTad institutis CamoyalibebaSi Zalian dagvexmarnen saqarTvelos wamyvani medikosebi, akademikosebi,
profesorebi - nugzar tatiSvili, Tamar
dekanosiZe, vaxtang boWoriSvili, vaJa
okujava, arCil asaTiani, malxaz kokiCaSvili, sergo Tabagari da bevri sxva.
yvelas didi survili hqonda axali
talRis agorebaSi mieRo monawileoba.
- agorda?
- rom giTxraT, cunami gamogvividameTqi, ar iqneba marTali. samwuxarod,
kerZo instituti bevrma ioli Semosavlis gzad gadaaqcia. oRond fuli gadaixade da diploms TviTon mogitanen
saxlSi. ioli di plomis msurvelic
sakmaod bevri gamoCnda da gaunaTlebel
eqimTa armia kidev ufro gaizarda.
karga xnis ganmavlobaSi es seriozul
problemas gviqmnida, radgan CvenTan
swavlis sirTulis da mkacri moTxovnebis gamo bevri studenti gadadioda
„institutebSi“, sadac reqtori da
daraji erTi da igive kadria. madloba
RmerTs, am bolo dros bevri axalgazrda mixvda swavlis fass. cota ufro
metad gamkacrda institutebis sertificirebac.
- Tu ase advilad SeiZleba di plomis mopoveba sxvagan, TqvenTan mainc
ratom modian?
- pirvel rigSi imitom, rom TandaTan
gamkacrda saxelmwifos moTxovnebi. adre Tu uwignur eqims SeeZlo sadme
samuSao adgili eyida da cxovrebis
bolomde, vTqvaT abortebis keTebiT, bevri fuli eSova, axla imisaTvis, rom damoukidebeli samedicino praqtika awarmoo, salicenzio gamocdebia Casabarebeli, romelic marTalia Seudareblad
advilia CemTvis cnobili yvela sxva
normaluri qveynis gamocdebTan SedarebiT, magram mainc moiTxovs codnas.
amas garda, Cveni standarti gacilebiT maRalia yvela sxva institutTan
SedarebiT. Cven vaswavliT saerTaSoriso programebis Sesabamisad, rac darwmunebuli var, male saxelmwifo nominali
gaxdeba saqarTveloSic. amis gamo Cveni
institutis avtoriteti da reitingi
yvelaze maRalia da Cveni kursdamTavrebulebisTvis samsaxuris povna araviTar problemas warmoadgens - Cveni
eqimebis 100% dasaqmebulia saqarTveloSi, evropasa Tu amerikaSi.
swavlebis maRali xarisxis gamo
modian CvenTan studentebi sxva qveynebidanac - amJamad gvyavs studentebi
inglisidan, aSS-dan, TurqeTidan, indoeTidan, nepalidan, nigeriidan da a.S.
- rogor, evropasa da amerikaSi Tqveni
di plomiT muSaoben eqimebad?
- diax, „aietis“ diplomi 1995 wlidan aris verificirebuli msoflio
jandacvis organizaciis mier, rac imas
niSnavs, rom igi miRebulia msoflios
yvela qveyanaSi. Tumca, bevr qveyanaSi
samkurnalo praqtikis sawarmoeblad
aucilebelia am qveynis salicenzio gamocdis Cabareba. amerikis SemTxvevaSi
es aris USMLE (United States Medical
Licensing Examination), romlis Cabareba
SeiZleba msoflios 100-mde qveyanaSi.
CvenTan yvelaze axlos aseTi sagamocdo centrebi aris ankaraSi da erevanSi.
unda giTxraT, rom es sakmaod rTuli
gamocdaa - igi Sedgeba ori nawilisgan
da moicavs Teoriuli da klinikuri
medicinis yvela aspeqts. TiToeul ga-
mocdaze eqims eZleva 850-mde SekiTxva, Tanac sapasuxo dro SezRudulia
- TiToeul SekiTxvaze sul daaxloebiT 40 wamia mocemuli. gamocda Cabarebulad iTvleba, Tu SekiTxvaTa 75%-ze
swori pasuxia gacemuli.
amerikis samedicino institutebis
kursdamTavrebulTaTvis maRal Sedegad
iTvleba 85%, xolo 90%-ze meti fenomenaluria da aseT eqimebs siamovnebiT
iRebs rezidenturaSi nebismieri hospitali. Cvenda saamayod minda giTxraT,
rom 15 eqimi gvyavs, vinc am gamocdebze
100% Sefaseba miiRo. saerTo jamSi
ki 130-ze metma Cvenma kursdamTavrebulma Caabara aSS salicenzio gamocdebi
da amJamad muSaoben eqimad amerikis wamyvan klinikebSi.
erT-erTi maTgani saqveynod cnobili
klivlend hospitalis samedicino direqtoria, meore - kanzasis mTavari pediatri, mesame - pensilvaniis mTavari fsiqiatri da a.S.
- saqarTvelosTvis es eqimebi dakargulebi xom ar arian?
- es eqimebi dResac did samuSaos
ewevian saqarTveloSi medicinis gasaumjobeseblad; qarTvel pacientebs uweven
ufaso konsultacias, saqarTveloSi
yofnis dros aqtiurad erTvebian maT
mkurnalobaSi, monawileoben satelevizio gadacemebsa da samecniero-praqtikul konferenciebSi da a.S. amas garda,
maTi didi umravlesoba mzad aris exlave wamovides saqarTveloSi, Tu Sesabamisi samuSao adgili da anazRaureba
eqnebaT. swored magaze vmuSaobT exla.
- ras gulisxmobT?
- TbilisSi male daiwyeba amerikuli hospitalis mSenebloba, romelic
aRWurvili iqneba teqnikis bolo miRwevebiT da dakompleqtebuli iqneba amerikaSi daxelovnebuli umaRlesi kvalifikaciis eqimebiT. es hospitali imTaviTve gaxdeba regionaluri centri,
radgan arc somxeTs, arc azerbaijans,
arc ruseTs aseTi kvalifikaciis eqimebi
ar hyavT. eqimi ki mTavaria saavadmyofoSi. am mxriv lideroba karga xniT
garantirebuli gvaqvs, radgan eqimebs
uceb ver moamzadeben veranairi fuliT,
amas wlebi sWirdeba.
Tbilisis amerikuli hospitali iqneba Cveni sauniversiteto baza, sadac
axali maRalkvalificirebuli samedicino kadrebi momzaddeba. maswavleblebi saukeTesoni iqnebian. magram rom
ityvian, „karg mTqmels kargi gamgone
undao“ - vcdilobT movizidoT saukeTeso axalgazrdebi, romelTac marTla
eqimoba undaT.
www.aieti.ge
27
`iluz
ion
i~
`iluzion
ioni~
seriidan
`feliniana~
oTar sefiaSvili,
saqarTvelos xelovnebis
damsaxurebuli moRvawe
amjerad, `iluzionSi~ viwyebT, meoce
saukunis didi italieli xelovanis
- reJisor federiko felinis filmebis
retrospeqtul Cvenebas - `felinianas~.
gana ara, mayureblebi imTaviTve gvTxovdnen am ciklis SemoRebas `iluzionis~ programaSi, magram gamogitydebiT
- ver vbedavdiT. mizezi ki araerTi
iyo. uwinares yovlisa, felinis filmebi
Znelad da iSviaTad Tu SemoaRwevda
xolme sabWoTa ekranebze, lamis tabuirebuli iyo CvenSi maTi Cveneba. amitom,
arc maT aslebze migviwvdeboda xeli.
arada, dagveTanxmebiT, ori Tu sami suraTiT reJisoris uzarmazar Semoqmedebaze
ciklis SemoReba mizanSeuwonlad, araseriozuladac ki migvaCnda. vsdumdiT.
amasobaSi ki, gamoxda wlebi. TiTqos
velodiT raRac saswauls. felinis
mixedviT ki, adre Tu gvian, mudam xdeba
raime zebunebrivi, saswauli...
welTa svlaSi TandaTan Sesustda
sabWoTa ideologiis susxi felinis
qmnilebebisadmi. paradoqsi ki is aris,
rom am araCveulebrivi originaluri
xelweris Semoqmedis filmebi arasodes
iTvleboda farTo, masobrivi mayureblebisTvis mimzidvel nawarmoebebad, xSirad gaugebaric iyo maTTvis, da mainc,
mudam hyavda maTi xibliT da siaxlis
grZnobiT, moulodneli sanaxaobiT da
Znelad Casawvdomi qveteqstebiT monusxuli masobrivi mayurebeli...
feliniseuli TiTqmis yvela naTelCrdiliT xasiaTdeba filmi `gza~, romelsac dRes vixilavT. igi 1954-Sia
gadaRebuli da sinamdvileSi felinis
meoTxe damoukidebeli reJisoruli
naxelqmnaria. CvenSi ki es filmi gamoCnda 1956-Si, roca sabWoTa kavSirSi
gaimarTa italiuri kinos kvireuli.
saerTod, im wels - 1956-Si, lamis 70ze meti sazRvargareTuli suraTi Semovida sabWour kinoekranebze. maT Soris,
sxva qveynebTan SedarebiT, yvelaze meti
gadaRebuli iyo italiaSi, da rogorc
auridebeli faqti, TiToeulSi vlindeboda adreuli neorealizmis tendenciebi. TumcaRa, Cveneburi kinoxelovnebis moyvarulebs da damfaseblebs ar
gamorCeniaT Txrobis masStabebis gafar-
28
kabadonebSi
Toebisaken midrekileba da ramdenadme
axleburi warmosaxva adamianTa da movlenaTa. ekranuli xelovnebis am siaxleebiT ki imTaviTve gamoirCa federiko felinis `gza~, TumcaRa masSic, erTi
SexedviT, wamoWrilia adamianTa urTierTobis moraluri problema.
siuJeti filmisa ubraloa da imavdroulad tragikuli: Rarib-Rataki, bavSvobidanve yvelasagan miviwyebuli gogona - jelsomina, romelsac qveynad
arcra unaxavs da ugrZvnia martosulobisa da Cagvris garda, sixaruliT Tanxmdeba moxetiale cirkis msaxiobs Zampanos gaxdes misi asistenti. da
amieridan miamiti da mimndobi, lamis
jer isev bavSvi gogonasaTvis iwyeba
axali cxovreba daZvelebul motociklze dadgmul furgonSi, - cxovreba
xetialiT, damcirebiT, TavSi Cartymis
atana. igi iTmens yvelafers, TumcaRa
Zampanos usulguloba da sisastike
sul ufro da ufro autaneli, Znelad
gasaZlebi xdeba. jelsomina cdilobs
Tavis daRwevas da garbis. magram Zampano
advilad miagnebs mas da isev grZeldeba
jelsominas erTferovani, pirquSi, usixarulo dReebi. mis arsebaSi erTaderTi Suqis gaelveba ucnauri da keTili axalgazrdaa, masaviT moxetiale
msaxiobi mato. igi xSirad mourideblad, pirSi dascinis Clung da uazrod
mfeTqebad Zampanos, romelic Turme
gulSi inaxavs am wyenas da erT mSvenier
Tu ubedur dRes, roca gzaze gadaey-
reba damartoxelebul matos, igi muStis Zlieri SemokvriT klavs mas.
jelsomina sasowarkveTas eZleva, igi
dasneuldeba. Zampano mas – avadmyofsa
da dauZlurebuls gzaze miatovebs,
Tavad ki ganagrZobs xetials. ai, gamoxdeba ramodenime weli, Zampano romeliRac sofelSi SeCerdeba da moulodnelad mas Caesmis simRera, romelsac
odesme asrulebda jelsomina. aqve Seityobs, rom misi patara asistenti gardacvlila. raRac moswydeba da imsxvreva Zampanos bnel sulSi. da mas,
zRvis ukacriel sanapiroze, svel qviSaSi pirdaRma TavCarguls aRmoxdeba
glovis ymuili, igi Tavis sicocxleSi
pirvelad qviTinebs.
siuJetis am mSrali gadmocemiTac
cxadia, rom igi ucxo da uCveuloa
neorealisturi filmebisaTvis - ara
martooden personaJTa yoveldRiuri
saqmianobiT, aramed sulieri wyobiTac.
arada, erT dros, Cven SeCveuli viyaviT
italiur filmebSi ubralo, keTili,
pirmSvenieri adamianebis xilvas, isini
xan TavdaWerili, moTokili emociebisani iyvnen, xanac cecxlovani temperamentiT anTebulebi, magram yovelTvis
srulfasovanni gonierebiT da moraliT.
feliniseul `gzis~ personaJebze ki
igives Tqma gagviWirdeboda. TviT jelsomina – aSkarad dabinduli gonebiT,
Zampanoc – paTologiurad Clungi da
sastiki, matoc Tavisi masxaris niRbiT
rom Semodis filmis yvelaze dramatul momentebSi - TiToeuli maTgani
damsxvreulia. am Taviseburebebis ar
danaxva gaumarTlebelia iqneboda.
felinma Tvalaurideblad dagvanaxa
jelsominas ojaxis ukiduresi siRatake, misi deda, romelic imisTvis, rom
gamokvebos umcrosi Svilebi, faqtiurad Calis fasad hyidis qaliSvils;
gviCvena moxetiale msaxiobTa mZime, TvalTuxilavi yofa, maTi brZola lukmapurisTvis; warmogvisaxa arcTu ioli
cxovreba sxva adamianTa, romlebic wuTierad Cndebian da aseve swrafad qrebian filmSi, TumcaRa bevr rasme etyvian
mayurebels TavianTi saxeieriT.
etyvian, uwinares yovlisa, sazogadoebis mankierebaze, ris gamoc esoden
usulgulo da araadamianuria filmis
mTavari gmiri - Zampano. amis ardanaxva
da gauazrebloba igivea, rom ver CavwvdeT suraTis mTavar azrs, ver aRviqvaT,
rom am nawarmoebSi aqcenti socialuri
momentebidan gadatanili da gamaxvilebulia piradulze (rac, sxvaTaSoris,
ukve igrZnoboda felinis winamorbed
filmSi `dedikos biWebSi~), TviT brwyinvaled gadawyvetil finalur scenaSi - ZampanoSi adamianuri TanagrZnobis da Tanadgomis gamowvevis momentSi
- Cven SeiZleba rogorRac gavugoT da
vuTanagrZnoT mas, magram SeuZlebelia
misi gamarTleba, Zalze paTologiuria
es ti pi. saerTod ver Sva mayurebelSi rwmena, rom sxvagvari viTareba da
pirobebi Secvlida da sul sxvad aqcevda am pirquS, bnel arsebas. TumcaRa,
iqve ibadeba SekiTxva, undoda Tu ara
felins amis Tqma?
me ar mjera, rom reJisors hqonda
aseTi Canafiqri.
arada, rodis Caesaxa reJisors aseTi
suraTis Seqmnis survili, ram ubiZga
misi Seqmnisaken? TumcaRa vfiqrob, amjerad ajobebda Tavad felinis gaeca
pasuxi dasmul SekiTxvaze. ai, ras ambobda igi erT-erT interviuSi: `gana SeuZlia vinmes, Tundac miaxloebiT gansazRvros is wuTi Tu azris gaelveba,
roca pirvelad gauCnda SegrZneba, an
ufro swored - winaTgrZnoba imisa,
romelic Semdgom Sens filmad iqceva.
fesvebs, romlebzec aRmocenda jelsomina da Zampano da maTi istoria, saTave
udevT Rrma da bnel wiaRSi, romelic
ganmsWvalulia danaSaulisa da SiSis
maRal zneobaze, Seginebul ubiwoebaze
sinanuliT... axla bindbundaRa Tu vixseneb, rom am filmis personaJebi pirvelad davlande da vigrZeni maTi suli
da atmosfero, - romis SemogarenSi
29
avtomobiliT umizno, zanti, mdore xetialis dros~.
`gza~ filmia, romelic agebulia
yvelaze Rrma kontrastebze - adamianTa
mware xvedrze, nostalgiaze da winaTgrZnobaze - droTa dinebis SegrZnebaze.
Znelia, raRa Tqma unda, es yvelaferi
konkretulad daukavSiro socialur
problematikas an nebismier politikur
mimarTulebas. arada, swored amis miuRwevlobis gamo akritikeben felinis
memarcxene mimarTulebas presa da kinomimomxilvelebi. amitomac, rogorc Tavad felini ambobda, `neorealizmiT
Trobis Jams~ `gza~ iqca im suraTad,
romelic iwvevda uaryofas, igi eCvenebodaT dekadentur nawarmoebad~.
da reJisori ixsenebda kinokritikos
pietrino biankis mier misTvis Tqmul
sityvebs. roca veneciis saerTaSoriso
bienalieze, mowonebisa da, SeiZleba iTqvas, aRfrTovanebis atmosferoSi uCvenes
`gza~ (gansakuTrebiT keTilganwyobili
iyo franguli kritika - xvevna-kocna,
xelis mxurvaled CamorTmeva: `Tqveni
filmi ukve klasikaa~ - Tqva sayovelTaod aRiarebulma nacadma reJisorma
andre kaiatma, xolo avtoritetuli
kinoTeoretikosi andre bazeni - patara da bibliuri wmindaniviT Camomxmari
- am sityvebis dasturad Tavs aqnevda
da ise Semomcqeroda, gegonebodaT, gamCens
avedrebda ama soflad Cems yofnas),
imavdroulad ismoda mZafri kritikac,
umetesad memarcxene JurnalistTa mxridan. aseT egzaltirebul, mRelvare
da gaxleCil erTurT sawinaaRmdego
viTarebaSi, Cemi azriT, yvelasagan gamoirCa pietro biankis gamoxmaureba: `rogori gabeduli filmia!~ da felini
dasZenda: `Tu kargad davufiqrdebi, me
dResac mgonia, rom im momentSi misi
Sefaseba yvelaze swori da marTebuli
iyo. pietro biankim pirvelma dalanda
Cems filmSi gadaWriT svla saerTo
mdinarebis sapirispirod~.
Tavis droze uamravi Wor-marTali
daiareboda arnaxulad popularuli
genialuri reJisoris gamo, TumcaRa
ambobdnen, rom xalxSi am `Wiakokonas~
gaCaRebaSi Tavad felinsac arcTu mcire
wvlili Sehqonda, ucnauri qceviTa
Tu gamonaTqvamebiT. maxsovs, erT-erT
interviuSi igi igonebda romeliRac
aRmosavlur zRapars Tu igav-araks, romelSic gadmocemulia jadoqris Segirdis ambavi: `codnis wigni~, romelsac
igi eufleba xangrZlivi swavlis Sedegad, Turme Sedgeba sarke-furclebisagan, anu erTaderTi SesaZlebloba Semecnebisa aris sakuTari Tavis Secnoba.
30
aseT qaragmul igavebs arcTu iSviaTad mimarTavda interviuebSi Tavis
Tavze Txrobisas. erTgan igi ambobda:
`axla, rodesac vambob, rom Cems filmebs
xelaxla ar vnaxulob, rom me isini
aRarasodes minaxavs-meTqi, TviT Cems
megobrebsac ki eRimebaT. ara-da, es asea
sinamdvileSi. SesaZloa, saqme is ki
arc iyos - Cemi filmebi Sorsaa Tu
axloa CemTan, isini, ubralod, mudam
CemTanaa, isini - me var. me ki ar mWirdeba Cemi Tavis yovelwliurad Cxreka
da kontroli. maTTan pirispir Sexvedra kinoTeatrisa Tu televizoris ekranebze, CemSi iwvevs raRac SiSis grZnobas, ai iseTs, roca midixar quCaSi da
uceb dalandav vitrinaSi Tu sarkeSi,
rom viRac mogCerebia dabejiTebiT. da
mereRa amoicnob gulSeZruli, rom is
`viRac~ Tavad Sen xar.~
me Tu mkiTxavT, felinis mTeli Semoqmedeba adamianis sulSi wvdomaa.
es wadili ki imTaviTve ganpirobebuli
iyo araerTi, xSirad erTurT sawinaaRmdego mecnieruli Tu literaturuli klasikis TavwyaroebiT. da aq
magondeba: roca 1956-Si sabWoeTSi gaimarTa italiuri filmebis kvireuli,
romelzec pirvelad vixileT felinis
`gza~, maSin kinosuraTebTan erTad Camoitanes specialurad am momentisaTvis romSi rusul enaze gamocemuli
biuletini.
da moxda kuriozi: Cven SeumCneveli
ar dagvrCenia, rom es biuletini Zalze
mcire informacias gvawvdida film
`gzisa~ da misi Semoqmedis gamo, TumcaRa, masSi gvxvdeboda aseTi sityvebic:
`federiko felini yovelTvis Tavisufalia raime inteqtualuri mimdinareobisagano~
ra iyo es? statiis avtoris umecreba Tu misi mcdeloba - amjerad mainc
aeridebina socrealizmis sadarajoze
mdgomTa fxizeli Tvali felinis filmisaTvis? etyoba, avtori arcTu urigod erkveoda im viTarebaSi, Tu ratom
ver ikidebda fexs sabWoeTis kinoekranebze felinis Tamami filmebi - reJimi xom Savi Wiris dResaviT erideboda CvenSi raime axali `inteleqtualuri mimdinareobis~ SemoWras.
diax, rTuli da winaaRmdegobrivia
felinis msoflgancda, TumcaRa es sulac ar niSnavs, TiTqos mas ar gaaCndes
mtkice eTikur-esTetikuri sayrdeni,
romlis gareSec Zneli gasagebia am
xelovanis Semoqmedeba. uwinares yovlisa, esaa Tanmimdevruli da uryevi antifaSizmi. da aqedan gamomdinare misi
Seurigebloba totalitarizmTan, rasizmTan, nacionalizmTan.
unda gvaxsovdes, rom felinis bavSvoba da yrmoba Tanxvda italiaSi musolinis reJims, isic cnobilia, rom ocdaaTian-ormocian wlebSi araerTi italieli kinematografisti wamoego faSisturi ritorikis ankesze da sakmevelic
akmies mas TavianT filmebSi... 1920
wels dabadebuli federiko felini
ki, maTTan SedarebiT, axalgazrda gaxldaT. marTalia, masac mouxda muSaoba
scenaristad im kinocentrSi, romelsac Tavad duCes Ze - vitorio patronobda, magram es TanamSromloba namdvilad araidelogiuri xasiaTisa iyo,
ufro metic - felinis Sinaganad zizRs
gvrida da sZulda faSizmi. SemTxveviT
ar momxdara, rom igi iyo erT-erTi
avtori scenarisa reJisor roberto
roselinis saprogramo antifaSisturi
filmis - `romi - Ria qalaqi~, romelmac
saTave daudo omis Semdgom msoflio
kinematografiaSi yvelaze adamianur,
humanur mimdinareobas - neoralizms.
felinis reJisoruli debiuti gaxldaT `TeTri Seixi~. es filmi CvenSi
ar Semosula da igi sabWoTa mayureblisaTvis didxans ucnobi iyo. mec
karga mogvianebiT vnaxe igi sazRvargareT yofnisas. manamde ki, bevrad adre,
italieli da frangi kinokritikosebi
ukve dabejiTebiT aRniSnavdnen da msjelobdnen felinis filmebis avtobiografiul xasiaTis gamo, rom `TeTr SeixSi~ `rogorc kvirtSi, isea moqceuli
lamis mTeli Semdgomi felini – misi
mistifikaciiT, hi perboliTa da metaforiT, siuJetis moulodneli SemobrunebiT, karnavaluri dasasruliT~ anu yovelive imiT, rac saerTod ar
gaaCnda neorealizms - CvenSi ki, sab-
31
WoTa kritika jiutad imeorebda ginda Tu ara, felini neorealizmSi
iSva da bolomde neorealistad rCebao.
scodavdnen, raRa Tqma unda, WeSmaritebis winaSe. felinis filmebSi saerTod ar igrZnoba Tundac is aprioruli siyvaruli xalxisadmi, e.w `saSualo adamianisadmi~, romliTac gamsWvalulia neorealizmis qmnilebani. filmebis - `gza~, `kabirias Rameebis~, `amarkordis~ mixedviT xalxi sxvadasxvanairia. igi Sedgeba konkretuli pirebisagan, individumebisagan, romlebsac SeiZleba hqondeT maRali sulierebisaken
ltolvac, magram imavdroulad iyos
mxdali, umecari, sulmdabali, gulRrZo,
cbieri da gautanelic.
marTalia, felinis ama Tu im filmSi
zogjer mkrTalad, magram mainc igrZnoba
am suraTebis avtoris erTgulebac misi
usayvarlesi Carli Caplinis tradiciebisadmi, magram es mainc ar aris neorealizmis gmirebSi gamoxatuli solidarobis, siyvarulis siTbo da TanagrZnoba.
feliniseuli `gza~, `kabirias Rameebi~, `romi~, `amarkordi~, `orkestris
repeticia~, `da gemi micuravs~, uTuod,
rTuli, SeiZleba iTqvas, danaxuli da
daxvewili azris nayofia, magram imavdroulad warmogvidgeba zogadkacobriuli kulturis (pirvel rigSi italiuri kulturis) monapovrad.
igive SeiZleba iTqvas film `rvanaxevris~ gamoc, TumcaRa am suraTis
mTavarmoqmedi gmiri - reJisori guido
anselmis saxeieri bevrad ufro mravalmxrivi da rTulia, ufro elitarulic,
vidre jelsominas, Zampanos, matos
(`gza~) an kabirias (`kabirias Rameebi~)
saxeebi. TumcaRa, felinis saocari magiuri unariT am personaJebSic mkrTalad,
magram mainc moniSnulia mniSvnelovani zogadkacobriuli Tema - Semoqmedebis,
mSvenierebis qvecnobierad xelqmnis, yofierebis azrSi wvdomis Tema.
Semdeg felinis am Temas da midrekilebas gamalebiT eZebdnen da naxulobdnen kidec kritikosebi sayovelTaod
saxelmoxveWil kinematografistebis italieli miqelanjelo antonionis
film `fotogamadidebelSi~, frangi
alen renes `ganWvretaSi~, espaneli karlos sauras suraTSi `elina, siyvarulo Cemo~, gleb panfilovis `TemaSi~.
yovelTvis Znelad asaxsnel da Zalze
sagulisxmod miaCndaT felinis damokidebuleba kaTolikuri eklesiisadmi.
mas Tavadac ki uWirda imis axsna, Tu
ra gavlenas axdenda qristianuli moZRvreba mis cxovrebasa da Semoqmedebaze. erT-erT bolo did interviuSi,
32
romelic Semdgom wignadac gamoica,
igi ambobda:
`saerTod eklesia, - metadre kaTolikuri, - uTuod gonivrulad, - adamianis
sulSi Rrma wvdomiT rom ekideboda
mxatvrebs, rogorc bavSvebs: erTis mxriv,
axalisebda maT SemoqmedebiT moRvaweobas saCuqrebiT da jildoebiT, raTa
TavianTi niWiT xotba SeesxaT misi
wmindanebisaTvis, misi martvilebisaTvis,
misi miTebisaTvis, da imavdroulad, meore mxriv, dauzogavad aRvivebda maT
sulSi danaSaulis grZnobas, - imas
mxatvari rom ganicdis, roca asrulebs
iseT samuSaos, romelsac uSualod
araviTari sargebloba ar moaqvs, xolo
Tavad mxatvari eweva iseT yofa-cxovrebas, romelic ar urigdeba, ar eTviseba saerTod miRebul wesebs da romelsac emuqreba bneli Zalebi, maT rom
ubiZgebs gadaabijon daSvebuli da kanonieri wesebi, daarRvion mcnebani, dadgenili wesrigi da pirobiTobani~.
axla ver vixseneb, sad gavigone Tu
amovikiTxe erTi fraza, romelic ase
CamrCa xsovnaSi: `felinis Cateva raime
`izmSi~ - SeuZlebelia~. raRa ar uwodes mas: marTlmorwmune kaTolikec
da warmarTic, egzistencialistic, fsiqoanalitikosic, barokos didostatic,
magic, jadoqaric, didi mistifikatoric, daucxromeli fantazioric da
a.S. TumcaRa, TiToeuli am gansazRvraTagan damaxasiaTebelia misi mravalmxrivi
talantis sxvadasxva waxnagisaTvis da
ara mTlianad felinisaTvis: mis mier
xelqmnil TiTqmis yovel saxiers Tan
mohyveba usasrulo rigi literaturuli, folkloruli, miTologiuri reminiscenciebisa, filosofiuri, religiuri, eTikuri Segnebis. magram maTSi
arcTu naklebia sruliad realuri
yofierebis asociacebi.
filmi `gza~ SeiZleba aRviqvaT, rogorc metafizikuri poema adamianTa
urTierTobaSi tragikul gaugebrobaze.
imadroulad araerTgzis aRuniSnavT,
rom es suraTi warmogvidgeba italiuri qorwinebis erTgvar modelad - misTvis sisxlxorceul erTi meuRlis
qalis daTrgunviT.
kinos istorikosi, kritikosi da
reJisori karlo libani werda: `film
`gzis~ naxvis Semdeg milionobiT adamianma ganicada sindisis wadili - vidre
ar aris gvian, Caexeda Tavis sulSi.
isini, Tundac wuTierad, SeaZrwuna imis
mixvedram, rom mravali wlis ganmavlobaSi cxovrobdnen meuRlesTan erTad
da erTxelac ar CauxediaT, Tvali ar
gausworebiaT sakuTari `mesTvis~.
felinis gageba marTla SeuZlebelia
misi kaTolicizmis gareSe - es didi
reJisoris Semoqmedebis mkvlevarTa erToblivi mosazrebaa. Tavad felini ki
erT-erT interviuSi gulwrfelad acxadebda: ,,me mgonia, rom bunebiT, dabadebidanve religiuri var, rameTu mTeli
qveyniereba, TviT sicocxlec ki, idumalebiTYmoculi meCveneba. da kidevac
bavSvobidanve ase rom ar mizidavdes
es mistikuri grZnoba, romelic mTel
Cvens arsebobaze airekleba da yvelafers
Seucnoblad aqcevs, albaT, sulerTia,
Cemi xeloba mainc mimiyvanda religiur
grZnobasTan...
ra wagvmarTavs Cvens SemoqmedebiT
ZiebaSi?
rogor xdeba es? - marto guldajereba, raRac Tu viRac, CvenSi Sinaganad
rom Casafrebula, romlis Sesaxebac
bevri ara viciT ra, dro da dro gvagrZnobinebs Tavis yofnas Cvens raRac
nawilSi mTvlemare da grZneuli, Seni
gasakeTebeli rom ukisria da SeuZlia
xeli Segiwyos am idumal operaciaSi.
Cemi azriT, SeiZleba am guldajerebas vuwodoT religiuri grZnoba... Tavis Tavze gazviadebuli warmodgena,
erudicia, egoizmi, survili rac SeiZleba meti codnisa, crukultura. Zalian xSirad zRudaven am guldajerebas, asusteben da aqarwyleben mas. amas
ki ueWvelad mivyavarT mxatvruli Sedegis gauaresebamde~...
mosaubris SekiTxvaze - `rogoria
Tqveni damokidebuleba kaTolikur eklesiasTano~ - felini arcTu ironiuli pirze Rimilis gareSe pasuxobda:
aseTi SekiTxviT SeiZleba mimarToT
muhameds an luTers, - sxva eklesiis
Tavkacs. me ki araerTgzis miTqvams,
rom kaTolikuri religia - kargi religiaa. da gana SeiZleboda, rom me,
italiaSi dabadebuls, romelime sxva
rwmena amerCia? me momwons misi qoreografia, misi mouSleli da momnusxveli
ceremoniebi, didebuli mdidruli dadgmebi, pirquSi hangebi, dakrZalvis grandiozuli rituali, axali romis papis
arCevnebi - iqneb yovelive amiTac aris
STagonebuli Cems filmebSi karnavaluri dasasruli... da kidev - eklesiis
damsaxurebaa, rom cdilobs dagvicvas
Seucnoblobis yovlisSTamTqmeli stiqiisagan. kaTolikuri azri, iseve rogorc islamuri an induisturi, inteleqtualuri struqturaa, romelic gvawvdis kompass da orientirebs adamianuri arsebobis idumalebaSi gasarkvevad. es aris gonieri naxelqmnari, romelsac SeuZlia gvixsnas egzistencia-
luri saSinelebisagan cxovrebis azris
ararsebobaze~. da iqve dasZenda: `mgoni
goeTeseuli sibrZnea - cxovrebis mizani
- Tavad cxovrebaa~.
diax, felinis kaTolicizmSi xiblavs
da izidavs oden ara misi wesCveulebani
an RvTismetyveleba misi dogmebiT. felinis biografiis erTi WeSmaritebis
gzasamcdari mkvlevari ki utifrad
acxadebda: `didma italielma reJisorma
TiTqmis sul ar icis bibliao~. arada
- felinis TiTqmis yvela filmiT aSkaraa, rom am marTla `did xelovans~,
uwinares yovlisa, qristianoba xiblavda
da nusxavda misi mistikuri ideebiT,
romelic moedineba jer kidev platonis, francisk asizelis, Toma aqvinelis filosofiidan. mkvlevarebi erTxmad aRiareben, rom es uSualod ukavSirdeba felinis Rrma interesiT yovelgvari idumalebiT da dafaruliT,
adamianis fsiqikis, Segnebisa da qcevis
yvelaze rTuli gamovlinebiT.
felinis axlo megobari reJisori
brunelo rondi aRniSnavda: `film `rvanaxevris~ Semoqmedi gansakuTrebuli
gulmodginebiT kiTxulobs - da kvlav
da kvlav ubrundeba - konfuciis, froidis, iungis nawarmoebso~. me mgonia,
felinis msoflgancdaSi yvelaze mniSvnelovani roli Seasrula Sveicarieli fsiqologiis - karl gustav iungis
SromebiT jiutma da gamZle gatacebam.
iungma Seqmna moZRvreba `koleqtiuri
SeuZleblobis~ (Tu `Seucnoblobis~)
Sesaxeb, rac gansakuTrebiT xiblavda
`amarkordis~, `tkbili cxovrebis~, `rvanaxevaris~, `romis~ avtor-reJisors.
erT-erT gviandel vrcel interviuSi
igi ambobda: `kino, garda imisa, rom igi
formaa garTobis anu sanaxaobaa, is
xelovnebacaa: kino ocnebaa da me ar
mjera, rom vinmes - avtori iqneba Tu
mayurebeli, - uari eTqvas ocnebaze.
axla ukve yvelasTvis cnobilia iungis
gamonaTqvami imaze, rom funqcia, romelsac cxovrebaSi asrulebs xelovani,
SeiZleba SevadaroT im funqcias, romelsac calkeuli adamianis cxovrebaSi asrulebs ZilSi zmaneba - sizmari.
es funqcia damaxasiaTebelia gamoxatvis yvela formisaTvis, magram kino,
Tavisi bunebis gamo, gansakuTrebiT kargad gamoxatavs am amaRelvebel WeSmaritebas: sibneleSi anTebuli ekrani,
uzarmazari landebi, hi pnozirebul mayureblis Tvalwin rom moZraoben...~
felini erTgan reJisors, kinonawarmoebis Semoqmeds, RmerTs adarebda, xolo filmis keTebas Sesaqmis process
utolebda.
33
beRurebis
sarkeebian
gadafrena
darbazSi
34
da rodesac am fiqriT, Secivebuli
„beRurebis“ fiqriT, gaivli studiis
gasaxdels da darbazis kars SeaReb,
ukve im jadosnur samyaroSi moxvdebi,
sadac sityvebi Zalas kargavs, radgan
arsebobs tkivilisa da sixarulis kidev ufro Zlieri gamoxatvis forma,
vidre sityvaa... musikisa da moZraobis sinTezi - TiTis wverebze Semdgari gogo-biWebis geniT acekvebuli moZraoba da musika, romelic, sityvebze
metad gasagebi „eniT“ giyveba fesvebis
ukvdavebis ambavs...
am ambavs me kuTxeSi atuzuli bavSviviT movusmine. dasjili da ususuri bavSviviT, romelic Tavad sjis
sakuTar Tavs imaze fiqriT, rom am
bavSvebs ver Seuqmna iseTi samSoblo,
ver auSena iseTi saxelmwifo, sadac
sarkeebian darbazSi „beRurebis gadafrenas“ ar dainaxavda...
axla CvenSi gazafxulia. me ukve
saqarTveloSi var, magram gazafxulis
surnelic ki ver maviwyebs bruklinuri
yinvisa da nestis surnels da verc
im gancdas, beRurebis gadafrenis simbolur aRqmad rom SerCa Cems mexsierebas.
albaT imitom, rom CvenSi rom gazafxulia axla, imaze sacnauri, simboluri
gazafxuli damxvda maSin, im Tovlian
saRamos, im darbazSi... qarTuli jiSisa
da genis, fesvebze da fesvebTan erTad,
amRerebuli, acekvebuli da ayvavebuli
gazafxuli, romelic weliwadis droebs
ar scnobs.
romelic ar scnobs manZils saqarTvelodan amerikamde!
saidan modis siyvaruli
vano da Sorena... Sorena da vano...
Zneli dasadgenia saidan modis es
uSreti energia, „erTsul da erTxorc~
Seyrilebis TvalsaCino nimuSs rom
iZleva. maTgan modis siyvaruli, Tu
isini Tavad modian siyvarulidan? arc
am kiTxvaze maqvs pasuxi, magram rogoric
ar unda iyos pasuxi, romelic ar maqvs, erTi ram cxadze cxadia: isini erTmaneTisTvis meuRleebi arian, am sityvis pirdapiri da gadataniTi mniSvnelobiT - meuRleebi, erT „uRelSi~
Sebmulebi, erTmaneTis uRlis gamwevebi...
erTmaneTis mxardamxar, TanSewyobili
nabijebiT ukve wlebia midian „yamirze“,
romelsac ucxo qveyana hqvia. magram,
am ucxo qveyanaSi gavlebul „xnulSi“
isev mSobliur marcvals agdeben... marcvals, romelic maTive fesvebidan modis
- qarTuli cekva da qarTuli simRera
- Cveni genetikuri mexsierebisa da
dRevandelobis, tkivilisa da sixaru-
fesvebi - adamianis sulis „sazomi“, araxilvadi, magram yvelaze mgrZnobiare,
yvelaze cocxali da arsebiTi nawili Cveni cnobierebisa da yofierebis.
es fraza daTovlili niu-iorkidan gamomyva.
axla ukve gazafxulia da am werilsac saqarTveloSi vwer. mexsierebis
daZabva ar mWirdeba, yvelaferi cxadad maxsovs: pirveli emocia, pirveli
STabeWdilebebi... bruklini, aveniu o (70 Avenue O, Brooklyn, NY)
karis SeReba. SesasvlelSi - yoveldRiuri yofierebiTa da sazrunaviT
gadaRlili mSoblebi. realurad samSoblosa da fesvebs mowyvetilebi,
magram is faqti, rom damRleli samuSao kviris bolos, uqmeebze, maT mainc
SeswevT Zala da unari, aqvT motivi saaTobiT idgnen aq, am patara oTaxSi,
sadac kars miRma maTi Svilebis wili saqarTvelo cocxali organizmiviT
sunTqavs, ukve metyvelebs imaze, rom samSoblo „geografias“ ar scnobs, Tu
mas sakuTar TavSi atareb!
qoreografebi Sorena barbaqaZe
da jurxa lomTaZe
lis yvelaze sacnauri gamoxatuleba.
albaT, amitomacaa, rom maT mier gavlebul „xnulSi“ sikeTisa da baraqis
marcvali ar ileva da mec, iseTi SegrZneba maqvs, TiTqos am werils (profesiis
garda) isev da isev im saero saqmidan
gadmosuli madli mawerinebs.
yvelaferi
siyvaruliT daiwyo
1998 weli...
qarTuli cekvisa da simReris ansambli amerikaSi gastrolebisaTvis emzadeba. biWi mReris, gogona - cekvavs.
erTmaneTs Tvali pirvelad repeticiaze mokres. biWs maSinve Cauvarda gulSi,
mTeli Rame masze fiqrSi gaatara...
gogona verafers mixvda da yuradReba
arc miuqcevia.
meored, ori kviris Semdeg, TviTmfrinavSi Sexvdnen. biWs ena ar gauCerebia, ganuwyvetliv laparakobda, yvelanairad cdilobda qaliSvilis yuradRebis miqcevas. gogona Tavaziani gulgrilobiT pasuxobda da uxerxulobis
dasafarad drodadro iluminatoridan iyureboda.
saqarTvelodan amerikaSi mofrinavd-
nen. maTTan erTad mofrinavdnen maTi
megobrebic - ansamblis sxva wevrebic.
am reiss kidev hyavda erTi uCinari
„Tanamgzavri“ - amerikuli ocneba romelsac axdena ar ewera... ansamblis
ocdaxuTkaciani Semadgenlobidan, maSin
albaT veravin warmoidgenda, rom piroba
(eqvsTviani gastrolebi amerikaSi, dReSi
asdolariani anazRaurebiT), realoba
ki ara, patara sapnis buSti iyo, romelic amerikis miwaze daSvebisTanave
gaskdeboda... gansacdeli ki imaze didi
eqnebodaT, vidre es Cabnelebul da Seciebul saqarTveloSi hqondaT.
manamde ki, amerikuli ocnebis damsxvrevamde da realur gansacdelamde,
romelic mogvianebiT didi siyvarulis
dasawyisad iqca, gogosac da biWsac
hqondaT Tavisi, mokle biografia:
vano goderZiSvili: daibada 1977
wels. pirveli klasidan musikalur
internatSi swavlobda. sxvadasxva
dros sxvadasxva musikaluri sakraviT
iyo gatacebuli. pirvelidan mexuTe
klasamde - violino; mexuTedan meSvidemde - klarneti; meSvidedan mecxremde
- yovelgvar instrumentze uari Tqva;
mecxre klasidan ki xalxuri sakrave-
35
leqso goderZiSvili
da nugzar fsuturi
biT dainteresda. skolis damTavrebis
Semdeg kulturis institutSi Caabara
da 1997 wels daamTavra „xalxuri
gundis lotbaris, mgalobeli-regentis“
specialobiT.
1998 wels ukve amerikaSi wamovida.
Sorena barbaqaZe: daibada 1979 wels.
momavali franguli enis specialisti
da Tarjiman-referenti jer kidev 19
wlis iyo, roca amerikaSi gastrolebi
SesTavazes. cduneba didi iyo, Tumca
ojaxis winaaRmdegoba bolos mainc
leqtorebis Tanadgomam daZlia: sanimuSo studenti xar, ar gagiWirdeba, Camoxval 6 TveSi, Cvenc dagexmarebiT da ainazRaureb gacdenil leqciebs - aseTi
iyo maTi pozicia, romelmac Sorena
droebiT mowyvita wignebs da qarTul
sacekvao formaSi gamowyobili `amerikul ocnebaSi~ gadaityua.
amerikaSi Camosvlis pirvelive dRes
mixvdnen, rom anSlagiT Casatarebeli
gastrolebi, romelic saxels, mayureblis siyvarulsa da materialur keTildReobas moutandaT, aranair kavSirSi
iyo im realobasTan, romelSic moxvdnen.
yovel maTgans zurgze saqarTveloSi
aRebuli procentiani vali da valdebuleba hqonda akidebuli, romelic,
maTi varaudiT, erT TveSi unda gaestumrebinaT da eqvsi Tvis Semdeg „zurgis
qars~ SemosavliT xeldamSvenebulebi
samSobloSi daebrunebina.
magram „zurgis qaris“ nacvlad yvela mxridan amovardnil qar-borbalSi
moxvdnen, romlisgan Tavis daRwevac
brZolad eqcaT - brZolad, arsebobisa
da gadarCenisaTvis!
TerTmeti biWi
da Svidi gogo
gogonebisTvis, rogorc iqna gamoinaxa erTi oTaxi. Svidives erT oTaxSi
eZina. biWebi Rames restoranSi aTenebdnen. erTmaneTTan midgmul skamebze
qveSagebad tansacmels ifendnen, sabnad
qurTukebsa da paltos ifarebdnen da
kviridan-kviramde TiToeul maTgans aT
dolarad gahqonda Tavi.
koncerti mxolod SabaT-kviras hqondaT, Tumca arc amas erqva koncerti:
anSlagiT, mayurebliT gadaWedil darbazSi Casatarebeli koncertebis nacvlad restoranSi mRerodnen da cekvavdnen. asi dolaris nacvlad aT dolars
iRebdnen da Semdeg, aTasi sazrunaviT
anawilebdnen am aT dolars kviridan
kviramde.
yvelaze saocari am istoriaSi isaa,
rom am istoriis gmirebi, wlebis Semdeg,
dRemde agrZeleben urTierTobasa da
36
megobrobas. ojaxebi Seqmnes, erTmaneTs
daunaTesavdnen, Svilebi mounaTles...
maSin ki, 19-21 wlis gogo biWebs, roca
erTmaneTis meti aravin hyavdaT am ucxo
qveyanaSi, erTi Rvezelic xSirad gauyviaT, erTi Wiqa wyalic da Tu romelime
droebiT, raime dRiur samuSaos moZebnida, im dRiur centebsac Tanabrad uyofda danarCenebs.
ase gagrZelda oTxi Tve.
ukan dabrunebas veravin bedavda...
verc win dgamdnen nabijs. erTmaneTTan
ganSoreba eZnelebodaT, magram cxadi
iyo, unda daSliliyvnen, sxvagvarad Tavis gatana ukve warmoudgeneli iyo.
Tavdapirvelad oTxi gogo, maT Soris
Sorenac, floridaSi wavidnen. pirvelad
maTTvis gamoCnda samuSao. vanom da
ramdenime biWma ki, samxreT karolinaSi
gadainacvles.
am droisaTvis, vano ugonod iyo
Sorenaze Seyvarebuli. „verazanos“ xididan gadaxtomisa da unugeSod gamijnurebulis TviTmkvlelobis mcdelobac Cavlili iyo ukve da isic cxadi
iyo yvelasTvis, rom am gadareul siyvaruls Sorenas TavSekaveba veRar Seakavebda. rogorc ki vanom pirveli xelfasi aiRo, avtobusSi Cajda, ocdaTeqvsmeti
saaTi imgzavra da SorenasTan Cavida
floridaSi.
meore xelfaszec igivenairad moiqca. mesamed ukve mamam SeaCera - ase gagrZeleba SeuZlebelia. miiReT gadawyvetileba da SeqmeniT ojaxi! es ukve
rCeva aRar iyo - iyo moTxovna.
„fesvebis“ fesvebi...
vanos da Sorenas siyvarulis ambis
mTxrobeli vano iyo. Sorena mxolod
RimiliT gvismenda da drodadro iseTi
vardisferi almuri gadahkravda Rawvebze, TiTqos vano Teqvsmeti wlis winandel ambavs ki ar ixsenebda (romelic
sami Svilis dabadebasa da col-qmrul
yoveldRiurobas aqamde unda gaefermkrTalebina), aramed mimdinares, gasuli
saukunidan dRemde xeluxleblad, pirvelyofili sicxadiT „gadmosaxlebuls“. mxolod erTxel Caeria saubarSi, isic maSin, roca sityva vanos mamaze,
SorenasTvis ki - leqso mamikoze, Camovarda.
vano cnobili xalxuri musikis
Semsruleblis, ansambl „kolxeTis“ wevris, leqso goderZiSvilis Svilia.
vano dRemde fiqrobs, rom mTels im
koSmarul istoriaSi, romelic amerikaSi sagastrolod Camosul qarTul
ansambls Sexvda, mas yvelaze metad
gaumarTla, radgan gverdiT hyavda mama
37
da Sorena.
Sorena ki fiqrobs, rom rom ara
vanos mama, romelic misTvisac meore
mamad iqca, SeiZleba maTi ojaxi arc
ki Seqmniliyo.
leqso goderZiSvils sarZlo Zalian moswonda. verc gamijnurebuli Svilis tkivilis Tmenas uyurebda gulgrilad. TiTidan Tavisi „kalico“ moiZro, sarZlos gaukeTa, mere yanwi moimarjva da axladSeqmnili ojaxi daloca.
ase iqorwines vanom da Sorenam amerikaSi Camosvlidan Svidi Tvis Semdeg.
2000 wlis Semosvlas vano da Sorena ukve niu-iorkSi gadmosaxlebiT
Sexvdnen. leqso goderZiSvili ki erT
weliwadSi dabrunda saqarTvloSi...
dabrunda samudamod, TiTqos guli ugrZnobda... guli, romelmac samSobloSi
dabrunebuls umtyuna da gansasvenebelic qarTul miwaze hpova.
magram manamde, amerikaSi darCenil
Svils, kidev erTi mimarTulebiT gaukvala gza - Zveli megobrebisgan viqtor
sirelsoni gaicno da Svilsac gaacno.
am nacnobobam axali urTierTobebi moitana, axali kavSirebi da axali gzac
gamoCnda xelovnebisken - qarTuli simRerisa da cekvisken mimavali gza.
arada, vano fiqrobda, rom yoveldRiurma sazrunavma am gzas didi xnis
win daaSora. axlac sevdianad ixsenebs
karolinaSi, Zvelmanebis maRaziaSi (sadac Zvelman tansacmels yidulobdnen)
rogor SemTxveviT gadaeyara Zvel pianinos. instiqturad rogor Seaxo Sromisagan dakoJrili TiTebi klaviSebs...
rogor aiRo pirveli akordi da mere
araferi axsovs, garda pauzisa da taSis
xmisa... taSs sruliad ucnobi adamia-
38
nebi ukravdnen, romlebic dakvris dros
verc ki SeamCnia, rogor Semoexvivnen
gars.
sul male SorenasTvisac dadga is
momenti, roca mixvda rom cekvis gareSe
cxovreba ar SeeZlo, maSinac ki, Tu
„sacekvaod ar hqondaT saqme“. jer kidev fexmZimes, megobrebma sTxoves qarTuli cekvis swavleba. mogvianebiT mama qristeforesa da mama aleqsandres
SemweobiT, qarTuli wirva-locvis Semdeg, „beismendSi“ gamarTul repeticiaze oTx moswavles mouyara Tavi.
amasobaSi, Sorenas da vanos pirveli vaJi, giorgic daibada, magram gios
dabadebas Sorenas da vanos enTuziazmisTvis xeli ar SeuSlia. piriqiT,
ufro meti stimuli misca, ufro metad igrZnes pasuximgebloba. roca uyurebdnen qarTul wirva-locvaze mosul
patarebs, romlebic qarTulad verc
ki metyvelebdnen, orive SiSma Sei pyro,
SiSma imisa, rom igive problemis winaSe
SesaZloa maTi Svilebic aRmoCeniliyvnen.
albaT, maSin moxda maT cnobierebaSi
mniSvnelovani gardatexa, romlis wyalobiTac gaacnobieres, rom qarTuli
cekva da simRera mxolod xelovneba
araa. is sulis sazrdo, puri da wyalia,
roca ucxo miwaze cxovrob!
xuTi Tvis giorgi saqarTveloSi
gamoagzavnes da saqmes Seudgnen. Tavdapirvelad ansamblis Seqmna arc ki ufiqriaT. droTa ganmavlobaSi yvelaferi
bunebrivad moxda. mSoblebs dro ar
hqondaT da Sorenac, ori wlis ganmavlobaSi, manqaniT Camouvlida bavSvebs,
Sekribavda da sarepeticiod Tavad mihyavda. damRleli repeticiis Semdeg
isev TviTon abrunebda saxlebSi. nelnela imata msurvelebis ricxvma.
giorgis Semdeg mariami daibada, mariams - Tekla mohyva. sami Svili, sami
sazrunavi da ojaxis miRma kidev ufro
didi ojaxi, damatebiTi sazrunaviTa
da pasuxismgeblobiT. Zneli warmosadgenia, magram vanom da Sorenam es SesZles.
2003 wels ansambli „freska“ Camoyalibda, romelic maleve iqca ansambl
„fesvebad“. ase iSva niu-iorkSi 2011
wels qarTuli fesvebidan - qarTuli
kulturis centri `fesvebi“
dRe pirveli...
dRes asze metni arian.
xuTasze metma bavSvma iswavla wlebis ganmavlobaSi am studiaSi qarTuli
cekva da simRera. ufrosi Taoba ukve
umaRles saswavleblebSi swavlobs, muSaobs, zogi daojaxda kidec, magram
yoveli maTgani dRemde inarCunebs am
studiis „Svilobilis~ statuss.
dRes es studia ki ara, patara saqarTveloa, sadac Tavmoyrilia -qoreografiuli ansambli, bavSvTa vokaluri
trio, ufrosebis vokalur-instrumentaluri jgufi; sadac aswavlian qarTul wera-kiTxvas, saxviT xelovnebas,
xalxur sakravebze dakvras, Wadraks...
aswavlian siyvaruls - moZraobiT, bgeriT, sunTqviT... aswavlian ise, rom Tavadac ver xvdebian, im energetikis Zalas,
romelic maTTvis bunebrivi mdgomareobaa. samagierod amas sxvebi grZnoben.
bavSvebi grZnoben, grZnoben maTi madlieri mSoblebi, grZnobs mayurebeli...
bavSvebs axla mSoblebi dasjis mizniT
mxolod erTi ramiT aSineben - cekvaze
ver waxval! da, isinic, saocari gogo-
biWebi, yvelafers akeTeben imisTvis, rom
Tavidan aicilon es mZime „sasjeli“.
ar arsebobs daRla da ar arsebobs
sizarmace. roca bavSvebs SeswevT unari
niu-jersidan Tu mTiani niu-iorkidan
bruklinamde ori saaTi imgzavron, mxolod imitom rom, aq, am darbazSi, TiTis
wverebze Sedgnen da genetikuri ritmi
cekviT gamoxaton, mSobelic bednieria,
maSinac ki, Tu Svilis survili misgan
damatebiT dros da emocias moiTxovs.
xolo, roca repeticiaze Soridan
Camosul bavSvebs, SabaT-saRamos, pedagogi sakuTar saxlSi, sakuTar SvilebTan
Ramis gaTenebas SesTavazebs, mxolod
imitom rom kvira dRis repetias mgzavrobiT daRlilebi ar daeswron, es
ukve imas niSnavs, rom es bavSvebi vanos
da Sorenas studiaSi gacilebiT mets
swavloben, vidre cekvisa da simReris
siyvarulia!
am siyvarulis „gakveTili“ mec „Camitares“ - damRleli repeticiis Semdeg,
erTi ojaxis wevrebiviT, SuaRamemde
visaubreT samzareuloSi SeyuJulebma.
gamudmebiT mawuxebda imaze fiqri, Tu
rogor axerxebda Sorena sami Svilis
aRzrdas, yoveldRe or adgilze muSaobas da SabaT-kviras sami-oTxi repeticiis Catarebas.
mikvirda vanosic... rodesac daviTobas, pokonos mamaTa monasterSi Catarebul wirvaze vanos galobis xma mesmoda,
mTeli sicxadiT vigrZeni, rom - Tu
adamiani sakuTar sulSi ufals da
samSoblos atarebs, SeuZlebels SeZlebs, - yovel SabaT-kviras wirva-locvasac daeswreba, mgalobeli da medaviTnec iqneba, mSeneblobazec imuSavebs, gulSi „urmulsac“ iRiRinebs, Tavis Svilebsac gazrdis da sxvis Svilebasac aswavlis.
ramdenjerme daveswari repeticiebsac. erT repeticiaze daswrebac sakmarisi iyo am STabeWdilebebisTvis, magram
rogorc sCans, es studia CemTvisac
erTaderTi adgili iyo mTel amerikaSi,
sadac yvelaze iolad vereodi nostalgias. musikis xma karis SeRebamde ukve
miqmnida „ase mgonia Sina var“ ganwyobas.
gogonebi Sorenas moZraobas imeoreben; vaJebi - vaJTa qoreografis, jurxa lomTaZis cecxlovan moZraobebs.
sakravebTan vano zis; dolis saocar
SemoZaxils - ansamblis uxucesi wevri
batoni nodar obolaSvili qmnis... da
ukve mxolod musikas ki ara, sakuTari
gulis cemis, ZarRvebSi sisxlis moZraobis xma gesmis.
yvela bavSvi ganumeorebeli iyo...
ganumeorebeli iyo Tavisi moZrao-
39
gia meliqiSvilis fotoebi
40
biT, ritmis SegrZnebiT, swavlis mcdelobiT, magram gansakuTrebulad sami
maTgani damamaxsovrda:
- yvelaze umcrosi, sami wlis qeraTmiani gogona, romelic saocari sizustiT imeorebda pedagogis moZraobas;
- yvelaze ufrosi, romelic axlaxans deda gaxda da mSobiarobidan ori
kviris Semdeg sarepeticio darbazSi
isev dabrunda;
- da fereidneli gogona, romlis
winaprebmac oTxasi weli ise SeinarCunes istoriuli samSoblos siyvaruli,
rom maTi STamomavali aq, okeanis gadaRma, amerikaSi qarTuli cekvis saidumlos
eziareba.
am yvelafris fonze, albaT, gasakviric araa, rom am ansambls aRiareba da
warmateba ar aklia. ar arsebobs saqvelmoqmedo RonisZieba, romelSic monawilobazec maT odesme uari uTqvamT.
koncertebs marTaven amerikis sxvadasxva StatebSi. weliwadSi ramodenime
festivalSi iReben monawiloeba. axlaxans, metropolitenis muzeumSi, mTavrobis wevrebisa da niu-iorkis mer
blumbergis winaSe gamarTul koncertSi miiRes monawileoba.
maisSi ohaios StatSi miemgzavrebian gastrolebze, magram yvelaze mTavari albaT, mainc samSobloSi gastrolebia. isini sakuTari xarjebiT, sakuTari ZalebiTa da surviliT am zafxuls saqarTveloSi moemgzavrebian.
es pirveli gastrolebia samSobloSi. Sorena, saqarTveloSi, pirvelad
TxuTmeti wlis Semdeg Cavida... vano
1998 wlis Semdeg dRemde ar yofila...
im ocdaaTamde bavSvsac, romlebic saqarTveloSi gastrolebisaTvis emzadebian, sxvadasxva istoria aqvT. zogisTvis
es pirveli „Seyra“ iqneba samSoblosTan.
koncertebi igegmeba TbilisSi, quTaisSi, baTumSi.
roca am yvelaferze vfiqrob guli
sixaruliTa da raRac gaucnobierebeli (maspinZlisaTvis Cveuli) SiS-foriaqiT mevseba... imdenad didi siyvaruli
davinaxe yvela maTganSi - pedagogebSi,
bavSvebSi da maT mSoblebSi, imdenad
didi saqarTvelo da qarTveloba, rom
minda aq, Cvens saerTo samSobloSi, es
siyvaruli ormagad davaxvedroT.
minda, rom maT aq sarkeebian darbazSi
ki ara, Ria cisqveS icekvon, qarTul
miwaze, qarTuli cis qveS da dainaxon,
rom „beRurebis gadafrena“ mxolod
droebiTia.
isini arsad mifrinaven! isini yovelTvis samSobloSi rCebian!
elga foladiSvili
bileTebi:
35$, 45$, 60$
212-247-7800
SabaTs, 6 ivniss, 7:30
Zankel Hall at Carnegie Hall
www.carnegiehall.org
liana isakaZe
vcjakbj rfvthek fycfv,k
3dbhnejpsfy4 thsfl
saqvelmoqmedo koncerti
wminda ninos saxelobis niu-iorkis
qarTuli eklesiis mxardasaWerad
eqimi
aleqsandre kanevski
Alexander Kanevsky, DDS
312 Neptune Ave.
Brooklyn, NY 11235
dental office
- safaris kosmetika;
- kbilis plombi;
- gvirgvinebi, xidebi,
protezebi;
- RrZilis mkurnaloba;
- gaTeTreba
darekeT:
718-934-7593
* vRebulobT dazRvevas
** vmkurnalobT bavSvebsac
41
istoriuli kadrebi ojaxuri fotoalbomidan
- Seni albomis daTvalierebisas,
Cemze gansakuTrebuli STabeWdileba
im fotom moaxdina, romelzec zviad
gamsaxurdiasa da merab kostavasTan
erTad xar aRbeWdili...
- eg marTla mniSvnelovani fotoa
da wlebia, didi popularobiT sargeblobs... yvelas gvaxsovs, rogori mZime
periodi gamoviareT. biZaCemis wyalobiT,
qveyanaSi momxdar RirsSesaniSnav movlenebs pataraobaSi ar davklebivar.
biZa - Salva SaraSiZe fotokorespondenti da Jurnalisti gaxldaT, sxvadasxva gadacemaze muSaobda, amzadebda statiebs da Sesabamisad, fotomasalasac
iRebda. mis mier gadaRebuli fotoebis
Zalian didi arqivi arsebobs. Salvas
avtorobiT bevri mniSvnelovani, legendaruli kadri SemorCa Cvens qveyanas.
is aseve, CarTuli iyo erovnul-ganmaTavisuflebel moZraobaSic. werda, fotoebs iRebda, dadioda yvela mitingze,
Sekrebasa Tu sportul RonisZiebaze...
mas Zalian vuyvardiT me da Cemi Zma,
miT umetes, rom daojaxebuli ar iyo
da Svilebic ar hyavda. samwuxarod,
is 2003 wels gardaicvala.
- biZas mitingebzec dahyavdi?
- ho, CamWidebda xels da yvelgan mitingsa Tu ama Tu im Tavyrilobaze
mivyavdi. sul ambobda: rac axla xdeba,
Cveni qveynis istoriaa da bavSvma yvelaferi sakuTari TvaliT unda naxos, rom
daamaxsovrdeso. mogexsenebaT, mitingebze uamravi adamiani ikribeboda. im situaciaSi fotokorespondents unda
emuSava, bavSvTan erTad saqmis gakeTeba
ki SeuZlebeli iyo. kargi gamosavali
moZebna: iseT gamosaCen adgilas damayenebda, rom Tavisi fotokameriT sadac
unda wasuliyo, advilad davenaxe. hoda,
aseTi adgili iyo mitingze arsebul
mikrofonTan axlos da yovel mitingze
iq droSasaviT viyavi `gamofenili~...
- gamodis, rom im periodSi sakmaod
cnobili bavSvic iyavi...
- ki, mitingze Sekrebilebi mcnobdnen,
Tbilad mxvdebodnen, meferebodnen da
meubnebodnen: ai, Cveni gogo movidao.
yvelam icoda, sadac unda vmdgariyavi.
rac mTavaria, biZaCemi fotoebs legendarul adamianebTan miRebda da ambobda:
am suraTebs wlebis mere daedeba fasio.
principSi,asec moxda. vinaidan biZaCemis
namuSevrebi arqivSia, Zalian xSirad,
misgan damoukideblad, fotoebi sxvadasxva gamocemaSi Cndeboda xolme...
42
albaT, nebismieri adamianis fotoalbomsa Tu arqivSi inaxeba esa Tu is
foto, romelic mas eZvirfaseba.
magaliTad, Cems respondents aseTi aTeulobiT suraTi aqvs: garda imisa,
rom es kadrebi misi bavSvobis droindel periods asaxavs, pirdapir aris
gadajaWvuli saqarTvelos istoriasTanac... mzia SaraSiZis, igive - lukas
albomi savsea saintereso da unikaluri fotoebiT. masTan erTad kadrebSi
aRbeWdili arian: qveynis pirveli prezidenti, zviad gamsaxurdia; erovnuli
moZraobis erT-erTi lideri - merab kostava; qveynis patriarqi - ilia II.
aseve msaxiobebi, reJisorebi, mwerlebi, poetebi, sportsmenebi...
- erT-erT fotoze, sadac zviad
gamsaxurdiasa da merab kostavasTan
erTad xar, ukan Senze mozrdili biWi
dgas, romelic Turme, gigi ugulavaa.
- ki da es foto internetsivrceSi misi merobis periodSi gavrcelda.
mokled, rogorc xdeba xolme: suraTi
safuZvlianad `ganixiles~, imsjeles
da bolos dasves kiTxva, - es gogo vin
aris? netav, axla sad aris da ras
saqmianobso? am ambavma Cemamdec moaRwia
da cnobismoyvareebmac daadgines, rom
is bavSvi me var (iRimis).
- Sens bavSvur mexsierebas rogor
SemorCnen erovnuli moZraobis maSindeli xelmZRvanelebi?
- am fotoebis naxvisas yvelas rCeba
STabeWdileba, rom erovnuli moZraobis
didi aqtivisti viyavi. arada, realurad,
maSin 8 wlis gaxldiT da SeuZlebelic ki iyo, am asakis bavSvs raime saxis patriotuli suliskveTeba hqonoda. im periodSi Cemi fiqrebi sxvagan
qroda, mitingze dgomas cxadia, TamaSi
merCivna, magram biZas ar vewinaaRmdegebodi, radgan imdens ki vxvdebodi, rom iq
raRac mniSvnelovani ambebi xdeboda.
momwonda iqauri situaciac, SeZaxilebi,
xalxis aRtyineba. miyvarda fotos
gadaRebac. xom xedavT, xan zviad gamsaxurdias aqvs Cems Tavze xeli dadebuli da xan - patriarqs. es yvelaferi
SegrZnebis doneze maxsovs da isic,
rom Cem mimarT did siTbos iCendnen.
ukvirdaT, aseTi patara bavSvi iq saaTobiT rom videqi da aravis vawuxebdi.
- es Zalian Tbili fotoa: Tavi
gaqvs midebuli Cvens saxelovan da
silamaziT ganTqmul msaxiobze - medea
jafariZeze. iseTi STabeWdileba iqmneba,
TiTqos erTmaneTs axlos icnobdiT...
- am fotoze 4-5 wlis var anu
erovnul moZraobamdea gadaRebuli da
bundovnad maxsovs eg dro. rogorc
vici, qalbatoni medea da misi meuRle,
rezo TabukaSvili iyalToSi, `SoTaobaze~ iyvnen Camosulebi (es RonisZieba
iyalTos akademiaSi imarTeboda). cxadia, mec iq viyavi. ra Tqma unda, biZaCemi xelidan ar gauSvebda Sanss, rom
CemTvis am didebul adamianebTan erTad,
foto ar gadaeRo. maxsovs, am periodSi
cota uxasiaTo viyavi da ver vxvdebodi,
Cemgan ra udodaT, ratom miRebdnen
suraTs. maSin rezo TabukaSvili dokumentur films - `mze iyalToSi~ iRebda. me grZeli, Savi Tma mqonda da baton rezos movewone, - es bavSvi angelozis rolSi unda gadaviRoo. misi moTxovna aseTi iyo: unda davmjdariyavi,
Tma CamomeSala, tanze Camomeyara da
wels zemoT SiSveli vyofiliyavi. gavafiCine fexebi da gavaproteste: ar gavixdi-meTqi. mTeli gadamRebi jgufi
mefereboda, mexveweboda, - velosi peds
giyidiT, amas gaCuqebT an imaso, magram
ver gadamafiqrebines. mere batonma rezom Tqva: kargi, nu gaixdis, Savi sviteri
CaacviT da ase gadaviRoTo. Savi sviteri ki ver iSoves da sabolood, im angelozis roli filmidan amovarda...
- Sen yvelaze metad, romeli foto
mogwons?
43
- ra Tqma unda, zviad gamsaxurdiasa da merab kostavasTan erTad gadaRebuli suraTi miyvars, magram aqve
getyviT, rom yvela fotos Tavisi istoria da Rirebuleba aqvs.
CemTvis aseve, Zvirfasia Siltonis
foto. inglisis fexburTis nakrebi
saqarTveloSi Camovida da `dinamos~
stadionze hqondaT wvrTnebi. biZaCems
SiltonTan interviu hqonda, saqmis
dasrulebis Semdeg ki es samaxsovro
suraTi gadamiRo. maxsovs, mas mekaris
xelTaTmani ecva da aman Cemze STabeWdileba moaxdina. am kadrs rom viRebdiT, bobi Carltoni, inglisis nakrebis mwvrTneli gamovida da gagiJda, ra kargi bavSviao. mere inglisis nakrebis wevrebis (maTive xelmowerebiT)
magari xarisxis fotoebi gvaCuqa. mokled, ase damaprowialebda biZaCemi aRmadaRma, dRes ki amis gamo misi madlieri var.
erTaderTi, ris gamoc guli mwydeba, is aris, rom bevri kargi foto daikarga. Tumca, bevri firi arsebobs,
romelTa gadarCeva albaT, SesaZlebelia. wlebi rom gadis, am yvelafers
mere aqcev yuradRebas da is SenTvis
Zvirfasic xdeba.
ai, am suraTze me da TamTa, merab
kostavas qaliSvili varT. foto 1989
wlis 8 aprils aris gadaRebuli. im
dRes biZam saxlSi mimiyvana da saRamos
isev wavida rusTavelze. Cems wayvanasac
apirebda, magram mSoblebma ar gamiSves,
- gvianiao.
eg erTi dRe iyo, saxlSi rom davrCi
da swored maSin datrialda rusTavelze tragedia.
, Cemebs gulma ugrZno, Torem im
saSinelebas, rac im Rames moxda, mec
Seveswrebodi.
lali facia
Cveni megobaria eqimi merab boTeraSvili
msxvili varikozuli venebis
yvelaze Sedegiani meTodi
mkurnalobis
tkivilis gareSe!
nawiburebis gareSe!
narkozis gareSe!
lazeriT
2177 65th st.
Brooklyn, NY 11204
1-718-238-1555
44
uaxloesi da
eqim
merab boTeris
ar momkvdara!
21 dekembers avadmyofobisgan dasustebuli didi poeti Tavisma mouravma,
kote abduSeliSvilma Caiyvana quTaisidan sxvitorSi, sadac gardaicvala
kidec da saidanac, rogorc eqvTime
TayaiSvili ixsenebs, „didi ambiT Camoasvenes TbilisSi~.
mgosnis cxedris wamosasveneblad
specialuri delegacia Cavida sofel
sxvitorSi. rodesac akaki ezoSi daasvenes, mTeli xalxi pirqve daemxo da
aqviTinda. saxlidan sadguramde cxedris win patara gogonebi iebs afendnen akakis ukanasknelad gasavlel gzaze. mTeli saqarTvelo muxlmodrekili da cremlmoreuli miacilebda samgloviaro matarebels, romelsac TiTqmis yvela sadgurze aCerebdnen.
„Cveno Wiris mosamZivrev, Cveni lxenis momReralo, Cveno dido mgosano
da mamav! aq Semokrebili Seni Svilebi
mowiwebiT vidrekT muxls Seni wminda
neStis winaSe da mdablad Tavs vxriT~
- ase mimarTa gomis sadgurze Sekrebili xalxis saxeliT mRvdelma ilarion
xaxutaSvilma ukanasknel gzaze mimaval
poets. -„gvapatie, rom droTa uqonlobisa gamo, esred mcireT gegebebiT. esred
imitom viqceviT, rom Sen iswrafvi
Cven dedaqalaq tfilisisaken, sadac
suliT da guliT mogelian mravali
Seni Svilebi da pativismcemelni ganurCevlad erovnebisa, sarwmuneobisa,
wodebisa da mimarTulebisa...~
akakis gardacvalebas ityobineboda
TiTqmis yvela gamocema. 2 Tebervals
saqarTvelos qalaqebs da daba-soflebs
moefina gazeTi „Temi~, romlis pirvel
gverdze dabeWdili iyo mimarTva:
„qarTvel ers! 1915 wlis 26
ianvars, Ramis pirvel saaTze, saqarTvelos dideba, qarTveli xalxis
vin ar gawamebula mowafeobisas ukidegano sazepiroebiT SuSanikidan,
xanZTelidan Tu abos wamebidan?! SoTasac gvarianad davutanjivarT da „kurka~-generalsac Tavisi usasrulo „sadRegrZeloTi~.
iSviaTi gamonaklisia akaki, romlis sazepiroebis dazuTxva sulac ar
iyo rTuli saqme: arqaizmebisagan daclili leqsika, cxadi Sinaarsi da ise
marjved SerCeuli ritmi da riTmebi, rom yvela wina striqoni Tavad iyo
Cumi da mgrZnobiare sufliori, romelic xan alRosa da xanac logikis
wyalobiT iolad gvamaxsovrebda Tu gvikarnaxebda momdevno striqonebs.
maxsovs, erTma Cemma klaselma, maswavleblis jibrze, gakveTilidan gakveTilamde (oTxSabaTidan paraskevamde) zepirad iswavla akakis „gamzrdeli~,
mTeli poema!..
ras movayole es yvelaferi?
zustad 100 wlis win, 1915 wlis 26 ianvars gardaicvala akaki!..
erovnuli gulTmisani da mesaidumle - akaki wereTeli gardaicvala.
misi maRmerTebeli samSoblo glovis nislma dahbura. daoblebuli
qveyana gulis siRrmidan amoxeTqili kvnesiT exmaureba Tavis wuxilis
Seudarebeli gamomsaxvelis sikvdils, eris wminda zraxvebis grZneuli momRerlis dakargvas. mTeli
eri erTi azriT gamsWvaluli, erT
grZnobad gadaqceuli, Tvalcremliani da gulCaTxrobili Semoikribeba
akakis Zvirfasi cxedris Tayvansacemad. wminda neSts Caabarebs Cafiqrebul mTawmindis istoriul akldamas, xolo ukvdavi sulis winaSe
saukuno fics dadebs, rom ar uRalatebs didebuli mgosnis naanderZev simarTlis msaxurebas da erovnul idealebs~.
akakis gardacvalebis dResve galaktionma dawera da Jurnal „ganTiadis~
mesame nomerSi gamoaqveyna vrceli rekviemi - „akakis gardacvalebis gamo~:
`mzis sxivebiT ganaTbobi,
vardi rodi Wkneba,
Tu TandaTan axlovdeba
gazafxulis grZneba.
iadoni roca yvavils
nanas eubneba,
rodi axsovs sicocxlisa
da sikvdilis mcneba!
netavi mas, vinac icis
qveynis zne da fasi,
mwared aRar eCveneba
mas sicocxlis Tasi.
da igi ki, vinc yofnisTvis
Svebis cremli Rvara,
ukvdavia... da akakic
ar momkvdara, ara!~
es „da akakic ar momkvdara, ara!~
galaktions rvajer aqvs gameorebuli.
„naTeli mwuxarebiT~ miiRo mgosnis
micvaleba grigol robaqiZem, romelmac
gazeT „saxalxo furclis~ 205-e nomerSi akakis gardacvalebis gamo dawera,
„gahqra akaki viT sizmari SuaRamisa~.
akakis gardacvalebis gamo didi jafa
daadga foCta-telegrafs. gazeTebi ver
audiodnen samZimris depeSebis gamoqveynebas. „saxalxo furclis~ redaqciam depeSebi miiRo quTaisis Rarib mowafeTa damxmare sazogadoebidan, baqos
qarTveli noqrebisgan, usuriis nikol-
45
skidan, tfilisis qarTvel ebraelTa
saxeliT rabin naiTalovisgan, krasnovodskis mahmadianTa jgufisgan, petrogradis universitetSi arsebuli qarTvelTa samecniero wrisagan, xarkovidan,
baTomis sabirJo komitetisgan, baqos
telefonis manterebisgan, donis-rostovis qarTvelebisgan, tfilisidan somexTa
gamomcemel sazogadoebisgan, ozurgeTidan, kavkavidan, gagridan, foTidan, soxumidan, WiaTuridan, viatkidan, cxinvalidan, onidan (oneli qarTveli qalebisgan), asxabadidan, duSeTidan, krasnovodskidan podpolk. firalovisgan da ase
Semdeg dausruleblad saqarTvelodan,
amierkavkasiidan da ruseTis imperiis
im Soreuli qalaqebidanac ki, sadac qarTvel kacs fexi daudgams. erTi depeSa
pirveli msoflio omis frontidanac
ki movida: liublinSi, brZolis velze
myof qarTvelTa mindobilobiT saqarTvelos miusamZimra eqimma gabiCvaZem.
mainc ram ganapiroba akaki wereTlis
aseTi usazRvro siyvaruli da pativiscema?
grigol robaqiZis TqmiT, RmerTebma
akakisTvis araferi daiSures: didi niWi,
sworupovari silamaze, gvarovneba, simdidre... WeSmaritad igic iyo „sayvareli RmerTTa da adamianTao~, da kidev:
„rusTavelis Semdgom qarTvelTa
sityvis pirveli xelovani akakia;
akaki, rogorc mgosani rusTavelis mociqulia. erovnuli sulis
cocxali entelexia, anu forma Zala, romelic qaosisagan kosmossa
hqmnis sityva aris uTuod. da akaki,
rogorc mqmneli qarTuli sityvisa, qarTvelTa sulis entelexiis
sxeulebaa namdvili. saro tani, moxdenili qedi, mravalferovani frTa,
msubuqi frena, - ai moxazuloba
akakis sityvisa~.
cxadia, grigol robaqiZem akaki wereTlis poetur niWs ase maRali Sefaseba
mxolod imis gamo ar misca, rom nekrologis werisas uerTgula laTinur
sentencias De mortuis aut bene, aut nihil (micvalebulebze an kargi, an araferi). mogvianebiT bevrma mkvlevarma, maT
Soris mamia CorgolaSvilmac SeniSna,
rom „STambeWdavia akakis poeturi palitris simdidre, ferebis mouwyinari mravalferovneba, musikaluroba. akakim SeZlo erovnuli da socialuri
ideebis poeturad gamoxatva ise, rom
poetis patriotuli leqsebi xalxur
simRerebad iqcnen, radgan am simRerebSi mSobliurma erma Tavisi warsuli,
awmyo da momavali Seicno~.
rad uyvarda xalxs yvelaze metad
46
akaki wereTeli? - es kiTxva dausva
sakuTar Tavs geronti qiqoZemac, romelmac ubis wignakSi Tavadve Cawera:
„rogorc lirikosi, is ver Seedreboda baraTaSvils. misi mxatvruli proza dabla sdgas yazbegis
prozaze; vaJa-fSavelas erTi romelime poema „baxtrioni~ an „gogoTur da afSina~ iyidis yvela mis
poemas. misi dramaturgiac sustia,
magram akaki wereTeli TviT iyo
damTavrebuli mxatvruli nawarmoebi, saukeTeso egzempliari im cxovelTa keTilSobiluri jiSisa, romelsac Homo Sapiens ewodeba. rogorc pirovneba, is maRla idga Tavis nawerebze~.
akaki, rogorc pirovneba, marTlac
ganumeorebeli xiblisa yofila. aki
ambobdnen kidec misi Tanamedroveni,
„beds ver SevCivlebT, Cven vnaxeT akakis Rimili, akakis siaruli, akakis bavSvuri saxe - naTeli da gaSlili, misi zecisken aweuli Tavi da dedamiwisken daSvebuli Tvalebi... Cven gavigoneT akakis xma, neli da tkbili, rogorc
grZneuli tyis Sriali.~
sxvaTa Soris, akakis safirmo „zecisken aweuli Tavi da dedamiwisken daSvebuli Tvalebi~, rogorc mamia CorgolaSvili SeniSnavs, Sedegi yofila
1904 wels gadatanili avadmyofobisa,
romelic, marTalia, male dauZlevia
poets, magram Tvalis quTuToebis dambla mainc darCenia.
ra gasakviria da, akakis pirveli
naxva samudamod daamaxsovrda galaktions, romelic sadgur xaragaulis baqanze idga, roca tfilisidan Camomdgari
matareblis meore klasis fanjara Camoiwia da „kupedan RmerTiviT gadmoixeda bambis qulasaviT WaRaram, olimpiurad amayi saxis mqone moxucma...~
akaki wereTlis Sesaxeb STambeWdavi
mogonebebi datova eqvTime TayaiSvilma,
romlis gadmocemiTac, akakis erT adgilas didxans gaCereba ar uyvarda da
arc quTaisSi da arc TbilisSi hqonda
mudmivi bina:
„xan erT sastumroSi cxovrobda,
xan - meoreSi. samsaxuri Tavis dReSi
ara hqonia, maSasadame misTvis arc jamagiri arsebobda. cota Semosavals iRebda Tavisi mamulidan da yovelTvis
ufulod iyo. magram rogorc damsaxurebuli da uebro poeti, is yvelasaTvis
sayvareli kaci iyo da SeZlebisamebr
yvela exmareboda. xSirad mas sastumros mepatroneni, nametnavad imerlebi
da gurulebi, arc binaSi, arc saWmelsasmelSi fuls ara Txovdnen, Tvis
bolos mxolod angariSs warudgendnen TavianTi xelmoweriT, rom fuli
miRebuliao~.
eqvTime TayaiSvili imasac ambobs,
rom sazogadod akaki „saapeko~ kaci
iyo, vinme patroni unda hyolodao.
akakim arc fulis yadri icoda:
„akakis iliasaviT uyvarda kartis
TamaSi. xSirad Ramesac aTenebda. manam
jibes ar amoicarielebda, TamaSobas
ar miatovebda. Tu umetes SemTxvevaSi
ilia kartSi fuls igebda, akaki TiTqmis yovelTvis agebda. mis partniorebs
„burduCni~ klubSi dava hqondaT erTmaneTSi, akakis rom dainaxavdnen: dRes
me veTamaSebi, geyo rac winad mouge,
axla mogeba me unda mxvdeso~.
calke ambavia akakis iumori, xSirad
mware da xSirad Savi elferisac. cnobilia, rom maSin, roca mTeli tfilisis meTevzeebi da menaveebi gauCinarebul vano maCabels mtkvarSi eZebdnen,
akakim ixumra: menaveebi ra saWiroa, Tu
vano marTla mtkvarSia gadavardnili,
WavWavaZe moiwvieT da kukiis xidze daayeneT: sadac unda iyos vano, imis danaxvaze maSinaTve wylidan amovardebao.
uamravi patriotuli leqsis avtors aseTi striqonebis dawerac SeeZlo:
`rodesac Cem win sufraze
cxeli SiSxina mwvadia,
maSin me samSoblosaTvis
yoveli kargi mwadia~
arc sareklamo teqstis Txzvas Takilobda:
„sasmelebis metoqe var,
Rvinis, ludis, wylis da rZisa
xileulTa esencia –
mitrofane laRiZisa.
gemoca maqvs, ferica maqvs.
gTxovT, orive gamisinjoT,
Tvara ase raT mindixarT
moxvideT da gadibrinjoT~.
akaki wereTelma - TergdalelTa
Taobis elvare warmomadgenelma, Tanamedrove saliteraturo enis erT-erTma Semqmnelma da wera-kiTxvis gamavrcelebeli sazogadoebis aqtiurma wevrma - aseve sazogado saqmeze izruna
sikdilamde ramdenime TviT adre da
notarialuri wesiT daamtkica anderZi,
romliTac mTeli Tavisi mamuli da
nawarmoebebi, gamocemuli Tu gamoucemeli, dautova saqarTvelos saistorio
da saeTnografo sazogadoebas. sxvaTa
Soris, mSoblis msgavsad moiqca akakis
vaJi aleqsic - operis cnobili antrepreniori, romelmac didZali (1,5 milioni maneTis) saopero dekoraciebi,
tanisamosi da biblioTeka uanderZa
(gardaicvala 1942 wels parizSi) „mo-
mavali Tavisufali saqarTvelos Teatrs~. marTalia, anderZi ar Sesrulda,
magram es ukve sxva istoriaa.
akakim 75 weli icocxla, Tumca
Tavisi Semoqmedebis, avtobiografiuli „Cemi Tavgadasavlis~, vasil amaSukelis mier 1912 wels gadaRebuli dokumenturi filmisa („akaki wereTlis
mogzauroba raWa-leCxumSi~) da konstantine pi pinaSvilis „akakis akvnis~
(1947 w.) wyalobiT, sikvdilis sauflo mniSvnelovnad Seaviwrova: drom
veraferi daaklo mwerlis enas, romelic dResac Tanamedroved JRers, xolo
ukvdavebis iluzias aZlierebs is garemoebac, rom Semonaxulia mgosnis fotoebi lamis dabadebidan bolo amosunTqvamde, erovnul arqivSi ki daculia
akakis rogorc xmis Canaweri, aseve moZravi gamosaxuleba vasil amaSukelis
dokumenturi filmis saxiT.
mTawmindis panTeonze daweril wignSi mamia CorgolaSvili SeniSnavs, rom
Tavdapirvelad varaudobdnen akakis neStis ilias samaris gverdiT dakrZalvas,
magram kldis gamo saflavis gaTxra
gaZneldao, mwerlis cnobili anderZi
(leqsad Tqmuli dimitri yifianis gardacvalebis gamo), aRsrulda 1915 wlis
8 Tebervals:
`nurc mkvdars gamwirav,
nurc cocxals,
ze kalTa damafareo...
da, rom movkvdebi, gaxsovdes,
anderZi davibareo:
deda-Svilobam, bevrs ar gTxov,
Sens miwas mimabareo,
ca-firuz, xmeleT zurmuxto,
Cemo samSoblo mxareo!~
dakrZalvis Semdeg akakis saflavze
darCa erTaderTi gvirgvini warweriT:
„akakis. saqarTvelo~, mogvianebiT ki
aRimarTa simboluri Zegli (avt. daviT
kakabaZe): labradoris oTxi masiuri
qva sam rigadaa ganlagebuli. zeda
qvaze mimagrebulia asimetriuli Cangi:
oTxi xazi da wre - poeziisa da musikis kavSiri.
qveda qvaze amokveTilia erTaderTi
sityva: akaki, romelic dResac iseTive
dafasebuli da sayvarelia, rogorc
asi wlis win, roca galaktionma Tqva:
„saqarTvelos hyavda da hyavs
saamayo Svili,
daTrguna da SeaCvena
TviT saflavis Crdili,
da ucvleli ukvdaveba
irgvliv daamyara...
saqarTvelov! maS, akaki
ar momkvdara, ara~
jimSer rexviaSvili
47
30
26
29
28
27
31
1
litvordi
2
3
32
36
35
4
5
34
37
7
6
8
9
41
40
33
10
39
38
11
12
42
13
14
15
16
17
18
43
19 44
20
45
21
22
46
23
24
25
Tarazulad:: :
1. poeturi uSfoTveli cxovreba
bunebis wiaRSi; 2. urCxuli (wign); 3.
literaturuli nawarmoebi an misi
nawili, romelic dawerilia saubris
saxiT; 4. taepebi, romlebic leqsSi
garkveuli wesiT meordeba; 5. rusi
mwerali; 6. dionises mxlebeli berZnul miTologiaSi; 7. qarTveli mwerali, dramaturgi, avtori piesebisa `metexis CrdilSi~ da `ieTim gurji~; 8.
`mas tansa kaba emosa, gare-Tma vefxis...~;
9. arCibald mekeSis satrfo (`gvelis
perangi~); 10. floberis romani; 11.
ninoSvili `Cveni qveynis...~; 12. rezo
WeiSvili `Cemi megobari...~; 13. xelovnuri ena; 14. hamletis megobari; 15.
daTa TuTaSxias sayvareli; 16. literatori, romelic raime nawarmoebis,
visime Semoqmedebis kritikas eweva; 17.
homerosis poema; 18. bernard Sou `...
da kleopatra~; 19. mTavari personaJi
grinis nawarmoebidan `alisferi ialqnebi~; 20. v. gunias piesa `da-...~; 21.
mefe-liris erT-erTi qaliSvili; 22.
mSvenieri elenes da dioskurebis deda;
48
23. zolas romani; 24. produqti, romelsac magdana yidda; 25. IV-Vss berZeni poeti, ... panapoliseli;
Sveulad:
7. leqsi `... muxasa~; 21. qarTveli
mwerali ... CaCaniZe (`gza navsadgurisken
midis~, `lurji wigni~); 26. zola
`tereza...~; 27. ra gvaria SuSaniki?;
28. literaturuli nawarmoebis didi
qveganayofi; 29. mama gorios erT-erTi
qaliSvili; 30. erT-erTi `bremeneli
musikosi~; 31. jumberis gamzrdeli
`sibrZne sicruisadan~; 32. kontinenti,
sadac gaemgzavra aiboliti mxecebis
samkurnalod; 33. juanSeris deda
(`TeTri kurdReli~); 34. ase gamoiTqmis berZnulad sityva `vwer~; 35. Cexovi `...vania~; 36. nunus satrfo (`mamis
mkvleli~); 37. ungreli mwerali; 38.
godunovis saxeli; 39. nabukovis romani; 40. leoniZe `Ciriki da...~; 41. ninoSvilis moTxroba; 42. `rac ufro
Sors xar, miT ufro vtkbebi! me SenSi
miyvars ... Cemi~ (galakt); 43. amerikeli mwerali, avtori romanisa `wyurvili sicocxlisa~; 44. sulelis amyoli TviTonac... (and); 45. iaponeli
mwerali; 46. diuma `dedofali...~
pasuxebi - waikiTxeT sarkis daxmarebiT
.5 ;inerfer .4 ;igolaid .3 irtsnom .2 ;ailidi .1 :daluzaraT
;idniar .11 ;obmalas .01 ;isatam .9 ;asivayt .8 ;airofmam .7 ;iritas .6 ;inili
.81 ;aesido .71 ;isokitirk .61 ;inuCeb .51 ;oicaroh .41 ;odi .31 ;iradon .21
;senon .52 ;inowam .42 ;anan .32 ;adel .22 ;anager .12 ;amZ .02 ;ilosa .91 ;irasiek
;ingiw .82 ;inainokimam .72 ;inekar .62 ;mador .12 ;ilmum .7 :daluevS
;aifarg .43 ;ainodis .33 ;akirfa .23 ;inoel .13 ;ilamam .03 ;anifled .92
-is .14 ;aletokiC .04 ;atilol .93 ;isirob .83 ;idan .73 ;ogai .63 ;aiZ .53
.ogram .64 ;arahi .54 ;ailelus .44 ;inuots .34 ;abenco .24 ;anom
emigrantebi... adamianebi, romlebic yvelafers akeTeben TavianTi SvilebisTvis, ojaxebisTvis, maTi momavlisa da keTildReobisTvis. Cven viciT ras grZnoben emigrantebi, magram viciT
ras grZnoben maTi ojaxis wevrebi? viciT, rogor stkivaT,
rogor enatrebaT? ras ganicdian maTi Svilebi, mSoblebi?
albaT, verasdros gavigebT Tu sakuTar Tavze ar gamovcdiT,
Tavad ar SevigrZnobT, Tavad ar gavxdebiT emigrantebi. manamde,
maTsaviT veravin gavigebT maT yvelaze did satkivars, rasac
samSoblos siyvaruli, samSoblos monatreba hqvia.
Cven verasdros gavigebT ra feria es monatreba, es tkivili,
nostalgias rom eZaxian.
isini itanjebian imitom, rom ar arian iq, sadac maT elian.
emigrantTa Svilebi...
gasaocaria, TiToeuli maTganis TvalebSi uzarmazari satkivari Cans, is danaklisi Cans, romlis Sevsebac mSoblis garda
aravis SeuZlia. maT TvalebSi Cans cxovreba, yoveldRiuroba,
romelic bevri tkivilis miuxedavad, mainc lamazia.
am silamazes xom maTi gansakuTrebuli niWi ganapirobebs,
- monatrebis, siyvarulis niWi. swored im danaklisma da saSinelma monatrebam aswavla maT gansakuTrebuli da bevrisgan
gansxvavebuli siyvaruli.
arasdros damaviwydeba maTi `namdvili~ Tvalebi.
maTi Tvalebi xom bevrs amboben rogor elodebian?! sul... yovel wams elodebian. sjeraT,
rom isini aucileblad dabrundebian, agrZnobineben imas, Tu
ra aris WeSmariti bedniereba.
emigrantebis Svilebs mxolod erTi survili aqvT - dakargulis dabruneba!
da ra mtkivneulia, Tu es dakarguli araTu nivTia, dedaa!
dabruneba imis, rac maTTvis yvelaze Rirebulia. maT ician,
rom maTgan Sors arian, Zalian Sors, magram sinamdvileSi
Zalian axlos.
maT ician, rom ar unda gaeSvaT, ar unda miecaT ufleba
daetovebinaT. Tumca, axla imasac swavloben, rom cxovreba
rTulia da rom ar daikargo am sirTuleSi, ufro rTuli nabiji unda gadadga. SeiZleba es nabiji wasvlac iyos, dakargvac droebiT, gadakargva.
saWiroa daTmo, datovo.
toveb isev maTTvis, maTi bednierebisTvis, Tumca vkargavT
im lamaz wuTebs, moubrunebel wuTebs, romelic Cvens SvilebTan,
Cvens ojaxTan SegveZlo gagvetarebina.
anamaria 5 wlis iyo, roca deda amerikaSi wavida da ukve
mecxre welia iq muSaobs. misTvis xom es didze didi droa.
is gamudmebiT dedaze fiqrobs. mis fiqrebSi deda isev iseTia,
rogoric 5 wlisas axsovs.
rogori ki SeiZleba axsovdes 5 wlisas?!
saamisod Zalian patara imisTvis, rom gaego, mimxvdariyo
saerTod am wasvlas. es is periodi iyo, rodesac baRSic ver
Cerdeboda dedis gareSe.
`Tavidan deda arc mtovebda. maxsovs, yoveldRe erTad mivdiodiT baRSi da erTxelac rom gavige, rom Cumad dabrunda
saxlSi da mxolod Cems wasayvanad apirebda mokiTxvas, iseTi
tirili daviwye, maxsovs, veravin SeZlo Cemi gaCereba.
roca momakiTxa da melaparakeboda, pasuxs ar vcemdi. gabrazebuli viyavi.
maSin ver vapatie ori saaTiT Cemi datoveba da axla?~
natuka lomaZe
49
neta marTla Tu eyureba xes kacis?
nodar dumbaZe, `xazarula~
xeebi da
adamianebi
adamiani didi xania, aRar cxovrobs
pirvelyofil bunebaSi, Tumca, cxadia,
misi qvecnobieri kvlav inaxavs im informacias, romelic istoriaSi gadabargebamde daugrovda. albaT amis gamoa,
rom tyeSi dabrunebisas, adamians uCndeba araracionaluri, sruliad usafuZvlo SiSi, TiTqos istoriasTan erTad
ukvalod gaqra misi kulturuloba,
ganswavluloba, bunebis kanonebze damyarebuli codna-gamocdileba da maT nacvlad eZaleba preistoriuli adamianis
grZnobebi - gaucnobierebeli, aramotivirebuli SiSebi, rom tyeSi SeiZleba
daikargos, gadaeyaros nadirs, avazaks...
SeiZleba gaitacos (moajadovos) avma
sulma anda sulac ukvalod gaqres!
tyeSi xom yvelaferi idumalebiTaa
moculi - siCumec, xmauric, sibnelec
da sinaTlec ki, romelmac foTlebsa
Tu wiwvebs Soris gamoaRwia...
da ras grZnobs xe, romelic moswyda
Tu moswyvites tyes da cxovrobs adamianTa Soris, anu istoriaSi da ara bunebaSi?
tyeebis erTgvar umcros Zmebad, Soreul naTesavebad SeiZleba miviCnioT
qalaqad gaSenebuli koromebi, skverebi
da baRebi, magram maT garda aseve gvxvdebian calke mdgomi xeebic - sevdianebi,
medidurebi, ucnaurad mimzidvelebi da
imavdroulad saSiSebic ki TavianTi
ieriTa da xasiaTiT, romelic martoo-
50
basa da arabunebriv garemoSi gaitota
da daikoJra.
albaT, aseTi iyo Tbilisis erTerT ezoSi lamis saukunis win mdgari
xe, romelmac boris pasternakze imdenad
didi STabeWdileba moaxdina, rom mweralma is Tavis diad romanSic ki „gadargo~:
„biWi yvelaze metad erTma ucnaurma
TiTebgafarCxulma xem gaaoca, romelic
imave ezoSi idga, sadac stumrobdnen.
erTi uSvelebeli tropikuli goliaTi iyo, spilos yurebis msgavsi foTlebiT, romelic icavda ezos samxreTuli mcxunvare mzisagan. nika verafriT
Serigeboda im azrs, rom is xe mcenare
iyo da ara cxoveli.~
aseTi martoxela goliaTebi, ukidegano varjebiTa da stadionisxela CrdilebiT, SeiZleba Segvxvdes rogorc
qalaqad da soflad, aseve Tvaluwvdenel mindvrebSi an mobibine yanebis SuagulSi, sadac moulodnelad amozidulebi, TavianTi xangrZlivi da diadi
martoobiT met Sinaarssa da silamazes
sZenen rogorc garemos, aseve adamianebis yofasa da yoveldRiur cxovrebas.
am xeebs fizikuris garda, sxva ganzomilebac aqvT. es xeebi ufro metia, vidre
zogadad mcenareebi, romlebic gavlenas axdenen havaze, icaven niadags eroziisagan da iZlevian sakvebs, siTbos
da saSen masalas.
es xeebic, adamianebis msgavsad, istoriaSi cxovroben da maTi arsebobac
SeiZleba iyos kulturuli memkvidreobis nawili. dameTanxmebiT, mcenareze
metia Telavis aTaswlovani Wadari,
winandlis cnobili cacxvis saukunovani xe (romelSic, legendis mixedviT,
aleqsandre WavWavaZis SviliSvili, salome, daimala lekebis Semosevis dros),
martyofis istoriuli (beJaniSvilebis) kaklis xe da a.S. - yvela am xes
aqvs Tavisi mdidari istoria, romelic,
xSir SemTxvevaSi, mWidrodaa gadaxlarTuli adamianis (adamianebis) bedTTan da iseTive sevdiania, rogoric
adamianebis cxovreba.
galaktionis fiWvi,
kldiaSvilis cacxvebi...
poeti vaxtang javaxaZe (galaktionis cxovrebisa da Semoqmedebis TvalsaCino mkvlevari) mogonebebis wignSi
„leqsidan leqsamde~ ixsenebs galaktionis mier darguli fiWvis sevdian Tavgadasavals, romelic daiwyo Soreul
1936 wlis 5 marts, roca yofil kirkis
quCis 4 nomerSi erTi wlis win aSenebuli saxlis win ramdenime fiWvi darges, maT Soris erT-erTi (Sesasvlelidan marcxniv) Tavisi aivnisa da fanjrebis win sakuTari xeliT dargo „TviT
pativcemulma galaktion tabiZem~ (ubis
wignakSi Canaweri gakeTebulia daud-
geneli piris mier).
vaxtang javaxaZis TqmiT, TiTqmis
oci wlis Semdeg 1952 wlis 9 marts
galaktionma am fiWvis Sesaxeb ubis
wignakSi isev Cawera: „am baRSi aris
Cems mier darguli fiWvi, rac mas
Tavs gadaxda, pirdapir asaweria~.
rogorc Cans, am xes galaktionis
sicocxleSi bevri ram gadaxda, magram,
unda iTqvas, rom galaktionis fiWvma
dramatizmiT savse cxovreba ganvlo
poetis gardacvalebis Semdegac. ai,
ras wers vaxtang javaxaZe:
„marjaniSvilis xuTi nomridan Cemi
kabinetis fanjrebi pirdapir Sehyurebdnen marjaniSvilis oTxi nomris fanjrebs da me Zalauneburad yoveldRiurad vesalmebodi nacnob fiWvs, romelsac Cems meti aRaravin icnobda. oTxmocdaaTiani wlebidan - sabWoTa kavSiris
martiv mamravlebad daSlis Semdeg gamomcemloba, romelic weliwadSi 400
wigns gamoscemda, TiTqmis gauqmda da
me sakmaod dro mrCeboda, xSirad SemeTvalierebina poetis biografiis es ukanaskneli erTaderTi naSTi, vinaidan
galaktionis bina gaiyida. male yofili
kirkis, yofili Joresis da bolos
marjaniSvilis quCa gaafarToves da
erT mSvenier dRes xeebis moWras Seudgnen. me saswrafod davureke mweralTa
kavSiris mdivans, romelmac qalaqis
aRmaskomSi gadareka da maSinve gamocxaddnen oficialuri pirebi, romlebsac
fiWvis istoria vauwye da ase gadarCa
yvelaze daCagruli erTaderTi fiWvi
- galaktionis fiWvi.~
magram xis Tavgadasavali amiT ar
dasrulebula. vaxtang javaxaZis gadmocemiT, 1999 wlis 5 marts marjaniSvilis oTx nomerSi galaktionis memorialuri muzeumi unda gaxsniliyo.
wina dReebSi Senobis fasadi gaalamazes,
quCa gaasufTaves da saxlis win skverSi
yvavilebi Carges.
kvlav vaxtang javaxaZes movusminoT:
„yovelive amas mSvidad vaTvalierebdi.
uceb Tvali movkari: ori Ronieri mamakaci najaxebiT miadga fiWvs. umal
poetis sruliad ucnobi ori striqoni
gamaxsenda: „rogor SemeZlo ar dameTvala, ramdenjer scemda tyeSi najaxi".
da maSinve kibeebze daveSvi, quCa gadavWeri da Sevutie. ar damijeres da
ufrosi movikiTxe. Cavitane Cemi „ucnobi~ (wigni galaktionis cxovrebis Sesaxeb), im ufrosis „volgis~ sabargulze gadavSale da 1936 wlis 5 noembris
Canaweri wavukiTxe: „kirkis q. 4 saxlis ezoSi erTi Ziri fiWvis xe (Sesasvlelidan marcxniv) dargulia TviT
pativcemul galaktion tabiZis xeliT~.
amjerad meored gadavarCine galaktionis fiWvi.~
Tumca, mogvianebiT, rogorc vaxtang
javaxaZe wers, fiWvma gaxmoba daiwyo
da misi gadarCena ver moxerxda.
ufro mZafri da dramatizmiT savse
(Tumca Sedegiani) iyo kidev erTi didi
mwerlis, ruseTis mefis armiis podpolkovnik daviT kldiaSvilis brZola saukunovani cacxvebis gadasarCenad.
„pironitSi (sofeli TurqeTSi, istoriuli lazeTis teritoriaze, xofasTan axlos) darajebi myavda dayenebuli, rom xeli ar exloT im mSvenieri cacxvebisTvis, zRvis pirs rom mSvenebiT amarTuliyvnen~ - ase ixsenebs
Tavis memuarebSi cnobili mwerali
pirvel msoflio omSi gadamxdar erT
epizods, romlis Sesaxeb ufro vrclad
mogviTxrobs ivane arjevaniZe (19161918 wlebSi kavkasiis frontze sruliad ruseTis erobaTa kavSiris da
ruseTis wiTeli jvris sazogadoebis
TanamSromeli) wignSi „daviT kldiaSvilis axlos~, romlis mixedviTac pironitis etapis komendanti podpolkovniki kldiaSvili win aRudga polkovnik mixeil verderevskis (baTum-trapizonis damakavSirebeli sarkinogzo magistralis proeqtis avtorisa da samuSaoTa organizatoris) survils, gaekafa „adgilobrivi lazebis mier samRvToT miCneuli da safutkred daniSnuli, mSvenivrad gaSlili aTaswlovani
cacxvebi~.
arjevaniZis gadmocemiT, roca mesangreni cacxvebs najaxebiT miadgnen, maT
win dauxvdnen kldiaSvilis jariskacebi. samxedro xelmZRvanelobam (generalma liaxovma) podpolkovnik kldiaSvilis es moqmedeba mZime samxedro
danaSaulad scno, etapis komendantis
Tanamdebobidan gadaayena da baTumSi
gamoiZaxa savele sasamarTlos wesiT
gasasamarTleblad, Tumca mwerals bedma
gauRima - sulze mouswro Tebervlis
revoluciam.
„amgvarad, aTaswlovani cacxvebi bunebis es uZvirfasesi Zegli, velur
gakafvas, xolo didi qarTveli mwerali
da sazogado moRvawe, daviT kldiaSvili
daRupvas gadarCnen~, vkiTxulobT ivane
arjevaniZis mier datovebul mogonebebis wignSi.
ra hqvia saqciels, roca 50 wels
gadacilebuli kaci (Seryeuli janmrTelobiT) sasworze debs samsaxurs,
karieras da Tavis sicocxlesac ki?
rogor xdeba, rom dRes mxolod imis
gamo, rom raRac morigi usaxuri Senoba
CavakvexoT qalaqis sxeulSi, daundoblad vimetebT aswlovan xeebs, romelTa
CrdilSi ara Tu mxolod Cven mSoblebs, aramed ufro Soreul winaprebs
uvliaT da uocnebiaT? rogori ugrZnobi unda iyo, rom ver dainaxo da
daafaso qalaqSi gaxarebuli xeebis
silamaze da amagi? ver daafaso maTi
Crdilebis, maTi sigrilisa da xmauris
idumaleba? anda, rogor ver unda igZno
xifaTi da ver warmoidgino saSineleba
- xeebisgan daclili qalaqi Tavisi
moSiSvlebuli moednebiT, mtvriani quCebiT da gavarvarebul saxlebSi gamoketili moqalaqeebiT?
daujerebelia, magaram yovelgvari
sinanulis gareSe vCexavT rogorc skverebs, aseve calke mdgom, e.w. „pirovnebaxeebsac~, arada iyo dro, cxared kamaTobdnen imaze, Tu romeli xeebiT (WadrebiT, kedrebiT, fiWvebiT...) SeevsoT motitvlebuli mTawmindis kalTebi da
qalaqis quCebs Cayolebuli grZeli
trotuarebi.
Wadari VS kedari
Wadars ar swyalobda cnobili botanikosi, akademikosi niko kecxoveli,
romelic kedris gaSenebas uWerda
mxars, Wadarze ki ambobda, bususebs avrcelebs, surdos iwvevs, didi zomisaa
da qalaqSi uxerxulobas qmniso, Tumca
akademikosis mier motanili es argumentebi gadawona qveynis maSindeli pirveli piris, kandid Carkvianis „odam~
miZRvnilma Wadris didebulebas:
„Wadari - monumenturi silamazis
garda - sigrilisa da Jangbadis uSreti
wyaroa, rasac Cveni cxeli, Znelad gasaniavebeli, xeobaSi Camjdari qalaqisaTvis gansakuTrebuli mniSvneloba aqvs.
wiwvovani jiSebidan TbilisSi farTo
gavrceleba hpova himalais kedarma.
msoflio praqtika gviCvenebs, rom
qalaqis quCebSi, rogorc wesi, foTlovani jiSebi irgveba da es SemTxveviTi
ar aris. quCaSi xeebis Spalerma zafxulobiT Crdili unda mogvces. es aris
misi yvelaze xelSesaxebi funqcia.
kedris varji iseTi formisaa, rom
karg Crdils misgan ver miviRebT, xolo
Tu qveda totebi ar SeaWeriT, trotuarzec ver ivliT. meore da ufro arsebiTi nakli amgvari gamwvanebisa ki
is aris, rom kedari zamTarSic, roca
mzea saWiro, quCebs, saxlebs, ase Tu ise,
mainc Crdilavs da abnelebs. sul sxvaa
foTlovani xe, kerZod Wadari. is zafxulSi xSir Crdils iZleva, zamTarSi
ki, foTlebis dacvenis gamo, mzis sxivebs xels ar uSlis. figuralurad
51
rom vTqvaT, quCaSi darguli foTlovani
xe hgavs qolgas, romelic zafxulSi
gaSlilia da mzisgan gvicavs, zamTarSi
ki dakecilia da mzes ar gviCrdilavs.~
ra gasakviria da am argumentebis
gamoqveynebis Semdeg TbilisSi lampionebis naTeba da Caqroba mxolod WadrebSiRaa SesaZlebeli. Wadrebi ki, SesaZloa, marTlac bevrs uqmnis diskomforts, magram gana ra iqneba mtkvris sanapiro anda rusTavelis gamziri maTi
Crdilisa da foTlebis Srialis gareSe? vin icis, iqneb rusTavelis gamziris
im saidumlos gasaRebic, romlis Sesaxeb akademikosi vaxtang beriZe werda,
giganturi Wadrebis mwkrivSia damaluli?
„mainteresebda, ratom iyo yovelTvis meti xalxi gamziris im mxares
(im trotuarze), romelic mTawmindiskenaa, miuxedavad imisa, rom orive Teatri,
samive kinoTeatri, muzeumi da galerea
meore mxares mdebareobda~, werda vaxtan
beriZe 1987 wels gamocemul „mogonebeSi~, - „ratom iyo im xalxmraval mxares
gansakuTrebiT bevri xalxi mainc erT
garkveul monakveTze - besikis quCidan
WavWavaZis quCamde... da sul mTlad
gaugebari ram - ratom iyrida uamravi
Citi Tavs mxolod im xeebze, romlebic
oficerTa saxlis winaa da iq hqondaT
gamayruebeli Jivil-xivili, sxvagan ki
arsad sCandnen.~
cxadia, Citebic da adamianebic grZnoben didi xeebis, miT ufro „pirovneba-
xeebis~ silamazesa da mimzidvelobas.
isic unda iTqvas, rom tyeSi, skverSi,
quCaSi, ezoSi mdgom TiToeul xeSia
Cabudebuli aseTi „pirovneba-xis~ potenciali, magram maT gasafurCqnad zrunva
da siyvarulia saWiro.
Cemi wifeli
albaT, rogorc xalxze zrunvaa SeuZlebeli calke aRebul erT adamianze
zrunvis gareSe, aseve SeuZlebelia bunebaze zrunva calke aRebuli erTi xis
gareSe, im xis gareSe, romlis Tavgadasavalic xSir SemTxvevaSi adamianisaze
Sinaarsiani, lamazi da sevdiania. erTisas vityvi, wiflisas, romelic saxlis
win, ezodan ase 50 metrSi gvedga da
iyo martoxela da imdenad didi, rom
diliT dawyebuli wvima mis ZirSi saRamos Tu CaaRwevda, xolo kenweroze
Semomjdar yvavs verc yviriliT daafrTxobdi da verc rusuli gluvluliani sanadiro TofiT. Crdilsac imxelas
ikeTebda, rom mTel sofels itevda
Tavis frinvelian-saqonlianad... uzarmazari merqani sul erTianad dagrexili,
jansaRad moTeTro da xavsiT aWrelebuli hqonda. erTi sityviT, namdvili
sicocxlis xe iyo - kibe casa da miwas
Soris, romelsac, yvelasaTvis moulodnelad, erT mSvenier dRes, biZaCemi auxirda: qarSi ucnaurad irxeva, saeWvo xmebs
gamoscems, guli unda hqondes dampali
da meSinia, ar waiqces da saxli ar
daangrioso.
verafriT gadaaTqmevines, verafriT
aaRebines xeli da sul male najaxebiTa
da benzoxerxebiT Seesivnen soflis
Zlieri kacebi. ramdenjerme gauwydaT
jaWvi, najaxis tarmac umtyunaT, magram
ukan aRar daixies da bolos, rogorc
iqna, waaqcies srulad janmrTeli, qvasaviT mkvrivi da mowiTalo guliani
goliaTi. waqceulic didebuli iyo,
vertikalurad aSverili totebiTac
ki cas swvdeboda, magram dacemulsa
da fesvebsgadaWrils winaaRmdegobis
gaweva aRar SeeZlo.
rogor ki wiflis adgilas gaCenil
uzarmazar sicarieles Tvali moswyvita, sofeli waqceul wifels Seesia
da sul male sicocxlis zeimi da
bunebis mSveneba mWvartliani buxris
lukmad - SeSad aqcia. maxsovs, mTeli
weli xe ar moWrila sofelSi, tyidan
fiCxi ar gamotanila, Cvenc gvarianad
vagizgizeT buxari im zamTars, magram
veraferi movuxerxeT im tkivilamde
mwvel sicives, romelic udanaSaulo
wiflis mkvlelobam dagvitova gulSi.
wlebi gadis, magram am fantomur
tkivils araferi Svelis: dRemde mtkiva
guli imis gamo, rom veRarc am wifels
vnaxav, veRarc gardacvlil biZaCems
da veRarc afxazeTs, sadac Cemi wifeli
idga ase lamazad da misi waqcevis Semdeg sxvac bevri sevdiani ambavi moxda...
jimSer rexviaSvili
galaktionis fiWvic Wadrebma Secvales, marjaniSvilis q.N4
52
`Tones~ swrafi momsaxurebis kafe
prestiJul adgilas, `iunion sqvearze~
gaixsna. qarTuli erovnuli samzareulo amerikaSi dRiTidRe popularuli
xdeba.
qarTuli kafe `Tone~ bruklinSi
ukve ramdenime welia qarTveli emigrantebis, rusebis da ukve amerikelebis
sayvareli adgilia. Tumca, misi analogi,
oRond swrafi kvebis obieqti, romelic
manhetenze, prestiJul da mudmivad
xalxmraval adgilas, `iunion sqvearTan~ gaixsna, amerikaSi qarTuli restornebis biznesis istoriaSi pirvelia.
axla ukve gaTvla amerikel momxmarebelze keTdeba. `Tones~ erT-erTi damfuZnebeli nikoloz CxeiZe apirebs konkurencia gauwios niu-iorkis meqsikur,
Cinur, italiur swrafi kvebis bizness.
nikoloz CxeiZe: vfiqrobT, rom daaxloebiT aTamde avalT - ori wlis ganmavlobaSi, niu-iorkSi, manhetenze 10
obieqts gavxsniT, aseve long-ailendis
siTiSic. dResdReobiT, qarTuli samzareulo sakmaod popularulia, moTxovnileba gaizarda qarTul sakvebze. Cveni
qarTuli kerZebi, specialuri danamatebi,
rasac vxmarobT Cvens samzareuloSi,
sruliad ucxoa amerikeli momxmareblisTvis.
bevrma amerikelma saqarTvelos arsebobis Sesaxeb swored qarTuli samzareuloTi Seityo. amerikeli pedagogi
vali qarTuli xaWapuriT da CaqafuliT aRfrTovanebulia.
vali: Zalian gemrielia yvelaferi,
ramdenime dRis win xbos Caqafuli da
xaWapuri mivirTvi. ugemrielesia. saqarTveloze manamde araferi vicodi.
oqsana, ukraineli gamyidveli, ambobs,
rom Zalian sasiamovnoa, rodesac masTan
midis amerikeli momxmarebeli da ambobs,
rom mezobelma sakvebi `ToneSi~ SeiZina
da Semdeg mas urCia. qarTul purs
didi moTxovnileba aqvs, aseve lobians,
fxaleuls, svanur kubdars.
`vaSington postma~ qarTul samzareulos ramdenime statia ukve miuZRvna.
am gavleniani gazeTis internet-versiis
receptebis nawilSi gasul Tves aWaruli xaWapuris damzadebis receptic
daibeWda. ufro adre, 2014 wlis agvistoSi, Jurnalistma mora jadkisma sruli statia miuZRvna saqarTveloSi xaWapuris damzadebis sxvadasxva tradiciebsa da wess.
`vaSington postis~ garda qarTul
samzareuloze sxva amerikuli gamocemebic weren. maT qarTuli tradiciuli kerZebis Sesaxeb ukeTesad bolo
2 welia rac Seityves. am periodSi,
fhbc=
niu-iorkSi pirveli
qarTuli swrafi
kvebis obieqti gaixsna
134 E 17th street,
New York, NY 10003
Tel: 212-882-1199
manhetenze TiTqmis erTdroulad gaixsna qarTuli restorani `oda~, `pepela~. ` Old Tbilisi Garden~.
nika CxeiZe Tvlis, rom biznesis am
sferoSi niu-iorkSi qarTvelebs Soris
konkurenciis xseneba uadgiloa:
- Cven ar miviCnevT aravis konkurentebad, megobrebi varT pirvel rigSi.
rac ar unda bevri restorani gaixsnas manhetenze, ar niSnavs imas rom konkurencia izrdeba. piriqiT, imdenad
didia manheteni, 300-400 qarTul restorans `aitans~. piriqiT, rac ufro
meti amerikeli gaigebs qarTuli samzareulos gemos da moewoneba, miT ufro
gaizrdeba Cveni perspeqtiva.
qarTuli swrafi kvebis obieqtSi
SekveTebi onlain, telefoniT da adgilze mitaniT xdeba.
amerikelebisTvis rTuli mxolod
qarTuli sakvebis swored warmoTqmaa.
meniuSia fxaleuli, xaWapuri, kubdari,
Caxoxbili, Cabostnili, CixirTma da
SoTis puri, romlis patara variants
aq `SoTiko~ qvia.
Tea TuaSvili
53
cota kidev da, davamTavreb am ambavs.
erT cxel dRes me da Zia vano axalSeZenil mamulSi visxediT xis qveS da
atamCaWril civ Rvinos SeveqceodiT.
CanCos iqve gverdiT eZina.
- es mamuli ukeTesi saqmea, Zia,
vidre sauzmis gayidva. ise safacifuco
araa da, rac mTavaria, sendviCebi aRara
gaqvs dasamzadebeli, - vuTxari Zia
vanos.
- marTalia. unda gamogityde, roca
sendviCebs vakeTebdi, guli meTanaRreboda xolme. mrcxvenoda, Tavmomwone
kacma sendviCs arc unda mokidos xeli.
ici, dResac ver mivmxvdarvar, rogor
gamosworda Tqveni biznesi ase uceb.
amdeni wlis gamocdileba maqvs da
aseTi ram arasdros gamigia.
CanCom gaiRviZa da ,,axla Rvinos
davlevo~, waiburtyuna. Ziam Wiqa gauvso.
- mec verafers mivxvdi. erT dRes,
samasi sauzme gavyide, meore dRes aTasi,
mesame dRes sami aTasi. mizezi?!
- mizezi is fulia, saqmeSi rom davabande, - Tqva CanCom.
- aba, amixseni, CanCo, - Txova Zia vanom, - martivad miTxari.
- me is fuli, iatakis RriWoSi
rom vipove, aviRe da TiTo-TiTo dolarebianad davaxurdave. maaS! mere qveda
senkviSSi vdebdi TiTos. yovel meaTe
paketSi. xalxi amitom amjobinebda
Cveni sauzmis yidvas. albaT uxarodaT,
roca i povnidnen.
feradi sawrupavebi, gamajansaRebeli
marili, saflavis qva, dolarebi sendviCebSi - ara, namdvilad Steri iyo es
sacodavi?
jariskacoba
erT dRes, roca jer kidev kalistogaSi vcxovrobdi, samzareuloSi Sevedi raRac saqmeze. CanCo iaraRis saxelmZRvanelos aTvalierebda da xelSi
TofiviT hqonda momarjvebuli franguli funTuSa. Zia vano skamze ijda da
moRuSuli misCereboda CanCos.
- biWo, CanCom miTxra, giorgi jarSi
Caewerao. Tu marTalia, met sauzmes
gahyidi. es Zalian kargi saqme iqneba.
- namdvil jarSi ki ara var, raRac
jaris magvaria - erovnuli gvardia
hqvia, magram gana sauzmis gasayidad
Cavewere. es ambavi sul sxvanairad
moxda: jariskacebi yovel kvira dRes
samas sauzmes da rZes misaRebdnen. aqedan
aRebuli fuli Zalian mSveloda. jariskacad Semdeg Camweres. axla raki
SeerTebuli Statebis jariskaci var,
misi forma macvia da mis iaraRs vatareb, rogorRa unda mivyido Cems qveya-
54
redaqtorisagan:
giorgi da helen papaSvilebis `yvelaferi SeiZleba
moxdes~ avtobiografiuli novelebis krebulia.
igi inglisur enaze daiwera da pirvelad 70 wlis winaT,
1944 wels gamoica. dRemde am wignis 20-milionamde egzemplaria gayiduli, Cvidmetjer gamoica amerikaSi, iTargmna italiur, frangul, norvegiul, daniur enebze. gadaRebulia amave saxelwodebis filmadac holivudSi.
wigni gvixatavs 1930-iani wlebis qarTveli emigrantis
cxovrebas da amav dros glexis TvaliT danaxul amerikas.
anTologiaSi, msoflios 50 saukeTeso wigns Soris,
romelSic yvelaze ukeT aisaxa amerika - jek londonis,
ficjeraldis, selinjeris da hemingueis gverdiT SexvdebiT
am wignsac.
nas sendviCebi? rogorRa unda gamovrCe
fuls?
- Tuki marTla Seni neba-surviliT
Sexvedi, - miTxra Ziam, - maSin, ra Tqma
unda, SeuZlebelia. es imas emgvaneba,
mSoblebs rom gamorCe rames.
- hoda, amitom Tavis fasad vyidi.
- ki, magram, ratom Caewere. eqvsi
weli jojoxeTSi iyavi, - mefis armiaSi - da ar geyo?
- ar ici, ra emarTeba kavaleriis
beber cxens jaris dafdafebis xmaze?
mec ise damemarTa: yovel kviras damqonda sauzme sasroleTze. meoTxe kviras
rom mivedi, ici ras akeTebdnen? Cems
boTlebs esrodnen tyvias.
- momxedeT, biWebo, - vuTxari jariskacebs, - eg boTlebi fuli miRirs,
TiTo sami centi, agre xom gavkotrdebi!
- ras ambobs, - gaikvirva leitenantma, 23-24 wlis sasiamovno Sesaxedaobis axalgazrdam, - Zalian vwuxvar, eg
sul gamogvrCa mxedvelobidan.
- momismineT, biWebo, - leitenantma
yvelas erTad mouyara Tavi, - me quds
Camovatareb, fuliT gavavsoT da mere
ganvagrZoT srola. fuls gamarjvebuli aiRebs, mebufetes angariSs gausworebs da danarCens TviTon daitovebs.
Sen xom dagvyabuldebi?
- siamovnebiT!
ocdaSvid-naxevari dolari moagroves da srola ganagrZes.
- leitenanto, - vuTxari me, roca
yvelam isrola, - sxva rom ar iyos, Cemi boTlebia, ra iqneboda, CemTvisac
mogecaT srolis neba?
- marTalia! sworia! - axmaurdnen
jariskacebi, - mebufetem unda isrolos,
revolveri mieciT, maganac scados.
Caamwkrives boTlebi. pirvel ToTxmet Tu TxuTmet boTls Tavebi wavacale. danarCenebi ise davamsxvrie.
- didi ambavi, Sen xom am omis
dros snai peri iyavi. me mgoni, Tqveni
razmis yvelaze uaresi msrolelic
ki moaxerxebda magdens. arada, kvlav
sangrebis saTxrelad gaagzavnidnen.
- marTalia. imaT ki ratomRac ar
damijeres. mebufetem, meored unda esroloso. me cota ukan davixie da kidev
oriode fandi vaCvene. ase iyo Tu ise,
mTeli fuli me damrCa.
- mand gasakviri araferia, - Tqva
Ziam, - egre advilia srola, - ici, rom
rZis boTli xels ar Segibrunebs.
- hoda, yvelaferi imiT damTavrda,
rom erovnul gvadiaSi Camweres.
- ho, marTalia, - Tqva CanCom, giorgim neba damrTo mec wavyolodi.
varjiSs vuyure. bax! bax! roca aacdenda,
taSs vukravdi.
- varjiSisa da oficrebis ginebis
mosmenis garda, ras akeTebT? - mkiTxa
Ziam.
- Cven aravin gvaginebs, Semginebels,
albaT, samxedro sasamarTlos gadascemen. egec ar iyos, ara mgonia, azrad mosvlodaT Cveni gineba, isini xom mSvenieri axalgazrdebi arian, umetesoba kolejSia namyofi. aseTi oficrebi Sen
arc ki geyoleba nanaxi. tanvarjiSis
darbazSi erTad davdivarT, restoranSi
erTad vvaxSmobT, tramvaiSi erTad vsxdebiT. erTxel, roca ukve fici mqonda miRebuli da msrolelTa razmSi
viricxebodi, serJanti gamibrazda, radgan srolaSi vjobnidi. leitenantma
rom Camogviara, damabezRa - fexebi sworad ar udgaso. axla ki daiwyeba jo-
joxeTi-meTqi, vifiqre, magram leitenantma Cemi nasrolis angariSi moiTxova, gasinja da Tqva, yvelaze zustad
usvriao. ra Tqma unda, Cven gvaqvs wesdeba, rogor unda dadge da dajde, magram nu daiviwyebT, rom es imaTTvis
iwereba, vinc Tavgasuliao, - uTxra man
serJants.
- kidev ras akeTebT? - mkiTxa Ziam.
- kursebs vusmenT.
- kursebs?
- ho, gvaswavlian. yvelafers gvaswavlian, mWedlobas, radio-aparaturas, signalizacias, avto-saqmes. yvelafers, rac
gaaxsendebaT. Tanac sul ufasod, mTavrobis xarjze.
- aseTi ram, arasodes gamigonia, Tqva Ziam, - jariskacebi da swavla?
rom azrovnebis saSualeba mieceT? mudam amboben, rom jariskacebi xepreebi
unda iyvnen. mainc risTvis undaT eg
jari?
- amerikaSi erovnuli gvardia imitoma hyavT, rom erTxel amerikelebs
mtrebi Semoesivnen da yvelaferi xarkSi waiRes. mere saxlebSi Causaxldnen,
maT xarjze daiwyes cxovreba da xalxs
es ar esiamovna.
- bunebrivia, - Tqva Ziam, - mec ar mesiamovneboda.
- amitom amerikelebma gadawyvites
mtrebs SebrZolebodnen da ukan gaerekaT.
- sworea! swored moqceulan.
- magram am mtrebs didi da kargad
gawvrTnili armia hyavdaT. uamravi aTasi
kaci iyo mwkrivebad dawyobili. amerikelebs ki Tofebisa da simamacis garda
araferi gaaCndaT da mainc aRsdgnen
mtrebTan sabrZolvelad. amerikelebi
kedlebs da xeebs moefarebodnen, gaisrodnen, Semdeg ukan gaiqceodnen, dastenidnen Tofebs da kvlav gaisrodnen
xolme.
- bux! bux! - aRrialda CanCo da
puri revolveriviT damimizna.
- aTi kaci, ormocdaaTi kaci. asi,
xuTasi. sul male mTeli armia hyavdaT
da mtrebi ukan garekes.
- kargia, - Tqva Ziam, - Zalian minda
xeli CamovarTva im xalxs. didi xnis
winaT moxda eg ambavi?
- asi wlis winaT, Tu ufro adre.
amis Semdeg amerikelebma Tqves, Cven
milicia unda viyolioT yvela StatSio. roca kvlav gvaiZuleben Tavi davicvaT, ukve mzad viqnebiTo.
- Zalian saintereso ambavia, - Tqva
Ziam, - viTom Zalian moxuci var armiisaTvis?
- roca ukan davbrundebi, leitena-
anduyafar WeiSviliseuli Targmani
nts vkiTxav.
- hkiTxe, uTxari, Zalian gamocdilia-Tqo. yirimis omSi var namyofi,
Turqebis winaaRmdeg mibrZolia. mTis
brZolebSic vyofilvar, sanam movkvdebi,
minda im armiis rigebSi Cavdge, sadac
kacs SeuZlia jariskacic iyos da
adamianic.
yvelafers kurnavs,
garda siyvaruliT
damwvari gulisa
erTi Cveneburi biWi, ilarioni, kolejSi muSaobda. misi movaleoba iyo
teleskopiT emzira varskvlavebisaTvis,
raTa maT adgili ar moecvalaT. roca
varskvlavebs ar uTvalTvalebda, stu-
dentebs aswavlida aTasnair xrikebs,
magaliTad: rogor unda gaezomaT mze,
rogor misuliyvnen mTvareze umoklesi
gziT. uxsnida, Tu saiT miiswrafian
kometebi, romlebic elvasaviT Camogviqroleben xolme. ingliselebi aseT kacs
astronoms eZaxian.
ilarioni Rameebs aTenebda samuSaoze. maincdamainc bevr fuls ver akeTebda, magram RvTis madliT zogierTiviviT fulis giJi ar iyo. mxolod swavlaSi poulobda siamovnebas. xandaxan
gasarTobad oriode varskvlavs daiWerda, romlebic winaT ara Candnen im
midamoebSi, lamaz-lamaz saxelebs daarqmevda da wignSi Cawerda.
ai, aseTi garToba da kviraSi er-
55
Txel megobrebSi daleuli erTi boTli Rvino savsebiT akmayofilebda mas.
ilarions mtkice Cveulebad hqonda, yovel paraskevs saRamos restoranSi Segvxvedroda da kargad gaetarebina dro. Tumca ilarioni didi profesori iyo, teleskopis baqanze ijda
da Werad dafa exura, Tumca yvela
mdablad ukravda Tavs, imdeni Wkua
mainc SerCenoda, rom qeifSi mecnierebis sasaxle daeviwya da kacurad moelxina: daelia, emRera, ecekva da anegdotebi eTqva.
magram erT paraskevs ilarioni aRar
gamoCnda. Cven ki beWic movxarSeT, radgan ilarions yvelaze metad beWi uyvarda.
- ara mgonia, raime mosvloda, - Tqva
vaxtangma, - Tumca ra vici? ilarioni
xom gauTaveblad kiTxulobs im uzarmazar wignebs. aki, veubnebodi kidec: egeni
yofas gitireben odesme-meTqi. suraTebic ki araa im wignebSi, rom cota
Tvali Seasvenos kacma.
- ara, eg ar avnebda, - Tqva Salikom,
- Cven, xevsurebs, arwivis Tvali gvaqvs.
rodisme miambnia TqvenTvis biZaCemis
ambavi? mas SeeZlo mizanSi moertya...
- ho, rogor ara. giambnia.
Cven sul ar gvexaliseboda kvlav
Tavidan bolomde mogvesmina, Tu rogor
artyamda Salikos biZa gareul taxs
tyvias naxevari milis manZilidan. Tanac Sig kakal gulSi. sul cota aTasjer mainc eqneboda monayoli da manZili Salikos biZas da taxs Soris
sul ufro da ufro matulobda.
- isev is taxi? geyo, Saliko, sul
male biZaSens, albaT, radioTi daaxocineben Rorebs, - Cauniskarta vaxtangma.
- iqneb ilarions raime saqme gamouCnda, - vTqvi me, - raTa kinklaoba Sewyvetiliyo, - iqneb mTvaris dabneleba an
sxva raime moxda da veRar moicala.
Cemi naTqvami WkuaSi daujdaT. ase
rom, meore paraskevamde ar gvidardia.
magram ilarioni arc maSin gamoCnda.
- axla ki raRac ubedureba gvWirs,
- Tqva vaxtangma, - xom ar SeiZleba,
rom mTvarem yovel kviras moisulelos
Tavi. romelime CvenTagani kolejSi
unda wavides da gaigos ra gvWirs.
delegatad Saliko avirCieT.
- Zalian kargi, - Tqva man, - roca
Cem soflels safrTxe moelis, me unda
mivxedo. amxanagis gadarCena Cemi movaleobaa da amitom imaze aRarafers
vambob, rom Zalian saSiS adgilas mgzavniT. ra gaewyoba, wasvla aucilebelia.
meore dRes dabrunda da Zalian
cudi ambavi mogvitana, ilarioni avad
yofila, Zalian avad!
56
- ra daemarTa? - hkiTxa vaxtangma,
- aba, amiwere, rogor gamoiyureba?
- axlave. raRac saavadmyofos msgavs
oTaxSia, oTaxi kolejis SenobaSia.
amboben, iseTi araferi sWirs, marto
daiRalao, magram, me mgoni, raRacas gvatyueben.
- TviTon naxe?
- ki. Semiyvanes im oTaxSi, ilarioni kedlisaken pir-Semobrunebuli wevs.
ra dagemarTa, kaco-meTqi, - vuTxari qarTulad, - momvlelma daisisina, - Sen
megobars nu aaRelveb, - cotaTi gadaiRala. didad mniSvnelovani gamokvleva
daamTavra da axla isvenebso.
- isvenebs ki ara, is ar ginda? ufro avadmyofsa hgavs-meTqi.
- ara, avad ar ariso, - Tqva im qalbatonma da kbilebi ise gaaelva, gegonebodaT elnaTurebi ainToo. brazi
momivida da vuTxari:
- darwmunebuli var, avad aris. aba,
amxela kaci im SuadReze loginSi
ram gaaCera-meTqi, - mere ilarions vkiTxe,
ra dagemarTa meTqi.
- araferio, - oboli batkaniviT
daikikina ilarionma.
- ilarioni da logini? - gavikvirve
me, - asoTxmocdaaT girvanqiani, eqvsi
futisa da sami duimis simaRlis kaci
loginSia?
hoda, wavedi da eqims vkiTxe, Zalian
did profesors. miTxra, ilarioni Zalian magram muSaobda da axla gveSinia,
nervebis dasusteba ar daemarToso.
- nervebis dasusteba? eg ras niSnavs? - ikiTxa vaxtangma.
- es amerikuli davadebaa. roca
Sens tvins Senze fiqri aRara surs, avuxseni me.
- albaT, saSineli ramaa. xandaxan
mec memarTeba xolme - maviwydeba, sad
rasa vdeb. sxva mxriv me da Cem tvins
kargi urTierToba gvaqvs. sxvanairad
verc ki warmomidgenia, - daimSvida Tavi vaxtangma.
- neta Tavi gaetexaT omSi, - vinatre
me, - an daexanjlaT, an tyvia moxvedroda fexSi, raRac iseTi damarToda,
rom kaci mimxvdariyo rames. es nervebis dasusteba raRa jandabaa.
erTxmad gadavwviteT, saavadmyofoSi
wavsuliyaviT. iq ukeT SevatyobdiT,
riTi SegveZlo Svela.
ilarioni abanos xalaTSi dagvxvda.
skamze ijda, magram saxeze sicocxlis
niSanwyali ar etyoboda.
- ilarion! - vuTxari me, - mSieri
xar, kaco?
- Cven Zvirfasi kerZi gvqonda sauzmed, ispanaxi, - Tqva ilarionis momvlelma gaxamebulma qalbatonma, - da Tu
kargad moiqcevi (man ilarions TiTi
dauqnia), erT did finjan krems miiReb
vaxSmad. ase SevTanxmdiT, ara?
- ilarion! - uTxra vaxtangma qarTulad, - batknis xorci ar ginda, Samfurze Semwvari, kargad gaxuxuli?
sisxls mogimatebs.
ilarionma Tavi gaaqnia.
- erTi Wiqa kargi Rvino? Savi, SesTavaza Salikom, - janze mogiyvans.
- ginda rames gimRerebT? iqneb gesiamovnos, - vuTxari me.
- ara, jentlmenebo, dRes ara. xval
ki SegiZliaT kvlav moinaxuloT, gviTxra gaxamebulma qalbatonma da
gareT gamogvreka.
- mismineT, biWebo, - vTqvi me, roca
saxlis gzas davadeqiT, - saswrafod
unda viRonoT rame. xval Zia vano
brundeba fresnodan. Zia ukve 80 welia
cxovrobs am qveyanaze da ueWvelia,
amisTana ambis wamali ecodineba.
rogorc ki movida Zia vano CvenTan,
es ambavi vuTxariT. man karga xans
ifiqra (amasobaSi mSvenivrad daivarcxna
wveri) da bolos ikiTxa, ilarionma
siyvarulSi xom ar ganicada marcxio?
- ara, - upasuxa Salikom, - eg ar
unda iyos mizezi. pirvelad misvlisas
cota rom gamomefxizlebina, vuTxari,
,,ilarion, erTma axalgazrda qalma gamaCera kibesTan da mkiTxa, mister ilarioni dRes rogor ariso. SveliviT qali iyo, Seni gulis vardi xom ar
aris-meTqi~? magram ilarionma arc ki
Semomxeda.
- maSin erTaderTi gzaRa dagvrCenia,
- Tqva Zia vanom, - nior-wyali unda
vcadoT. kvexniT ar vityvi da Cemi gakeTebuli niorwyali koWls aacekvebs,
munjs aamRerebs da mkvdars gaacocxlebs. namdvilad geubnebiT, rom mijnuris garda yvelas moarCens.
- Rrmada var darwmunebuli, rom
uSvelis, - vTqvi me, - erTxel mec migemia. madas gauxsnis da raki Wamas daiwyebs, raRa Tqma unda, moikeTebs kidec.
- rom ar mouxdes? - ikiTxa viRacam.
- maSin gaTavebulia saqme, - Tqva
Ziam, - maSin qelexze unda vizrunoT.
ara rcxvenia avadmyofobisa? axalgazrda kacia, janmrTeli, xeli ar aklia
da fexi. ai, me 85 wlis kaci var da
rodisme Tu gaxsovT loginSi Cavwoliliyavi da megobrebi amewrialebinos?
- ilarionis gajorvas merec movaswrebT, - Tqva vaxtangma, - axla ki saqmeze vizrunoT. rogor vaWamoT eg niorwyali. saavadmyofoSi Setana ar moxerxdeba, tramvais gaCerebidanve ecemaT
suni.
- me davrekav da eqims vTxov, rom
Cvens megobars ilarions CvenTan gamoseirnebis ufleba misces, - Tqva vaxtangma, - Semdeg manqaniT wavideT sadme,
qeifi movawyoT da niorwyali vaWamoT.
- erTi ki eces nivris surneli da
mere uars aRar ityvis erT naWer
xorcze, - vTqvi me, - mere oriode
ylup Rvinosac gadaylunwavs Cveni ilarioni da, eWvi araa, moixedavs.
- ki magram, saavadmyofoSi ras ifiqreben, droze rom ar dabrundeba?
- roca gamoviyvanT, meored davurekoT da vuTxraT, CvenTan kidev ramdenime saaTis gatareba mounda ilarionsTqo. kargad movuvliT-Tqo.
- sad wavideT? parkSi?
- ara, parkSi did cecxls ar dagvanTebineben.
- sanapiroze?
- sanapiroze ajobebs. qveviT davuyveT da qalaqs gavcdeT.
- is patara plaJi butlegerebiTaa
savse, - Tqva vaxtangma, - iq TavianT
navebsa sclian xolme.
- zRapars nu yvebi, - dascina Salikom, - neta ki gadavawydeT. minda xuTi-eqvsi galoni gamovarTva, erTianad
viyidi da iafad gamoval.
davrekeT saavadmyofoSi. eqimma neba
dagvrTo. manqaniT mivediT ilarionis
wamosayvanad.
- gadavwyviteT sanapiroze wagiyvanoT da kargi qeifi gavmarToT, Seni
pativiscema gvinda.
- sulac ar meqeifeba.
- cecxls davanTebT, mwvadebs SevwvavT...
- ar minda.
- Ziam, Sen rom giyvars, iseTi ajafsandali daamzada.
- ar minda, ar minda! - imeorebda
ilarioni moSlili patefoniviT.
napirs gavyeviT da qalaqidan 2025 kilometrze saucxoo adgili amovarCieT. manqana mindorSi davayeneT
da bilikiT CavediT zRvis napiras.
iqauroba TeTri, qaTqaTa qviSiT iyo
dafaruli. sami mxridan cicabo kldeebi icavda. uqaro adgili iyo, nanatri.
ilarions did morebze sabnebi gavuSaleT da davsviT. igi pirdapir okeanes
gahyurebda.
- aba, ar moiwyino! - uTxra vaxtangma, - zRvis haeri isunTqe da uceb gamomjobindebi. Rrmad isunTqe.
amasobaSi me da Salikom fiCxebi
movagroveT da cecxli davanTeT. Zia
vano niorwylis keTebas Seudga - rodinSi darCeuli niori, marili, wiwaka,
qinZi da kama Cayara, nayva dauwyo da
Tan Zmars umatebda wveT-wveTad. roca
kremiviT iqca da haeri nivris surneliT gaiJRinTa, niorwyali ukve mzad iyo.
ilarioni avadmyofi iyo da mwvads
pirdapir Samfuridan ver SeWamda. amitom vaxtangma ramdenime saukeTeso naWeri foTolze dauwyo, mwvads gverdiT
niorwyali dausxa da puric dautexa.
daviwyeT Wama-sma. niorwyalma ise mogvaSiva, rom ramdenime Samfuri batknis
xorci SevwviT da oriode Wiqa Rvino
kidev gadavkariT. Zia vanom anegdote-
bi gviambo, vaxtangma Tavisi Conguri
aaRuRuna.
mTeli am xnis ganmavlobaSi cali
Tvali ilarionisaken gvqonda. ki, marTalia, Wamda, magram ise, TiTqos Cala
udevs pirSio.
- ara, saswaulebi ar xdeba, - miTxra
Salikom, roca me da is gamoriyuli
SeSis mosagroveblad wavediT, - iqneb,
meoredac rom Wamos, maSin gankurnos
mag niorwyalma. aseT mZime SemTxvevaSi,
albaT, orjeraa saWiro.
ukan rom davbrundiT, Salikom samSoblos ambebi gaixsena - iqneb, ilarioni
gavamxiaruloo. oriveni xevsurebi iyvnen, camde azidul pitaloebSi Sebudrul soflebSi cxovrobdnen. am xevsurebs ucnauri zne-Cveulebebi aqvT: dRemde im Cafxutebsa da jaWvis perangebs
atareben, romlebic jvarosnebma dautoves. xSirad farikaoben da Tu saCxubari araferi aqvT, saxumaro brZolebs
mimarTaven drois mosaklavad. umamacesi
xalxia, magram cota CamorCenili.
winaT ilarions Zalian uyvarda
xevsurebze saubari. igi amayobda, xevsuri rom iyo da ierusalimis yvela
WiSkarSi iaraRiTa da gaSlili droSebiT Sesvlis ufleba rom hqonda (Tumca
isic unda iTqvas, rom arasodes ar
usargeblia am uflebiT). ilarions
da Salikos Zalian moswondaT Tavi,
roca orlesulebs aaTamaSebdnen xolme
xelSi. es xmlebi imxela iyo, rom zogi verc ki dasZravda adgilidan.
- modi, laSqruli davZaxoT. ukacuri adgilia da aravin Sewuxdeba, ai,
isa, akris alyis dros rom vmRerodiT,
ha, ginda, xom ginda? - Seaguliana Salikom.
ara, ilarions ar undoda.
- maSin imaze ras ityvi, jari rom
SevkribeT da dorileumi rom gadavarCineT ganadgurebas. aseTi SemTxveva
xSirad ar gveZleva. rac gvinda, yvelaferi SegviZlia SemovZaxoT.
- ara!
- kargi, maSin me vimRereb, Sen ki
moZaxili miTxari. aba, modi! ,,frangebs
hyavdaT dedofali, eleonora, eleonora...~
ilarionis guli verafriT moigo.
bolos isev vaxtangma aaJRera Conguris larebi da mSvenieri kvarteti
gamovida. me, Zia vano da Saliko vmRerodiT. bans talRebi gveubnebodnen - bum,
bum, bum...
da swored maSin, roca ase bednierad
vgrZnobdiT Tavs - WiqiT xelSi vumzerdiT oqrosfrad, mwvaned da cisfrad
moelvare cecxlis enebs, Cvens ukan,
57
sul aTiode nabijze tyviam qviSa aamtvera.
- daweqiT! - iyvira Zia vanom. yvelani miwas gavekariT da mors amovefareT. kidev erTxel daiTxi pina.
- B. B-a, - Tqva vaxtangma, roca mesame
gasrolis xma gaisma, - isic marto
erTi Tofidan isvrian.
- sulerTia. mainc ar minda, rom
momxvdes, - Tqva Salikom, - ratom gvesvrian?
- ratom? egeni is butlegerebia,
biTumad rom gindoda gamogerTmia Rvino. modi, nuRar iyidi. im fuliT vinme mekubove iqirave, iafad rom dagmarxavs, iseTi.
butlegerebi uknidan mogveparnen, Tqva Zia vanom, - albaT, gems elian da
amitom gvaniSneben, wadiTo.
- gana ar SeuZliaT wesierad eTqvaT? - ikiTxa Salikom, - axla rogor
unda wavideT? arafrad ar SeiZleba.
ukve gaqcevad CagveTvleba.
ramdenime wuTs xmagakmendilebi viweqiT mors ukan. cal mxareze Zia vano mewva, meoreze - ilarioni.
- ra vqnaT, - daiCurCula Salikom,
- SeiZleba Semogvition.
napirze raRac amoZravda. viTom kacia? ara! kidev mivixede ukan - iqneb
wyalmcenareebi Srialeben? garkveviT
veraferi gavarCie da Zias gavkari nidayvi,
magram imanac veraferi dainaxa. raRac
landi moCanda mxolod.
- ra vqnaT da Cveni wesi da rigi
gavataroT, - upasuxa vaxtangma Salikos,
- erTad davesxaT Tavs da vibrZoloT.
roca erT-erTi CvenTagani darCeba cocxali, imas ise SeuZlia moiqces, rogorc
gaexardeba.
- movicadoT - Tqva Ziam - cota xans.
uceb Rrialma xmaliviT gaapo Ramis myudroeba.
- eSmakma dalaxvros, es xom ilarionia, - wamoiZaxa Salikom.
Cems gverdiT xeli movafaTure aravinaa.
namdvilad ilarioni iyo. igi kvlav
xrialebda. iseTi xma amosdioda piridan,
rom kacs sisxli gauCerdeboda ZarRvebSi.
- erTi Tofiani daviWire, - gadmogvZaxa ilarionma, - momexmareT, biWebo,
oriRa damrCa, - igi kldis napiras, bilikze idga, cicabos naxevari Caevlo.
neta rogor Cavida? Tumca ra iyo misTvis cocviT gaevlo mTeli kldiani
sanapiro, axoxebuliyo frialoze da
iqidan daxtomoda Tavis butlegerebs.
es xevsurebi xo namdvili jixvebi
arian.
Cvenc zeviT avcocdiT, cota xnis
58
ZiZgilaobis Semdeg mTeli jgufi daviWireT da qamrebiT SevkariT.
- axla droebiTi zavi davdoT, Tqva Cvenma spouksmenma da uxucesma
Zia vanom, - ratom gvesrodiT.
- Tqven kanonis dammrRvevelebi xarT,
- Tqva erTma, igi italieli unda yofiliyo, radgan inglisurad kargad ver
laparakobda.
- Cven davarRvieT kanoni? - gaikvirva Salikom, - ra sasacilo xar.
erTi amaT damixedeT! iqneb prezidentma
akrZala sanapiroze piknikebis mowyoba.
akrZala?
- daikargeT! viciT Tqveni piknikebi!
- Tqva yvelaze warmosadegma italielma
da zurgi Segvaqcia.
- gagiSvebdiT, kargi biWebi rom
iyoT, magram ra vici, kidev ras CaidenT,
Zalian velurebi xarT, - uTxra Zia
vanom.
- ara, laparakze dros nu davkargavT,
- ganacxada ilarionma, - uaxloes fermaSi mivideT da policias davurekoT.
- policia?! - daiRriala brge italielma, - ras ambobT? gagiJdiT? butlegerebi...
- vina xarT, me ar mekiTxeba! xalxs
ar unda esroloT. amas, SeiZleba, marcxi
mohyves. Tqvenive bralia, policias rom
veZaxiT.
- Tqven ver gabedavT policiis daZaxebas, - Tqva meorem, yelze wiTel
cxvirsaxocSemoxveulma (mesame butlegeri mxolod tuCebs acmacunebda ra daemarTa, ver mivxvdi), - ver gagvacurebT. policia ori welia dageZebT,
maSinve cixeSi gamogamwyvdeven. Tqven
xom butlegerebi xarT.
- butlegerebi Cvena varT? - gaocda vaxtangi, - Cven ki ara, Tqvena xarT.
- Tqvena xarT, Tqven, - brge italieli ise gacofda, rom xtunva daiwyo,
- Tqvena! Tqven! Tqven!
- moiTmineT, - Tqva Zia vanom, - modi,
kargad gavigoT, vin vin aris. me var
kaci, xelobiT mzareuli, san-franciskoSi mcxovrebi. aq piknikze Camovedi.
eseni yvelani Cemi megobrebia. ase rom,
butlegerebi Tqvena yofilxarT. xom
asea?
- ra Tqma unda, ara! - Tqva brge
italielma, - me fermeri var. eseni
orive Cemi mezoblebia. kvira ise ar
gava, rom gangsterebma aq TavianTi gemi
ar gadmocalon da...
- marTalia, - CaurTo sityva wiTelcxvirsaxocianma, - saqoneli sabargo
manqanebiT gadaaqvT da oqrofxalas
naTesebs gviTelaven. puris yanac gamiCanages. aTasjer vuTxari, aRar moxvi-
deT-meTqi, mainc modian. amitom me da
Cemma megobrebma movicadeT, vidre Cveulebisamebr dalevdiT, imRerebdiT da
iRrialebdiT, Semdeg Tofebi pilpiliT
davteneT da...
- ara uSavs ra, - Tavazianad gaawyvetina Salikom, - Secdoma yvelas mouva.
ase araa?
me tyveebs qamrebi avxseni.
- zaralis saqme rogor iqneba? ikiTxa brge axalgazrdam, - tansacmeli
nafleTebad gveqca. Tqvenma megobarma
Cemi Tofi muxlze gadaRuna.
- yvela kbilebi damayrevina, - waiCifCifa Cia kacma, ai, iman, tuCebs rom acmacunebda. igi anTebuli asanTiT xelSi
daxoxavda miwaze. - vera vfoulof.
ai! ara, eS araa. xom ar gadavqlafavdi?
- kbilebi dakarga, - gviTxra wiTelcxvirsaxocianma.
- RmerTo Cemo! - Sewuxda ilarioni, - sul ar mindoda amis Cadena.
- xelovnuri kbilebia, - dagvawynara wiTelcxvirsaxocianma, - namdvili
rom hqonoda, uaresi iqneboda.
- mainc Zalian vwuxvar, - Tqva Zia
vanom, - TxuTmeti dolari Segvarigebs?
ki Segvarigebso, - Tqves.
- okei! aba, biWebo, fuli SeagroveT,
- gviTxra Ziam.
- ara, me gadavixdi, - miugo ilarionma. - Zalian kargad vgrZnob Tavs. ramdeni welia, ase ara vyofilvar. me vkisrulob.
erTi sityviT, fuli gadavixadeT
da erTmaneTs xeli CamovarTviT.
- axla megobrebi varT! - gamoacxada
Zia vanom.
- ukacravad, - ikiTxa Ciam (mas kbilebi epova da Caesva), - nivriani xom
araferi giWamiaT.
amis Semdeg yvelani sanapiroze CavediT, mwvadebi SevwviT. im brge axalgazrdam, Turme toni erqva, wiTelcxvirsaxociani Sin gaagzavna, mindvris
gadaRma, ,,ori doqi wamoiRe. amaT kargi
Rvino minda davalevinoo~.
ilarioni ki, RmerTo didebulo, Wamda, mReroda, malayebze gadadioda,
gviCvena, rogor cekvaven mis sofelSi
- jaWvidan awyvetili ZaRliviT xtoda.
bolos cecxli Caiferfla, saWmeli
SeiWama, simRerebi Semogvelia da Cveni
qeific damTavrda.
- daswyevla RmerTma, - Tqva tonim,
roca piroba CamovarTviT, rom Semdeg
kviras qalaqSi gvestumrebodnen, - aseTi
mamaci mebrZolebi Cems sicocxleSi
ar Semxvedria. albaT, Zalian giyvarT
baTqabuTqi. man muSti Semokra xelisguls, - es, albaT, Cveulebrivi ramea
TqveneburebisaTvis.
dilis cxra saaTs gadascda, roca
ilarioni ukan CavabareT kolejs.
- saavadmyofoSi nu wamiyvanT. Cems
oTaxSi damtoveT, - gvexveweboda igi,
kviciviT kuntruSobda da mzad iyo
muSaobas Sesdgomoda.
- kargad moewyo saqme, Zia, - SeniSna
Salikom, roca manqanam Cvens quCaze
Seuxvia, - swored ise gamovida, rogorc
dagvpirdi. niorwyali, Turme, marTla
kurnavs yvelafers.
- ho, yvelafers. siyvaruliT damwvari gulis garda.
- magas ra Svelis Zia? - vkiTxe me.
Ziam ceriT gaiswora ulvaSi da
mi pasuxa:
- mxolod samare, an sxva ufro
lamazi qali.
ra aris
saWiro bednieri
colqmrobisTvis
elene rom davniSne, raRa Tqma unda,
maSinve megobrebTan gaviqeci, rom es
ambavi mexarebina. guli bednierebiT
mqonda savse.
magram imaT, rogorc Sevatyve, CemsaviT ar gaexardaT es ambavi. vaxtangs
cxeniviT daugrZelda saxe, Saliko galurjda da oTaxis kuTxeSi dajda.
ilarionmac ki ar damiWira mxari (is
xom TiTqmis gaamerikebuli iyo). marto
Ziam CamomarTva ugemurad xeli da
oriode sityva gaimeta:
- Zalian gambedavi yofilxar, biWo,
Tu amerikel qals irTav.
- upirveles yovlisa, - damiqnia
TiTi vaxtangma, - amerikel qalebs ar
moswonT ucxouri saxelebi. amitom
saxeli unda Sevicvalo. erTma Cemma
kargad nacnobma rusma amerikeli qaliSvili iTxova. daqorwinebisTanave colma sasamarTloSi waiyvana da gerbert
guverad monaTla. undoda wona momateboda mis qmars. axal arCevnebSi gerbert
guveri ver gaimarjvebs da warmogvidgenia ra dReSi Cavardeba Cemi nacnobi?
Senc ase dagemarTeba.
- yvelaze cudi isaa, rom yvela
amerikeli qaliSvili, romelsac dRemde
Sevxvedrivar, saWmels wignebiT amzadebs,
- Tqva ilarionma.
- moica, eg ici, ras niSnavs? - ganmimarta vaxtangma, - erTic vnaxoT, wigni
dakarga. saWmeli faa-fu, SimSiliT unda
mokvde.
- axal wigns vuyidi.
- kidev mets getyvi, - Camogveria
laparakSi Saliko, - amerikelebi Zalian
cota saWmels amzadeben. Tu ori su-
lia ojaxSi - or bivSteqss, samia sams. erT zedmet ulufas ar daamzadeben SemoswrebulisaTvis. uceb vinme
rom mogivides stumrad, mSieri darCeba. sul eqvsi Tve ar gava, rom sircxvilisagan ufals miabareb suls.
- marTalia, - daukra kveri vaxtangma, - dasaflavebis Semdeg pur-Rvinoc
ki ar geRirseba. iqneb, marto kubos
wamRebebs daalevinon TiTo Wiqa Cai.
me arc moval.
- Sen karTan mgzavri rom Caivlis,
- sadilze ver moipatiJeb,am siamovnebas
unda gamoeTxovo, - Tavis qneviT Cailaparaka Salikom, - TeTrad mbrwyinavi
xuTasdolariani, Rilakebiani da saxelurebiani macivaric rom gedgas, erTi
zedmeti naWeri Zexvi ar geqneba gadanaxuli stumrebisaTvis.
- Sen jer kidev ar ici, ra saSineleba moxdeba Sens ojaxSi, - miTxra vaxtangma, - verc erTi amerikeli qali
vera sZlebs bodgatsis gareSe.
- elenes ZaRli hyavs, irlandiuri
seteri. ,,veliki kniazi~ hqvia, inglisurad hercogs niSnavs. bodgatsi ar minaxavs imasTan.
- bodgatsi dasaxarji fulis winaswar Camoweras hqvia. vTqvaT, uqeifoda
xar. ise, magaliTisaTvis vTqvaT, da ginda rusul klubSi Sexvide, erTi Wiqa
arayi gadakra da qaSayis naWeri daayolo, madis mosayvanad. amisaTvis jer
bodgatsi unda dawero:
vsvam viskis - 35 centi.
vayoleb qaSayis naWers - 10 centi.
- rodis aqeT icnob ase kargad amerikel qaliSvilebs. saidan gaqvs aseTi
cnobebi, - gavubrazdi vaxtangs.
- geyoT, biWebo, - gagvaCera Ziam. raki piroba misces erTmaneTs, aRaraferi eSveleba. saqme morCenilia, - Zia
vanom meored CamomarTva xeli, - ara
uSavs, biWo gogia, oci weli Seni megobari viyavi da axla veRar dagkargav.
aravis laparaks ar mivxede da yvelaferi mSvenivrad aewyo. Cem sicocxleSi pirvelad mqonda ojaxi. saukeTeso deda myavda, kaci rom inatrebs, iseTi; lamazi da mxiaruli da, Tqven warmoidgineT bebiac ki gamiCnda. bevri
ki ver daikvexnis aseTi bebiiT - ojaxis
mSveneba iyo.
vidre qalebi qorwilis samzadiss
ar Seudgnen, Cemi cxovrebis mziT gakaSkaSebul lurj caze erTi Rrubelic
ar Canda.
- aTi an TerTmeti kacis dapatiJebas
Tu apireb, - miTxra dedam, - da TxuTmetic xom aqaurebi iqnebian, sul ocdaaTi
viangariSoT, maSin ruleti davacxoT,
sami, ara sami ki ara, oTxi qaTami,
sokoebi...
- oTxi qaTami?! - saSinel dReSi
Cavvardi, magram jobs, axla vuTxra
Cveneburebis ambavi. sufras rom Semousxdebian, mere ki gaigeben, magram gvianRa
iqneba.
- Zia vano sakuTrad Wams or qaTams,
roca karg madazea.
Cem sidedrs saxeze Sevatye, rom
gaocda.
- ufalo damifare, mere wneva ar
uwevs?
- ara, yovel SemTxvevaSi oTxmocdaxuTi wlis kacis pirobaze sakmaod
janmrTelad gamoiyureba.
- kargi. maSin qaTmebi meti gvWirdeba. franguli muxudo, ai, isa, pti puas
rom eZaxian. patara cxel-cxeli biskvitebi, musi...
- musi Zalian kargi iqneba, barklebidan mwvadebis Sewva SeiZleba, beWs
movxarSavT.
elenes sicili autyda.
- musi nayinis msgavsi saWmelia, CamCurCula dam.
- rogorc Cans, verasodes ver mivxvdebi naTqvams.
musi irmis msgavsi cxoveli megona,
magram dava aRar daviwye.
- mismine, Cemo, - miTxra dedam, - rogorc me mivxvdi, ase unda moviqceT:
Sen mogviyevi, rogoria saqorwilo sauzme saqarTveloSi da mere vnaxoT,
rasac SevZlebT, gavakeToT.
- iq sauzmiT ara kmayofildebian.
mTeli dRe sWamen.
- keTili, rasa sWamen?
- jer Tevzeuls. Sebolili TarTi
SeiZleba. karaqSi Sepiwkinebuli mTis
cimori. mere zuTxi - qorWilas msgavsi Tevzia, stafilos wveniT da dafnis
foTliT, saTali, WiWyina, Semwvari kalmaxi da oraguli - didi Tevzia, pirSi
limonis naWers udeben. Semdeg cota
xizilala. iqneb vinmes uyvardes! zed
axali xaxvi unda daaWran. da kidev...
- zRvis napiras gamarTul sadils
hgavs. ai, mSobliur menSi rom vawyobdiT
xolme, iseTs, - Tqva bebiam, - Tqveneburebi
asTakvebs Tu Wamen?
- ara, magram araferi daSavdeba, Tu
sam-oTx cals davdebT sufraze. iqneb,
vinmem gasinjos. Cemi azriT, Tevzeuli
sakmarisia.
- Semdeg ra modis? - ikiTxa dam, romelic fanqriT iwerda yvelafers.
- sawyali kacis xizilala, - vuTxari qarTulad da inglisurad vuTargmne,
- Poor man’s caviar, - uamisod ar iqneba. ioli saqmea. kanianad Semwvar
59
badrijans kovziT amofxeken da kargad
mosresen. mere wvrilad daWril qorfa
xaxvs daayrian, limonis wvens da zeTs
daasxamen da mere tarxunas, Zmarsa da
oxraxuSs uzamen.
- zeTi, tarxuna, badrijani, - misustebuli xmiT imeorebda deda, - TarTi,
xizilala...
- wvniani SeiZleba gamovtovoT, ganvagrZe me, - Semdeg modis xorceuli. jer indauris sacivi. amis ostati Zia vanoa. moica (uceb kargi azri
momivida TavSi), Tu nebas momcemT, Zia
vanos vTxov, rom ramdenime dRiT adre
movides da yvelaferi moamzados.
- ra, mzareuli xom ar aris? - mkiTxa dedam.
- restorani hqonda mravali wlis
ganmavlobaSi. Tqven nuRaraferze SewuxdebiT.
- kargi, - amoixvneSa dedam, - yovelmxriv kargi iqneba. gvetyvis, ra davamzadoT. elene uyurebs da iswavlis
Tqveneburi kerZebis keTebas. rac dajdeba,
dajdeba! ras vizamT! Tavidan unda dagveWira qeTereris varaudi.
,,neta ras niSnavs qeTereri. - vifiqre gulSi, - esec vikiTxo? ara, Tu eg
raime kerZia, Zia ueWvelad moaxerxebs
damzadebas~.
erTi sityviT, Cvenebi yvelaferze
daviTanxme da qorwilamde ori dRiT
adre sadgurSi wavedi Zia vanos dasaxvedrad. igi ise iyo garSemortymuli
fuTebiT, muyaos yuTebiTa da CemodnebiT, rom vuTxari, wiwilebian kruxsa
hgavxar-meTqi.
- ra meqna, - mi pasuxa Ziam, - ver gadavwyvite, romeli Coxa wamomeRo. Savi,
siasamuris qudiT, Tu TeTri, astraxanuli bixosiT. bolos orive wamoviRe.
hoda, aq Cemi qvabebia. cota mwvanilic.
aseTs aq ver viSovidi, - da Zia vanom
aTiode iseTi ram CamomiTvala, uromlisodac sicocxle warmoudgeneli iyo.
yvelaferi gadmovitane da manqanaSi
Cavawye. xaverdis CanTa Ziam TviTon
wamoiRo. masSi Semzaravi sayasbo danebi,
samarTebeliviT alesili viwro saTlelebi, moRunulwveriani saTulebi, najaxebi da patar-patara ucnauri formis
almasiviT mWreli safxekebi ido. Zias
mets aravis hqonda maTi xelis xlebis
neba - ostatis iaraRebi iyo.
saxlSi misvlisTanave darbazSi Seviyvane.
- es is kacia, saWmeli rom unda
moamzados? - mkiTxa dedam.
Zias Tavisi bargi mohyavda wesrigSi, saTiTaod iRebda nivTebs fuTebidan,
magram, roca qalebis xma gaigona, sar-
60
keSi Caixeda, tansacmeli gaiswora da
meore oTaxSi Sevida. jer saerTo salami misca yvelas, Semdeg qalebs Camouara da yvelas saTiTaod eambora xelze. bolos bebias wiTeli vardebis
Taiguli miuZRvna, dedas daSaqruli
xiliT savse atlasis yuTi miarTva,
das nelsacxeblis boTli (bafTiani)
da mere sityva warmoTqva qarTulad.
roca daamTavra, jibidan ZvirfaseulobaTa patara yuTi amoiRo elenesaTvis.
Semdeg orive loyaze makoca da dajda.
bebiam Rrmad CaisunTqa da mkiTxa:
- didad davalebuli var, magram
miTxariT, ra Tqvao?
- man madloba gadagixadaT, pativi
rom dasdeT da moiwvieT. gisurvaT,
rom didxans da TanxmobiT icxovroT
yvelam am ojaxSi. mwuxareba gamoTqva,
rom deda ara myavs da mama jer ar Camosula, magram siamovnebiT ikisra iyos
Cemi uaxloesi naTesavi yvela savaldebulo ceremonialis Sesrulebis dros.
- Cvens magivrad madloba gadauxade, geTayva. uTxari, uaRresad davalebuli varT-Tqo, - miTxra dedam.
- is ambobs, qalebi rom saqorwilo
xoragis grZeli siis kiTxviT ar Sevawuxo, xval me TiTon gamogyvebiT bazarSi. es CemTvis siamovneba iqnebao. yvelafris arCevaSi dagexmarebaT.
- Cven gavagebineT ki rames? - Sewuxda elenes da.
amasobaSi Zia joni ukve kargad
Seegua garemos da kiTxva gaigo. igi
wamodga: ,,I luff, I luff you oll~, - Tqva man
da kvlav dajda.
momdevno dReebSi mTeli saxli saqorwilo mzadebiT iyo aforiaqebuli.
sisxam dilidan ismoda arto nayvis,
kepvis, Tqvefis xma da Rumelis karis
xaTqa-xuTqi. qvabebis saxuravebi orTqlze cekvavdnen. Zia vano mSvenier drostarebaSi iyo - xan Taroebze afaTurebda xelebs da vercxlis WurWels
iTvlida, xan uecrad gamoxteboda sakuWnaodan da karadidan gadmoRebul TefSs amowmebda, xan ki xangrZlivad Cafiqrdeboda da xelSi daclil Rvinis
Wiqas atrialebda. am dros, albaT, fiqrobda, Tu romeli axali kerZiT gavekvirvebineT.
pirvel dRes Ziam da bebiam oriode
mware sityva uTxres erTmaneTs - wiwakis dasamJavebeli waTxis receptze
mouvidaT uTanxmoeba, magram, rogorc
Cveulebriv xdeba xolme, Cxubis Semdeg saukeTeso megobrebi gaxdnen. metadre maSin, roca gamoirkva, rom orives
gagiJebiT hyvarebia cercvi, namcxvari,
Semwvari da moxarSuli xorci, sufi
da salaTa.
mere qalebma Semoiares da Zia vano
TiToeuls cal-calke umxelda SaqriT
komSis moxarSvis saidumloebas, an TviTon ekiTxeboda raRac angelosis namcxvris damzadebis konfindencialur detalebs. Zia vanos mosvlisTanave saxli
samzareulo iaraRebiT aivso. manamde
Zia vanos arc uxmaria isini - mWreli
danebi vaSlis dasaCiravad, yalibebi
karaqisaTvis da ra vici, kidev ra...
erTxel, warmoidgineT, winadadebac ki
momca - yavis safqvavi damiSale, minda
gavigo, ase wvrilad rogor fqvavso.
es yavis safqvavi ki TiTqmis sagvareulo reliqvia iyo - elenes didedis
papas eyida horSi.
bunebrivia, me aseTi sisuleleebisaTvis ver moviclidi. mTeli dReebi
saqorwilo wesebis dazepirebas vundebodi, rom kritikul wuTebSi megobrebi da samSoblo ar Semercxvina.
bolos es diadi dRec dadga. ceremoniali damTavrda da ai, ukve coliani
kaci var. yvelam mogviloca da gvisurva, erTi saukune bednierad icxovreTo. amis Semdeg dadga dro, rom lamaz,
sanTlebiT gaCaxCaxebul, vardebiT morTul da sanovagiT daxorgil magidas
SemovsxdomodiT. Tumca zogi amerikeli stumari, mgoni, Zalian gaocda da
Secba am ucnauri saqorwilo sauzmis
danaxvaze, magram mada ar dukargavT yvela gacxarebuli ilukmeboda. arc
iseTi dambla dascemiaT, rom meored,
ara, sjobs simarTle vTqva, mesamed da
meoTxed ar gadaeRoT yoveli kerZi.
axla Cems megobrebze mogaxsenebT:
roca aseTi sufra naxes, Salikos eyo
vaJkacoba da bodiSi momixada, da, warmoidgineT, TviT vaxtangmac ki moixara
qedi: Tqva - Cemi biZaSvilis gaTxovebis Semdeg aseTi araferi minaxavso.
ase rom, im dRes yvela bednieri viyaviT.
Zia vano qalebSi Camjdariyo, neqtaris saZebnelad gamofrenil futkariviT zuzunebda da Tan wamdauwum atrialebda Tavs aqeT-iqiT.
- amgvarad, nigozs kargad davnayavT,
- mesmoda misi xma, - mere dakepil xaxvSi avurevT...
- axal xaxvSi? - miesivnen qalebi
da mouTmenlad dauwyes lodini pasuxs.
- diax, qalbatonebo, oRond nu RelavT, Reroebs davaWriT, radgan Semdeg
limonis wveni unda vuqnaT. mere wiwaka...
- tkbili wiwaka?
- tkbili, - rogorc qalis Rimili,
- dauqnia Tavi Ziam, - tkbili, mwvane,
mrgvali wiwaka. Semdeg oxraxuSi da
qinZi - Cveneburi mwvanilebia. da yvela
amas qorfa mwvane lobioSi SevzilavT...
- gasaocaria, - wamoiZaxa xuWuWTmianma ledim, - namdvilad gasaocaria.
- da es Cveneburi mwvane lobio
iqneba.
sadRegrZeloebi iTqva, cota cremli
daiRvara, magram ufro meti sicili
da mxiaruleba iyo. bolos ganSorebis
Jamic dadga - Cven xom samogzaurod
mivdiodiT. wasvlisas, raRa Tqma unda,
yvelas raRac gaaxsenda: elenem sxva
kostumis Cacma moindoma, mere saqorwilo namcxvars kvlav ramdenime naWeri
CamoWra, mere Taiguli gadaagdo...
- bileTebi? matareblis bileTebi
ra iqna?
- ilarion! sad Seinaxe matareblis
bileTebi? aba, mardad!
- Sens safuleSi.
kargi adgili ar upovia bileTebis
Sesanaxad? magram madloba ufals, mivageni.
da roca ukve wasvlas vapirebdi,
Zia vanom bodiSiT gaiyvana elene darbazSi da didi saidumlo gaando iseTi didmniSvnelovani, rom, mgoni, orjer gaumeora. TaRis gadaRmidan momesma
elenes ,,diax~ da Semdeg meored ,,diax~.
bolos, rogorc iqna, gavetieT. adamians kargad SeuZlia aitanos erTi qorwili. ors ki me, CemdaTavad, ver gavuZlebdi.
- axla ki, - vuTxari elenes, roca
matarebelSi CavsxediT, - axal cxovrebas viwyebT da modi, nuraferi gveqneba
erTmaneTisagan damaluli. ra giTxra
Zia jonma?
- axali recepti, - siciliT miTxra
elenem.
- RmerTo Cemo, risi recepti?
- Tu ginda bednieri colqmroba
gqondeTo, CamCurCula Zia vanom yurSi,
sul cota, dReSi erTxel mainc uTxari
Sen qmars, miyvarxar-Tqo, da roca qarTvelebisaTvis awyob sufras, ar daiviwyo,
uamravi saWmeli Tu ar iqna, ar eyofaTo.
vicini, magram
xmadabla
magram am saqmes saukeTeso rCevadarigebac ki ver Svelis - amerikel
qaliSvils mainc Zalian uWirs ucxoelis coloba. sxva zne-CveulebaTa SeTviseba, sxvanair saWmelze miCveva, sxva
enis Seswavla...
miuxedavad amisa, gadauWarbebad SemiZlia vTqva, rom Cemma colma sakmaod
kargad gaarTva Tavi siZneleebs: iswavla ajafsandalis gakeTeba, daostatda
mWadis gamocxobaSi, oriode qarTul
sityvas amtvrevda da qarTvelebsac
dauamxanagda. oRond isini (Zia vanos
gamoklebiT), imdeni xnis Camosulebi
iyvnen, rom ukve amerikul yaidaze cxovrobdnen.
elenem mxolod erTxel waitexa
fexi da rom maxsendeba, axlac mecineba.
oRond, roca elene miyurebs, vcdilob,
ar SemamCnios.
colis SerTvamde cota xniT adre
erTma gamogonebam gamimarTla. mTeli
Cemi sicocxle raRac-raRaceebs vigonebdi, magram ise, gasarTobad. aTiode
wlisa viyav, roca xis Tofi gamovigone
xisave tyviebiT da kurdReli movkali.
omis dros Cemi erTaderTi siamovneba
Cveni jabaxana manqanebi iyo. iseTi uxeiro nakeTebi gaxldaT, sul mcire Sesworeba ukve gamogonebad CaiTvleboda.
me gamovarkvie, rom amerikaSi pirdapir giJdebian gamogonebebze, gansakuTrebiT iseTi manqanis gamogonebaze,
romelic muSaobs, da ulaparakod ixdian masSi didZal fuls.
iciT, ra aris mTeli saidumloeba?
- an unda gaamartivo rTuli manqana,
anda piriqiT, gaarTulo martivi, rom
igi raRac araCveulebrivi da mniSvnelovani egonos kacs.
daqorwinebidan cota xani rom gavida, aslis gadasaRebi qaRaldiT davinteresdi, Tumca, kacma rom Tqvas, maincdamainc saintereso ara iyo ra.
oriode kviris Semdeg niu-iorkidan
ilikos werili miviReT:
,,erTi qarTveli yofila norT karolinaSi - beso fexSiSvelaSvili. mravali welia iqa cxovrobs. didi xnis
Camosulia, oRond aravin icis misi
adgilsamyofeli. sadRac gaqra. axla,
radgan mezoblebi xarT, Seni movaleobaa, i povo...~
elenes vuTxari: ,,am dReebSi, rogorc ki movicliT, beso fexSiSvelaSvilis saZebnelad unda wavideT-meTqi~.
oRond jer gadasaRebi qaRaldi unda
damemTavrebina. amas garda, Tavi axali
saxis, wyalgamZle cementiT mqonda gamotenili da isic unda gamomecada.
erT dRes gazafxulis sunTqva vigrZeni. virjiniaSi raRac saocrad lamazi
gazafxuli icis. sul erT kviraSi
mindor-veli lurjad molivlive sumbulebiT ifareba, xeTa CeroSi iebi
moelvare, winwklebian xaliCas qsoven,
yvelgan, sul yvelgan fiWvis surneli
datrialdeba xolme.
- swored Tavgadasavlebis Sesaferi
Jami dadga, - vuTxari elenes, - ra iqneba, rom besos monaxva vcadoT?
saxli gamovketeT, ZaRlebi Camoviy-
vaneT, manqanaSi CavsxediT da gzas gavudeqiT. ilikos werilidan daaxloebiT
vicodi im besos adgilsamyofeli. patara qalaqi iyo, durhamis aRmosavleTiT C Tu K iyo pirveli aso. matarebeli ar udgeboda. gverdiT mdinare
Caudioda.
elenem cnobaridan amomiwera aseTi
qalaqebi, magram Tan daiCivla - rogor
vi povoT, kardakar xom ver vivliTo?
- saukeTeso restorans vi povi da
gamges vkiTxav. qarTveli kaci Tua da
qalaqSi cxovrobs, drodadro restoranSi unda iqeifos, Tundac sul martodmartom.
pirveli ori dRe elenes amoweril
TiTqmis yvela qalaqSi viyaviT, magram
bedma ar gagviRima. mesame saRamos erTi
moxuci kaci migvaswavles. is kaci unda yofiliyo, Cven rom veZebdiT. mivediT,
magram yarseli somexi gamodga. samoci
wlis winaT dautovebia samSoblo.
oriode saaTi vistumreT am somxis
ojaxSi, misi Tavgadasavali movismineT,
fotosuraTebi davaTvaliereT, misianebi
gavicaniT da erTi boTli duZika davlieT. Zir-tkbilas mogagonebs, oRond
spirtiania. me Tu mkiTxavT. gemo saxelze ukeTesi ara aqvs. somexs vkiTxe,
odesme vinme beso fexSiSvelaSvils
xom ar gadayrixarT-meTqi. arao, miTxra,
- magram, amboben, mezobel qalaqSi (aqedan
ormocdaeqvsi milia) viRac ucxoeli
cxovrobso. oRond, man ar icoda, saidan
iyo Camosuli es ucxoeli, pensilvanidan, ruseTidan Tu mTvaridan. am somxisaTvis yvela ucxoeli iyo da amitomac dRemde ar mondomebia misi naxva.
gadavwyviteT, kidev gvecada bedi.
daviZariT da saRamomde Zlivs mivaRwieT qalaqs.
misi niSnebi ilikos monawers ar
daemTxva: arc ,,C~-ze iwyeboda arc
,,K~-ze, da arc durhamis aRmosavleTiT
iyo. Tanac mdinaris mxolod naxevari
Caudioda gverdze (meore naxevari SarSandel zafxulSi amomSraliyo).
gzaze viRac zangi miseirnobda. manqana gavaCere da vkiTxe, mavani da mavani
kaci xom ar ici-meTqi.
- diax, - mi pasuxa man mJReri xmiT
(am zangebs iseTi xma aqvT, TiTqos vercxlis Tasidan Tafli iRvrebao), erTi raRacnairi kaci cxovrobs Saragzis bolos saxlSi. amerikeli araa.
marjvniv mouxvieT, mere marcxniv.
rogorc iqna, mivakvlieT im saxls.
mTlad Cabnelebuli iyo. karga xans
vabraxune, magram aravin gamogvxeda.
gagrZeleba
Semdeg nomerSi
61
ue]f
grZnobis gamo
gaRebuli msxverpli
da berad aRkvecis
survili
62
- anu erTmaneTi im dResve ar gagicniaT?
- ara, es mogvianebiT moxda. erT
dRes me da Cemi megobari, msaxiobi Tea
gabunia rusTavelze vseirnobdiT. `iveriis~ win mdebare ateliis vitrinisken rom gavixede, Cemi yuradReba erTma
fotom miiqcia. - Tea, Sexede, ra kargi
biWia-meTqi, - vuTxari. mag fotoze ai,
es biWi ariso, - miTxra megobarma da
iqve mdgari guji gamacno; Turme, am
dros guja iqve trialebda, Tea ki mas
kargad icnobda.
- fotoze ver icaniT is biWi, romelic jer kidev Teatralur institutSi mogewonaT?
- vera, ver vicani, magram roca Team
miTxra, - gaicani, guji burdulio, mere
isic gamaxsenda, rom is biWi iyo, romelic institutSi vnaxe da momewona.
- amis Semdeg Tqveni urTierToba
rogor aewyo?
- institutidan rom gamovdiodi,
viTom SemTxveviT, quCaSi mxvdeboda win me mivdiodi, ukan guji momyveboda;
mere Cven Soris manZili TandaTan damoklda... guji metismetad sufTa, xalasi bunebis mTiuli mamakacia. miuxedavad
imisa, rom TbilisSi daibada da gaizarda,
sisxlis yivili mis bunebaSi vigrZeni.
- da SegiyvardaT, ara?
- ase moxda! Seyvarebulobis periodSi iyo gabutvebi, Serigebebi...
- raze CxubobdiT?
- eWviani iyo da vidre saxlamde
mimacilebda, 4 kacs mainc scemda xolme;
quCaSi vinme Tu Semomxedavda, misi saqme wasuli iyo. gamogitydebiT da
amaze didad ar vnerviulobdi, metic es yvelaferi momwonda kidec... guji
sityvaZunwic gaxldaT. mas erTxelac
ar uTqvams, - miyvarxaro, magram amas
misi gamoxedviT, qceviT, SexebiT vgrZnobdi. mogvianebiT iciT, ra miTxra? biWi rom ar gvyoloda, bolomde erTad
ver viqnebodiT, Cveni ojaxi daingreodao. gavgiJdi, - am did siyvaruls daTmobdi, amas marTla ambob-meTqi? - davTmobdio! - sruli seriozulobiT
mi pasuxa. mTiulebSi biWis anu gvaris
gamgrZeleblis kulti dRemde arsebobs.
guji Zalian ganicdida, rom yvela
Cveni SviliSvili gogona iyo, magram
cota xnis win bakurs da mis meuRles
vaJi, patara guja burduli SeeZinaT,
ramac yvelani gagvaxara. sxvaTa Soris,
bakuris colic Teatralur institutSi swavlobs.
- rogorc vici, Tqven saqarTveloSi
pirveli fotomodeli iyaviT...
- im periodSi, roca institutSi
maTi siyvarulis ambavi ramdenime aTeuli wlis win daiwyo.
Teatraluri institutis studentma gogonam, inesa abesaZem saswavlebelSi
ucxo ymawvili SeniSna, moewona da megobars, goCa abaSiZes uTxra, - Sexede,
ra kargi biWiao. goCam ucxo SeaTvaliera da misi gadabmuli warbebis danaxvisas gogonas gadaulaparaka: - araferi uTxra, Torem ise ibRvireba, orives gvcemso. Turme, es sityvebi biWmac gaigona da Teatralur institutSi
Cabareba gadaifiqra... magram wlebis Semdeg guja burduli da inesa abesaZe
erTmaneTs isev Sexvdnen...
vswavlobdi, Teatraluris reqtori
ilia TavaZe iyo. erT dRes is sergo
zaqariaZesTan da erT ucnob pirovnebasTan erTad institutis SesasvlelTan
idga. dilis 9 saaTia, studentTa nakadi
da maT Soris mec saswavlebelSi SevdivarT. maxsovs, zaqariaZem yvelasgan gamomarCia, xeli Cemken gamoiSvira da TavaZes
uTxra, - ai, es gogona davtovoTo. biWebidan ki kaxi kavsaZe SearCies. rogorc aRmoCnda, satelevizio telenovelisTvis SegvarCies da fotoebi guram
TikanaZem gadagviRo. im periodSi modaSi iyo fotokonkursebi, romlebic sazRvargareT tardeboda da saerTaSoriso
arenaze Cveni fotoebis gatana Jurnal
`droSis~ meSveobiT xdeboda. sxvaTa
Soris, guramis gadaRebulma Cemma fotoebma araerT konkursSi gaimarjva.
maxsovs, goCa abaSiZe meubneboda, - Sen
`fotozvezda~ xar, me - `kinozvezdao~.
maSin goCas bevr filmSi iRebdnen.
- sabolood, Tqven uari TqviT ara
marto fotomodelobaze, aramed msaxiobis profesiazec...
- aba, mTiuli kaci msaxiobi meuRlis gverdiT icxovrebda? Tanac, gujis
dedas axloblebi ekiTxebodnen, - olRa,
Seni sarZlo msaxiobiao? - msaxiobi
ki ara, istorikosiao, - ityueboda ol-
Ra. araerTma reJisorma mimiwvia filmSi gadasaRebad, magram yvelas uars
veubnebodi.
- guli ar gwydebodaT?
- ara, es nebayoflobiTi msxverpli
iyo; oRond guji gamexarebina da rac
mas undoda, imas vakeTebdi. Tanac, roca
coloba mTxova, isic dasZina, rom ojaxis Seqmnis SemTxvevaSi Sin unda vmjdariyavi, misTvis momevlo da burdulebis gvaris gamgrZeleblebi gameCina...
maSin guji `gepeiSi~, samSeneblo fakultetze swavlobda da kinoSi wasvla
azradac ar hqonda. marTalia, reJisorebis interess yovelTvis iwvevda, magram misi `aziati~ bunebis Sesaxeb yvelam
icoda da rolis SeTavazebas ver ubedavdnen. aris aseTi pirovneba, sioma gasparovi, romelic `vgikis~ (kinematografiis sakavSiro instituti) damTavrebis Semdeg, odesis kinostudiaSi gagzavnes. sioma CvenTan megobrobda da pirvelma swored man gabeda gujisTvis
rolis SeTavazeba, magram aseTi pasuxi
miiRo: - wadi, Tavi damanebe, Torem erTs mogadebo...
siomam filmis gadaReba mZRolebis
cxovrebaze daiwyo. scenaris mixedviT,
isini saqarTveloSic unda Camosuliyvnen. samxedro gzaze maspinZlebi mTiu-
63
lebi iyvnen da guji siomas megobrulad daexmara, organizaciuli sakiTxebi
mougvara. erT dRes mwyemsebma stumrebisTvis cxvari dakles da sufra mindorSi gaSales. siomam gujis sTxova,
- imRereo, operatori ki winaswar gaafrTxila: es scena ise gadaiRe, rom veravin verafers mixvdeso. roca guja
simReras morCa, mxolod amis Semdeg
gaumxila, - Tu ginda, momkali, magram
es epizodi gadaRebulia da filmSic
Sevao. ai, ase Sedga misi kinodebiuti
filmSi - `reisi pirveli, reisi ukanaskneli~ amis Semdeg ki miwveva araerTi
reJisorisgan miiRo. guji scenarebs
me makiTxebda da gmiri Tu ar moewoneboda, rolze uars ambobda. erT dRes
SeTavazeba Temur babluanisganac miiRo da `beRurebis gadafrenaSi~ mona-wileobaze Tanxmoba maSinve ganacxada, gmiris xasiaTi moewona.
- amboben, beRura miCveuli hyavdao...
- gadaRebebis dros guji beRuras
efereboda da gulis jibiT daatarebda. erT dRes frinveli jibidan amouyvania, qurTuki ki miwaze daugdia da
sadRac wasula. vidre mobrundeboda,
beRura Tavis `binaSi~ dabrunebula,
rac cxadia, gujim ar icoda da Turme,
pirdapir qurTukze wamowva, beRura
gaWylita; am ambis gamo guja didxans
nerviulobda...
gujis cxenebic Zalian uyvars. maxsovs, kinostudiaSi hyavdaT arabuli
jiSis cxeni - satrapa. roca daviT
aRmaSeneblis roli iTamaSa, iqac am
cxenze ijda, Zalian uyvarda da rogorc
ki Tavisufal dros gamonaxavda, mis
sanaxavad midioda, cxovelisTvis Saqris natexebi mihqonda. kinostudiaSi
ambobdnen: roca satrapa mokvdeba, ezoSi
didi ormo gavTxaroT da davasaflaoTo, magram roca saqme saqmeze midga,
amaze aRaravis uzrunia. im periodSi
guji qalaqSi ar iyo, gadaRebaze gaxldaT wasuli da roca TbilisSi dabrunebulma satrapas sikvdilis ambavi gaigo, lamis gagiJda...
- guja burduli stiqarosania. sainteresoa, stiqariT pirvelad rodis
Seimosa?
- dedaCemi, iseve rogorc misi Taobis umetesoba, aTeisti iyo. marTalia,
bebiaCemi Tavadis qali gaxldaT da
saxareba zepirad icoda, magram dedaCemze
gavlena ver moaxdina. metic, roca bebia SviliSvilebTan religiaze iwyebda laparaks, deda SeSinebuli, ganwiruli xmiT sayvedurobda, - eseni amas
skolaSi ityvian da daviRupebiTo...
deda aRdgoma dRes gardaicvala.
64
maSin qveyanaSi amdeni sasuliero piri
ar moRvaweobda da ise moxda, rom wesis asagebad mRvdeli ver vnaxeT. mere
axlobelma gvanugeSa, - SegiZliaT, es
rituali saflavze gasvlis dResac
CaataroTo. mRvdeli verc am dRisTvis
moviZie da gujas vTxove, - gaiare, iqneb romelime Wirisufals moZRvari
moyvanili hyavdes da CvenTanac movidesmeTqi. guja wavida, magram mosvla Zalian
daagviana. bolos, mRvdelTan erTad
gamoCnda. Turme, mama ioane vakis sasaflaoze, dedis saflavis sakurTxeblad
yofila mosuli, magram gujis gamohyva... saflavis kurTxevis Semdeg moZRvars madloba gadavuxadeT da garkveuli Tanxis micema davapireT, magram
iuara, - me am adamians imitom gamovyevi,
rom guja burdulia da fuls ar
aviRebo! Tan, dasZina: - taZarSi wirvaze
Tu dadixarT? me sionis taZris winamZRoli var da madlobis Tqma Tu gindaT,
taZarSi modiT, wirvas daeswariT, es
CemTvis gadaxdili yvelaze didi madloba iqnebao...
kviradRes sionSi wavediT. wirvas
patriarqi atarebda. cota xanSi gujis
stiqarosani miuaxlovda da uTxra,
rom moZRvari sakurTxevelSi ixmobda.
guji mokrZalebiT Sevida. mamaos uTqvams, - Tu survili gaqvT, eklesias emsaxuroT, gancxadeba unda daweroT, moitanoT da patriarqi stiqarosnad gakurTxebTo. erT mSvenier dRes patriarqma marTlac, stiqarosnad akurTxa
da daloca... sxvaTa Soris, Turme gujis 6 wlamde germaneli qalbatoni maria uvlida da yovelTvis, roca bavSvi saseirnod gahyavda, saxlTan axlos
mdebare wminda tverelis saxelobis
eklesiaSi Sehyavda, wirvas aswrebda.
mokled, ZiZam gujis rwmena Caunerga...
- minda, Svilebzec gkiTxoT...
- (mawyvetinebs) isini araordinaruli adamianebi arian.
- es ram ganapiroba?
- gujis bralia! axalgazrdobaSi
isic ucnaurad Cacmuli dadioda dabalsaTavian Sarvlebs atarebda, didbalTiani qamriT, CaCaCuli jinsiT dadioda da ra gasakviria, rom mis Svilebsac ucnauri gemovneba aqvT?! lado
pirveli iyo, vinc Tbilisis quCebSi
SortiT, ucnauri varcxnilobiTa da
sayuriT gaiara.
- da cxovrebis gansxvavebuli stilis gamo, usiamovno situaciaSic araerTxel Cavardnila, ara?
- diax, mis cxovrebaSi iyo bevri
dapirispireba, Cxubi, magram lados aravisi eSinoda, radgan pirvel rigSi, sa-
kuTar TavTan iyo marTali. is bevr
gogos moswonda, magram amiT borotad
arasdros usargeblia... kargi Svilebi
gvyavs, magram gvsurda, ukeTesebi yofiliyvnen. bakuri niWierTa aTwledSi
swavlobda, magram Semdeg Teatralur
institutSi Caabara. meore kursze iyo,
roca Tqva, - me mamaCemisnairi msaxiobi
ver gamovalo da sabuTebi saoperatoroze gadaitana. sabolood, is ladom
musikisken `gadmoqaCa~.
- Tavad rogor afasebT maT Semoqmedebas?
- Sevegue. lados mainc etyoba, rom
konservatoria aqvs damTavrebuli.
- axal melodias pirvelad mamas
asmenineben?
- bakurs veubnebi xolme, - roca
raRacas gaakeTeb, pirvelad mamas da
lados moasmenine-meTqi, magram mpasuxobs: amaTma Tu Semiswores, maSin maTi
musika iqneba da ara - Cemio...
- batoni guja rogori mamaa?
- idealuri! bakuri da ladoc mas
hgvanan, Tavadac Zalian Tbili da yuradRebiani mamebi arian.
- sainteresoa, raze kamaToben xolme?
- es imdenad iSviaTad xdeba, rom
arc ki vici, ra giTxraT... ojaxSi
yvela mniSvnelovani sakiTxis gadawyvetisas bolo sityva gujis ekuTvnis,
is erTmmarTvelia. yvelaze damTmobi
da ganaTlebuli ladoa, magram miuxedavad amisa, 4 coli gamoicvala (aqedan
ori oficialuri meuRle iyo). sxvaTa
Soris, misi pirveli meuRle germaniaSi gaTxovda, guSin axal qmarTan erTad
Camovida da saCuqrad ai, es Sarfi Camomitana... lados axlac araCveulebrivi meuRle hyavs - qeTi maTeSvili, romelic inglisuri enis specialistia.
- lados yofil meuRleebTan rogori urTierToba aqvs?
- yvelas hpatronobs, TiToeuli
maTganis uaxloesi megobaria!
- maT meuRleebTanac megobrobs?
- aba, ra da maT saxlSic epatiJeba
xolme... lados erT-erT yofil meuRles, romelic amerikeli gaxlavT, heizera hqvia. Tavidan misi saxeli ver
davimaxsovre da eTeras veZaxdi.
- ar swyinda?
- ara! sxvaTa Soris, is odri hepberns hgavs... lados qaliSvili - Teji
londonSi gaTxovda. siZes barni hqvia.
marTalia, misi gvari ver davimaxsovre,
magram is ki vici, rom 27 wlisaa da
bi-bi-sis TanamSromelia. maT TbilisSi,
inglisurenovani qorwili gadavuxadeT. kidev kargi, Cem gverdiT makas
Svili, akako ijda da yvelas naTqvams
miTargmnida, Torem verafers gavigebdi.
- maka sakmaod warmatebuli reJisoria. misma filmma, romelSic mSoblebi gadagiRoT, kanis festivalze 10jer Cvenebis ufleba moi pova.
- makam `vgikSi~ swavlisas miiRo
davaleba, gadaeRo filmi meore msoflio omis Temaze. man mTavari rolebisTvis me da guja SegvarCia da gadaiRo
moklemetraJiani fotofilmi, romlisTvisac suraTebi polonelma fotografma gadagviRo. am namuSevarma kanis
festivalze 10-jer Cvenebis ufleba
moi pova, maka ki evrokinematografistTa kavSiris wevrad miiRes... is axla
muSaobs filmze, sadac grigol feraZis cxovreba iqneba asaxuli; kaTolikos-patriarqTanac hqonda Sexvedra da
filmSi uwmindesis sagaloblebis gamoyenebis nebarTva iTxova. sxvaTa Soris,
feraZis rolSi guji iqneba.
- guja burduli stiqarosania anu
SeiZleba, erT dRes beradac aRikvecos?
- burdulebi ramdenime Stod iyofian, guja ki jejiaanT karis burdulebis STamomavalia. arsebobs aseTi legenda: wlebis win mTiulTa soflebs
mteri Sesevia da Turme, xalxs saqeifod
xaris dakvlas, gasarTobad ki axalgazrda gogonas miyvanas sTxovdnen; uaris
SemTxvevaSi, mteri mTeli kuTxis gadawviT imuqreboda. roca 9 Zma burdulis `maspinZlobis~ jeri damdgara,
mamakacebs uTqvamT: yvelani erT dRes
gavwydebiT, magram Cvens erTaderT das
TiTsac veravin daakarebso da momxduris dasaxvedrad dauwyiaT mzadeba.
mTeli mTiuleTi didvelis vakeze Sekrebila, burdulebis TaosnobiT Txrilebi gauTxriaT, zed ki xis sarebi
gaudviaT, balaxi dautkepniaT... im dRes
didi brZola gamarTula, momxdurni
TxrilebSi cxenebianad Cacvenilan da
7 aTasidan cocxali mxolod 7 meomari gadarCenila. amis Semdeg mTiulebs
dauwyiaT fiqri imaze, Tu riT daesaCuqrebinaT burdulebi. Zmebs mouTxoviaT, - Cven lomisis wminda giorgis taZris momsaxure xalxi viqnebiT! dae,
dekanozi yovelTvis Cvengan airCeso.
mTiulebs Zmebis survili ausrulebiaT
da Tan daumatebiaT: `qali uSurveli,
sufra uwevari~ anu mas Semdeg burdulebs nebismier sufraze daupatiJeblad
SeeZloT misvla da verc imas gabedavda
vinme, rom maTTvis qali ar gaetanebina...
gujas berad aRkvecis survili aqvs
da albaT, dadgeba dro, roca winaprebis
msgavsad, isic lomisis wminda giorgis
msaxuri gaxdeba.
Tamuna kvinikaZe
65
giorgi kakauriZe
SemecnebiT-sazogadoebrivi
Jurnali amerikaSi
apirebT daqorwinebas?
an gsurT rom sakuTar Tavs, an megobars
saCuqari gaukeToT da SeiZinoT sufTa
da xarisxiani brilianti an
briliantiT gawyobili samkauli
an beWedi oqroSi?
gTxovT mobrZandeT
55 West 47th Street, Mezz 330
New York, NY 10036
an dagvikavSirdeT: 646-755-4591
Cven SegviZlia dagimzadoT beWedi
an samkauli Tqveni dizainiT.
garwmunebT,
Cveni fasebi sagrZnoblad
misaRebi iqneba TqvenTvis.
virusisgan gawmenda
Tu SeamCnevT, rom Tqveni kompiuteri ar funqcionirebs ise, rogorc
adre, SesaZlebelia kompiuteri inficirebuli iyos virusebisgan, Malware,Spam an kide keylogger isgan, romelsac esaWiroeba gawmenda;
sadenis SekeTeba
xSir SemTxvevaSi leptopis sadeni
ziandeba sxvadasxva mizezis gamo da
SeuZlebeli xdeba batareaze denis
miwodeba. esaWiroeba SekeTeba;
mikrosistemebis
gamocvla
Cven SegviZlia nebismier leptops
an desktops gamovucvaloT dazianebuli mikro-sistema da davabrunoT
muSa mdgomareobaSi;
klaviaturis gamocvla
Tu Tqvens leptops esaWiroeba
klaviaturis gamocvla, Cven mzad varT
dagexmaroT nebismieri modelis kla-
66
`9(77)
aprili,
2015
mTavari redaqtori manuCar kaWaxiZe
EDITOR&PUBLISHER MANUCHAR KATCHAKHIDZE
garekanze:
`fesvebis~ beRurebi gia meliqiSvilis foto-etiudi
Cveni partnioria:
asaval-dasavali
mogvwereT: PO Box 13121, Jersey City, NJ 07303
tel.: 1-347-724-0770; Tbilisidan: 2-420-320
elfosta: mamuliusa@gmail.com; www.mamuli.com
`mamulis~ megobaria:
kompiuterebis eqimi
www.mycompwiz.com; 1-908-361-9590 akaki jiqia
viaturis gamocvlaSi. Tu fizikurad
ar xerxdeba Cvenamde mosvla, dagexmarebiT safosto momsaxurebiT;
fenis gamocvla
Tu Tqveni leptopi iTiSeba xSirad
umizezod, SesaZlebelia feni iyos dabinZurebuli an gamosacvleli. gaTiSvis
mizezi SesaZlebelia gadaxurebamac gamoiwvios da TavisiT gaiTiSos dacvis
mizniT. moulodnelma gaTiSvam SeiZleba
vinCesteric daazianos, amisaTvis droulad unda SekeTdes;
ekranis gamocvla
arasworma mopyrobam advilad SesaZlebelia leptopis ekrani daazianos
da saWiroebs gamocvlas;
failebis aRdgena
failebis dakargvis SemTxvevaSi,
vinCesteris gafuWebis, `USB flash
drive~, `External hard drive~, `IDE~,
`SCSI hard drive~, `SSD~ Cveni partnioris laboratoria saSualebas gvaZlevs, rom movi povoT is dakarguli
informacia, rasac Cveulebrivi `recovery~ programa ver akeTebs;
***
Cven SegviZlia internetiT, TqvenTan mousvlelad davukavSirdeT kompiuters.
Cveni momsaxureba garantirebulia,
vinaidan profesionalurad vekidebiT
CvenTvis dakisrebul movaleobas da
Sesabamisad, momxmareblebic bednieria
CveniT.
67
68
2
Jurnalis es nomeri ibeWdeba
baton ramaz gociriZisa da
qalbaton marina sanaZis
uSualo TanadgomiT
5
saredaqtoro
samSoblo adamianebicaa!
16
patriarqis
saaRdgomo epistole
20
siaxleTa panorama
ra xdeba diasporaSi?
22
rogor mirCevdnen
gubernatorad
24
gvaxsovs afxazeTi?
afxazi dedis werili qarTvel meomars
26
interviu
qveynisTvis mTavari kargi eqimia
28
`iluzioni~ kabadonebSi
feliniana
34
beRurebis gadafrena
sarkeebian darbazSi
42
istoriuli kadrebi
ojaxuri fotoalbomidan
45
ar momkvdara!
akakis gardacvalebidan 100 weli
49
fiqrebi
emigrantobaze
50
xeebi da adamianebi
galaktionis sayvareli fiWvi
53
aris!
qarTuli `Tone~ manhetenze
54
msoflios qarTuli bestseleri
papaSvilis `yvelaferi SeiZleba moxdes~
62
guja
berad aRkvecis survili
3
mzesa da geniosebs ori saerTo Tviseba
aqvT: orTave saocrad naTelia da orTave
sicocxlis Semoqmedi. axla me mzeze ki ara,
akakize mogaxsenebT.
albaT 7 Tu 8 wlis viqnebodi, kargad
arc ki maxsovs, akakis `ganTiadi” rom maswavles. viswavle da gavvocdi, gavvocdi imitom
ki ara, rom akakis geniosoba SevigrZeni, ara
- avxede cas da firuzis feri iyo, davxede
xmeleTs da zurmuxtis feri iyo. samSoblosaTvis rom unda movmkvdariyavi, es dedisagan
vicodi da gamikvirda: ase Tavisuflad, ase
ubralod, ase gasagebad amas xom mec vityvi
meTqi... da ai, ukve 40 welia vejibrebi akaki
wereTels, rom `ganTiadis” msgavsi erTi
leqsi mainc davwero da bolos mivxvdi, rom
mTeli Cemi Semoqmedeba am leqsis erTi striqonis fasadac ar Rirs.
da me kidev mets mivxvdi, kerZod imas, rom
`ganTiadi” kacis dawerili ar aris. aseT
leqsebs adamianebi ar weren. es maT ZalRones aRemateba, diax, es leqsi RvTis bagidan
aris gamosuli da nakarnaxevi.
eri da eriskaci ziar WurWelsa hgvanan,
isini erTmaneTs avseben da acocxleben. vin
icis, iarsebebda Tu ara dRes qarTuli ena
da saqarTvelo, mecxramete saukuneSi ilia,
akaki, vaJa da iakobi, es oTxi mesia rom ar
movlenodnen mas.
rogorc dRe misdevs dRes, ise modian
Taobebi da cvlian erTmaneTs, magram akaki,
bulbuli saqarTvelosi, Suamavali cisa da
miwisa, ucvlelia. igi yovel diliT amodis
saqarTvelos caze brdRviala mzesaviT, rom
naTeli mohfinos sul axal da axal Taobebs.
ramdenime wlis win TurqeTis sazRvarze
vmsaxurobdi mesazRvred. iq, aWaris mTebSi
erTi sofelia - maradidi. am sofels mdinare Woroxi hyofs SuaSi, erTi naxevari soflisa Cvenia, meore naxevari - TurqeTisa.
swored iq gaxldiT sazRvris inspeqciaze.
erT dRes ori jariskacis TanxlebiT sazRvris wina xazze gavediT. zed Woroxis piras
Turqebs skola aqvT, sadac qarTveli ymawvilebic swavloben. napirs rom mivadeqiT, Sesveneba
hqondaT bavSvebsa da dagvinaxes Tu ara, Tavis napirs moawydnen. rogorc Savgvremani,
albaT, qarTvelad Semicnes. mere bavSvebs erTi TeTrsayeloiani patara biWi gamoeyo, mdinareSi naviviT Semocurebul veeberTela lodze Sedga, orTave xeli caSi aapyro da xmis
kankaliT Tavankara qarTuliT daiwyo:
`ca-firuz, xmeleT-zurmuxto,
Cemo samSoblo mxareo.
Seni var, SenTvis movkvdebi.
Senzedve mgloviareo...”
askerma leqsis Tqma bolomde ar acala,
gareka bavSvebi. im wuTSi guli Tu ar gami-
4
nodar dumbaZis
dRemde dakarguli gamosvlis
teqsti akakis iubileze
skdeboda, ar megona. videqi da usircxvilod vtirodi gakvirvebuli jariskacebis winaSe.
didi ilias neSts akaki aseTi sityvebiT gamoeTxova:
- Tu saqarTvelos sikvdili ar uweria, maSin imasTan erTad Senc ukvdavi iqnebi da Tu sasikvdiloa, rogorc zogierTebs surT da goniaT, maSin netavi Sen, rom mag Seni sikvdiliT winauswar mis sikvdils da TvaliT veRara naxav!
dRes me minda misive sityvebi ase davubruno akaki wereTels:
- Sen, Cveni eris sinaTlev da siamayev, saqarTvelos sikvdili ar uweria Tundac imitom, rom ers SenisTana kaci
gauzarda da dautova, rogorc simbolo ukvdavebisa da maradisobisa!
manuCar
kaWaxiZe,
Jurnal `mamulis~ redaqtori
yoveli movlenidan Tu sagnidan, pirovnebidan Tu faqtidan pozitivis
danaxvaa patriotizmSi. poezias es SeSvenis, xarisxiT maRalmxatvruli iqneba
naqmni Tu mdore. xotbis arealSi moqceulia samSoblos buneba –
mTa-bari,
zRva,
mdinare,
Citis WikWikic ki saamoa, rodesac
fiqrob mamulze.
maradi sixarulSia Cafluli ganwyoba da aRmatebuli grZnoba geufleba.
nili mSvenieri buneba mamulis, zogjer kidev striqonsa da striqons
Soris ikiTxeba usazRvro siyvaruli
sakuTari qveynis. aq mxolod bunebiT
tkboba araa warmoCenili da arc mxolod peizaJia daxatuli.
rogoric ar unda iyos,
weliwadis ra droSi,
samSoblos miwa-wyali yovelTvis
siRrmiseul tkivilamde tkbilia.
yvelas sakuTari moswons,
yvelas sakuTari uyvars –
zogs yinulovani,
zogs udabnos mcxunvarebiT,
zogs zRviT,
zogs mTiT.
TiToeuli maTgani.
ara aqvs mniSvneloba
arc sqess,
arc asaks,
arc mrwamss,
arc Sexedulebas,
mTavaria iyo qarTveli am sityvis
yovlismomcvelobiT. Cven patriotuli
Janris literatura imisTvis gveZleva,
rom sakuTar TavSi gamovzardoT da
gamovwvrTnaT mamuliSvilebi da sadac
ar unda viyoT, da miT umetes emigraciaSi, erTmaneTi unda moviZioT, erTmaneTisTvis samSoblo unda viyoT, raTa
nostalgia daavadebaSi ar gadaizardos.
simravleSi mamulis saxe ar ikve-
CFVIJ,KJ
`kargs rom gviqaddis
momavals,
Seni bejiTi garjani,
vinc iyo, igi rom ara,
ar iqneboda, rac ari!~
muxran maWavariani
FLFVBFYT,BWFF!
fiqris saSualebasac gvaZlevs didi
poezia, sityvis Zala, romelic gamomdinareobs gulidan.
amis paraleluradAarsebobs zerele
arafrismTqmeli brtyel-brtyeli sityvamravloba, riTmebis raxuni romaa
mxolod, raTa leqsis formas daemsgavsos sityvaTa siuxve.
ra Tqma unda, sxvadasxvaa WeSmariteba
da siyalbe. es miT ufro igrZnoba,
rodesac mimarTav samSoblos, radgan
erTgvari barometria poeziis av-kargianobis Sesafereblad. sityvakazmuli
poezia aucileblad dagvafiqrebs, raRac
axals ityvis, erovnul tkivilze miuTiTebs, raTa aRmofxvras mankiereba sazogadoebaSi, Tanac erTgvari erovnuli
programaa, romelsac mohyveba praqtikuli moqmedeba.
moxdenilad naTqvami yvelaferi kargia da lamazi, momxiblavi da saamoa.
ilias lirika Tavidan bolomde
gajerebulia mamulze fiqriT da erovnuli xsnis problematikiT. aseTi poeturi qmnilebani mZimea sakiTxavad.
samagierod msubuqi da haerovania
samSobloTi tkboba akakis poeziaSi.
vaJasTanac mimzidvelia, ramdenadac
daxlarTuli ar unda iyos siuJeturi qarga. zogjer zedapirzea amota-
buneba mravalferovani da mravalsaxovania. Cvenc gamonaklisi ara varT
am grZnobis gamoxatvaSi. gviyvars, Tavs
vevlebiT da saWiroebis SemTxvevaSi
Tavsac vwiravT.
SevtrfiT da SevxariT warsul didebas,
SevtiriT savalalo awmyos da
imedi gvaqvs ukeTesi momavlis.
Tundac uxarixso leqsebiTac vetrfiT Cvens samSoblos, aba, yvela geniosi da fenomeni xom ar iqneba!.. mTavari da RirSesaniSnavi swored isaa,
rom patriotuli poezia gvixsnis samSoblos siyvarulis sxvadasxva aspeqtebs rom samSoblo Cveni miwa-wyalia,
rom samSoblo Cveni istoriaa,
rom samSoblo Cveni awmyo da momavalia...
da rac mTavaria,
samSoblo adamianebia!
am sityvis farTo gagebiTac da
konkretuli mniSvnelobiTac.
eWvi ar aris, rom samSoblo Cvenca
varT, yoveli qarTveli,
sadac cxovrobs,
rogorac cxovrobs,
sul erTia,
yvelgan da yvelasTan samSobloa
Teba, simravleSi misi sicocxlisunarianoba Zlierdeba. amerikaSi myaria
qarTuli diaspora, ufro metad - evropaSi. kontinentebsa da dedamiwis naxevarsferoTa dacilebam ver unda SeZlos gawyveta im uxilavi Zafisa, rasac
gulTa Soris kavSiri hqvia.
siyvarulma xom sazRvrebi ar icis...
siyvaruli maSin modis, roca Zlieria grZnoba mSobliurobisa. bevrjer
ganmicdia es grZnoba aq, roca, pirvelyovlisa, saqarTvelodan Camodian stumrebi. Tu sadme gavigoneb aq qarTvel
kacs daudgams fexio, veTayvanebi im
naterfals - ase iyo kolia qvarianisa da giorgi papaSvilis SemTxvevaSi.
cocxal moqmedebaSi movida Cemi interesi da im periodSi arc erTi dRe
uSinaarsod ar gamitarebia. rac ufro
iZirebi mamulis siyvarulSi da mamuliSvilTa pativiscemaSi, miT ufro
ikveTeba samSoblos saxismetyveleba
SeniT da SenSi.
sixaruli mere modis, cremli rom
daanamavs mis cxovelsmyoflobas. martoden sakuTar TavSi CaRrmaveba da
sakuTari inteleqtis gazrda aTasi
mecadineobiT ar kmara
imisTvis, rom gewodos patrioti,
imisTvis rom Seni samSoblos saxe
5
iyo ucxoeTSi.
amisaTvis znekeTilobaa saWiro. yvelasTan urTierTobaSi unda gamoamJRavno Seni qarTveloba. amis magaliTad
eqim Jordanias Tavganwirvis didebuli
ambavi ikmarebda. igi rogorc qarTveli,
ise adamiani iyo, am sityvis saukeTeso
da pirvandelobis mniSvnelobiT. man
qarTveli bavSvi ki ara, sxva erovnebis
bavSvi gadaarCina sakuTari sicocxlis
fasad.
amiT igi - didi adamiani
didi eqimi gaxda,
yvelafers ki leitmotivad gaadevna
is, rom qarTveli iyo,
rom qarTveli yovelTvis ase gawiravs Tavs moyvasTaTvis.
erTia gmiroba, sxva kidev msgavsi
mravali.
ramdenadac bevrni viqnebiT bunebiT
raindebi, miT ufro gamoikveTeba samSoblos saxe da xasiaTi, sazogadod
xalxis saxismetyvelebis anareklis
Sesabamisad. arc esaa gasakviri, rameTu Cven cotne dadianis jiSisani varT.
gamokveTili saxeebi
eris saxis TiToeuli nakvTi, TiToeuli niuansi didi kacebis saxismetyvelebis Sesabamisad iqmneba. es saxismetyveleba TavisTavad gansazRvravs
TviT JamTasvlas da mis erTgvar simbolod iqceva, simbolo ki TavisTavad
maradisobis sakurTxevelze
siavkargis,
sidiadis,
gonierebis,
RvTismosaobis sazomia.
marTalia msoflio parametrebi
sxvaa, magram Cven masTan erTad Cveni
sakuTari sazomebi da aTvliTi wertilebi gagvaCnia, esec srul SesabamisobaSia msoflio azrovnebasTan, ukeTes
SemTxvevaSi, am sazomTa sizusteSi, siwmidesa da utyuarobaSi vuswrebT kidec
sakacobrio Rirebulebebs. iqamde, Tamamad SeiZleba iTqvas, rom Cven garkveulwilad da zogierT konkretul SemTxvevaSi vkarnaxobT msoflios bevr
rames. yvelafris Semdeg TviTonac omebiTa da sisxlisRvriT uflebrivad moipovebs xolme am Rirebulebebs. konkretulad ase iyo rusTavelTan mimarTebaSi. sanam evropaSi msoflio omebi
da revoluciebi ar moxda, qalisa da
mamakacis Tanasworobaze aravis ufiqria. Cven ki araTu SevqmeniT da davwereT - `lekvi lomisa sworia Zu iyos,
Tunda xvadiao,~ - aramed praqtikuladac ganvaxorcieleT qarTul politikaSi da sxvaTaSoris warmatebiTac.
6
qarTvel mamakac mefeTa saukuneobrivi
naqmnis nayofi Tamar mefem moimka, igi
qarTuli saxelmwifoebriobis gvirgvinad iqca, radgan rac Tamaris dros
iyo saqarTvelo, imaze Sors da imaze
mtkiced verc erT droSi ver wavida
Cveni samSoblo. arada, didebuli mefeebi
hyavda mamuls farnavazi,
vaxtang gorgasali,
bagrat didi,
daviT aRmaSenebeli,
laSa-giorgi,
giorgi brwyinvale,
simon mefe,
solomon pirveli,
erekle meore...
Tamaris, ase vTqvaT, Tanamdebobac
`mefe~ iyo da misi zedwodebac. igi
aseTad daibada Tavisi didbunebovnebiT... amitom misma moRvaweobam waruSleli kvali datova samSoblos gulSi
saTnoebis,
samarTlianobis,
RvTismosaobis,
xelmtkiceobis saxiT.
aqedan gamomdinare qarTulma azrovnebamac Tavisi ganviTarebis umaRles
safexurs swored Tamaris epoqaSi miaRwia, rodesac erma qveynierebas mouvlina
SoTa rusTaveli. poetebi da filosofosebi manamdec bevri gvyolia da mis
Semdegac ar vuCiodiT maT naklebobas,
magram didi SoTas msgavsi aravin movlenia saqarTvelos. vinc ra unda Tqvas
da rogorc ar unda gadaafasos Rirebulebani, yvelas SeiZleba Seexos gemovnebaTa gadafaseba epoqaTa da mentalitetTa cvalebadobasTan erTad, rusTvels es ar exeba. mniSvneloba ara
aqvs imas, Tu vinme uazro Tineijeri
romelime internet-portalze ra uxamsobas dawers, es mis inteleqtze metyvelebs mxolod. rusTvels niko mari
ebrZoda Tu ebrZoda, magram bolos
mainc damarcxda da TiTi mokakva, ase
rom vTqvaT. niko marze azrianad da
argumentirebulad veravin SebrZolebia did poets... da rogorc cocxali miTi, rusTveli yovelTvis gamarjvebuli darCa
yvela droSi,
yvela epoqaSi da
yvela sivrceSi.
igi gamarjvebuli maSinac darCa,
roca viRac xelmrudma da xelSavma
misi freska daaziana ierusalimSi
jvris monasterSi. es aramarto imitom
moxda, rom vandaluri qmedeba sayovelTao gasakicxia, aramed umTavresad
imitom, rom rusTvelis freska marto
erTi pirovnebis saxe araa, igi saqarTvelos saxea da misi freskidan sruliad saqarTvelo imzireba mTeli saSualo saukuneebiT azrovnebiT,
cxovrebiTa da
yofiT,
is, rac gakeTebula da gafuWda,
is, rac gasakeTebeli iyo da ver, an
ar gakeTda.
saqarTvelos amaze naTeli saxe arcerT epoqaSi ar hqonda, SesaZloa arc
arasodes hqondes. es saxe sisxlxorcielad, fuZian-fesvianad qarTulia, znemTeli da srulyofili, meti rom ar SeiZleba iyos, iseTi idealuri da WeSmaritad xeli-xel sagogmanebia.
dro Tavisi moTxovnisda mixedviT
yvela ers aZlevs saxismetyvelebas droisa da epoqis Sesaferiss, gankuTvnils
mxolod misTvis... ara msoflio saxes,
aramed konkretuls, sxvaTa tols da
ara aRmatebuls. rusTveli mxolod
saSualo saukuneebis cnobierebaSi ar
eteva, arc mainca da mainc mxolod qarTuli nakvTebia aRbeWdili misi saxis
konturebze. igi zogadkacobriuli fenomebia, romlisTvisac dro samare ki
ara, malamoa,
rac dro gadis,
miT ufro rom fasobs misi fenomeni
araTu mxolod qarTvelobaSi,
aramed kacobriobaSi.
sxvas ras unda mivaweroT jvris
monasterSi Cadenili vandaloba. es
saqarTvelos dauZinebelma mtrebma hqnes,
Torem konkretulad rusTvels poetsa da moazrovnes, darwmunebuli var,
arc ki icnobdnen,
arc ecodinebodaT, ratomaa is maradi saxe saqarTvelosi.
da Tu ratomaa igi saqarTvelos
gansaxiereba, amaze zust da konkretul
pasuxs misi namoRvawari gagvcems,
Tu ratom iyo, ase rom vesaTuTebodiT `vefxistyaosans~ - axalgaTxovil qalebs mziTevSi vatandiT am ukvdav
wigns.
bevri unikaluri wignia dawerili
gardasul droSic da dResac, daiwereba kidec, magram aravis mofiqrebia,
davuSvaT, vaJa-fSavelas `stumar-maspinZeli~ qaliSvilisTvis gaetanaT mziTevad, Tundac daviT guramiSvili, saba,
ilia, akaki. wignisadmi pativiscema ki
ar Seicvala amiT, aramed faseuli da
Rirebuli maradisobaSi tradiciad gadaiqca, is erTaderTi iyo da Tanac
mTliani saqarTvelos anarekli, is, riskenac yovelTvis unda viswrafoT.
rusTveli saqarTvelos erTgvari
miTia, romelic yovelTvis wre-brunvasaviT iwyebs yvelafers
Tavidan,
Tavidan da
Tavidan,
Tanac ise, rom is Tavidan dawyeba
sasiamovnoa da
ufrore metad sasiamovnoa, ocnebad
qceuli samSoblo rom xeluxleblad
rCeba da misken svla axal da axal
droebaSi Tavidan iwyeba. es saxe uberebelia, radgan samSoblo da am cnebis
SegrZneba arasodes berdeba, maradi
axalgazrdaa da awrTobs is axal Taobebs, zrdis znekeTilad, aravis arafers
uSavebs, patara araa...
rac mTavaria,
didia da mwife,
idealurad srulyofili. meti ram
dalpobisken an umwifarobisken waiyvans
nayofierebas. edemis msgavsia samSoblo,
saidanac adam da evasaviT dro-Jamma
gamogvdena da axla mivstiriT im dakargul samoTxes.
eri - adamianebSi
gamoxatuli
eri Tu daRupvisTvis ar aris ganwiruli, cocxal organizms waagavs da
igive sazrdo sWirdeba, oRond mxolod
sulieri. is viTardeba da ixveweba
amiT, Seesabameba dros da sawyis saxes
amkveTrebs da saxiers xdis. ers Tavisi moTxovnebi aqvs ama Tu im droSi,
upiratesi safiqral-sakeTebeli, riTac
metad da metad uaxlovdeba
Tavis sawyiss,
pirveladobas,
anu sakacobrio gzis sispetakes
da ganuryvnelobas.
Cven kosmiuri azrovneba rom SegviZ-
lia, amaze bevric Tqmula da bevric
dawerilia. rusTvelze rom aRara
vTqvaT,
Tavisi poeturi simdidriT,
sinorCiT,
zeadamianuri siyvaruliT,
sikoxtaviTa da
ganumeoreblobiT –
vaJa-fSavelas veravin Seedreba, araTu mxolod saqarTveloSi, msoflio
literaturasa da filosofiaSic. vaJa
saqarTvelos msoflio saxe ar gamxdara,
radgan igi daiCagra rogorc patara
eris Svili. igi bunebasTan aris gaigivebuli, magram mxolod qarTul bunebasTan.
masSi ar aris davanebuli ukideganoba zRvis,
sulisSemxuTveloba udabnosi,
TvalismomWreloba tropikebis,
an sulac sicive arqtikis,
gauvaloba tundris.
masSi ganisveneben mTani maRalni
zomieri gamyinvarebiT,
sadac adamians gaeZleba zomieri
siTboTi,
sadac adamiani mZlavrobs.
bunebis miRma masSi adamiania Tavisi keTilSobilebiTa da raindobiT,
tolerantobiTa da siyvaruliT.
vaJa-fSavelaSi brZenic aris da bavSvic, erTad Serwymulia da igi brZenbavSvia. msoflio literaturas aseTi
naTeli saxe ar moepoveba... da es Cveni
samSoblos saxismetyvelebis erT-erTi nairsaxeobaa, gardasaxva viciT qarTvelebma unikalurad, da mitom.
mamulis azrovneba,
fiqri,
saqmisadmi ganxra xvewavs morals,
warmoaCens Tavis moralur saxes.
Tu sindis-namuss saxe gaaCnia, aseT
saxed ilia WavWavaZe warmomidgenia, wmindanadac aRiara igi saqarTvelos samociqulo eklesiis wminda sinodma. es
mxolod imis gamo ki ar momxdara,
rom man sicocxle mowameobrivad daasrula, aq ganmsazRvreli tyvia ki ara,
TviT pirovnebis cxovrebisa da moRvaweobis magaliTia. ers Tu Tavisi sindisi da zneoba ar gaaCnia, maSin fuWia
misi garja-mecadineoba genialur da
ganumeorebel erobaze, pretenziac ki
ar unda gamoTqva maSin.
Cven ufalma mogvmadla diadi zneoba. yovel droSi iyo, ra Tqma unda,
zneobrivi mamebi, magram iliam marTali cxovrebiT yvela maTgani ganazogada Tavisi saxismetyvelebiT da eris
erTiani gonieri fenomeni Camoyalibebul znekeTil saxed aqcia saxeSi, romelSic yvelaferia da yvelani arian,
iliamdec visac ucxovria da
mis Semdegac ganagrZobs es saxe
qarTveli eris wrTobas. ara aqvs mniSvneloba imis garkvevas, Tu ratom mivida
zneobrivi eri zneobrivi mamis mkvlelobamde. iseTi Zala modioda da iseTi
umecreba mkvidrdeboda dedamiwaze, rom
ilias mkvleloba bunebrivi nabiji iyo
im bneli Zalebisa da gasakviri iqneboda mxolod is, rom iliasTvis daecliaT bunebrivi sikvdili. ilia Tu
ara, sxva vinme iqneboda da Tu ara
ilia, maSin vin unda yofiliyo is
eris zneobis medroSe, romelic yvelaze metad uSlida xels uzneobas TavianTi Sav-bneli saqmeebis aRsasruleblad.
ilia da mxolod ilia unda mokluliyo,
radgan istoriam dagvanaxa, ra pirsisxlianma Zalam dai pyro saqarTvelo,da miT ufro mTeli ruseTi.
ilias vin gaaxarebda?!
7
ocdameerTe saukunis gadasaxedidan
ar mikvirs aravis sicocxlis moswrafeba, magram dasanania,
rom am gamxecebulma pirutyvebma
moxuci,
sikvdilis piramde isedac misuli
gaimetes sasikvdilod.
ra Zalisa unda yofiliyo es didi
moZRvari qarTveli erisa Tavisi cxovrebis yvelaze saukeTeso wlebSi?!
arc isaa SemTxveviTi, ugvirgvino
mefe rom uwodes mas, es maSin, roca
jer kidev ar iyo moSTobili bagrationTa dinastia da saqarTvelo cxovrobda samefo xelisuflebaSi e.w. `carizmis dros~, xolo monarqiuli mentalitetis imperiaSi mefes vaglaxad aravis
uwodebdnen, Tu ara marTlac mefes da
ilia saqarTvelos mefe iyo
zneobis,
kulturis,
raindobis,
Tavdadebis.
mas moraluri da sulieri TvalsazrisiT imaze meti moeTxoveba, vidre odesme moekiTxeboda gvirgvinosan
xelmwifeebs, qarTveli xelmwife iqneboda is, Tu rusi car-batiuSka.
iliam Tavisi azrovnebiT, Tavisi
msoflmxedvelobiTa da piradi cxovrebis sanimuSoobiT gadaabija Tavis saukunes sicocxleSive da amis iqiT bolSevikebis mecadineoba ilias gzidan
Camocilebisa nebismieri xerxiT dagvianebuli da uSedego iyo. sabWoTa kavSiris arsebobisas da manamdec - ilias
mkvlelobis Semdeg mis mkvlelebs Tan
dasdevdaT am didi qarTvelis aCrdili,
rogorc sulieri wameba. Tavi rom
raimeTi emarTlebinaT, is daabrales,
rasac sicocxleSi ebrZoda.Ees-dekebma
ki ususurad daiwyes Tavis marTleba
esaoda, mefis oxrankam moklao.
rom ara gamouvidaT ra,
mere isa Tqves,
imitom movkaliT, rom glexebs Tavze
kokebs amtvrevdao.
mere Secbunebulebi imasac ambobdnen,
ara, Cven ki ara, gamwarebulma glexebma mokleso.
ase codvilobdnen, ilias ki wamebulis gvirgvini daadges Tavze da im
erTi, Tu ramdenime tyviiT, romliTac
mouswrafes moxuc brZen-kacs sicocxle, iliaSi Caaties mTeli qarTuli
ZarRvmagari zneoba, romelic did qarTvelebs iliamde rudunebiT utarebiaT,
ilia am tyviiT srulyofilebad aqcies,
romelmac Tavis saxismetyvelebaSi Caatia
8
grigol xanZTelic,
giorgi Wyondidelic,
arsen iyalToelic,
cotne dadianic,
simon mefec,
saba-sulxanic,
daviT guramiSvilic
da mravali sxva gardasuli qarTveli...
da ase srulyofilad CamoZerwa
saqarTvelos saxe –
maRali Subli,
Wkviani Tvalebi,
keTili Rimili,
is, riTac fasobs saqarTvelo qarTvelobiT msoflioSi.
odiTganve gamovirCeodiT Cveni temperamentiT, feTqebadi xasiaTiT. amave
dros Cven inertulebi da indiferentulebic viyaviT garemo pirobebisa
da viTarebis mimarT. erTmaneTs xels
ar uSlida qarTuli niSan-TvisebaTa
es sxvadasxvaoba, piriqiT avsebda kidec
aseTi poliusuri sxvaoba. srulmomcvelobiT es Tvisebebi, ramdenadac gasakviri ar unda iyos, firosmanma Tavisi
saxis-metyvelebiTa da fenomeniT srulhyo.
viRacas gaukvirdeba:
firosmani da mCqefare,
feTqebadi bunebao?
swored firosmanma gamoxata es buneba Tavis SemoqmedebaSic da piradi
cxovrebiTac mogvca magaliTi.
mas ara aqvs daxatuli cecxlovani
cxenebi, brZolis velze rom garbian,
mas xrmali ar amouRia da ar iqnevda marjvniv da marcxniv.
misi es cecxlovani xasiaTis cxadeba mis zedmiwevniT siwynareSi gamoixata, mduRare siwynareSi, sadac nebismier dros SeiZleba ifeTqos milioni
vardis msgavsma Tavdaviwyebam, msoflios
rom gadaevlo da gaaogna ucnaurobiT.
misi meezoveca da meTevzec uxilavi omia abstraqciasTan.
es ufro didia da yovlismomcveli, vidre brZolebSi gadareuli cecxlovani Tvalebis saxva. daakvirdiT
firosmaniseul Tvalebs, rogor unikalurad da unaklod aris Sexatuli
qarTul xasiaTSi.
indiferentuloba?
ramdenic ginda, imdenia am molaRe
qarTvel TavadaznaurobaSi. amasTanave
im fexebzemkidiaobaSi
rogori Zalaa brZolis,
rogori aRtkinebaa gadarevisa da
Tavdaviwyebis.
vin unda yofiliyo ufro gansaxierebadi qarTul xasiaTTan, Tu ara fi-
rosmani. bed-iRblis aRma-daRma trialSic ubadloa, Seudarebelia uiRblobiTa da daufaseblobiT, esec qarTulad
da esec mTelis simwvaviT. firosmani
saqarTvelos gansaxierebaa msoflios
TvalSi, beberi evropisTvis ucnobi da Seucnobeli,
gamaognebeli da ucnauri,
romlis sikvdils unda daelodo,
raTa mere eqskluziuri ufleba moipovo da Sen Tqva, msoflio movlena iyo
firosmani saqarTvelosaTviso.
ityvian –
`iyo da ara iyo rao~, zRapariviT,
magram firosmansaviT wamodgeba fexze saqarTvelo da miakiTxavs mis maqebars, raTa uTxras, `Tu ase kargi var, cocxali var
da vagrZeleb sicocxleso~.
es saqarTvelos xvedria, salaparako
da mjiRebis gulze kvris survili
rom mouspos vaimegobrebs, brtyelbrtyeli sityvebiT rom abrueben Tanameinaxeebs da arras Ronilobs sityvis
aRsasruleblad, ise ki Zirs uTxrian
saqarTvelos Tavisi cbieri RimiliT.
firosmani is fenomenia da saqarTvelos is simetriuli saxismetyvelebaa,
am cbierebas da farisevlobas rom
fardas xdis da niRabis miRma kbilebdalesili mgeli rom imaleba.
jvarosnuli omebis usircxviloba
da utifroba dRemde mosdevs gaiZvera evropas da saqarTvelom icis masTan
brZolis saSualebebi - eubneba:
`me Seniani var, erT-erTi SenTagani
da Tu ar damexmarebi, xels nu SemiSli
Cems uTanasworo brZolaSi Cems dauZinebel mterTano~.
eris mexsiereba
da saxe
Cveni dasabami Soreul warsulSi
ikargeba, sadac mexsiereba uZluria
SeaRwios. gonebis daZabva da gaxseneba
imisa, Tu rani viyaviT Tavdapirvelobisas, SeuZlebelia. veZebT amitom miwaSi Caflul gardasul sinamdviles,
ar visvenebT, radgan es mTlianobaSi qarTveli eris gardasul JamTa
cxovrebaa. rodesac damwerloba SevqmeniT, maxsovroba mtkiced Camoyalibda.
magram droTa mdinarebam yvela Zveli
wigni mimofanta da sanTliT veZebdiT
yovel droSi TiToeul wigns, TiToeul monaTxrob ambavs da Camoyalibebulad erTiani sistemiT ar wagvikiTxavs istoria Cveni qveynis. eri iTxovda amas Tavisi Svilebidan da ermave
gamozarda ivane javaxiSvili. man er-
Tarsad Sekriba qarTuli matianeni da
Seiswavla, miwaSi eZeba gardasul droTa
dideba da ipova. igi erTi iyo uamravTagan, romelmac srulhyo sistema saqarTvelos istoriisa.
raRac aucileblad miwaSi midis
ise, rom misi povna SeuZlebeli xdeba,
raRac ki isev amotivtivdeba zedapirze aTaswleulTa Semdeg da eri mas
aucileblad gaixsenebs, radgan mas yvelaze Zlieri maxsovrobis unari gaaCnia
da es maxsovroba ivane javaxiSvilia.
bevri gvyolia meistorie, romelmac
dRemde moitana istoriani
qarTvelTa moqcevisa,
arabTa Semosevebisa,
kurapalatTa saqarTveloisa,
daviTisa da Tamaris oqros xanisa,
laSa-giorgidan moyolebuli mTeli
aswlovani matiane...
erTis sityviT qarTveli kaci arasodes uCioda mexsierebas, igi yovelTvis
werda Tavis Tavgadasavals, yvela maTganSi raRac mainc iyo tendenciuri,
raRac uzustoba gaparuliyo raRacis
gamo, an viRacis gamo.
saWiro iyo rudunebiT Seeqmna ers
Tavisi Tavgadasavali, gaeanalizebina
Tavisi
zne-Tvisebebi,
samarTali,
ekonomika,
yvelafrisaTvis Seexeda kritikuli
TvaliT,
raTa warmodgena Seqmnoda sakuTar
Tavze ara gadametebulad TavmoyvareobiT an TavmoZulebiT, mxolod gonieri TvaliT, iseTi gonieriT, rogoric
TviTonaa Cemi mamuli.
aq siCqare SeuZlebelia, am saqmes
mTeli Segnebuli cxovreba unda Sealio. TiToeuli qva safuZvlianad Seiswavlo, gaaanalizo, Seufardo msoflio
istoriul msvlelobas da sakacobrio
WrilSi unda gaaxseno ers,
Tu vin iyo is ganviTarebis TiToeul etapze,
rogor daixvewa da moaRwia dRemde,
rogor gaiTavisa msoflio da
rogor Seerwya isic msoflio msvlelobebs. odnavadac ar CamorCenila,
erTi nabijiTac ki, fexdafex iara saqarTvelom da es Sen ici yvelaze
ukeT, Cemi qveynis yvelaze dido mexsierebav.
cxovrebaSi bevri dabrkoleba Segvxvedria, bevr momxvdurs surda CvenTvis gza aeria, ukuRmac gvivlia, magram
waRmarTianad SemovbrunebulvarT da
gamovsulvarT did gzaze. esec imitom,
rom
Sen,
Cemo mamulo,
didi mexsiereba gaqvs da am mexsierebiT kvebavdi Sens Svilebs. icodi
epoqaTa kanonzomierebebi, romlebSic
giwevda cxovreba da Tavis gatana.
amitom uadvildeboda Sens Svilebs
Seni namcnebiT momavlis ganWvreta.
miwac gviCiCqnia, eris natvris Tvali
rom gvepovna. ra aRar vi poveT Sengan
gamovlili. Tanamedroveoba Zalzed pataraa istoriasTan SedarebiT.
istorias unda Tavmoyra,
istorias unda saTanado pativis
migeba. amas Seni didi meistorie yvelaze kargad axerxebda.
natvris Tvalis miRma Seni wrfeli
guli ipova da STamomavlobas gadmogviloca. iSviaTia, rodesac meistorie
Tavisi kvlevis obieqtis guls i povis
da gaacocxlebs.
araTu eqims, mesaaTes magonebs ivane
javaxiSvilis dauRalavi Sroma,
mesaaTes, romelic uwvrilesi detalebiT awyobs mTels meqanizms Zveli
saaTisa da cxovel moqmedebaSi mohyavs.
manac xom Seni gaCerebuli dro
aamuSava sasikeTod, Cemo mamulo.
isic Seni saxea da Sen xar igi moxuci meistorie,
romelsac loginSi sikvdili ar
uweria.
dRes bevri meistorie gvyavs,
xan aseTi,
xan iseTi,
xan yalbi,
xan marTali,
xan mewvrilmane,
xan memsxvilmane,
magram Sen, mamuli rom gqvia saxelad,
im sanukvar saxes ar icvli, rac CagebeWda da CaibeWde gonebaSi. yvela axaldroebis meistories im didebul saxes aZlev nimuSad da yvela maTgani
gmorCilebs, sxva meti didi da didebuli jer ar Seqmnila Sens wiaRSi
da vgoneb, arc arasodes Seiqmneba.
siyalbe
SeuZlebelicaa da
dauSvebelic,
istoria eris mexsierebaa, da mitom.
yvelaze ukeT mexsierebam icis ra,
sad da rogor xdeba, momxdara da arc
is SeeSleba ivaraudos, rogor moxdeba. amitom azri ara aqvs siyalbes, im
diadi saxebis konturebSi ver moeqceva gamyalbebeli, da mitom.
amitom ver moZova saqarTvelos sabWourma istoriografiam, yvelafers
TvalnaTliv aexada farda. dRes ga-
kotrebulebi arian wiTeli profesorebi, maT sityvas fasi aqvs dakarguli,
radgan im didebuli saxis yalibSi
ver jdebian, es maSin, roca eris mexsierebas srulfasovani saxismetyveleba
aqvs.
am saxis miRma yvelaferi karikaturaa, nakvTi nakvTs ar emTxveva,
xrtili xrtils,
azri azrs kargavs.
es imitom ki ara, rom yvelani davemsgavsoT unda konkretul pirovnebas. ara, Cven romc aravis davemsgavsoT
da Cveni piradi xelwera gvqondes
SemoqmedebaSi, Tu marTali xar, yvela
marTals daemsgavsebi da yvelaze didi marTali qveynad Cveni samSobloa,
is ki piruTvnelad gamoarCevs erTmaneTisgan yalbsac da namdvilsac.
qarTuli temperamenti
qarTvel ers odiTganve mosdgamda
Tandayolili temperamenti, romelic
SeiZleba gavaigivoT sificxesTan. fsiqikuri wyobis es Tavisebureba cxovrebiseul yvela aspeqtSi vlindeba. xasiaTebis amgvari gamovlena sazogadoebrivi moRvaweobis yvela sferoSia gabatonebuli. raRac SemTxvevaSi es Cveni
aqilevsis quslia, magram umeteswilad roca Cveneul, samxreTul temperaments vavlenT, mas pozitiviT vmosavT.
Tu eris azrovneba,
sindisi,
xasiaTi da
sxva gonieri gamovlinebani
damokidebulia rCeuli kacebis namoRvawarze, temperamenti iseTi gaaCnia Cvens ers, rom TiToeuli qarTveli ubadlo Semsrulebelia am Tvisebis. amisTvis ar aris saWiro erma warmoSvas korife, romelic umaRles xarisxSi aiyvans qarTul bunebas.
magaliTisTvis,
nebismieri qarTveli arafriT Camouvardeba Tavisi sificxiT
arc aleqsandre yazbegs,
arc konstantine gamsaxurdias,
arc grigol robaqiZes,
arc lado gudiaSvils.
es xasiaTia,
esaa xasiaTi!!!
rac ar unda Seqmnan geniosebma, Seqmnilad CaiTvleba da Cven yvelani viamayebT am SeqmniliT. ra Tqma unda, SemoqmedebiTi moRvaweoba yvelas xelT
ar ewifeba. samagierod cecxlovani
bunebis gamovlineba yvela qarTvels
SeuZlia Tanabrad da, SeiZleba iTqvas,
im saficar geniosebze ukeTadac. Cven
imdenad gvaqvs sisxl-xorcSi gamjda-
9
ri sangvinuri fsiqika, rom roca melanqoliur ganwyobaze vimyofebiT, maSinac ki es melanqolia Tavisi arsiT
sificxidan momdinareobs,
gulgrili ganwyobac aseTivea
da mxiarulic.
yvelafers xalibur rvalsaviT sakuTari energiis cecxlSi vawrTobT,
gvixaria Tu gvwyins,
ara aqvs mniSvneloba.
Znelia aseT dros i povo krebiTi
saxe da Tqva, rom man srulhyo Cveni
qarTuli cecxlovanebao.
aziuri Tavawyveta da
Tavdaviwyeba
patara qarTvelSic im doziTaa mocemuli, rom didsac ki gaukvirdeboda
da zogjer Seexarbeba kidec. davakvirdeT sakuTar Svilebs da mivxvdebiT,
raoden didia maTSi qarTveloba, es
maSinac xdeba, Tu bavSvi ucxo garemoSi izrdeba, araqarTulSi. amitom iyo
istoriulad Cvens TavsatexTa Soris
erT-erT yvelaze mwvave da mware Tavsatexad lekianoba - aRmosavleT saqarTveloSi,
tyveTa syidva ki dasavleTSi.
ras eZebdnen ucxoelebi CvenSi?
swored im cecxls, amiranma rom
daanTo yvela mamuliSvilis gulSi.
cecxli gadamdebia da grZnobadamcxrali Tu Camqrali gadamTielebi CveniT
cdilobdnen aRegznoT gulebi cecxliT. mamluqianobam daanaxa mTels arabul samyarosac da evropasac, rom arabeTis udabnos mcxunvarebaSic ki cecxlovani qarTveli ise grZnobda Tavs,
rogorc Tevzi wyalSi da saukuneebis
ganmavlobaSi flobda egvi ptisa da
erayis qveynebs.
ai, sad gaiRviZa mamulis genma!
10
esecaa,
sarwmunoebac mebrZoli gvaqvs, Cveni
mTavari salocavi wmida giorgia gveleSapTan da bneleTis ZalebTan mebrZoli raindi.
es xati qarTvelma erma wmida mowame
kabadokieli giorgis dabadebamde Seqmna
da mas TeTri giorgi uwoda, kavkasiis
mTianeTSi jgrags, jgirags arqmevdnen.
sarwmunoebisTvis Tavdadebaa mTavari Cvens rwmenaSi, amitomac viTvlebiT
wmida graalis raindebad. mefidan dawyebuli ubralo glexiT damTavrebuli
mravlad mogvepoveba qristesTvis wamebuli. qristianoba CvenTvis gaigivda
rogorc erovnul-ganmaTavisuflebel
brZolad da saqarTvelos arsebobis
mTel manZilze Cvevad da moTxovnad
gveqca Tavganwirva, Tundac uazro, magram
Cven mas uazrobis saburvelidan vaTavisuflebdiT.
qarTveli da muslimani gaTaTrebulad migvaCnda,
qarTveli da kaTolike Seufereblad.
sulxan-saba orbeliani kaTolicizmis aRiarebis gamo mcxeTelma berebma
scemes. esec niSandoblivia - Cven fufunebasa da maradJamul keTildReobas
ver vitanT, iqve mconarebas mivecemiT.
ilia ambobda da SesCioda beds –
`o, RmerTi Cemo, sul Zili, Zili,
rosRa gveRirsos Cven gaRviZebao~.
Cven vin dagvaclida Zils,
monRolis dros vfxizlobdiT,
Temur-lengis dros vfxizlobdiT,
Sah-abasis dros vfxizlobdiT,
osmalosa da sparseTis intervenciebis dros vfxizlobdiT,
rusis dros vfxizlobT.
vin dagvacala Zili?!
am Tavsxma momxvdurobis Jams rom
gvZineboda, aRarasodes gagveRviZeboda.
aba, rodis gveZina?
rogoradac gasakviri ar unda iyos,
Tamaris dros gveZina Rrma ZiliT da
amitom Semogvepara jalal-ed-dini, Tavisi qveynidan gamoqceuli da damarcxebuli, romelic risxvad dagvatyda Tavze. mZinare eri dagvamarcxa, Torem
zRvidan zRvamde gadaWimul qveyanas,
axal bizantiad gamzadebul qveyanas
rogor dagvamarcxebda sakuTari qveynidan gamogdebuli jari, damarcxebulis
kompleqsi rom sdevda Tan.
RvTisTvis Tavganwiruli eri Tavis
saxes da temperaments mSvidobaSi ver
gamoavlens. saqarTvelos mefeebs arasodes hqondaT imisi fufuneba, rom mdidrul sasaxleebSi ecxovraT da elCebi
elCebze mieRoT. qarTveli mefeebi cxenze amxedrebulebi da xrmalamoRebulebi xan gareSe, xanac Sinaur mtrebs
ebrZodnen da sasaxleebSi ki ara, cixedarbazebSi cxovrobdnen.
aman gamoawrTo asnakeci xaliburi
xrmaliviT qarTuli neba.
gadavRunulvarT Zalis winaSe da
ara gavmtydarvarT. Zala rodesac iklebs, im asnakeci nawrTobiviT vswordebiT welSi, TiTqos arc arasodes movxrilvarT, ise gviWiravs Tavi da es samarcxvino ar aris, SeSvenis qarTvels
garemo pirobebTan Segueba da yovelTvis
yoveli wnexis Semdeg gaasmagebulad
gaZlierebulebi vrCebiT.
es swored is fenomenia –
xaliburi xrmali rom iwrToba.
cxovrebidan aRebuli magaliTia es,
iseTi magaliTi, wignebSic rom ver
amoikiTxav.
SemoqmedebiTi impulsebi
cnobiereba da yovelgvari adamianuri SegrZneba ers imisTvis sWirdeba,
rom naTlad gamoavlinos Tavisi SemoqmedebiTi potenciali, raTa gamoawrTos
Tavisi arsebobis arsi sulieri moTxovnilebis Sesabamisad. Cven Zlieri
Sinagani energia gvaqvs, SeiZleba iTqvas,
amouwuravi. esec imitom, rom mcire
eri varT da TviTgadarCenis instinqti
Warbad gvaqvs moZalebuli.
Tu mudmivad ar vimecadineT:
Tavis gatanaze - mSvidobianobisas da
Tavis gadarCenaze - omianobisas,
arsebobas SevwyvetT, radgan is, rac
amouwuravi gvqonda imiT, rom mudamdRe
viRwvodiT, axla amoiWmeba da sxva
aRaravin davrCebiT, Tu ara TaviWamiebi. maSin aRarc mexsiereba dagvWirdeba,
aRarc niWi da aRarc SemarTeba. Cven
sakuTar saxes davkargavT da gadavinacvlebT sasikvdilo agoniis mdgomareobaSi. qarTvelobas bedad dagvewera, rom dalxenilni Tu SeWirvebulni
mainc mivmarTavT inteleqtualur moRvaweobas. Cveni genialoba imaSi mdgomareobs, rom ZaldatanebiT da Tavsmoxveuli SemoqmedebiTi Sromisa da Tavisufali nebis gamoxatvis drosac Tanabrad fenomenaluri fantazia gagvaCnia.
marTalia, msoflio aRiareba mainca
da mainc ara gvaqvs, magram aravis araferSi CamouvardebiT, piriqiT, sadRac
vuswrebT kidec msoflioSi saxelganTqmul korifeebs. es Cveni bedia aseTi,
rom unda sakuTar naWuWSi CaviketoT,
Torem sxvam erTi kudis moqnevaze SeiZleba miiRos msoflio saxeli. sxvaoba isaa, rom isini swored rom aRiarebisTvis iRwvian, Cven kidev Cveni bunebidan gamomdinare mxolod sakuTari
SemoqmedebiTi ambiciebis dasakmayofileblad vmoRvaweobT.
ai, Tundac, qarTuli saopero xelovnebis mamamTavari zaqaria faliaSvili
evropaSi ar idgmeba, misi Semoqmedeba
faqtiurad ucnobia musikis moyvarulTaTvis da, SemiZlia Tamamad vTqva, mravali profesionali musikaTmcodnisaTvis... da es imitom, rom faliaSvili
qarTvelia erovnebiT. me aravis arafers
vabraleb, esao-da diskriminacias gviweven da Cven rogorc daCagruli eri
ver vRirsebivarT saTanado dafasebaso.
am SemTxvevaSi aranair CagvrasTan
ara gvaqvs saqme, es mxolod qarTuli
bunebidan gamomdinareobs. Cven mcirericxovani eri varT da erTgvari kompleqsi gvaqvs sakuTari Tavis mimarT:
ras ityvis Cvenze operebiTa da simfoniebiT ganebivrebuli evropao.
sakuTar Tavs ar vadebT fass saTanadod. esec mxolod imitom, rom kargad ar vicnobT Cvens SemoqmedebiT
potencials, Torem evropaSi bevria
mcirericxovani eri. raRa Sors wavideT da, avstria ikmarebda magaliTad,
magram venis klasikosebma Seqmnes Tanamedrove musikaluri xelovneba imis
miuxedavad, rom maSin arsebobda avstria-ungreTis imperia.
Cven is didi saxelebic gvafrTxobs,
msoflio xelovneba rom gansazRvres.
erTicaa, qarTvelebi indeferentuli xalxi varT, sakuTaris srulfasovnad warmoCena gvezareba, Torem Tavis
qeba icocxle-Tqo, viciT rogor unda.
sakmarisi iqneboda, gveTargmna partitura, saTanado simaRleze rom asuliyo
qarTuli genia, magram aqac qarTulma
gulgrilobam iCina Tavi. mainca da
mainc fortuna rom ar gvwyalobs, es
ar gvyofnis da axla Cveni es Tviseba
davamateT.
amiTve gvpasuxoben Cvenc gviyureben zerele TvaliT.
yvela eri cdilobs Tavi warmoaCinos erTi aTad gadidebulad (yvela
aspeqtSi, kulturaSi - miT umetes.
m.k.), Cven ki - raca varT, imis meaTedadac ar mogvaqvs Tavi, vfaravT da vmalavT raRacas. albaT SiSicaa es e.w.
salieris kompleqsis mimarT. sakmarisia ucxoeTSi gavides zaqaria faliaSvilis Tundac mxolod `daisi~, rom
araTu mxolod kompozitoris saxeli,
aramed qarTveli kacis genia dafasdeba Rirseulad, Cven ki Tu piradad Cven
ar gvexeba saxel-dideba, ar vizrunebT
sazogado saqmeze. Cven sityviTa da
sadRegrZeloTi vambobT:
`saqarTvelos gaumarjoso!~,
Torem rogorc ki konkretuli sakeTebeli iqneba Sesasrulebeli, arras
viRonebT. xolo Tu araferi gamogviva
am aTasgvari mecadineobisgan, sxvas davabralebT, imas rom es gaekeTebina (an ar
gaekeTebina), aseTi Sedegi ar iqnebodao.
sxvas davabralebT imas, raSic Cven
migviZRvis brali, Torem la’skalaSi
ramden qarTvels umReria, warmatebiTac
da... arc Tu warmatebiTac. arc erTxel
ar mogvsvlia azrad, SegveTavazebina
Teatris administraciisTvis romeliRac sezonis repertuarSi `daisi~ daedgaT. qarTvel momRerlebs imdeni
Rvawli namdvilad ki gvaqvs, rom qarTvelTa pativsacemad erT-erTi sezoni
gaamdidron qarTuli repertuariTac.
me namdvilad ar vici ra xdeba
saopero Teatrebis kulisebSi,
magram Cemi survilia,
movismino faliaSvili la’skaladan,
viqtor doliZe metropoliten-operadan...
Tavsayrelad mainc ara gvaqvs saopero nawarmoebebi, magram raca gvaqvs,
WeSmaritad fenomenaluri gvaqvs.
`daisis~ uvertiura,
cekva `qarTuli~,
kiazos aria,
maros datireba
da saerTod mTeli saopero partiebi
da samusiko masala msoflio Sedevrebis rigSi dgas (CvenTvis mainc).
moisminos es opera (aRarafers vambob `abesalomze~) evropam da qarTvelebis mimarT meti pativiscemiT ganimsWvalebian, evropa aRmoaCens zaqaria
faliaSvils da mas Tavisi mniSvnelobiT
JorJ bizes,
Sarl gunosa da
jorj gerSvinis gverdiT daayenebs,
Tu geqtor berliozis,
kamil sen-sansisa da
jakomo puCinis gverdiT ara.
Cven - xalxi da sazogadoeba varT,
sazogadoeba ki eris nawilia, erisa,
romelic moazrovne da Semoqmedia. es
gulgriloba Cveni uaryofiTi Tviseba rodia, is mxolod Tandayolili
bunebaa, romlis daxvewa da gakeTilSobileba yvela CvenTaganis movaleobaa
isev da isev Cvensave sasikeTod.
Cven - patara eris Svilebi varT
da TiToeuli warmoCenili xelovani
Cveni siamayea.
firosmanma ise moi pova msoflio
aRiareba da saqarTvelos ise gauTqva
saxeli, qarTvelebs am saqmeSi TiTi
TiTze ar dagvikarebia, yvelaferi Zmebma
zdaneviCebma Seagroves da Seakowiwes
da ise warudgines ucnobi mxatvari
parizs. parizuli furoris Semdeg davtrialdiT da moviZieT nikala, misi
megobrebi, gavikiTx-gamovikiTxeT misi
cxovrebis Sesaxeb, ra uxaroda, ra wyinda. samwuxarod saflavi davkargeT misi, arada misi saflavi saqarTveloSia.
amas ukve veRar davkargavT veravin.
ra griSaSvilio,
ra leoniZeo,
yvelam daviCemeT firosmanistoba,
arada, erTxel im susxian wlebSi,
roca nikala eulad dadioda tfilisis quCebSi da gazeTebSi dascinodnen,
xatva ar icio da amiT parizuli
triumfis gaufasureba surdaT,
galaktionma Sehyvira, an TavisTvis
Cailaparaka `daanebeT firosmanas
sevdiani tvirTebi~.
etyoba galaktionic Seawuxa firosmanis mimarT gamoCenilma usamarTlobam, magram am striqonebis weris
dros veravin warmoidgenda, rom ga-
11
laktionic firosmansaviT eulad darCeboda, firosmanisgan gansxvavebiT uamravi patronis xelSi. es ukve mrude
sarkeSi danaxuli eris saxea.
dilema
musikas moismens kaci da saTanadod
Seafasebs mis mniSvnelobas da xarisxs
ise, rom mainca da mainc ar dagainteresebs, ras mReris esa Tu is momRerali, Tu es ucxo enaze sruldeba.
karg kompozicias gaiTaviseb da Senad miiReb.
sulac ar aris savaldebulo partituris Targmna `daisisa~, Targmani
mxolod momRerals gauiolebs namReris aRqmas, Torem Cvenc vismenT
italiur,
germanul Tu
avstriul operebs da
enis arcodnis gamo am nawarmoebTa
SefasebaSi ar SevmcdarvarT.
mxatvrobis mxriv kidev ufro ioladaa saqme - daaTvaliereb eqspozicias
ise, rom erT xmasac ar amoiReb.
literaturasTan mimarTebaSi ki
saqme sxvagvaradaa.
mwerloba yovelTvis damokidebulia
erze da enis simdidre-siRaribeze. ramdenadac mravalricxovania eri da ama
Tu im enaze mosaubre mosaxleoba, miT
meti mkiTxveli hyavs mwerals, Tu ra
Tqma unda, misi nawarmoebi ar scdeba
im eris farglebs.
umTavresad ki igi damokidebulia
saxelmwifosa da saxelmwifo politikaze. Tu konkretuli qveynis gavlena
vrceldeba sxva qveynebzec, dominanti
qveynis ena saerTaSoriso urTierTobaTa enad aris miCneuli, Sesabamisad
mwerali imdensave mkiTxvels iZens damatebiT, ricxobrivad ramdeni adamianicaa am saerTaSoriso sakomunikacio
saSualebaze damokidebuli.
TavisTavad yvela verc da arc iqneba
mkiTxveli sazogadoeba.
rCeulebi qmnian kulturul atmosferos yvelgan.
CvenSi lev tolstoi ufro cnobili mweralia,
vidre balzaki da hiugo erTad
aRebuli da es imitom, rom saqarTvelo
saukuneebis manZilze ruseTis gavlenis qveS imyofeboda da saerTaSoriso
salaparako enad rusuli iyo miCneuli, da ara franguli,
ruseTisTvis ki piriqiT, - franguli, da ara inglisuri.
ruseTSi franguli literatura
ufro cnobili iyo, vidre inglisuri,
es sindromi met-naklebad Cvenzec gad-
12
modioda. IXX saukuneSi, gansakuTrebiT napoleonis Semdeg, sakoketo enad
franguli iTvleboda. sayovelTaod
cnobilia, rom dekabristebi da puSkinis
sazogadoeba frangulad saubrobdnen,
epistolaruli literaturac am
enaze iqmneboda, rogori sayoveldReo
da sayofacxovrebo Sinaarsis ar unda
yofiliyo.
es problema TiTqmis mTeli saukune
gagrZelda, cotac da rusuli literatura frangulad daiwereboda,
rom ara
gercenisa da gogolis,
nekrasovis da tiutCevis,
turgenevis da dostoevskis didi
mecadineoba rusuli enis popularizaciis sakiTxSi.
saboloo wertili medasavleTeebsa
da slavianofilebis dapirispirebas
tolstoim da Cexovma dausves.
ruseTi am mdgomareobaSi iyo Cavardnili - mravalmilioniani eri da Cven
ra dagvemarTeboda!.. milionebs vin daeZebs, TiTze CamosaTvlelebi viyaviT.
visTvis unda gveTqva saqarTvelos farglebs gareT, qarTuli wigni qarTulad
waikiTxeo?! madlobeli unda vyofiliyaviT naTargmnis wakiTxvas Tu moindomebdnen.
qarTul wigns da qarTvel mwerals
ki ara, sulac saqarTvelos ar icnobdnen, xolo vinc icnobda, igi gangeb
cdilobda mieCqmala qarTuli fenomeni.
ramden sapolemiko omSi CarTula
ilia WavWavaZe ucxoeli mlanZRvelebi
rom mogvegeriebina. eseni yvelani rusebi
iyvnen da imitom, rom rusi dominanti
iyo am urTierTobebSi. mas unda ekarnaxa
CvenTvis ra da rogor gvekeTebina, misi
toli rameSi ar unda vyofiliyaviT,
da miT ufro ukeTesebi. yvelanairad
cdilobda Cveni dampyrobeli CvenSi
Seeferxebina kulturul-saganmanaTleblo moZraoba.
ratom iyo, meoce saukunemde rom
klasikuri musika ar gvqonda,
gigo gabaSvilamde klasikuri ferweris skola ar gvqonda...
gana ar gvqonda erovnuli musika,
erovnuli ferwera,
erovnuli skulptura,
bunebrivia gvqonda da misi ganviTarebis yvelanairi saSualeba da baza
gagvaCnda, magram permanentulma omebma
da rusulma eqspansiam qarTvelebi CamogvarCina msoflio kulturuli aRmasvlis kvaldakval ganviTarebas.
mxolod maSin aRdga Cveni potenciali, isic sustad, ra droidanac Cven
saswavleblad vgzavnidiT Cvens axal-
gazrdobas araTu ruseTSi, aramed evropaSi.
swored romsa da vatikanSi miRebulma ganaTlebam Seqmna qarTuli klasikuri musikis safuZveli da kera,
iakob nikolaZis rodenis saxelosnoSi daxelovnebam ganaviTara CvenSi
skulptura,
firosmans arsad da aravisTan uswavlia, garda epoqisa.
gogenma taitize wiTeli ZaRli
da wiTeli cxeni Seqmna,
firosmanma tfilisSi gogenisgan
damoukideblad Seqmna wiTelperangiani meTevze.
wyalTan aris asocirebuli gogenis cxeni da ZaRli da firosmanis
meTevzec.
mogvianebiT epoqis majiscemaSeswavlilma kandinskim Seqmna tilo `wiTeli cxenis banaoba~.
amiT imis Tqma msurs, rom xelovnebis am dargebs ar sWirdeba saerTaSoriso sakomunikacio saSualeba - lingva. mwerlobisTvis ki daxurulia es
fufuneba da igi damokidebulia Targmansa da kalkirebaze.
firosmans veraferi mouxerxes, radgan ruseTis gverdis avliT gavida
pirdapir evropaze da iseT dros, roca
modaSi iyo moderni. Cven gvqonda da
gvaqvs imisi potenciali, rom msoflioSi gavuTqvaT qarTul gens saxeli,
magram saamisod arafers vakeTebT, mteri
ki yovelnairad cdilobs dagvaClungos.
ilia WavWavaZe saukeTeso romanisti iqneboda, misi genia arafriT Camouvardeboda
flobers,
hiugos,
balzaks,
dikenss...
mis TanamedroveTagan yvelaze saxelganTqmul mwerlebs, magram amaSic gamovlinda qarTuli geniis bediswera samSoblos sadarajoze pirveli mwerali idga da Tavisi publicistikiT
Tavzars scemda mters. mas ubralod
ar ecala romanebis weriT garTuliyo,
igi dakmayofilda mxolod buvies
`izas~ TargmaniT.
mTeli SemoqmedebiTi Zalisxmeva didma iliam sabanko saqmianobas,
wera-kiTxvis gamavrcelebel sazogadoebas,
gazeT `iverias~,
Teatraluri sazogadoebis fexze
dayenebas Sealia.
ilia TviTonve gadaiqca romanad,
erT did qarTul sagad.
ilias rom romanebi ewera da evro-
paSi amiT gaeTqva saxeli, sazogado
saqmes vin gaakeTebda maSin? viRacas
xom unda etvirTa es mZime uReli
erisa.
akaki leqsebs werda,
vaJa filosofosobda,
yazbegi romanebze muSaobda,
daviT kldiaSvili moTxrobebs Txzavda,
ilia marto iyo yvelas winaSe,
mtersac da moyvaresac saTanado pasuxs
scemda. mis irgvliv wre Seikra Tavsatexebis.
xolo vinc romanebsa da leqsebs
werda, imaTma qarTuli mwerloba ver
gaitanes saqarTvelos farglebs gareT.
dasanania, magram im droSic yvelani
erTmaneTs vuSlidiT xels.
didi mTargmneli ivane maCabeli
ugzo-ukvlod daikarga.
vinc rasac akeTebda,
erTmaneTs xels uSlida,
esaoda,me ukeT da...
me ukeTesio...
did-patara yvela CarTuliyo am
kinklaobaSi. ilia ganze idga mwerlobidan, magram arc mas asvenebdnen sazogado saqmeTa keTebaSi da arc igi aclida
sxvas raime ekeTebina. duelSi gamoiwvies erTmaneTi niko nikolaZem da iliam. morigebiT damTavrda paeqroba. bunebrivia, asec damTavrdeboda, Torem amaze
didi samarcxvino araferi moxdeboda
saqarTveloSi.
ruseTSi did mwerlebs bali-aTiSaurad klaven duelebSi, CvenSi ki qurdulad da CasafrebiT amoiReben mizanSi
did-kacebs.
esec Cveni mamuli da
esenic Cveni mamuliSvilebi!!!
imis nacvlad, rom xeli-xelCakidebulebs erTmaneTi gagvetana saqarTveloSic da mis farglebs gareT, erTmaneTs SevuSaleT xeli. mteri gaixarebda, aba ras izamda. axla ki viRacas
gaukvirdeba, am mweralTa kavSirSi rogor dawyvites erTmaneTio. es imasTan
SedarebiT balRuri sicelqea.
es medlis erTi mxarea, meore ki
saxeldobr Targmnis fenomeni.
mxedvelobaSi ara maqvs Targmanis
teqnikuri mxare, anu Targmanis xarisxi
da dedanTan identurobis maCvenebeli,
am SemTxvevaSi Targmanis saWiroebis
princi pzea saubari.
mwerlebi yovelTvis cdilobdnen
popularulebi yofiliyvnen sazRvargareT. amitom mTargmnelebs sagangebod
irCevdnen. mTargmnelebisTvis sapatio
iyo aseTi movaleobis dakisreba, gul-
modginedac Sromobdnen da Sedegsac
Sesaferiss iRebdnen. Targmanis princips warmoadgenda avtorisa da nawarmoebis gacnoba msofliosTvis, yovel
SemTxvevaSi midgoma iyo aseTi.
ra Tqma unda, amas kvalad mohyveboda honoraric, romelic dawesebuli
iyo saxelmwifodanac da gamomcemlobidanac.
yofila sagangebo davaleba-dakveTa,
individualuri survili,
pirovnuli urTierTobidan gamomdinare movaleoba,
am mizezTa ukan ar mdgara
TargmaniT spekulaciiT gamdidreba,
gamoCena,
qvena grZnoba.
dRes erT sityvas ar giTargmnian
ise, rom ar iyos daangariSebuli misTvis gankuTvnili Tanxebi, aravin mokidebs xels Sens nawarmoebs, rogori
fenomenaluric ar unda iyos. Tu mTargmneli ar SegiTanxmda gasamrjeloze,
patriotuli grZnoba ukana planzea
gadasuli. aTasi sisulele iTargmneba ucxo enaze imitom, rom avtorebi
kargad uxdian mTargmnelebs. amdenad,
sazRvargareT mravlad gadis mdore
da uxarisxo nawarmoebi, Rirseuli
da Rirebuli ki ukeTes dros elodeba, magram dadgeba ki ukeTesi dro?
esecaa, zogierTs, iswavla ra ucxo
ena da tyipinebs ramodenime enaze,warmatebul mTargmnelad moaqvs Tavi. amiT
xarisxi ki ara, fasi iwevs maRla, sakuTari Tavis fasi, sxva araferi. mniSvneloba ara aqvs realuria Tu ara es
fasi, mTavaria moaxdina TviTSefaseba
da amiT gansazRvra, ase vTqvaT, saTargmnelo bazarze fasi.
visac xelT ar ewifeba, bazars ver
ekareba, amiT SeiZleba araTu konkretuli
mwerali, aramed TviT qarTuli literatura dazaraldes...
da marTali rom iTqvas, sadReisod
aseTi mdgomareobaa samwerlo `eqsportirebis~ saqmeSi, eqsportis gareSe ki
marto qarTvel mkiTxvelze dayrdnobiT
saxels ver daimkvidrebs mwerali, raoden didic ar unda iyos misi Semoqmedeba.
sadReisod qarTul mwerlobaSi yvavis araprofesionalizmi, modaSia medrove da uniWo mwerali. WeSmariti xelovneba miCqmalulia.
es ar-axalia,
Zvelia.
magram cudi is aris, rom am modur
mwerlukebs didi ambiciebi gaaCniaT
da Sesabamisad gaaCniaT saxsrebi, raTa
sxvisi kuTvnili adgili daikavon is-
toriaSi. bevri ambobs, rom isini istoriaSi ver Sevlen, es mxolod surviliao.
isini Sevlen istoriaSi da am epoqaze ityvian, rom
qarTulma mwerlobam im didi saxelebis Semdeg ganicada degradacia
da magaliTebad am uniWo mwerlebs
daasaxeleben.
Tu amaT paralelurad magiur wres
WeSmariti mweralic gaarRvevs da Tavs
gamoiCens samwerlo asparezze, imasac
dasZens istoria, rom ai, aseT did mwerlebs Cqmalavdnen es medRe-xvalie
da medrove mwerlukebio...
da es Cveni istoria iqneba –
WeSmariti da Seulamazebeli.
istoria ki
ginda-arginda,
mogwons Tu ara,
mainc unda giyvardes,
samSoblo adamianebicaa, da mitom.
gardasaxva
istoriam mravalsaxeobis ostatobas SegvaCvia, davxelovndiT kidec am
saqmeSi. mteri sxvadasxva mxridan modioda da mas sxvadasxva saxe hqonda. qarTvelebs yvela niRabi unda mogvergo
ise, rogorc namdvili da ar unda gaCenoda momxvdurs iotisodena eWvi Cveni
saxis gardasaxvis gulwrfelobaSi.
xandaxan moRalatis rolsac vTamaSobdiT mTelis gatacebiT da davdiodiT qveynad moRalatis iarliyiT, saqveyno saqmes ki yovelTvis uCumrad
vakeTebdiT. am erovnuli SegnebiT gvivlia qveynad da sikvdilisic ar gvSinebia. mxolod istoria ambobda piruTvnelad WeSmaritebas da moRalated Seracxulni gmirebad evlinebodnen mamuls.
niRabi ki imdenad morgebuli iyo saxeze, rom gvabnevda, sinamdvilis aRaqmaSi
gviSlida xels, kliSes ver vicilebdiT.
esec Cveni tragedia iyo, magram
swored aseTma yofa-cxovrebam ganaviTara CvenSi saxiobobis xelovneba.
SemTxveviTi ar iyo is, rom tfilisis msaxiobTa dasi krwanisis omSi
aqtiurad monawileobda.
krwanisze xom mxolod mamuliSvilebi idgnen,
maT sWirdebodaT gamxneveba da Tanadgoma,
gardasaxva unda moexdinaT dauZlevlobis,
Tundac sikvdilis fasad.
TamaSi gaTamaSebaSi gansaxierda,
gaTamaSeba ki sxva araferia, Tu
ara rolis Sesruleba.
13
roli davalebaa TamaSSi, romelic
sxvadasxva moTamaSes unawildeba.
am davalebas
zogi pirnaTlad asrulebs,
zogic vera.
saTeatro rolic aseTive daniSnulebisaa. IXX saukunis 50-iani wlebis
dasi sakmaod warmatebuli amitom gamodga.
Teatraluri dasis ganaxlebam ki
axal simaRleze aiyvana samsaxiobo xelovneba. iqmneba qarTuli dramaturgia,
yalibdeba Teatraluri sazogadoeba
da es moZraoba erTveba erovnuli TviTSegnebis gaRviZebis saqmeSi.
Taobas Taoba cvlis, momdevno Taoba wina Taobis umjobesia. Cvenma Teatrma Seqmna precedenti mayureblis kulturul-saganmanaTleblo aRzrdisa. aqamde Tu eklesiebsa da saswavleblebSi
xdeboda xalxis erad Camoyalibebis,
adamianis pirovnebad gardasaxvis procesi, amas Teatric daemata, rogorc
Tvalxiluli nimuSi zneobriobisa.
iyo, ra Tqma unda, ideologiiT datvirTuli repertuari an erovnuli,
an caristuli,
an komunisturi,
magram aucileblad yovel speqtaklSi raRac kacobriul niSs iZenda
mayurebeli da igi msoflio nawili
xdeboda ise, rom aRar iyo saWiro
raimes miCqmalva,
viRacis gadamalva,
raRacis gadaTargmna.
saxiobas mimikas,
moZraobas,
Jestikulacias,
cekvas ukve aRar sWirdeboda zedmeti daxmareba popularizaciisaTvis.
Cven ise ganvaviTareT Cveni saxioba,
rom kinoxelovnebisTvis windawinve Semzadebulni viyaviT, TiTqos vicodiT
moaxlovebuli xelovnebis axali dargi da vgrZnobdiT mis Tavbrudamxvev
warmatebas.
Cven araTu kargi msaxiobebi gvyolia
da gvyavs, Cven TviTona varT saukeTeso
msaxiobebi, ubralod yvelas ar mieca
am niWis gamovlenis saSualeba.
kinoxelovnebam maradisobaSi daafiqsira saxioba. Cven aravis gvinaxavs
marjaniSvilisa da axmetelis dadgmuli speqtaklebi da TavgamodebiT ver
vimsjelebT maT avkargianobaze. mxolod
TviTmxilvelTa STabeWdilebebs vendobiT. sailustraciod ki isev kinos
mivmarTavT, rogor ganasaxierebda esa
Tu is msaxiobi ama Tu im rols. Cven
14
kino gvaZlevs imas, rom davinaxoT msaxiobTa SemoqmedebiTi energia, maTi saSemsruleblo stili.
me dResac Tvalwin midgas sergo
zaqariaZis mier Sesrulebuli Sadiman
baraTaSvilis roli.
es TamaSi aRaraa,
es Sesxeulebaa msaxiobisa personaJTan da imdenad WeSmaritad, rom karga
xani Sadimanad aRviqvamdi msaxiobs.
qarTulma genma SesZlo, TamaSi cxovrebad eqcia da cxovreba TamaSad.
amisi naTeli dasturi TviT giorgi saakaZe iyo, romelmac ise moirgo
moRalatis niRabi da ise asrulebda
mTeli cxovreba am samarcxvino rols,
rom raRac momentSi eWvic ki mepareba,
TamaSi realobaSi xom ar gadauvida
da TviTonac xom ar irwmuna am rolis
ganamdvileba?
es sakiTxi, ra Tqma unda, sxva sakiTxia
da mxolod sityvam moitana.
aq mTavari isaa, rom am gardasaxvaSi, istoriuli kataklizmebis oromtrialSi Cven viwrTobodiT did da
ganumeorebel msaxiobebad. erToba samSoblos gulidan modis da sakuTar
Tavs kvebavs. CvenTvis am TamaSSi aplodismentebi aravis daukravs, radgan yvelas hgonia, rom es TamaSi ki ara, iyo
mxolod cxovreba.
asevea gardasaxviT mocemuli saxeebi: hamletis,
oidipos,
riCard mesamis...
es Cven viyaviT neronze ukeTesi
msaxiobebi da mefeebic amavdroulad.
unda iTqvas mTelis gulwrfelobiT,
rom akaki vasaZis mier Sesrulebuli
Sah-abasis roli rolad ar mimaCnia,
igi TviT Sah-abasi iyo imJamad, ki ar
TamaSobda rols, aramed msaxiobi gardaisaxa cinikos da verag dampyroblad.
mis TvalebSi saSualo saukuneebis daundobloba ikiTxeboda. misi damokidebuleba qveSevrdomTa mimarT Seudareblad aris gadmocemuli. verc erTi
sparsi ise ver Seasrulebda Sah-abasis
rols, rogorc es qarTvelma Seasrula.
esec albaT bedis ironiaa.
Cven ucxo mefeebs ufro kargad
ganvasaxierebT, vidre qarTvelebs.
esec erTgvari niWia da es niWi
msaxiobs ki ar ekuTvnis da misgan ki
ar gamomdinareobs, es Cveni genetikurad gardasaxviT moniWebuli imitaciis instinqtia da sxva araferi.
swored am gardasaxviT gadavrCiT,
kargad SevZeliT sxvaTa saxis aTviseba
ise, rom sakuTari srulad SevinarCuneT.
swored esaa da
mxolod esaa samSoblo!!!
amitom gavediT msoflio asparezze
qarTvelebi, rogorc niWieri msaxiobebi.
cxovrebamac gvamsaxioba erTmaneTTan, amitom erTmaneTi kargad rom SeviswavleT, amitom Cveni anekdotebi da
iumoric ki cota ar iyos mkbenaraa.
saxiobam imdenad dagvi pyro, rom
araTu mefeebs ucxoeTis literaturul
gmirebsac SesaniSnavad varTmevT Tavs,
sakuTars naklebad vaqcevT yuradRebas.
zinaida kverenCxilaZeze ukeTesi antigone ar eqnebodaT gaazrebuli TviT
Zvel eladelebs,
ifiqreb imasac, rom mxolod verikosTvis Tu Seiqmna ivdiTis saxe msoflio dramaturgiaSi,
dedofal margos roli xom mxolod sesilias unda eTamaSna qveynierebaze da amiT unda Tqmuliyo yvelaferi (da iTqva kidec).
servantesis `don kixoti~
ramdenjer ar daidga,
ramdenjer ar gadaiRes,
romel qveyanaSi ara,
romel drosa da epoqaSi ara,
mainc qarTvelebma rom gavarTviT
Tavi mwuxare saxis raindis saxebas,
aravin Tqvas sxva.
es trabaxi araa, es iseTi realobaa,
rasac TviT Seqspiris samSoblo
aRiarebs,
servantesis samSoblo aRiarebs...
da vin ara...
Cven amas ar vambobT,
Cven mxolod maT naTqvams vimeorebT
da xazs vusvamT qarTul genias saxiobobis xelovnebaSi.
aba, sxvanairad rogor SeiZleboda
yofiliyo - im maCabelis samSobloSi,
romeli maCabelic krwanisis velze
idga da kidec ibrZoda da kidec amxnevebda TanamebrZolT.
Cven sxvaTa omebSi ise vibrZodiT,
mtris wisqvilze vasxamdiT wyals
Cvensave sazianod.
aba sxva ra iyo XVII-XVIII saukuneebSi sparseTis droSis qveS avRaneTis sparseTze eqspansiis SeCereba da
amiT Cveni odiTi mtris gaZliereba
ise, rom Cvenc gadmogvwvda mere da mere. Ees rom ara, SesaZloa IXX saukuneSi, anu revoluciebisa da gabatonebuli burJuaziis eraSi Segvebijebina
mxned, rogorc Tavisufali da damoukidebeli qveyana da ar CamovrCenodiT
msoflio Zvrebs.
metad viqnebodiT fasdadebulni da
isic SeiZleboda momxdariyo, msoflio
momavali raRac wilad Cveni gadasawyvetic yofiliyo.
ar viqnebodiT msaxiobebi da imitatorebi, samagierod viqnebodiT TavisTavadni, egvi ptesa da erays Tu ar
ganvagebdiT, viqnebodiT Zlieri saqarTvelos mmarTvelebi da
rac sparseTs davexmareT,
rac mamluqebma sakuTar aRvirqveS
movaqcieT,
ar iqneboda eseni arc erTi, rogorc
avi sizmari.
samagierod yvela dakargulis goneba
da Zala moxmardeboda saqarTvelos.
Cven mamaci xalxi varT da ar gagviWirdeboda daviTisa da Tamaris saqarTvelos ganmeoreba, axla ki es Znelia da
faqtiurad SeuZlebeli.
axla mxolod unda viocneboT rogorc msaxiobebma, warmatebuli rolis
mocemis molodinSi rom arian.
warmatebuli rolebi ki sxvaTa namoqmedaridan gamomdinareobs, sxvisi
originalis aslebad gadaviqeciT.
dasanania, rogor gaiflanga qarTuli
niWi (da dResac iflangeba), rom erTi
xeiriani sityva msoflio asparezze
rogorc qarTvelebs (da ara rogorc
manqurTebs) ar gviTqvams.
da mainc...
rac samSobloa da samSoblos asociacias iwvevs, unda gviyvardes. patriotizmi kacTmoyvareobas gvaCvevs da
imaze didi kosmopoliti aravinaa qveynad, vidre patrioti. amas vaJa-fSavela
amtkicebda, araTu mxolod statiiT,
aramed piradi cxovrebiTac.
vaJa-fSavela qarTveli rom iyo, imitom uyvarda mSobliuri miwa-wyali.
uadamianod ar arsebobda misTvis mamuli, foToli ar cocxlobda,
balaxi ar sunTqavda uadamianod.
buneba rom uyvarda, bunebam saxelmwifoebrivi sazRvrebi ar icis da amitom
mas TviT dedamiwa uyvarda Tavisi nakliT,
Tavisi momxibvlelobiT,
Tavisi sidiadiT da
Tavisi simciriT.
Cven ramdenadac mcirericxovani eri
varT, imdenad ufro zviadi buneba gagvaCnia.
mamulis istoria marto bunebiT
ar Semoifargleba, es mxolod geografiaa, misi garegani saxe. misi cxovreba,
movlinebis Sinaarsi da daniSnuleba
mis ganvlil gzaSia. gzas ki mxolod
adamianebi gadian. amitom Tu samSoblos siyvarulze vdebT Tavs, unda gviyvardes is ganvlili mrude, ekal-bardiani didebis SaravandediT mosili ganvlili da gasavleli gzebi. yvelaferi es gvaaxlovebs sakuTar TavTan da
ise gvaaxlovebs, rom sxvis TvalebSi
sakuTar Tavs vuyurebT sarkesaviT da
is gviyvars imitom, rom masSi Cveni
Tavic igulisxmeba. swored esaa mamuliSviloba.
erT prozaul leqsSi oskar uaildma wyali alaparaka, zeaRmatebuli, miwieri narcisizmiT gajerebuli:
`rom hkiTxes wyals, rad daRonebulxaro, man pasuxad miugo, - me narciss ki ar vdardob CemSi CamxrCvals,
aramed mis TvalebSi me sakuTar Tavs
vuyurebdi da is davkargeo~, - aseTi
Sinaarsis iyo es leqsi.
Cven ise unda vuyuroT erTmaneTs,
rom sakuTari Tavi marto ki ar davinaxoT, aramed im danaxul sakuTar TavSi
vinZlo iqneb saqarTvelos momavali
saxe davxatoT.
dabolos, es statia msurs davasrulo indoeTis erovnul-ganmaTavisuflebeli moZraobis patriarqis mahaTma
gandis sityvebiT:
`imaze mets verafers daviCemeb, rasac
rigiTi mecnieri, romelic miuxedavad
imisa, rom cdebs uaRresi keTilsindisierebiT, gaazrebulad da zedmiwevniTi sizustiT ayenebs, arasodes amtkicebs,
rom misi daskvnebi amomwuravia~.
amaze meti TavmdablobiT veravin
ityvis verafers maSin, roca gandis
adgilas sxva Tanamedrove politikani
Tavs gadagvWamda: - naxeT ra kargi
varo, rogor varigeb vauCerebso.
15
yovladsamRvdelono mRvdelmTavarno,
moZRvarno, diakonno, ber-monozonno, yovelno erTgulno da Tavdadebulno Svilno saqarTvelos marTlmadidebeli
eklesiisa, saqarTvelos mkvidrno da
droebiT samSoblos gareT mcxovrebno
Tanamemamuleno.
`maS, adideT RmerTi Tqveni sxeuliT
da suliT, romelnic arian RmrTisa~
(korin. 6,20)
`lxeniT vilxen ufalSi da xarobs
Cemi suli Cems RmerTSi, radgan Semmosa xsnis samoseliT~ (es.61,10)
`dRes aRdgomisa dRe ars, ganvbrwyindebodeT aw erno...~ (zatiki)
ufali, `romelic mieca Cveni codvebisaTvis, aRsdga Cvens gansamarTleblad.
(rom.4.25) da sikvdilica moklul iqmna
mis mier (parakl.) gixarodeT!
qriste aRdga!
sad aris sikvdilo sawerteli Seni?
qriste aRdga!
sad aris jojoxeTo Zlevai Seni?
`aRdga qriste da dairRvie Sen;
aRdga qriste da daecnen eSmakni; aRsdga qriste da cxovreba moqalaqobs~
(wm. ioane oqropiri).
rogorc pavle mociquli ambobs, cotas Tu vinmes SeuZlia sicocxlis
gawirva marTalTaTvis, qristem ki Tavi
dado CvenTvis, romelnic viyaviT ucxoni, mtrebi da mowinaaRmdegeebi misTvis.
- da ratom viyaviT mtrebi da ucxoni?
- RmerTi siyvaruli ars da am grnobiT Seqmna da ganmsWvala man mTeli
xiluli da uxilavi samyaro.
RvTaebrivi siyvaruli vlindeba sxvisTvis msaxurebaSi, sikeTeSi, simarTleSi,
mSvidobaSi, siwmindeSi, mowyalebaSi, sixarulSi...
aseTi madliT iyo moculi codviT
dacemamde mTeli samyaro, dedamiwa da
mkvidrni mas Sina.
rodesac gvelis cdunebiT adamma
da evam RvTis mcneba daarRvies, amiT
maT Semomqmedze da misi mcnebebiT cxovrebaze Tqves uari. uari Tqves im siyvarulze, romelic sxvisTvis gascems
yvelafers da ar eZebs Tavisas; madldakargulebs ampartavnebis vneba daeulaT,
egoisturi azrebi da Tavis Tavze orientirebuli siyvaruli gauCndaT da
waerTvaT saganTa da movlenaTa arsSi
srulyofilad wvdomis unari.
adamis mTeli modgma am seniT daavadda da saRvTo didebisaTvis ganmzadebulma Tavi warwymedisTvis gawira. amitomac viyaviT ganSorebuli RvTisgan.
- rogor gvixsna qristem da ras
vzeimobT misi aRdgomiT?
yvela adamianis suli, adamis codvis
16
uwmindesisa da unetaresis,
sruliad saqarTvelos kaTolikos-patriarqis,
mcxeTa-Tbilisis mTavarepiskoposis da
biWvinTisa da cxum-afxazeTis mitropolitis
ilia II-is
saaRdgomo
epistole
gamo, gardacvalebis Semdeg jojoxeTs
imkvidrebda.
mama RmerTma Cvens gamosaxsnelad
moavlina Tvisi mxolodSobili Ze, romelmac miiRo sruli adamianuri buneba
da Tavis hi postasSi ganuyoflad da
Seurevlad SeuerTa saRvTo bunebas,
riTac ganaRmrTo kaceba.
ieso qristem yovlismomcveli, msxverplSewiruli siyvarulis ZaliT borotebis sakrvelni daamsxvria, daamxo
eSmakis mefoba, marTalTa sulebi iqidan
amoiyvana da kacobriobisaTvis zecis
karibWeni gaxsna.
diax, amieridan marTalTaTvis gardacvaleba iqca ara warwymedis, aramed
cxonebis, sixarulisa da maradiul
netarebaSi damkvidrebis saSualebad.
amitomac weria fsalmunSi: ,,patiosan
ars winaSe uflisa sikvdili wmindaTa
misTa~, amitomac aRniSnavs eklesia wmindanTa gardacvalebis dRes zeimiT.
unda vicodeT, rom yvela marTlmadidebeli qristiani, romelic rwmeniT
da sinanuliT aResruleba, uflis madliTa da mowyalebiT, wmindaTa Soris
daemkvidreba (ra Tqma unda, sxvadasxva
savaneSi, Tavisi amqveyniuri Rvawlis
Sesabamisad), amitomac moZRvari wesis
agebis locvaSi ase avedrebs ufals
gardacvlils: `wmidaTa Tana ganusvene,
qriste, monasa (an mxevalsa) Sensa...~
swored es aRTqma, wmindaTa Soris
maradiuli Tanamyofobisa, aris aRdgomis zeimis arsi, TiToeuli adamianis
imedisa da sixarulis safuZveli.
wminda grigol RvTismetyveli wers:
uflis jvarcmisas ixiles mravali
saswauli: dabnelebuli da xelaxla
gabrwyinebuli mze, ganpobili kretsabmeli, macxovris gverdidan gadmoRvrili sisxli da wyali, miwisZvra, saflavTagan mkvdarTa aRmosvla, saswauli
uflis saflavad dadebis Jams... magram
vercerTi maTgani ver Seedreba Cemi
cxonebis saswauls!
xolo visac es ara aqvs gacnobierebuli, fuWia misi sarwmunoeba. ai, rogor
gvafrTxilebs mociquli: ,,Tu mxolod
am cxovrebaSi varT qristes mosavni,
kacTa Soris usawyalobesni varT~...
xolo Tu qriste ar aRmdgara, amaoa
Cveni qmedeba da amaoa Tqveni rwmena~
(I.kor.15;14'19),
- Tu sikvdili ganqarda, ratomRa
kvdebian adamianebi, ratom darCa gardacvaleba yvelasaTvis aucilebel movlenad?
samoTxeSi adams da evas sxvagvari
sxeuli hqondaT, Semdeg ki xrwnadoba
Seimoses da mokvdavni gaxdnen. aqedan
moyolebuli adamiani am mokvdavi sxeulisa da ukvdavi sulis erTobas war-
moadgens, romelTa gancalkevebac sikvdilisTanave xdeba.
marTalTa sulebi qristes aRdgomis
Semdeg uflis wiaRs imkvidreben, codviT damZimebulTa ki, - kvlav bneleTis
angelozTa dass uerTdebian. sxeuli
ki ixrwneba da uerTdeba miwas, romlisganac Seiqmna. rogorc marcvali xnulSi iTeseba da ixrwneba, raTa aRdges
uxrwnelebiT, aseve `iTeseba sxeuli
mSvinvieri da aRdgeba sxeuli sulieri, iTeseba damcirebaSi da aRdgeba
didebaSi~ (I-kor. 15. 44, 45).
es moxdeba meored mosvlis Jams.
yoveli gardacvlilis suli (codvilTa Tu marTalTa) SeierTebs Tavis
uxrwnel sxeuls.
RmerTma inebos, rom Cveni suli da
sulieri sxeuli maradiuli netarebisaTvis aRdges da ara maradiuli satanjvelisa da geeniisaTvis.
zogierTs sikvdilisadmi aqvs erTgvari zerele damokidebuleba, zogs ki avadmyofuri SiSi. xSirad erTnic da
meorenic amitom ar fiqroben am sakiTxze, rac ar aris swori.
Cven mudam unda gvaxsovdes, rom
gardacvaleba aucileblad gvelis da
yoveli dRe unda gavataroT ise, rogorc ukanaskneli. maSin meti dakvirveba
gveqneba sakuTar Tavze, meti gulisyuriT
movepyrobiT moyvass da RvTis saTnod
moviqceviT ama Tu im viTarebaSi.
- rogor mivxvdeT, ra aris marTebuli qmedeba?
mTavari orientiri CvenTvis unda
iyos macxovari, romlis mierac gangvecxada adamianis sidiade; unda vicodeT
isic, rom yovel Cvengans, ziarebis madliT, SeuZlia, Zalisamebr Tvisasa daitios igi da SeuerTdes mas, raTa ganiRmrTos da miaRwios im sisrules, risTvisacaa mowodebuli.
Tumca es SeerTeba ver Sedgeba, Tu
ar moxda pirovnuli Sexvedra macxovarTan, - Sexvedra cocxal RmerTTan!
es aris yvelaze didebuli Jami
adamianis amqveyniur cxovrebaSi; es
aris WeSmarit siyvarulTan dabrunebis
da misiT aRvsebis saocari gancda, romelic sruliad gardaqmnis Cvens Sinagan samyaros da madliT aRavsebs suls;
aris madli momxmobi, momwodebeli,
romelic kacs ganacdevinebs sasufevlis netarebas da sinanulisTvis ganawyobs. mere ki iwyeba gamocdis Jami, anu
is etapi, rodesac Sen Seni SromiT, sinanuliTa da WirTa daTmeniT unda aaRorZino da ganamravlo igi.
RmerTi yvelgan sufevs, magram eklesiaa sulieri sxeuli misi, sadac saRv-
To sidiade srulad vlindeba kacTa
winaSe. es aris is sivrce, sadac aResruleba saRvTo saidumloebebi, sadac
yovel wirvaze uxilavad myofobs ufali da wminda ziarebiT masTan SeerTebis
saSualebas gvaZlevs.
magram RmerTTan kavSiri ormxrivi
movlenaa, Sen ver hpoveb ufals, Tu ar
Seicani igi, Tu ar aRivse RvTismsgavsi
uSurveli siyvaruliT.
aseTi siyvarulis unari adamians
aqvs da igi vlindeba mag.Svilebis, mSoblebis, meuRlis, ded-mamiSvilebis, megobrebisa da axloblebisadmi usazRvro
siyvarulsa da, saWiro SemTxvevaSi, TavganwirvaSic.
amgvari siyvaruliT, pirvel rigSi,
unda SeviyvaroT ieso qriste, romlisganac mogveca yvelaferi, absoluturad
yvelaferi. es ki niSnavs imas, rom masze win ar unda davayenoT aravin da araferi. es aris yovlad aucilebeli
piroba Cveni gadarCenisa; winaaRmdeg
SemTxvevaSi didi Secdomebisa da araswori azrovnebisagan araferi dagvicavs.
xolo visac amgvari gancda da cocxali sarwmunoeba ara aqvs, misTvis
saeklesio msaxureba, uflis swavlani
da saidumloebebi gaubraloebulia, mxolod ritualia da siRrmiseul azrs
moklebuli sityvebi. am mdgomareobaSi
SeiZleba iyos rogorc mrevlis wevri,
ise sasuliero piri.
amgvari adamianis aRsareba da sinanuli aragulwrfelia, Sedegi - uRirsi
ziareba da sulis gauxeSebaa. es aris
nel-Tbili sarwmunoeba, romelic metad
saSiSia da miuRebeli RvTisTvis.
sinanuls berZnulad `metania~ qvia,
rac sityva-sityviT TargmanSi `gonebis Secvlas~ niSnavs. ai, es unda moxdes
CvenSi! magram amas ki ver mivaRwevT,
Tu mudmivad ar vakvirdebiT sakuTar
Tavs, Tu aRsarebidan aRsarebamde CvenSi
ukeTesobisaken mciredi cvlileba mainc
ar xdeba, Tu codvas ar vupirispirdebiT da ar vebrZviT.
zogierTi eSmakis gavleniT, pativmoyvareobis an sircxvilis gamo bolomde
ar aRiarebs codvas, an Selamazebuli
saxiT ambobs saTqmels da amiT xels
uSlis sakuTar ganwmendas.
am dros piriqiTaa, mZime danaSaulis
Camdenis gulwrfeli sinanuli sasuliero pirs misdami TanalmobiT ganawyobs da swori rCevis micemis saSualebas aZlevs; adamians ki ufali wyalobas maSinve aniWebs.
did problemas qmnis orientirebis
aRrevac, rodesac zogierTi saSualebas
miznad miiCnevs, mizans ki, saSualebad.
saerTodac, bevri ram aris Cvens
yofaSi gaukuRmarTebuli: xSirad adamianis sicocxles iolad xelyofen, arada,
adamianis mkvleloba udidesi codvaa.
ufleba ara gvaqvs, RvTis mier boZebuli sicocxle wavarTvaT vinmes.
aseve umZimesi da mkvlelobis tolfasi codvaa aborti. am momakvdinebeli danaSaulis Camdenni ara mxolod
mSoblebi arian, aramed isinic, romlebic
uSualod monawileoben am qmedebaSi.
didad vwuxvarT TviTmkvlelTa ricxvis zrdis gamo. sicocxle RvTis
udidesi wyalobaa da dauSvebelia vinmem Tavisi nebiT moiswrafos igi. am
codvis CamdenT tyuilad goniaT, rom
sikvdiliT problemebisgan gaTavisufldebian da ver acnobiereben, rom Tavs
maradiuli satanjvelisTvis wiraven.
SeiZleba iTqvas, rom dRes, Cveni mosaxleobis didi nawili Sromas gadaeCvia.
arada, Sroma aucilebelia rogorc
fizikuri, ise gonebrivi da sulieri.
mSoblebma bavSvobidanve unda Seayvaron Svilebs es saqme. amasTan, unda
aRzardon ise, rom RvTis siyvarulTan
erTad samSoblos da moyvasis siyvaruli aswavlon. aswavlon, sirTuleebis
daZleva da gadawyvetilebis damoukideblad miReba.
Cven didi imediT vuyurebT axalgazrdebs; marTalia, mravali maTgani seriozul Secdomebs uSvebs emoneba-ra narkomanias, loTobas, garyvnilebas.., magram
gvjera, RvTis madliT, isini Seicnoben
am codvaTa damRupvelobas da RmerTs
daubrundebian; mixvdebian, cxovrebiseuli jvari imitom mogveca, rom igi rwmeniTa da siyvaruliT Rirseulad vataroT da Cveni jvarcma, gansacdelebi
da problemebi, Cvens aRdgomad da amaRlebad gadavaqcioT.
arasworma cxovrebis wesma daarRvia
tradiciuli urTierTobebic.
magaliTad, qarTuli sufra yovelTvis iyo samSoblos, megobrobis, siyvarulis, Tanadgomis, vaJkacobis sadidebeli, Wiris sufra ki, - gardacvlilTa
mosagonari da Sesandobari.
rogorc erTi, ise meore seroba iwyeboda da mTavrdeboda RvTis didebiT.
axla ki, aseTi Sekrebebi xSirad dausrulebel qeifad da Rreobad iqca, sadRegrZeloebi ki, - farisevlur qebadidebad, rac unda gamoswordes.
raki Rvinisa da, saerTod, purobis
sakiTxs SevexeT, aRvniSnavT imasac, rom
saukuneebis manZilze mevenaxeoba da
mexorbleoba Cveni yofis ganmsazRvrel
faqtors warmoadgenda. qarTveli kaci
masSi gansakuTrebul mniSvnelobasac
17
debda da ziarebis saidumlos aRsasrulebel Sesawirad aRiqvamda. amitomac
am kulturebze zrunva sauflo saqmed
miiCneoda.
aTeisturi reJimis dros es damokidebuleba radikalurad Seicvala, unikaluri qarTuli xorblis da savenaxe (gansakuTrebiT dasavleT saqarTvelosa da mesxeT-javaxeTSi) jiSebi zogi mTlianad, zogi nawilobriv ganadgurda da maTi adgili hibridulma, naklebad Sromatevadma jiSebma daikava.
amas daemata Rvinis SaqriT falsificireba, rac adre yovlad warmoudgeneli
ram iyo. ase Seilaxa da gaubralovda
sakraluri datvirTvis mqone venaxisa
da xorblis mniSvneloba.
saWiroa, SevicvaloT damokidebuleba
da swor orientirebs davubrundeT.
madloba RmerTs, dRes mdgomareoba ukeTesobisaken icvleba da amaSi gulanTebuli uangaro adamianebis didi Rvawlia Cadebuli.
minda yuradReba gavamaxvilo codvisadmi nel-Tbili adamianis damokidebulebis ramdenime gamovlinebas:
viRacas hgonia, rom roca sxvas Seuracxhyofs, an cils daswamebs, umizezod
ganurisxdeba, an bilwsityvaobiT ajobebs,
es didi codva ar aris. mwared cdebian.
Tu gavaanalizebT, aRmovaCenT, rom
mkvlelobebisa da TviTmkvlelobebis
ZiriTadi mizezi aris viRacis gaborotebuli sityva. xSirad ojaxebic Selaparakebis niadagze ingreva; uxeSi sityvis gamoyenebis praqtikam Cveulebrivi
xasiaTi miiRo politikur da sazogadoebriv urTierTobebSi, masmediaSi...
sityva udidesi Zalaa. RmerTi aris
sityva, xolo avi sityva eSmakiseuli
gamovlinebaa. TiToeuli Cveni naTqvami
bumerangiviT dagvibrundeba. SegaxsenebT
macxovris darigebas: ,,me geubnebiT Tqven:
vinc umizezod urisxdeba Tavis Zmas
(anu moyvass), samarTalSi unda mieces,
xolo vinc etyvis Tavis Zmas: raka
(ugunuro), sinedrionis (samsjavros)
unda warudges; da vinc etyvis Tavis
Zmas: Slego (cofo, usindiso), cecxlis
geeniaSi unda Cavardes (maTe. 5,22).
iakob mociquli ki gvafrTxilebs:
`patara cecxli ramxela tyes hbugavs,
enac cecxlia, sicruis samkauli. enas
iseTi adgili uWiravs Cvens asoTa
Soris, bilwavs mTel sxeuls da cecxlad aqcevs sicocxlis Carxs.~
amitomac metyvelebisas yvelas didi
sifrTxile da dakvirveba gvmarTebs.
Sevexebi metad saSiS da seriozul
problemas, - saTamaSo bizness. es saqmianoba, marTalia, biujetisTvis albaT,
18
momgebiania, magram igi imdenad uaryofiTi movlenaa, rom bevr qveyanaSi saerTod
akrZalulia. CvenTan ki mas bolo dros
internet-samorinec (kazino) daemata.
Tu Cveulebriv samorineSi (kazinoSi)
asaks yuradRebas aqceven da garkveuli
Tanxis qona aucilebelia, internetsivrceSi es SezRudva ar arsebobs;
adamianebi, gansakuTrebiT axalgazrdebi,
romelTac isedac mcire finansebi aqvT,
cdunebas ver umklavdebian da did
valSi da did problemebSi vardebian.
katastrofulad izrdeba maTi ricxvi, romelnic mijaWvulni gaxdnen am
sacdurze; bevrma qoneba dakarga, mravali ojaxi daingra, zogma Tavic moikla.
vfiqrobT, xelisuflebam Tavisi sityva unda Tqvas am mimarTulebiT da
SesaZleblobisamebr daicvas qveynis awmyo da momavali.
aqamde imaT Sesaxeb visaubreT, romelTac RmerTis arseboba swamT; rac Seexeba urwmunoT, adrec miTqvams da kvlav
gavimeoreb, rom materialur-teqnikurma
winsvlam da sulier ganviTarebaze naklebma zrunvam didad Seuwyo xeli
adamianSi ampartavnebisa aRzevebasa da
aTeisturi cnobierebis Camoyalibebas,
im azris ganmtkicebas, TiTqos misTvis
saidumlo aRar arsebobs, rom TviTon
SeuZlia yvelaferi marTos da ganagos.
magram uRmerTo kacma dRemde ver
ipova umTavresi, - sicocxlis sazrisi,
da verc sikvdilis saidumlo amoxsna.
aqedan gamomdinare, cudi da kargi, codva
da madli, misTvis fardobiTi da pirobiTi cnebebi gaxda. amitomac ase moazrovne sazogadoeba advilad mivida codvis da gaukuRmarTebuli urTierTobebis dakanonebamde.
marTlac, Tu ar arsebobs RmerTi,
ra Tqma unda, ar arsebobs araferi miuRebeli, ar arsebobs aranairi sulieri mizani, romliskenac igi unda iswrafvodes, anu sicocxles, faqtobrivad,
ar aqvs azri.
rCeba mxolod warmavali miwieri
yofa da amqveyniuri vnebebi, simdidriTa
da pativiT miRebuli droebiTi siamovneba, romlis Sedegi sasowarkveTa da
degradaciaa, dasasruli ki, - araraoba.
Tumca, unda iTqvas, rom qvecnobierad yvelam, morwmunemac da urwmunomac, - met-naklebad icis, rom sikvdilis
Semdeg sicocxle mainc grZeldeba. amas
igi grZnobs im waruSleli RvTiuri
naperwkaliT, romelic TiToeul CvenganSia Cadebuli Semomqmedisagan da romlis saSualebiTac sicocxlis ukanasknel wamamde rCeba SesaZlebloba sinanulis, moqcevisa da RmerTTan Serigebisa.
gavixsenoT avazaki, romelmac sulieri feriscvaleba sikvdilis win, jvarze gakrulma, ganicada da maSinve Rirsi
gaxda, pirveli Sesuliyo sasufevelSi.
Cven vcxovrobT religiuri azrovnebisa da ideologiebis zeobis epoqaSi;
rogorc erT-erTi cnobili Teologi ambobs, religiasa da ideologias
Soris udidesi gansxvaveba imaSia, rom
religia da rwmena yovelTvis Zalzed
piradulia da Rrma Sinagani gamocdilebiT miiRweva, maSin roca nebismieri
ideologia yovelgvar pirads, rogorc
usargeblos, uaryofs.
amitomac aris, rom arc Zveli da
arc romelime Tanamedrove ideologia,
pirovnebis ideas ar scnobs.
adamiani yvelaferze maRla ieso qristem daayena da igi gaxada Tavisi udidesi siyvarulis obieqti. amasTan, adamians
man udidesi niWi, - Tavisufleba uboZa
da misca arCevanis saSualeba. TiToeuli Cvengani gacnobierebulad Tu gaucnobiereblad dResac yovelwuTs akeTebs
arCevans keTilsa da borots, RmerTsa
da eSmaks Soris da es Cveni uflebaa.
Cveni neba RvTis nebis Sesabamisi
unda gaxdes, magram, ara imitom, rom
ase vinmem gvibrZana, aramed imitom, da
mxolod imitom, rom es Cvens did survilad da swrafvad unda iqces; imitom, rom Cven movindomeT, gavxdiT adamianebi, am sityvis sruli mniSvnelobiT.
Cemo sayvarelo suliero Svilebo:
qarTvelebo, afxazebo, osebo, berZnebo,
rusebo, udiebo, azerbaijanelno, somexno,
iezidno, qistno, asirielni, sxvano yovelno, Cven yvelani xatad da msgavsad
RvTisa varT Seqmnilni da TiToeuli
Cvenganis sulSia is RvTaebrivi naperwkali, romelic dRes RaRadebs, - WeSmaritad aRsdga qriste!
marTlac, yvelasTvis aRsdga qriste,
yvela adamians SeuZlia Secvla da feriscvaleba, radgan, rogorc wm. irineos
lioneli brZanebs, adamianis suli bunebiT qristiania.
maS, vmadlobdeT ufals, romelic
sixaruliT SegviZRva Tavisi aRdgomis
navTsayudelSi, vmadlobdeT yovelni,
romelTac keTilad ganvvleT sarbieli marxvisa; vmadlobdeT isinic, romelnic uZlur viqmeniT amgvari Rvawlisa
(svimeon axali RvTismetyveli). amieridan nuRaravin hZrwis da eSinis, WeSmariti siyvaruli da maradiuli sicocxle daubrunda kacobriobas; ixarebs
adamis modgma da mTeli samyaro!
qriste aRsdga!
aRsdeqiT Tqvenc da masTan erTad
egeT ukunisamde.
qarTuli simReris dResaswaulze
Tqvens winaSe wardgebian:
`alilo~
da Teatraluris kvarteti
gia daviTianis, laSa Rlontis,
mixeil WoniSvilis, soso abaSiZis, irakli
abJandaZis, koba WefxoZis,
laSa kervaliZisa da oTar kovziriZis
SemadgenlobiT
718-781-6945; 718-732-3838
1029 Brighton Beach av, Brooklyn, NY
adgilebi, sadac ufasod vrceldeba Jurnali `mamuli~
29 maiss, 8 saaTze,
milenium-TeatrSi
g i w v e v T
niu-iorkSi:
Taste of Georgia
1637 East 18th street,
Brooklyn, NY 11229
Barami
164 Brighton 11 St.
Brooklyn NY 11235
Brick Oven Bread
230 Kings Hwy,
Brooklyn, NY 11223
Discount Store Plus
2910 Brighton 8th street.
Brooklyn, Ny 11235
Georgian Food & Bakery
109 Brighton 11 street,
Brooklyn, NY 11235
Tone-Café
265 Neptune Ave,
Brooklyn, NY 11235
Tone - Georgian Bread
125 Brighton Beach Ave
Brooklyn, NY 11235
St. Nino Church
1835 Bay Ridge Parkway
Brooklyn, NY 11204
Pesvebi - Studio
70 Avenue O
Brooklyn, NY 11204
Georgian Church on
170 Avenue T
Brooklyn, NY 11223
Georgian Consulate
144 East 44th street
New York, NY 10017
Tone-cafe
134 E 17 st.
New York, NY 10003
vaSingtonSi:
Embassy of Georgia
1824 R street,
Washington, DC 20009
filadelfiaSi:
St. George Church
1916 Welsh Rd
Philadelphia, PA 19115
Bell’s Market
8330 Bustleton Avenue,
Philadelphia, PA 19152
niu-jersSi:
Barami
84 Harbor Drive,
Jersey City, NJ 07305
19
gvatyobineben
`mamulis~
korespondentebi
Tojinebis Teatri niu-iorkSi
niu-iorkSi sagastrolod imyofeba
Tbilisis giorgi miqelaZis saxelobis
Tojinebis saxelmwifo Teatri, romelic qarTvel emigrant bavSvebs warmoudgens speqtakls `iavnanam ra hqmna?!~
es gaxlavT saqvelmoqmedo warmodgenebi
proeqtis `saCuqari emigrant bavSvebs~
farglebSi.
Teatris pirveli warmodgena Sedga
manhetenis sent markis TeatrSi da
didi mowoneba daimsaxura niu-iorkSi
mcxovreb qarTvel norCebSi.
speqtaklis msvlelobisas bavSvebi
aRtacebas ver faravdnen, kiskisebdnen
patara qeTos celqobaze da ganicdidnen
mis gatacebas, ded-mamasTan ganSorebas.
mSoblebmac ver Seikaves cremlebi.
speqtakls originalurs xdida Teatris niWieri axalgazrda reJisoris
nikoloz sabaSvilis mier piesis originaluri gadawyveta, SesaniSnavi musikaluri gaformeba da msaxiobebis mier
rolebis ostaturad Sesruleba, gansakuTrebiT speqtaklis wamyvanis, malxaz
gabunias STambeWdavi artistizmi.
bavSvebis sixaruls sazRvari ar
hqonda, rodesac speqtaklis dasasruls
msaxiobebma suraTebi gadaiRes patara
mayureblebTan da Tojinebis daTvalierebis, Sexebis ufleba darTes.
`mamuli~ madlobas uxdis msaxiobebs da Teatris xelmZRvanelobas direqtors Temur badriaSvils, reJisors nikoloz sabaSvils, samxatvro xel-
mZRvanels elene macxonaSvils gulTbili SexvedrisaTvis.
es gastrolebi SesaZlebeli gaxda
saqarTvelos kulturisa da ZeglTa
dacvis saministros mxardaWeriT da is
saSviliSvilo xidia, Cvens momaval Taobas metad rom daakavSirebs mamulTan.
diasporas Tavisi ministri Sexvda
14 marts, niu-iorkis qarTul diasporas stumrad ewvia diasporis sakiTxebSi saqarTvelos saxelmwifo ministri, batoni gela dumbaZe, saministros
delegaciasTan erTad.
Sexvedra manhetenze, sastumro `mariotSi~ gaimarTa da ministrTan erTad
Sexvedras gaeroSi mivlinebiT myofi
saqarTvelos parlamentis wevri, qalbatoni guguli maRraZec SeuerTda.
ministrma dasawyisSi isaubra uaxles aqtivobebze, miRwevebsa da dagegmil
proeqtebze. Semdeg ki, Sexvedra kiTxvapasuxis reJimSi warimarTa. daisva samSobloSi diasporuli organizaciebis
cnobadobis amaRlebis saWiroebis sakiTxi da Tavad diasporis survili.
saubari agreTve Seexo diasporuli resursebisa da talantis samSobloSi gamoyenebis aucileblobas, diasporis finansuri potencialis mobilizebas da mimarTvas maTsave sasikeTod.
20
amerikaSi:
niu-iorkSi:
164 Brighton 11 St.
Brooklyn NY 11235
Tel: 718-934-1700
Alt: 347-500-5037
Tel: 201-333-5555
www.barami.us
niu-jersSi:
84 Harbor Drive,
Jersey City, NJ 07305
Tel: 201-333-5555
delavareSi:
4 Lewis circle
Wilmington, DE 19804
302-930-0705
filialebi:
Tbilisi
quTaisi
rusTavi
baTumi
gori
bolnisi
Telavi
marneuli
amanaTebi
4-5 samuSao dReSi
aSS-dan saqarTveloSi
erTi paunti - 2.50$-dan;
amanaTebis gamogzavna
saqarTvelodan
avtomobilebis
yidva-gayidva
saqarTvelosa da amerikaSi;
avtomobilis, komerciuli
da piradi tvirTis
Sida gadazidvebi
aSS-Si.
www.barami.us
Cvens saitze
daregistrirebiT Tqven gagiadvildebaT:
- kredit-kartiT gadaxda;
- amanaTis statusis Semowmeba;
- amanaTis adgilidan aRebis SekveTa
www.barami.us
www.baramicar.com
www.facebook.com/Barami.us
21
mark tveni
dRes sakiTxavi
rogor mirCevdnen
ue,thyfnjhfl
V
VFHR NDTYB +ctvetk ktyu/jhy rktvtycb 2 !(#%-!)!_`7
fvthbrtkb vothfkb7 njv cjbthbcf lf /trk,thb abybc
sfduflfcfdkt,bc fdnjhb8 ghjatcbjyfkvf ;ehyfkbcnvf
gbhdtkb obuyb #$ okbc fcfrib ufvjfmdt.yf8 fvthbrek
w[jdht,fpt itmvybkb vodfdt7 vfv[bkt,tkb gfvaktnt,bc
o.fkj,bs vfhr ndtyvf [fcbfsbcf lf bynhbubc jcnfnbc7
,ho.bydfkt bevjhbcnbc cf[tkb lfbvrdblhf8
hfvltybvt sdbc oby lfvjerblt,tksf gfhnbfv xtvb rfylblfnehf ybe-bjhrbc infnbc
ue,thyfnjhbc sfyfvlt,j,fpt ofvjf.tyf8
jhvf c[df gfhnbfv vbcnth cnbefhn k8 delajhlbcf lf vbcnth ]jy n8 /javfybc rfylblfneht,b lffcf[tkf8 sevwf7 dfwyj,btht,lb7 hjv fv ,fnjyt,bc obyfit vybidytkjdfyb egbhfntcj,f vfmdc7 rth’jl7 evobrdkj htgenfwbf8 cfrvfhbcb b.j7 ufptst,bcsdbc uflfut[tlfs7 hfsf lfhoveyt,ekb.fdbs7 hjv serb bcbyb jltcvt b.dyty rbltw
otcbthb flfvbfyt,b7 fv lhjv lblb [ybc oby
xfbfhf8 chekbfl firfhf uf[klfs7 hjv ,jkj okt,ib bcbyb .dtkf itcf’kj vfyrbtht,fib xfb’bhyty8
cfresfhb egbhfntcj,bs dnr,t,jlb lf
uekbc cbqhvtib vb[fhjlf7 vfuhfv xtvb ,tlybtht,bc eiajsdtk vlbyfht,fc vqdhbt zfdkbdbs thsb fphb fhqdtdlf5 xtvc cf[tkc [jv
fv sfqkbst,bc cf[tkt,bc udthlbs vjb[ctybt,ty= tc cek eahj vtnfl vfiajst,lf8
,jkjc lf ,jkjc7 uflfdo.dbnt7 hxtdf ,t,bfcsdbc vtrbs[f8 vj[ewvf cohfafl lf vnrb-
22
wtl vbgfce[f8 vbcb othbkb qfqflt,lf5
3vstkb w[jdht,bc vfy’bkpt thsb eotcj
cfmwbtkbw fh xfubltybf8 thsbw rb= fhflf7
v[jkjl ufptst,b uflfbrbs[t lf vb[dlt,b7
hf [fk[bf vbcnth delajhlb lf vbcnth
/javfyb8 sfdfl ufycf]t7 itub’kbf se fhf7
sfdb bvltyfl lfbvwbhj7 hjv vfssfy cf]fhj ,h’jkf ofvjbo.j48
cojhtl tc fh vfcdtyt,lf= vstkb qfvt sdfkb fh vjvb[ezfdc8 ,jkjc uflfdo.dbnt7 hjv
erfy lf[tdf udbfyqff8 fvjvhxtdkt,vf ylj,f
ufvjvbw[fltc lf ,jkjvlt eylf db,h’jkj8
cfepvbc lhjc7 ufptst,bc sdfkbtht,bcfc
ths itybidyfc ofdfo.lb lf7 cbvfhskt ubs[hfs7 ufdjuylb5
3WHEVJOVTJ,F8 itcf’kjf7 f[kf7 hjltcfw [fk[bc obyfit ue,thyfnjhj,bc rfylblfnfl ofhluf7 vbcnth vfhr ndtyb byt,t,c7 fudb[cyfc7 hf dbsfht,fib fv[bkf mfkfm dfrfdfrfib +rj[by[byib‘ !(^# otkc
jwlfsjs[vtnvf vjovtv abwbc lfhqdtdfib= [vt,b lflbc7 hjv whevjovtj,f xfltybkbf flubkj,hbdb qfhb,b mdhbdbcf lf
vbcb evotj idbkt,bcsdbc vbobc cfwjlfdb yfukt]bc lf hfvltybvt ,fyfybc [bc ofhsvtdbc vbpybs - fye thsflthsbc7 hfw vfs
ibvibkbcf lf cbqfnfrbcufy bafhfdlf8 cfresfhb lf fvjvhxtdkt,bc bynthtct,blfy
ufvjvlbyfht7 hjvkt,bw7 hjujhw vbcnth
ndtyb bvtljdyt,c7 [vfc vfc vbcwtvty7 bub
dfklt,ekbf7 tc bcnjhbf ufyvfhnjc8 uf,tlfdc rb04
ufjwt,bcufy sdfkt,b ie,kpt fvbdblf8 hf
e[tib7 ehw[db wbkbcofvt,ff= rj[by[byib
fhfclhjc d.jabkdfh= dfrfdfrfpt ofhvjlutyfw fh vfmdc= ,fyfybc [tc rtyuehecufy dth
dfhxtd= e,hfkjl7 fh dbwjlb7 hjujh vjdmwtekb.fdb8 ufwjat,ekb7 vfuhfv chekbfl
evotj uf[klbs8
vstkb lqt ufdblf7 vt rb dthfathb dbqjyt8 vtjht lbkbs bvfdt ufptsib fctsb cnhbmjyt,b ufvjxylf5
3CFUEKBC[VJF= eylf fqbybiyjc7 hjv vbcnth vfhr ndtyb rj[by[byib sfdbc whevjovtj,fcsfy lfrfdibht,bs vhfdfkvybidytkjdyfl levc=4
+itvlujvib7 vstkb cffhxtdyj rfvgfybbc
ufyvfdkj,fib7 tc ufptsb v[jkjl 3abwbc
ufvnt[ cfpbpqfh ndtyfl4 vjvb[ctybt,lf8‘
itvltu c[df ufptsib fctsb itybidyf lfb,tzlf5
3cfcehdtkbf7 dbwjlts8 [jv fh byt,t,c
ue,thyfnjhj,bc f[fkb rfylblfnb7 bv sfyfvjmfkfmtt,c7 hjvkt,bw vbcsdbc [vbc
vbwtvfc ,tlfdty7 thsb cfbynthtcj ufhtvjt,f ufyevfhnjc5 vfhsfkbf se fhf7 hjv
vjynfyfib vfcsfy thsfl ,fhfrib vw[jdht, fv[fyfut,c lhjlflhj odhbk-odhbkb ybdst,b trfhut,jlfs lf vfs7 hjujhw
otcb7 fy vbcnth ndtybc ]b,tt,ib7 fylf vbc
3xtvjlfyib4 +’dtk ufptsib7 hjvtkibw
bc sfdbc [f,f-[e,fc f[dtdlf‘ fqvjfxtylyty0 vfhsfkbf se fhf7 hjv fv[fyfut,b b’ekt,ekb uf[lyty7 sfdfl vbcnth ndtybc
cfcfhut,kjl7 vbcsdbc vtuj,hekb xfujyt,f xftnfht,byfs7 reghib fvjts[egyfs7
,ev,ekt,ib fvjtdkjs lf zjrpt itcvekb xftnfht,byfs mext,ib7 itvltu rb thxbfs7 cfcohfajl uftsfdbceakt,byf ,fyfrib lfrfdt,ekb flubkb lf cfvelfvjl lftdbo.t,byf vfsrty vbvfdfkb upf0
hfc udbgfce[t,c fvfpt vbcnth ndtyb04
ufyf itb’kt,jlf vtnb cf’fukj,bc vjabmht,f0 vt [jv vjynfyfib xtvc cbwjw[ktib
fh d.jabkdfh=
+vfc itvltu tc ufptsb ]benfl vbojlt,lf
3vjynfytk mehl ndtyc48‘
bv lqblfy lbkbc ufptsbc uflfikbcfc ibib vbg.hj,lf - fk,fs7 fct cotdc cf,ybc res[tc flfvbfyb7 hjvtkbw tzdj,c7 hjv kjubyib x[hbfkf udtkb bvfkt,f8
ths[tk sdfkib cnhbmjyt,b vjv[dlf5
3WBKBCVOFVT,TKB V[BKT,EKBF=
af7
bd-gjbyntkvf vfbrk j akfyfufyvf7 ejnth-cnhbntkvf vbcnth rbn ,thycvf lf
vbcnth ]jy fktyvf abwbc mdti vbcwtc xdtyt,f7 hjvtkbw vjovj,c7 hjv vbcnth ndtybc ehw[db vnrbwt,f7 sbsmjc xdtyb qbhctekb rfylblfnbc ]jy n8 /javfybc ufycdtyt,ekb ,f,ef ifhfupfpt .fxfqj,bcsdbc xfvjf[hxdtc7 ecbylbcj7 cektkehb
lf ecfae’dkj wbkbcofvt,ff8 .jdtk otcbth flfvbfyc uekpt yfqdtkb itvjfodt,f bvbc lfyf[dfpt7 gjkbnbrehb ofhvfnt,bc vbcfqotdfl hjujh rflhekj,ty pjubthst,b yt,bcvbth cfpbpqfh [hbrc7 itehfw[.jaty frklfvt,c lf ,qfkfdty ufhlfwdkbksf evobrdkj cf[tkt,c8 bv voe[fht,bc ofhvjlutyfpt7 hjvtkbw fv fvfphptyvf n.ebkvf ufycdtyt,ekbc chekbfl elfyfifekj f[kj,kt,cf lf vtuj,ht,c vjenfyf7 vpfl dfhs7 itehfw[.jabk
lf fqiajst,ek cfpjufljt,fc dehxbjs7
wbkbcvofvt,tkc vhbc[fyt sdbsufcfvfhskt,f vjeo.jy8 sevwf7 fhf= lft7 cbylbcbc
mty]ybs lfbnfy]jc= +sevwf7 serb xdtyb
uffasht,ekb sfyfvjmfkfmtyb abpbreh
pbfyc vbf.tyt,ty7 chekbfl firfhff7 hjv
dthwthsb yfabwb vcf]ekb vfs lflfyfifekt,fc dth uf,tlfdc lf dthwthsb cfcfvfhskj fv cfmvbc vjyfobktt,c cfc]tkc
dth ufvjenfyc8‘4
zrdbfyehfl vjabmht,ekvf lfcrdybsvf
ahfpfv7 hjujhw xfyc7 ]thjdfyb isf,tzlbkt,f vjf[lbyf5 bvfdt qfvtc kjubyblfy cfc-
ohfajl ofvj[njvf lf erfyf rfhblfy ufmwtdf vjvb[lf7 [jkj 3itehfw[.jabkb lf fqiajst,ekb cfpjufljt,f4 cflfh,fpj itcfcdktkblfy itvjbzhf lf cfvfhskbfyb uekbco.hjvbs fqnrbyt,ekvf afy]ht,b lf fdt]b lfvbktof7 fvfcj,fib rb [tkc xtvb ybdst,bw uff.jkf8 lf vfbyw7 itvb’kbf .dtkf ovbylfyb lfdbabwj7 hjv vbcnth /javfybc ,f,ebcsdbc wbkb fhfclhjc lfvbofvt,bf8 vtnbw7 vbcb fhct,j,bc itcf[t, ofhvjlutyfw
fh vmjylf lf vbcb cf[tkb fhfclhjc vcvtybf8
+eylf bsmdfc7 hjv ptvj[ctyt,ekb ufptsbcsdbc vfc itvltu 3frklfvt,bc ofv,bkodtk ndtyfl4 uflfdbmtwb8‘
vfkt xtvb .ehflqt,f cnfnbfv vbbg.hj5
3QBHCTEKB RFYLBLFNB= vbcnth vfhr
ndtyb7 hjvtkbw ueiby lfvjerblt,tksf
vbnbyupt vztmfht cbn.dbc ofhvjsmvfc fgbht,lf7 bm fh ufvjw[fllf8 vbcnth ndtybc
tmbvbcfufy vbqt,ek ntktuhfvfib yfsmdfvbf7 hjv vfc ufmfyt,ekb trbgf;b lft]f[f7
hjv at[b jh flubkfc vjnt[bkb fmdc7 cfibykfl bnfy]t,f lf vcufdcb cbcektktt,b8 lfvjerblt,kt,b vstkb ’fk-qjybs
wlbkj,lyty7 tc vjyfxvf[b thoveyfs lf
sfdc fxdtyt,lyty7 sbsmjc fhfathb eo.jlyty vfs vbth rfylblfnfl fhxtekb ufvjecojht,tkb fhfvpflbc fh.jaybc ztivfhbn vbptpt,pt8 vfuhfv ueibydt7 cfqfvjc7
vfdfyb eujyjl vsdhfkb ce,btmnb js[bs
itajhs[lf cfcnevhjib7 hjvtkibw vbcnth ndtyb w[jdhj,c8 lft7 lfvjerblt,kt,vf lffvnrbwjy7 hjv tc eqvthsjl ufktibkb gbhen.db vfhr ndtyb fh b.j8 hjujhw bmyf7 uft,yty= [hbrt,b fqfh eidtkbs=
vstkb [fk[b [vfvfqkf trbs[t,f vfs5 3dby b.j
bc rfwb04
sdfkt,c fh de]tht,lb8 ite’kt,tkbf7 hjv
xtvb cf[tkb fcts cfpfhtk tzdc erfdibhlt,jltc= erdt cfvb otkbf7 fhw qdbyjc7 fhw kelc
lf7 cfthsjl7 fhfyfbh cgbhnbfy cfcvtkc
gbhc fh dfrfht,lb8
+hjujhw xfyc7 lhjv sfdbcb vjbnfyf7 sfylfsfy ufvjdbohsdtyb7 bvbnjv7 hjv fvfdt ufptsbc vjvltdyj yjvthib ufycfresht,ekb
vqtkdfht,bc ufhtit ofdbrbs[t xtvb f[fkb
vtncf[tkb5 3ndtyb - stshb w[tkt,f47 sevwf
dbwjlb7 hjv bc cffhxtdyj rfvgfybbc ,jkjvlt itvjvhxt,jlf8‘
fv lhjbcfsdbc xtvc cf[tkpt efvhfdb fyjybvehb othbkb vjlbjlf8 xdtekt,hbd7 bcbyb
fctsb ibyffhcbcf b.j5
3hfc bn.dbs bv ,txfd ltlf,thpt7 hjvtkcfw ob[kb xffpbkts7 hjltcfw vjo.fkt,bc cfs[jdytkfl rfhpt vjubrfreyfs04
fylf5
3smdtyb pjubthsb ,ytkb cfmvt ]th]thj,bs v[jkjl xtvsdbc fhbc wyj,bkb8
hfvltybvt ljkfhsfy ufvjvidblj,t,f vjubotds7 sjhtv ufptst,b smdtyb vjyf-vjhxbkbcfufy smdtypt hfqfw-hfqfwt,c itbn.j,ty8
/tylb tylb4
lfyfhxtyb othbkt,bw fv cnbkbcf b.j8 itvt’kj7 cbn.dfcbn.dbs vjvtnfyf7 vfuhfv7 dabmhj,7 vrbs[dtkb fvbsfw lfrvf.jabklt,f8
vfkt htcge,kbrehb gfhnbbc vsfdfhvf ufptsvf fvjvhxtdtksf vjc.bldfib 3vfv[bkf47
[jkj ltvjrhfnt,bc wtynhfkehvf jhuf-
yjv xtv vbth aekbc lfyfifekt,hbdb ufvj’fkdbc afmnt,b 3cffirfhfjpt ufvjbnfyf48
+fvudfhfl7 rbltd jhb vtncf[tkb itdb'byt5
3ndtyb - ,by’ehb ufb’dthf4 lf 3ndtyb - eyfvecj ifynf;bcnb48‘
fvbc itvltu .dtkf ufptsvf cfibytkb
[vfehbs vjvs[jdf gfce[b xtvsdbc of.tyt,ek
,hfklt,t,pt8 xtvb gfhnbbc [tkv’qdfytkt,vf
ufvjvbw[fltc7 hjv levbkb xtvc gjkbnbreh
rfhbthfc lfqegfdc8 lf sbsmjc fvbc lfcfvnrbwt,kfl lf xtvc itcfaew[eyt,kfl vtjht lbkbs ths-ths ufptsib fctsb cnfnbf
ufvjxylf5
3THSB7 FV CE,BTMNC LFVB[TLTS= lfvjerblt,tksf rfylblfnb rdkfdfw ]benfl
levc8 hf smvf eylf7 [vbc fvjqt,fcfw dth
,tlfdc8 vbcsdbc of.tyt,ekb ,hfklt,t,b
cfdct,bs cfhoveyj fqvjxylf7 hfcfw vbcb
vztdhvtn.dtkehb levbkbw flfcneht,c8
fvbthblfy bc cfvelfvjl lfqlfcvekbf=
lfnr,bs fv cfpbpqfhb abwbc ufvnt[bs7
vjynfytkb mehlbs7 frklfvt,bc ofv,bkodtkbs= it[tlts smdtyc ufyc[tekt,ek
stsh w[tkt,fc7 smdtyc ,by’eh ufb’dthfc
lf eyfvecj ifynf;bcnc= lffrdbhlbs7 .jdtkb v[hblfy lffsdfkbthts lf smdbs7 uf,tlfds se fhf7 smdtyb gfnbjcfyb [vt,b vbcwts fhfvpflfc7 hjvtkvfw sfdbcb v’bvt lfyfifekt,bs fvltyb fvfphptyb vtncf[tkb
lfbvcf[ehf lf rhbynbc lf’dhfcfw dth ,tlfdc7 hjv seylfw thsb vfsufyb efh.jc=4
sfdbc fhblt,f fqfh itb’kt,jlf lf7 qhvfl
itehfw[.jabkb7 vstk fv lfevcf[eht,tk7
,by’eh wbkbcofvt,fsf uhjdfpt 3gfce[c4 xfde]tmb8 vfuhfv cfveifjc lfchekt,f fh vtothf7 hflufy vtjht lbkfc ths-ths ufptsib
f[fkb cfibytkb7 qdfh’kbfyb wbkbcofvt,f
db[bkt5 vflfyfifekt,lyty7 hjv wtw[kb ofderblt cfub;tsc sfdbcb ,byflht,bfyfl7 hflufy bc xtvb afy]hblfy [tlc feiyjdt,lf8 fm
rb sfdpfhb lfvtwf8 fvfc vj/.df itn.j,byt,f7
hjv vbcb mjyt,bc lfeakt,bc vbpybs cfresfhb ,b’f vjdofvkt8 ufptsb lf;byt,bs vjbs[jdlf udfvbc ufrdtsfc8 vtibyjlf7 hjv cflfwff itdbikt,jlb8 vfuhfv ]th cflf [fhs5
vfkt ,hfkb lfvltc7 hjv7 hjujhw vbult,ekb ,fdidt,bc sfditcfahbc vtehdtv7 xtvb ufvj.t.txt,ekb er,bkj yfstcfdt,b fqcfphltkt,bcfsdbc cfzvkbc lfvqtzfdsf sfyfvlt,j,t,pt vjdfo.dt8 chekb evotj,f dbuh’tyb8
cf,jkjjl ecbylbcj ltdyfv7 hjvtkbw
vnhekvf gfhnbt,vf vjvbo.dtc7 evfqktc
othnbkc vbfqobf5 dbqfwbc ofmtpt,bs obyfcffhxtdyj itrht,bc lhjc .dtkf athbc rfybc
w[hf lf’jy’bkb qkfgb nhb,eyfpt fvjaja[lf8 bcbyb at[t,pt lfvt,qfezyty lf f.dbhlyty 3vfvf=4
fvfc dtqfh ufde’tkb8 lhjif lfdeidb lf
lfdyt,lb8 ybe-bjhrbc infnbc ue,thyfnjhbc sfyfvlt,j,fpt rtyzbc.hbcsdbc cfrvfhbcb 'fkf fh fqvjvfxylf8 lfdotht7 hjv rfylblfnehfc d[cyb7 lf uffasht,ekvf vjdfotht [tkb5
3eqhvtcb gfnbdbcwtvbs smdtyb7 jltcqfw gfnbjcfyb vjmfkfmt7 fv;fvfl rb cfpbpqfhb abwbc ufvnt[b7 vjynfytkb mehlb7 frklfvt,bc ofv,bkodtkb7 stshb w[tkt,f lf ,by’ehb ufb’dthf
vfhr ndtyb48 !(*)
ubsfhuvyfs lf ofrbs[df
ufb'ekfs vfhbyt rbryf'tv
23
gvaxsovs afxazeTi?
afxazi dedis
werili qarTvel
meomars
`gamarjoba, Svilo... me im biWis
deda var, romelsac Tqven sakuTari janmrTelobis fasad, sicocxle
aCuqeT. Cemi meore Svili qarTulafxazur oms Seewira. netav, im
omSi wasul qarTvelebsa da afxazebs erTmaneTisTvis ekiTxaT gvarebi - iqneb, es sisxlismRvreli
omi ar dawyebuliyo.
omis damTavrebidan ramdenime
TveSi mivxvdi, rom qarTvelebTan
ar unda gveoma. maSin biWvinTis
erT-erT skolaSi vmuSaobdi, rusuli enisa da literaturis maswavleblad da roca Cemi azri pirvelad vTqvi, kolegebma uxeSad miTxres, - amas imitom ambob, rom qarTvelma Svili gadagirCina, magram
naxe, ramdeni gamwarebuli dedaa
afxazeTSi, xom ar dagaviwyda, rogor xocavdnen Cvens biWebso?! Sors risTvis wavide - qmari, 4 wlis
gogona da Zmebi damixoces qarTvelebma, magram bevri kargic maxsovsmeTqi. amis gamo samsaxuridan gamaTavisufles.
Tqvenma saqcielma yvelaferi
sxvagvarad damanaxva.
vin icis, iqneb dadges dro da
erTmaneTs patieba vTxovoT sakuTari codvebis gamo. am werilis
teqsts laTinuri asoebiT, didi
riskisa da imedis fasad gwerT.
imedi maqvs, Tqvenamde moaRwevs, Svilo. mudam Tqvenze mlocveli, marina axuba~.
es iyo pirveli werili, romelic
afxazma qalbatonma qarTvel biWs 1997
wlis ianvarSi miswera. konverts laTinuri asoebiT, cota ar iyos, gaur-
24
kveveli misamarTi ewera, - q. Tbilisi
da im samxedro nawilis dasaxeleba,
romelSic Cveni respondenti msaxurobda. amitomac man adresatamde wlisa
da xuTi Tvis Semdeg miaRwia. adresati
ki ase ixsenebs yvelafers:
- Zmakacebi SevikribeT da afxazeTis
omSi gavi pareT. skola im wels mqonda
damTavrebuli. ojaxSi rom gveTqva, amis
uflebas arc mogvcemdnen, Cven ki brZolis Jini gvklavda da `gaviqaCeT~. erTmaneTs vaswrebdiT, magram maleve mivxvdiT, rom mivqareT. ramdenime dReSi
ori bavSvobis megobari Tvalwin momikles da es jer kidev araferia. axla,
roca 2008 wlisa da 1990-iani wlebis
omebs erTmaneTs adareben, amboben, maSin
jari ki ara, laSqari gvyavda, magram
motivacia ufro maRali iyoo. ar iyo
ase, maSindeli brZolis motivi ucodinrobiT iyo gamowveuli - ar vicodiT,
sad mivdiodiT. erT sofelSi gaxurebuli brZolebi iyo, ramdenime kilometris iqiT ki meore sofelSi biWebi
qeifis xasiaTzec ki iyvnen da sakbilos
eZebdnen.
- ras niSnavs, sakbilos eZebdnen?
- imas, rom maSin erTi miznisTvis
ar vibrZodiT. `duxze~ viyaviT mosuli,
magram yvelas Tavisi interesi hqonda,
- zogs angarebiani, zogsac - uangaro,
mere ki yvelaferi erTmaneTSi airia
da vin risTvis ibrZoda, Zneli gasarkvevi gaxda. imaT, vinc marTla, samSoblos
siyvaruliT ibrZoda, arc saWmeli hqondaT, arc Casacmeli da aRarc tyviawamali. sxvisTvis warTmeva ar SegeZlo,
nawilSi ki iaraRs Tu mogcemdnen, amisTvisac madloba unda geTqva.
ver vityvi, ucodveli kravi viyavi-
qmari,
4 wlis gogona
da Zmebi
damixoces
qarTvelebma,
magram bevri
kargic maxsovs...
meTqi. roca adamians xelSi iaraRs
miscem da mere mis kontrols ver SeZleb, is aucileblad raRac borotebas
Caidens; Zalian maRali morali unda
gqondes, rom ase ar moiqce. omSi wasvlamde sul ramdenjerme mqonda iaraRi
nanaxi. gadatena da srolac ki ar vicodi. omSi ki pirdapir frontis wina
xazze movxvdi da meTaurma mkiTxa, iaraRi gaqvso? - ara-meTqi. mas saxeze
ukmayofileba gamoexata. mxrebze gadakidebuli `kalaSnikovebidan~ erT-erTi
moixsna da gadmomigdo.
maxsovs, ramdenime wuTi daumizneblad visrodi, mere viRacam mxarze
xeli wamomartya. Tavi rom avwie, viRac
biWi siciliT kvdeboda, - magar muRamSi
xar Sesuli, magram ukan unda davixioTo. `muRamSi~ ki ara, SiSma da Tavdacvis instinqtma gamakeTebina.
im dResve maswavles iaraRis gadatenac da damiznebac...
omis taqtikis araferi gamegeboda,
magram afxazeTSi ra saSinelebac trialebda, amas pirvelklaselic ki mixvdeboda. didxans vkiTxulobdi, raRasTvis
gadavdiodiT Setevaze, Tuki ramdenime
meomris daRupvis Semdeg isev ukan davixevdiT? es kiTxva afxazeTis omis
veteranebs dRemde gvawuxebs, magram
raRa dros?!. erTxelac, adgilobrivma
qarTvelma CaidniT cxeli Turquli
yava mogvitana da erTjerad WiqebSi
Camogvisxa. cxeli siTxisTvis Tvee-
bis ganmavlobaSi ar dagvikarebia piri
da davewafeT. am dros biWebma ambavi
moitanes, afxazi tyveebi gvyavs da wamodiTo.
ramdenime biWi gavqandiT. gagris
romeliRac soflis tyeSi viyaviT, saxeli ar maxsovs. SuadRe gadasuli iyo.
saocari siCume idga. TiTqmis dacarielebul sofelSi mxolod ZaRlebis
yefa ismoda. im sofelSi afxazebi
mxolod ramdenjerme iyvnen gavliT
namyofi, magram Cvenebic ar aklebdnen
xels da iqauroba mainc gapartaxebuli
da daclili iyo.
erTi sityviT, banakSi rom mivediT,
mxolod erTi biWi damxvda, gvarianad
nacemi iyo; danarCenebi ukve `gadaanawileso~. is Cven unda wamogveyvana da
savaraudod, daRupul qarTvelebze unda
gagvecvala. biWi Cemi toli iqneboda.
dakonkili tansacmeli ecva. etyoboda,
ramdenime dRis ayvanili hyavdaT Cvens
biWebs. SeSinebuli ar iyo. zizRiT
miyurebda. uecrad banakSi srola atyda.
mivxvdiT, rom Cvens Tavs kargi araferi
xdeboda da avirieT. visac Cemze meti
gamocdileba hqonda, srolis xmas `gahyva~, me ki mibrZanes, - tyvesTan darCi
da Tvali ar moaciloo. `makarovi~
fexze Sevayene, - gaqcevis Sansi ara gaqvs-meTqi.
is miwaze dajda. sul meubnebodnen,
tyves dajdomis ufleba ar misceo, magram ratomRac uari ver vuTxari.
srolebi Sewyda. momawevineo, - mTxova.
sadauri xar-meTqi? - vkiTxe. - biWvinTelio... Tqvenebma ojaxi amomiwyvites,
4 wlis da momikleso. orive mxaris
sisastikeze mosmenili mqonda da misi
sityvebi ainunSiac ar Camigdia. ise,
sasxvaTaSorisod vkiTxe, - ra gvari
xar-meTqi? roca mipasuxa, vigrZeni, rogor damibuJda xelebi: es biWi, Cemi
mosisxle mteri, romelic Cem win ijda
da TvalebiT mWamda, Cemi mogvare aRmoCnda. arada, Zalian iSviaTi gvari gvaqvs.
Cveni genealogia mamaCems dazepirebuli hqonda da Cvenc dagvazepirebina.
misganve vicodi, rom Cveni gvari Tamar
mefis droidan modis; masve uboZebia
Tavadoba Cveni winaprisTvis. zogi ColoyaSvilTan erTad ibrZoda da im
wlebSi daxvrites, Semdeg ki, stalinis
dros, naxevarze meti `ganakulakes~
da Sua aziaSi gadaasaxles. mamaCemi
ambobda, 1950-iani wlebis bolosTvis
Cveni Stos warmomadgeneli sul 10
kaci darCa da isini maSindel patriarqs
Cumad daulocavso... ar vici, romeli
`dinebis~ talRam waiyvana Cemi tyvis
winapari afxazeTSi. mama Tavis mogva-
reebs yvelgan eZebda, magram afxazeTi
arasdros uxsenebia.
ase, eldanacemi videqi ramdenime
wuTi, mere ki, rogorc iqna, amoviRe xma
da vuTxari, - mogvareebi varT-meTqi.
gafiTrebuli biWi kidev ufro gafiTrda. saqme is aris, rom Cveni gvari Zeze bolovdeba.
- vici, rom maSin Zalian cudi situacia iyo da meomrebs samxedro formebic ar hqondaT. Tqven Tu gqondaT
forma da samkerdeze xom ar geweraT
gvari?
- kargi, ra, sad gvqonda forma, miT
umetes warweriani?! afxazeTSi Savi
maisuriT wavedi da Wrilobis miRebamde is mecva. amasobaSi Cveni biWebi movidnen da Cemi tyve `vilisSi~ Casves.
mec maT gavyevi. mTeli gza xmas ver
viRebdi. daWrili xom ara xaro? mkiTxes. - ara, uZilo var-meTqi. mivxvdi,
rom es biWi iseT adgilas mihyavdaT,
sadac zustad vicodi, rom cocxals
ar datovebdnen.
vigrZeni, imwuTas rogor Semecvala
azrovneba, veRar vxvdebodi, vin mteri
iyo da vin - moyvare, me vin viyavi, iq
ra mindoda da risTvis vxocavdiT
erTmaneTs. gamaxsenda, rom `perestrelkebis~ Semdeg, biWebi erTmaneTTan salaparakod gadadiodnen da ramdenime
saaTis Semdeg isev sisxlismRvreli
omi iwyeboda. es yvelaferi Zalian
hgavda `omobanas~, romelsac ubanSi
biWebi vTamaSobdiT, morigi Setevis
dasrulebis Semdeg, erTmaneTs `grexebs~ vuxsenebdiT da mere isev TamaSs
vagrZelebdiT. oRond iq, wagebis SemTxvevaSi, saqme cxvir-piris damtvrevamde midioda, aq ki - sikvdilamde...
uecrad erT-erTma Tqva, - SevCerdeT, biWebi unda movidneno. manqanidan
gadavidnen da Soriaxlos gaCerdnen,
iseT adgilas, sadac gaCereba saxifaTo
iyo: vinmes erTi tyvia rom esrola,
manqanianad haerSi agvwevda. me ar gadavsulvar da rogorc ki isini Tvals
miefarnen, amas vuTxari, - wadi aqedanmeTqi. sanam gons movidoda, wixli vkari
da manqanidan Cavagde. erTi ki Semomxeda
gaocebulma da daRmarTze Tavgudmoglejili daeSva. maSinve ori tyvia mivadevne - erTi haerSi visrole, meore
ki xelisgulze davixale (Cemi respondenti tyviisgan gaglejil da uswormasworod Sexorcebul kidurs miCvenebs. - avt.). ramdenime wuTSi mocvivdnen biWebi. fanjridan gavixede Tu
ara, dro ixelTa da Cemken gamoiwiameTqi; isic vuTxari, - erTi tyvia mivayole da Sors ver wavidoda-meTqi.
axlandeli omi rom yofiliyo, sayvedurebiT amavsebdnen, daWrili da nacemi kaci rogor gageqcao, da simarTlec
iqneboda. magram maSin qarTuli jari
Cemnairi moxaliseebiT iyo savse. Tumca,
cota xnis Semdeg, erTma biWma miTxra,
- iqve videqi da vnaxe, rogor gadmoyavi xeli da haerSi isrole iaraRi,
palmis toti Camowyda da Cem win
daeca; is biWi gaSvebuls ufro hgavda,
vidre gaqceulso.
- mixvda?
- diax, magram ar SeimCnia. omis
damTavrebamde masze aRarc gvisaubria.
Semdeg ki erTxelac, davTveri da yvelaferi movuyevi. usityvod mismina, mere
ki mkiTxa, - mas Semdeg ar Segxmianebiao?!
- es SekiTxva mec gamiCnda.
- ki, dedamisma momZebna, oRond nu
momayolebT - rogor da visi daxmarebiT. Cveulebrivi, adamianuri urTierToba gvaqvs.
- mogvare afxazis gacnobamde tyveebTan urTierToba gqoniaT?
- ki, ramdenjerme. magram rusuli
cudad vicodi, isini ki, romc scodnodaT qarTuli, iqve rom dagexvrita,
mainc ar dagelaparakebodnen. ise ki,
codva gamxelili jobs da, roca erTiors wamoartyamdnen, amisgan arc me
vikavebdi Tavs. omi kanonebs ar cnobs.
isinic ise eqceodnen Cvenebs. iq sxvanairi xdebi, - xan Zlieri xar, xan sastiki
da daundobeli, magram xSirad - finia
ZaRliviT mSiSara da Tavis mokvlazec
ki fiqrob, raTa erTxel da samudamod
dasruldes es koSmari. Tumca viRacis
Tu raRacis SiSiT ver bedav amis gakeTebas.
biWebis winaSe Tavs damnaSaved
vgrZnobdi da soxumis dacemamde iqidan
fexi ar momicvlia. 23 agvistos ki
skolis Senoba dabombes da iqidan pirdapir Tbilisis morgSi movxvdi. dedam
mkvdrebSi mi pova da saswaulebrivad
gadamarCines. ganaxevrebuli janmrTelobiTa da fsiqikiT SemovrCi am cxovrebas.
* * *
Cemi respondentis daxmarebiT,
mis mier gadarCenil afxaz meomarTan dakavSireba vcade, magram
arc ise advili aRmoCnda, vinaidan iqauri uSiSroeba satelefono
saubars mkacrad akontrolebs.
qarTvelis tyvias gadarCenili afxazi ki internetiT ar sargeblobs, radgan engurs miRma interneti jer kidev fufunebis sagnad
rCeba.
lali papaskiri
25
- samedicino instituti „aieti“ Tu
pirveli ara, erT-erTi pirveli arasaxelmwifo samedicino umaRlesi saswavlebelia yofili sabWoTa kavSiris teritoriaze. ram gamoiwvia misi Seqmnis
aucilebloba da rogor iqmneboda igi?
- cota Soridan daviwyeb - sabWoTa
samedicino ganaTlebis sistema morgebuli iyo mis ideologiaze. bevri dro
eTmoboda „socialur~ sagnebs, rogorebic iyo part-istoria, polit-ekonomia,
aTeizmi, mecnierul komunizmi da a. S.
Cemi Taobis studentebi vxumrobdiT
xolme, rom vswavlobT marqsizm-leninizmis institutSi, medicinisken msubuqi gadaxriT.
saxelmZRvaneloebis didi umravlesoba Zalian moZvelebuli iyo da informaciuli izolaciis gamo Tanamedrove
medicinis miRwevebi CvenTvis miuwvdomeli iyo rogorc Teoriulad, aseve
praqtikulad. ufro metic, medicinis
bevri disciplina saerTod ar iswavleboda. programaSi ar iyo Seyvanili adamianis fsiqologia da qceviTi mecnierebebi, imunologia, biostatistika da
sxva. samedicino genetika didi xnis
ganmavlobaSi saerTod akrZaluli iyo,
rogorc „burJuaziuli cru mecniereba“.
saswavlo programebis arasrulfasovnebasTan erTad saswavlo moTxovnebic Zalian specifikuri iyo - samedicino institutSi moxvedra Zalian Zneli
iyo, magram vinc moxvdeboda, praqtikulad avtomatiurad eqimi xdeboda, radgan institutidan garicxva uswavlelobis gamo kazuistikuri iSviaToba iyo.
yovelive aman gamoiwvia sakmaod dabali profesionalizmis mqone eqimebis mTeli armiis Camoyalibeba, da Tu
saqarTveloSi medicina raRac doneze
kidev arsebobs, es mxolod erTeuli
brilianti individebis damsaxurebaa.
1988 wels, sabWoTa kavSiris daSlis mijnaze, pirvelad movxvdi amerikaSi da Cemda gasaocrad aRmovaCine,
rom arsebobs samedicino rezidenturis programebi, sadac kvalifikaciis
asamaRleblad ucxoel eqimebsac iReben, da Tan sakmaod solidur xelfassac uxdian. magram amisaTvis aSS samedicino salicenzio gamocdis Cabareba iyo saWiro, rac Cven da amerikul
programebs Soris arsebuli didi gansxvavebis gamo sakmaod rTuli iyo.
am sirTulis dasaZlevad davafuZne
`eqimTa ucxoeTSi specializaciis fondi~, romelmac SeiZina da TbilisSi
Camoitana am gamocdebis Sesabamisi saxelmZRvaneloebi da TvalsaCinoebebi. am
saqmeSi Zalian damexmaren maSindeli
26
redaqtorisagan:
Cveni diasporis erT-erT Sexvedraze, darbazSi saqarTveloSi erT-erTi
cnobili umaRlesi saswavleblis damfuZnebeli, medicinis mecnierebaTa
doqtori, batoni dimitri tvildiani davinaxe.
RonisZiebis dawyebamde jer kidev karga dro iyo darCenili, me kidev uamravi ram mainteresebda saqarTveloSi mSenebare amerikul hospitalisa da
saerTod, tvildianebis universitetad wodebuli samedicino universitetis
Sesaxeb. ukeTes dros verc vinatrebdi...
ase Sedga Cveni saxeldaxelo saubar-interviuc.
qveynisTvis mTavari
kargi eqimia!
gvesaubreba b-ni
dimitri tvildiani
jandacvis ministri, batoni irakli
menaRariSvili da Cveni emigranti Tanamemamuleni - batoni givi gabliani da
batoni Sarl TayaiSvili.
fondis ofisSi gavxseniT ufaso
biblioTeka. moviwvieT aSS licenziis
mopovebis yvela msurveli eqimi, romelTac aRvuTqviT, rom mTlianad davafinansebdiT maTi gamocdebis Rirebulebas, mgzavrobas TurqeTSi (sadac uaxloesi sagamocdo centri iyo) da mgzavrobas amerikaSi, sanam rezidenturaSi
pirvel xelfass aiRebdnen. es sakmaod
soliduri Tanxa gamodioda da Cveni
riskebi rom Segvemcirebina, aucilebel
pirobad davdeT TurqeTSi gamgzavrebamde sakvalifikacio gamocdis TbilisSi
Cabareba. samwuxarod, 300-mde msurvelidan mxolod ramodenimem SeZlo sakvalifikacio barieris gadalaxva. aman
kidev erTxel damanaxa samedicino ganaTlebis reformis aucilebloba.
- am reformis gatareba arsebul samedicino institutSi ar SeiZleboda?
ratom gaxda aucilebeli axali insti-
tutis Seqmna?
- Tavidan mec mase movindome, miTumetes, rom saxelmwifo samedicino institutis proreqtori saswavlo dargSi mamaCemi - daviT tvildiani iyo,
magram mamasTan cota xnis saubris
Semdeg mivxvdi, rom es SeuZlebeli iqneboda. saqme imaSia, rom saxelmwiofo
samedicino institutSi uamravi kaTedra iyo. sabWoTa sistemisTvis damaxasiaTebeli proteqcionizmis pirobebSi
bevrma pirovnebam moaxerxa TavisTvis
kaTedris Seqmna da saboloo jamSi
saWiro 15-is nacvlad dagrovda 86 kaTedra. maT Soris 8 Terapiis, 6 qirurgiis da a. S.
es kaTedrebi praqtikulad axdendnen
saswavlo programebis dublirebas, ris
gamoc erTi kaTedridan meoreze gadasuli studentebi igive masalis Seswavlas iwyebdnen Tavidan (ukve sxva saxelmZRvaneloTi - kaTedris gamgis arCevanis
mixedviT) da danawevrebuli saswavlo
drois gamo bevr sakiTxebs veRar gadiodnen. saerTo jamSi es studentTa
dabneulobas da sagnis arasrulyofilad Seswavlas iwvevda.
reformis dasawyebad pirvel rigSi
saWiro iyo zedmeti kaTedrebis gauqmeba,
rac praqtikulad SeuZlebeli iyo, radgan TiToeul kaTedras hyavda Tavisi
kaTedris gamge, 2 an 3 kaTedris profesori, 3-4 docenti, ramdenime asistenti
da a.S. ase rom mTeli samedicino sazogadoeba unda „gadagvekidebina“. swored im dros daiSala sabWoTa kavSiri
da SesaZlebeli gaxda axali institutis daarseba.
- institutis Seqmnas bevri ram
sWirdeba - Senoba, inventari, kadrebi...
rogor SesZeliT?
- sirTuleebi, ra Tqma unda, bevri
iyo, Tumca yvelaze rTuli mainc saswavlo programebis dawera da specialistebis momzadeba iyo, romlebic am saswavlo programebiT, aSS salicenzio gamocdebis Taviseburebebis gaTvaliswinebiT, SeZlebdnen masalis miwodebas.
es Taviseburebebi ki sakmaod mniSvnelovania: magaliTad, sabWoTa gamocdebze
SeiZleba SegxvedrodaT kiTxva - sad
iwyeba da sad mTavrdeba xelis romelime kunTi. amerikul gamocdaze kiTxva
sxvanairad iqneba agebuli, - bavSvi Tu
vardnisas xelebs daeyrdno, romeli
kunTebi miiRebs monawileobas. mimixvdebiT, anu aq kunTebis ubralo anatomiuri ganlagebis garda maTi fiziologiac da moqmedebis meqanizmic unda icodeT.
aseTi da sxva kidev bevri Taviseburebebis Sesaswavlad ramdenime yvelaze
erudirebuli da progresuli asistenti CamoviyvaneT amerikaSi da staJireba
gavatareT virjiniis da filadelfiis
universitetebSi.
„aietis“ dasabamTan didi enTuziazmiT CaerTven maSin moRvawe bevri gamoCenili medikosi da mecnieri: mamaCemma,
akademikosma daviT tvildianma uari
Tqva saxelmwifo institutis proreqtoris prestiJul postze da mTlianad
gadmoerTo axali institutis awyobaze. igi sicocxlis bolomde iyo „aietis“ reqtori da Terapiis kaTedris
gamge. misi gardacvalebis Semdeg institutis reqtori gaxda Cemi Zma - profesori levan tvildiani.
2011 wels Seiqmna samedicino universiteti, romelSic samedicino institut „aietTan“ erTad Sevida samedicino menejmentis fakulteti, klinikis
asistentTa skola, aspiranturis da
doqturanturis kursebi. amave wels
universitets ewoda daviT tvildianis
saxeli.
mamasTan erTad institutis CamoyalibebaSi Zalian dagvexmarnen saqarTvelos wamyvani medikosebi, akademikosebi,
profesorebi - nugzar tatiSvili, Tamar
dekanosiZe, vaxtang boWoriSvili, vaJa
okujava, arCil asaTiani, malxaz kokiCaSvili, sergo Tabagari da bevri sxva.
yvelas didi survili hqonda axali
talRis agorebaSi mieRo monawileoba.
- agorda?
- rom giTxraT, cunami gamogvividameTqi, ar iqneba marTali. samwuxarod,
kerZo instituti bevrma ioli Semosavlis gzad gadaaqcia. oRond fuli gadaixade da diploms TviTon mogitanen
saxlSi. ioli di plomis msurvelic
sakmaod bevri gamoCnda da gaunaTlebel
eqimTa armia kidev ufro gaizarda.
karga xnis ganmavlobaSi es seriozul
problemas gviqmnida, radgan CvenTan
swavlis sirTulis da mkacri moTxovnebis gamo bevri studenti gadadioda
„institutebSi“, sadac reqtori da
daraji erTi da igive kadria. madloba
RmerTs, am bolo dros bevri axalgazrda mixvda swavlis fass. cota ufro
metad gamkacrda institutebis sertificirebac.
- Tu ase advilad SeiZleba di plomis mopoveba sxvagan, TqvenTan mainc
ratom modian?
- pirvel rigSi imitom, rom TandaTan
gamkacrda saxelmwifos moTxovnebi. adre Tu uwignur eqims SeeZlo sadme
samuSao adgili eyida da cxovrebis
bolomde, vTqvaT abortebis keTebiT, bevri fuli eSova, axla imisaTvis, rom damoukidebeli samedicino praqtika awarmoo, salicenzio gamocdebia Casabarebeli, romelic marTalia Seudareblad
advilia CemTvis cnobili yvela sxva
normaluri qveynis gamocdebTan SedarebiT, magram mainc moiTxovs codnas.
amas garda, Cveni standarti gacilebiT maRalia yvela sxva institutTan
SedarebiT. Cven vaswavliT saerTaSoriso programebis Sesabamisad, rac darwmunebuli var, male saxelmwifo nominali
gaxdeba saqarTveloSic. amis gamo Cveni
institutis avtoriteti da reitingi
yvelaze maRalia da Cveni kursdamTavrebulebisTvis samsaxuris povna araviTar problemas warmoadgens - Cveni
eqimebis 100% dasaqmebulia saqarTveloSi, evropasa Tu amerikaSi.
swavlebis maRali xarisxis gamo
modian CvenTan studentebi sxva qveynebidanac - amJamad gvyavs studentebi
inglisidan, aSS-dan, TurqeTidan, indoeTidan, nepalidan, nigeriidan da a.S.
- rogor, evropasa da amerikaSi Tqveni
di plomiT muSaoben eqimebad?
- diax, „aietis“ diplomi 1995 wlidan aris verificirebuli msoflio
jandacvis organizaciis mier, rac imas
niSnavs, rom igi miRebulia msoflios
yvela qveyanaSi. Tumca, bevr qveyanaSi
samkurnalo praqtikis sawarmoeblad
aucilebelia am qveynis salicenzio gamocdis Cabareba. amerikis SemTxvevaSi
es aris USMLE (United States Medical
Licensing Examination), romlis Cabareba
SeiZleba msoflios 100-mde qveyanaSi.
CvenTan yvelaze axlos aseTi sagamocdo centrebi aris ankaraSi da erevanSi.
unda giTxraT, rom es sakmaod rTuli
gamocdaa - igi Sedgeba ori nawilisgan
da moicavs Teoriuli da klinikuri
medicinis yvela aspeqts. TiToeul ga-
mocdaze eqims eZleva 850-mde SekiTxva, Tanac sapasuxo dro SezRudulia
- TiToeul SekiTxvaze sul daaxloebiT 40 wamia mocemuli. gamocda Cabarebulad iTvleba, Tu SekiTxvaTa 75%-ze
swori pasuxia gacemuli.
amerikis samedicino institutebis
kursdamTavrebulTaTvis maRal Sedegad
iTvleba 85%, xolo 90%-ze meti fenomenaluria da aseT eqimebs siamovnebiT
iRebs rezidenturaSi nebismieri hospitali. Cvenda saamayod minda giTxraT,
rom 15 eqimi gvyavs, vinc am gamocdebze
100% Sefaseba miiRo. saerTo jamSi
ki 130-ze metma Cvenma kursdamTavrebulma Caabara aSS salicenzio gamocdebi
da amJamad muSaoben eqimad amerikis wamyvan klinikebSi.
erT-erTi maTgani saqveynod cnobili
klivlend hospitalis samedicino direqtoria, meore - kanzasis mTavari pediatri, mesame - pensilvaniis mTavari fsiqiatri da a.S.
- saqarTvelosTvis es eqimebi dakargulebi xom ar arian?
- es eqimebi dResac did samuSaos
ewevian saqarTveloSi medicinis gasaumjobeseblad; qarTvel pacientebs uweven
ufaso konsultacias, saqarTveloSi
yofnis dros aqtiurad erTvebian maT
mkurnalobaSi, monawileoben satelevizio gadacemebsa da samecniero-praqtikul konferenciebSi da a.S. amas garda,
maTi didi umravlesoba mzad aris exlave wamovides saqarTveloSi, Tu Sesabamisi samuSao adgili da anazRaureba
eqnebaT. swored magaze vmuSaobT exla.
- ras gulisxmobT?
- TbilisSi male daiwyeba amerikuli hospitalis mSenebloba, romelic
aRWurvili iqneba teqnikis bolo miRwevebiT da dakompleqtebuli iqneba amerikaSi daxelovnebuli umaRlesi kvalifikaciis eqimebiT. es hospitali imTaviTve gaxdeba regionaluri centri,
radgan arc somxeTs, arc azerbaijans,
arc ruseTs aseTi kvalifikaciis eqimebi
ar hyavT. eqimi ki mTavaria saavadmyofoSi. am mxriv lideroba karga xniT
garantirebuli gvaqvs, radgan eqimebs
uceb ver moamzadeben veranairi fuliT,
amas wlebi sWirdeba.
Tbilisis amerikuli hospitali iqneba Cveni sauniversiteto baza, sadac
axali maRalkvalificirebuli samedicino kadrebi momzaddeba. maswavleblebi saukeTesoni iqnebian. magram rom
ityvian, „karg mTqmels kargi gamgone
undao“ - vcdilobT movizidoT saukeTeso axalgazrdebi, romelTac marTla
eqimoba undaT.
www.aieti.ge
27
`iluz
ion
i~
`iluzion
ioni~
seriidan
`feliniana~
oTar sefiaSvili,
saqarTvelos xelovnebis
damsaxurebuli moRvawe
amjerad, `iluzionSi~ viwyebT, meoce
saukunis didi italieli xelovanis
- reJisor federiko felinis filmebis
retrospeqtul Cvenebas - `felinianas~.
gana ara, mayureblebi imTaviTve gvTxovdnen am ciklis SemoRebas `iluzionis~ programaSi, magram gamogitydebiT
- ver vbedavdiT. mizezi ki araerTi
iyo. uwinares yovlisa, felinis filmebi
Znelad da iSviaTad Tu SemoaRwevda
xolme sabWoTa ekranebze, lamis tabuirebuli iyo CvenSi maTi Cveneba. amitom,
arc maT aslebze migviwvdeboda xeli.
arada, dagveTanxmebiT, ori Tu sami suraTiT reJisoris uzarmazar Semoqmedebaze
ciklis SemoReba mizanSeuwonlad, araseriozuladac ki migvaCnda. vsdumdiT.
amasobaSi ki, gamoxda wlebi. TiTqos
velodiT raRac saswauls. felinis
mixedviT ki, adre Tu gvian, mudam xdeba
raime zebunebrivi, saswauli...
welTa svlaSi TandaTan Sesustda
sabWoTa ideologiis susxi felinis
qmnilebebisadmi. paradoqsi ki is aris,
rom am araCveulebrivi originaluri
xelweris Semoqmedis filmebi arasodes
iTvleboda farTo, masobrivi mayureblebisTvis mimzidvel nawarmoebebad, xSirad gaugebaric iyo maTTvis, da mainc,
mudam hyavda maTi xibliT da siaxlis
grZnobiT, moulodneli sanaxaobiT da
Znelad Casawvdomi qveteqstebiT monusxuli masobrivi mayurebeli...
feliniseuli TiTqmis yvela naTelCrdiliT xasiaTdeba filmi `gza~, romelsac dRes vixilavT. igi 1954-Sia
gadaRebuli da sinamdvileSi felinis
meoTxe damoukidebeli reJisoruli
naxelqmnaria. CvenSi ki es filmi gamoCnda 1956-Si, roca sabWoTa kavSirSi
gaimarTa italiuri kinos kvireuli.
saerTod, im wels - 1956-Si, lamis 70ze meti sazRvargareTuli suraTi Semovida sabWour kinoekranebze. maT Soris,
sxva qveynebTan SedarebiT, yvelaze meti
gadaRebuli iyo italiaSi, da rogorc
auridebeli faqti, TiToeulSi vlindeboda adreuli neorealizmis tendenciebi. TumcaRa, Cveneburi kinoxelovnebis moyvarulebs da damfaseblebs ar
gamorCeniaT Txrobis masStabebis gafar-
28
kabadonebSi
Toebisaken midrekileba da ramdenadme
axleburi warmosaxva adamianTa da movlenaTa. ekranuli xelovnebis am siaxleebiT ki imTaviTve gamoirCa federiko felinis `gza~, TumcaRa masSic, erTi
SexedviT, wamoWrilia adamianTa urTierTobis moraluri problema.
siuJeti filmisa ubraloa da imavdroulad tragikuli: Rarib-Rataki, bavSvobidanve yvelasagan miviwyebuli gogona - jelsomina, romelsac qveynad
arcra unaxavs da ugrZvnia martosulobisa da Cagvris garda, sixaruliT Tanxmdeba moxetiale cirkis msaxiobs Zampanos gaxdes misi asistenti. da
amieridan miamiti da mimndobi, lamis
jer isev bavSvi gogonasaTvis iwyeba
axali cxovreba daZvelebul motociklze dadgmul furgonSi, - cxovreba
xetialiT, damcirebiT, TavSi Cartymis
atana. igi iTmens yvelafers, TumcaRa
Zampanos usulguloba da sisastike
sul ufro da ufro autaneli, Znelad
gasaZlebi xdeba. jelsomina cdilobs
Tavis daRwevas da garbis. magram Zampano
advilad miagnebs mas da isev grZeldeba
jelsominas erTferovani, pirquSi, usixarulo dReebi. mis arsebaSi erTaderTi Suqis gaelveba ucnauri da keTili axalgazrdaa, masaviT moxetiale
msaxiobi mato. igi xSirad mourideblad, pirSi dascinis Clung da uazrod
mfeTqebad Zampanos, romelic Turme
gulSi inaxavs am wyenas da erT mSvenier
Tu ubedur dRes, roca gzaze gadaey-
reba damartoxelebul matos, igi muStis Zlieri SemokvriT klavs mas.
jelsomina sasowarkveTas eZleva, igi
dasneuldeba. Zampano mas – avadmyofsa
da dauZlurebuls gzaze miatovebs,
Tavad ki ganagrZobs xetials. ai, gamoxdeba ramodenime weli, Zampano romeliRac sofelSi SeCerdeba da moulodnelad mas Caesmis simRera, romelsac
odesme asrulebda jelsomina. aqve Seityobs, rom misi patara asistenti gardacvlila. raRac moswydeba da imsxvreva Zampanos bnel sulSi. da mas,
zRvis ukacriel sanapiroze, svel qviSaSi pirdaRma TavCarguls aRmoxdeba
glovis ymuili, igi Tavis sicocxleSi
pirvelad qviTinebs.
siuJetis am mSrali gadmocemiTac
cxadia, rom igi ucxo da uCveuloa
neorealisturi filmebisaTvis - ara
martooden personaJTa yoveldRiuri
saqmianobiT, aramed sulieri wyobiTac.
arada, erT dros, Cven SeCveuli viyaviT
italiur filmebSi ubralo, keTili,
pirmSvenieri adamianebis xilvas, isini
xan TavdaWerili, moTokili emociebisani iyvnen, xanac cecxlovani temperamentiT anTebulebi, magram yovelTvis
srulfasovanni gonierebiT da moraliT.
feliniseul `gzis~ personaJebze ki
igives Tqma gagviWirdeboda. TviT jelsomina – aSkarad dabinduli gonebiT,
Zampanoc – paTologiurad Clungi da
sastiki, matoc Tavisi masxaris niRbiT
rom Semodis filmis yvelaze dramatul momentebSi - TiToeuli maTgani
damsxvreulia. am Taviseburebebis ar
danaxva gaumarTlebelia iqneboda.
felinma Tvalaurideblad dagvanaxa
jelsominas ojaxis ukiduresi siRatake, misi deda, romelic imisTvis, rom
gamokvebos umcrosi Svilebi, faqtiurad Calis fasad hyidis qaliSvils;
gviCvena moxetiale msaxiobTa mZime, TvalTuxilavi yofa, maTi brZola lukmapurisTvis; warmogvisaxa arcTu ioli
cxovreba sxva adamianTa, romlebic wuTierad Cndebian da aseve swrafad qrebian filmSi, TumcaRa bevr rasme etyvian
mayurebels TavianTi saxeieriT.
etyvian, uwinares yovlisa, sazogadoebis mankierebaze, ris gamoc esoden
usulgulo da araadamianuria filmis
mTavari gmiri - Zampano. amis ardanaxva
da gauazrebloba igivea, rom ver CavwvdeT suraTis mTavar azrs, ver aRviqvaT,
rom am nawarmoebSi aqcenti socialuri
momentebidan gadatanili da gamaxvilebulia piradulze (rac, sxvaTaSoris,
ukve igrZnoboda felinis winamorbed
filmSi `dedikos biWebSi~), TviT brwyinvaled gadawyvetil finalur scenaSi - ZampanoSi adamianuri TanagrZnobis da Tanadgomis gamowvevis momentSi
- Cven SeiZleba rogorRac gavugoT da
vuTanagrZnoT mas, magram SeuZlebelia
misi gamarTleba, Zalze paTologiuria
es ti pi. saerTod ver Sva mayurebelSi rwmena, rom sxvagvari viTareba da
pirobebi Secvlida da sul sxvad aqcevda am pirquS, bnel arsebas. TumcaRa,
iqve ibadeba SekiTxva, undoda Tu ara
felins amis Tqma?
me ar mjera, rom reJisors hqonda
aseTi Canafiqri.
arada, rodis Caesaxa reJisors aseTi
suraTis Seqmnis survili, ram ubiZga
misi Seqmnisaken? TumcaRa vfiqrob, amjerad ajobebda Tavad felinis gaeca
pasuxi dasmul SekiTxvaze. ai, ras ambobda igi erT-erT interviuSi: `gana SeuZlia vinmes, Tundac miaxloebiT gansazRvros is wuTi Tu azris gaelveba,
roca pirvelad gauCnda SegrZneba, an
ufro swored - winaTgrZnoba imisa,
romelic Semdgom Sens filmad iqceva.
fesvebs, romlebzec aRmocenda jelsomina da Zampano da maTi istoria, saTave
udevT Rrma da bnel wiaRSi, romelic
ganmsWvalulia danaSaulisa da SiSis
maRal zneobaze, Seginebul ubiwoebaze
sinanuliT... axla bindbundaRa Tu vixseneb, rom am filmis personaJebi pirvelad davlande da vigrZeni maTi suli
da atmosfero, - romis SemogarenSi
29
avtomobiliT umizno, zanti, mdore xetialis dros~.
`gza~ filmia, romelic agebulia
yvelaze Rrma kontrastebze - adamianTa
mware xvedrze, nostalgiaze da winaTgrZnobaze - droTa dinebis SegrZnebaze.
Znelia, raRa Tqma unda, es yvelaferi
konkretulad daukavSiro socialur
problematikas an nebismier politikur
mimarTulebas. arada, swored amis miuRwevlobis gamo akritikeben felinis
memarcxene mimarTulebas presa da kinomimomxilvelebi. amitomac, rogorc Tavad felini ambobda, `neorealizmiT
Trobis Jams~ `gza~ iqca im suraTad,
romelic iwvevda uaryofas, igi eCvenebodaT dekadentur nawarmoebad~.
da reJisori ixsenebda kinokritikos
pietrino biankis mier misTvis Tqmul
sityvebs. roca veneciis saerTaSoriso
bienalieze, mowonebisa da, SeiZleba iTqvas, aRfrTovanebis atmosferoSi uCvenes
`gza~ (gansakuTrebiT keTilganwyobili
iyo franguli kritika - xvevna-kocna,
xelis mxurvaled CamorTmeva: `Tqveni
filmi ukve klasikaa~ - Tqva sayovelTaod aRiarebulma nacadma reJisorma
andre kaiatma, xolo avtoritetuli
kinoTeoretikosi andre bazeni - patara da bibliuri wmindaniviT Camomxmari
- am sityvebis dasturad Tavs aqnevda
da ise Semomcqeroda, gegonebodaT, gamCens
avedrebda ama soflad Cems yofnas),
imavdroulad ismoda mZafri kritikac,
umetesad memarcxene JurnalistTa mxridan. aseT egzaltirebul, mRelvare
da gaxleCil erTurT sawinaaRmdego
viTarebaSi, Cemi azriT, yvelasagan gamoirCa pietro biankis gamoxmaureba: `rogori gabeduli filmia!~ da felini
dasZenda: `Tu kargad davufiqrdebi, me
dResac mgonia, rom im momentSi misi
Sefaseba yvelaze swori da marTebuli
iyo. pietro biankim pirvelma dalanda
Cems filmSi gadaWriT svla saerTo
mdinarebis sapirispirod~.
Tavis droze uamravi Wor-marTali
daiareboda arnaxulad popularuli
genialuri reJisoris gamo, TumcaRa
ambobdnen, rom xalxSi am `Wiakokonas~
gaCaRebaSi Tavad felinsac arcTu mcire
wvlili Sehqonda, ucnauri qceviTa
Tu gamonaTqvamebiT. maxsovs, erT-erT
interviuSi igi igonebda romeliRac
aRmosavlur zRapars Tu igav-araks, romelSic gadmocemulia jadoqris Segirdis ambavi: `codnis wigni~, romelsac
igi eufleba xangrZlivi swavlis Sedegad, Turme Sedgeba sarke-furclebisagan, anu erTaderTi SesaZlebloba Semecnebisa aris sakuTari Tavis Secnoba.
30
aseT qaragmul igavebs arcTu iSviaTad mimarTavda interviuebSi Tavis
Tavze Txrobisas. erTgan igi ambobda:
`axla, rodesac vambob, rom Cems filmebs
xelaxla ar vnaxulob, rom me isini
aRarasodes minaxavs-meTqi, TviT Cems
megobrebsac ki eRimebaT. ara-da, es asea
sinamdvileSi. SesaZloa, saqme is ki
arc iyos - Cemi filmebi Sorsaa Tu
axloa CemTan, isini, ubralod, mudam
CemTanaa, isini - me var. me ki ar mWirdeba Cemi Tavis yovelwliurad Cxreka
da kontroli. maTTan pirispir Sexvedra kinoTeatrisa Tu televizoris ekranebze, CemSi iwvevs raRac SiSis grZnobas, ai iseTs, roca midixar quCaSi da
uceb dalandav vitrinaSi Tu sarkeSi,
rom viRac mogCerebia dabejiTebiT. da
mereRa amoicnob gulSeZruli, rom is
`viRac~ Tavad Sen xar.~
me Tu mkiTxavT, felinis mTeli Semoqmedeba adamianis sulSi wvdomaa.
es wadili ki imTaviTve ganpirobebuli
iyo araerTi, xSirad erTurT sawinaaRmdego mecnieruli Tu literaturuli klasikis TavwyaroebiT. da aq
magondeba: roca 1956-Si sabWoeTSi gaimarTa italiuri filmebis kvireuli,
romelzec pirvelad vixileT felinis
`gza~, maSin kinosuraTebTan erTad Camoitanes specialurad am momentisaTvis romSi rusul enaze gamocemuli
biuletini.
da moxda kuriozi: Cven SeumCneveli
ar dagvrCenia, rom es biuletini Zalze
mcire informacias gvawvdida film
`gzisa~ da misi Semoqmedis gamo, TumcaRa, masSi gvxvdeboda aseTi sityvebic:
`federiko felini yovelTvis Tavisufalia raime inteqtualuri mimdinareobisagano~
ra iyo es? statiis avtoris umecreba Tu misi mcdeloba - amjerad mainc
aeridebina socrealizmis sadarajoze
mdgomTa fxizeli Tvali felinis filmisaTvis? etyoba, avtori arcTu urigod erkveoda im viTarebaSi, Tu ratom
ver ikidebda fexs sabWoeTis kinoekranebze felinis Tamami filmebi - reJimi xom Savi Wiris dResaviT erideboda CvenSi raime axali `inteleqtualuri mimdinareobis~ SemoWras.
diax, rTuli da winaaRmdegobrivia
felinis msoflgancda, TumcaRa es sulac ar niSnavs, TiTqos mas ar gaaCndes
mtkice eTikur-esTetikuri sayrdeni,
romlis gareSec Zneli gasagebia am
xelovanis Semoqmedeba. uwinares yovlisa, esaa Tanmimdevruli da uryevi antifaSizmi. da aqedan gamomdinare misi
Seurigebloba totalitarizmTan, rasizmTan, nacionalizmTan.
unda gvaxsovdes, rom felinis bavSvoba da yrmoba Tanxvda italiaSi musolinis reJims, isic cnobilia, rom ocdaaTian-ormocian wlebSi araerTi italieli kinematografisti wamoego faSisturi ritorikis ankesze da sakmevelic
akmies mas TavianT filmebSi... 1920
wels dabadebuli federiko felini
ki, maTTan SedarebiT, axalgazrda gaxldaT. marTalia, masac mouxda muSaoba
scenaristad im kinocentrSi, romelsac Tavad duCes Ze - vitorio patronobda, magram es TanamSromloba namdvilad araidelogiuri xasiaTisa iyo,
ufro metic - felinis Sinaganad zizRs
gvrida da sZulda faSizmi. SemTxveviT
ar momxdara, rom igi iyo erT-erTi
avtori scenarisa reJisor roberto
roselinis saprogramo antifaSisturi
filmis - `romi - Ria qalaqi~, romelmac
saTave daudo omis Semdgom msoflio
kinematografiaSi yvelaze adamianur,
humanur mimdinareobas - neoralizms.
felinis reJisoruli debiuti gaxldaT `TeTri Seixi~. es filmi CvenSi
ar Semosula da igi sabWoTa mayureblisaTvis didxans ucnobi iyo. mec
karga mogvianebiT vnaxe igi sazRvargareT yofnisas. manamde ki, bevrad adre,
italieli da frangi kinokritikosebi
ukve dabejiTebiT aRniSnavdnen da msjelobdnen felinis filmebis avtobiografiul xasiaTis gamo, rom `TeTr SeixSi~ `rogorc kvirtSi, isea moqceuli
lamis mTeli Semdgomi felini – misi
mistifikaciiT, hi perboliTa da metaforiT, siuJetis moulodneli SemobrunebiT, karnavaluri dasasruliT~ anu yovelive imiT, rac saerTod ar
gaaCnda neorealizms - CvenSi ki, sab-
31
WoTa kritika jiutad imeorebda ginda Tu ara, felini neorealizmSi
iSva da bolomde neorealistad rCebao.
scodavdnen, raRa Tqma unda, WeSmaritebis winaSe. felinis filmebSi saerTod ar igrZnoba Tundac is aprioruli siyvaruli xalxisadmi, e.w `saSualo adamianisadmi~, romliTac gamsWvalulia neorealizmis qmnilebani. filmebis - `gza~, `kabirias Rameebis~, `amarkordis~ mixedviT xalxi sxvadasxvanairia. igi Sedgeba konkretuli pirebisagan, individumebisagan, romlebsac SeiZleba hqondeT maRali sulierebisaken
ltolvac, magram imavdroulad iyos
mxdali, umecari, sulmdabali, gulRrZo,
cbieri da gautanelic.
marTalia, felinis ama Tu im filmSi
zogjer mkrTalad, magram mainc igrZnoba
am suraTebis avtoris erTgulebac misi
usayvarlesi Carli Caplinis tradiciebisadmi, magram es mainc ar aris neorealizmis gmirebSi gamoxatuli solidarobis, siyvarulis siTbo da TanagrZnoba.
feliniseuli `gza~, `kabirias Rameebi~, `romi~, `amarkordi~, `orkestris
repeticia~, `da gemi micuravs~, uTuod,
rTuli, SeiZleba iTqvas, danaxuli da
daxvewili azris nayofia, magram imavdroulad warmogvidgeba zogadkacobriuli kulturis (pirvel rigSi italiuri kulturis) monapovrad.
igive SeiZleba iTqvas film `rvanaxevris~ gamoc, TumcaRa am suraTis
mTavarmoqmedi gmiri - reJisori guido
anselmis saxeieri bevrad ufro mravalmxrivi da rTulia, ufro elitarulic,
vidre jelsominas, Zampanos, matos
(`gza~) an kabirias (`kabirias Rameebi~)
saxeebi. TumcaRa, felinis saocari magiuri unariT am personaJebSic mkrTalad,
magram mainc moniSnulia mniSvnelovani zogadkacobriuli Tema - Semoqmedebis,
mSvenierebis qvecnobierad xelqmnis, yofierebis azrSi wvdomis Tema.
Semdeg felinis am Temas da midrekilebas gamalebiT eZebdnen da naxulobdnen kidec kritikosebi sayovelTaod
saxelmoxveWil kinematografistebis italieli miqelanjelo antonionis
film `fotogamadidebelSi~, frangi
alen renes `ganWvretaSi~, espaneli karlos sauras suraTSi `elina, siyvarulo Cemo~, gleb panfilovis `TemaSi~.
yovelTvis Znelad asaxsnel da Zalze
sagulisxmod miaCndaT felinis damokidebuleba kaTolikuri eklesiisadmi.
mas Tavadac ki uWirda imis axsna, Tu
ra gavlenas axdenda qristianuli moZRvreba mis cxovrebasa da Semoqmedebaze. erT-erT bolo did interviuSi,
32
romelic Semdgom wignadac gamoica,
igi ambobda:
`saerTod eklesia, - metadre kaTolikuri, - uTuod gonivrulad, - adamianis
sulSi Rrma wvdomiT rom ekideboda
mxatvrebs, rogorc bavSvebs: erTis mxriv,
axalisebda maT SemoqmedebiT moRvaweobas saCuqrebiT da jildoebiT, raTa
TavianTi niWiT xotba SeesxaT misi
wmindanebisaTvis, misi martvilebisaTvis,
misi miTebisaTvis, da imavdroulad, meore mxriv, dauzogavad aRvivebda maT
sulSi danaSaulis grZnobas, - imas
mxatvari rom ganicdis, roca asrulebs
iseT samuSaos, romelsac uSualod
araviTari sargebloba ar moaqvs, xolo
Tavad mxatvari eweva iseT yofa-cxovrebas, romelic ar urigdeba, ar eTviseba saerTod miRebul wesebs da romelsac emuqreba bneli Zalebi, maT rom
ubiZgebs gadaabijon daSvebuli da kanonieri wesebi, daarRvion mcnebani, dadgenili wesrigi da pirobiTobani~.
axla ver vixseneb, sad gavigone Tu
amovikiTxe erTi fraza, romelic ase
CamrCa xsovnaSi: `felinis Cateva raime
`izmSi~ - SeuZlebelia~. raRa ar uwodes mas: marTlmorwmune kaTolikec
da warmarTic, egzistencialistic, fsiqoanalitikosic, barokos didostatic,
magic, jadoqaric, didi mistifikatoric, daucxromeli fantazioric da
a.S. TumcaRa, TiToeuli am gansazRvraTagan damaxasiaTebelia misi mravalmxrivi
talantis sxvadasxva waxnagisaTvis da
ara mTlianad felinisaTvis: mis mier
xelqmnil TiTqmis yovel saxiers Tan
mohyveba usasrulo rigi literaturuli, folkloruli, miTologiuri reminiscenciebisa, filosofiuri, religiuri, eTikuri Segnebis. magram maTSi
arcTu naklebia sruliad realuri
yofierebis asociacebi.
filmi `gza~ SeiZleba aRviqvaT, rogorc metafizikuri poema adamianTa
urTierTobaSi tragikul gaugebrobaze.
imadroulad araerTgzis aRuniSnavT,
rom es suraTi warmogvidgeba italiuri qorwinebis erTgvar modelad - misTvis sisxlxorceul erTi meuRlis
qalis daTrgunviT.
kinos istorikosi, kritikosi da
reJisori karlo libani werda: `film
`gzis~ naxvis Semdeg milionobiT adamianma ganicada sindisis wadili - vidre
ar aris gvian, Caexeda Tavis sulSi.
isini, Tundac wuTierad, SeaZrwuna imis
mixvedram, rom mravali wlis ganmavlobaSi cxovrobdnen meuRlesTan erTad
da erTxelac ar CauxediaT, Tvali ar
gausworebiaT sakuTari `mesTvis~.
felinis gageba marTla SeuZlebelia
misi kaTolicizmis gareSe - es didi
reJisoris Semoqmedebis mkvlevarTa erToblivi mosazrebaa. Tavad felini ki
erT-erT interviuSi gulwrfelad acxadebda: ,,me mgonia, rom bunebiT, dabadebidanve religiuri var, rameTu mTeli
qveyniereba, TviT sicocxlec ki, idumalebiTYmoculi meCveneba. da kidevac
bavSvobidanve ase rom ar mizidavdes
es mistikuri grZnoba, romelic mTel
Cvens arsebobaze airekleba da yvelafers
Seucnoblad aqcevs, albaT, sulerTia,
Cemi xeloba mainc mimiyvanda religiur
grZnobasTan...
ra wagvmarTavs Cvens SemoqmedebiT
ZiebaSi?
rogor xdeba es? - marto guldajereba, raRac Tu viRac, CvenSi Sinaganad
rom Casafrebula, romlis Sesaxebac
bevri ara viciT ra, dro da dro gvagrZnobinebs Tavis yofnas Cvens raRac
nawilSi mTvlemare da grZneuli, Seni
gasakeTebeli rom ukisria da SeuZlia
xeli Segiwyos am idumal operaciaSi.
Cemi azriT, SeiZleba am guldajerebas vuwodoT religiuri grZnoba... Tavis Tavze gazviadebuli warmodgena,
erudicia, egoizmi, survili rac SeiZleba meti codnisa, crukultura. Zalian xSirad zRudaven am guldajerebas, asusteben da aqarwyleben mas. amas
ki ueWvelad mivyavarT mxatvruli Sedegis gauaresebamde~...
mosaubris SekiTxvaze - `rogoria
Tqveni damokidebuleba kaTolikur eklesiasTano~ - felini arcTu ironiuli pirze Rimilis gareSe pasuxobda:
aseTi SekiTxviT SeiZleba mimarToT
muhameds an luTers, - sxva eklesiis
Tavkacs. me ki araerTgzis miTqvams,
rom kaTolikuri religia - kargi religiaa. da gana SeiZleboda, rom me,
italiaSi dabadebuls, romelime sxva
rwmena amerCia? me momwons misi qoreografia, misi mouSleli da momnusxveli
ceremoniebi, didebuli mdidruli dadgmebi, pirquSi hangebi, dakrZalvis grandiozuli rituali, axali romis papis
arCevnebi - iqneb yovelive amiTac aris
STagonebuli Cems filmebSi karnavaluri dasasruli... da kidev - eklesiis
damsaxurebaa, rom cdilobs dagvicvas
Seucnoblobis yovlisSTamTqmeli stiqiisagan. kaTolikuri azri, iseve rogorc islamuri an induisturi, inteleqtualuri struqturaa, romelic gvawvdis kompass da orientirebs adamianuri arsebobis idumalebaSi gasarkvevad. es aris gonieri naxelqmnari, romelsac SeuZlia gvixsnas egzistencia-
luri saSinelebisagan cxovrebis azris
ararsebobaze~. da iqve dasZenda: `mgoni
goeTeseuli sibrZnea - cxovrebis mizani
- Tavad cxovrebaa~.
diax, felinis kaTolicizmSi xiblavs
da izidavs oden ara misi wesCveulebani
an RvTismetyveleba misi dogmebiT. felinis biografiis erTi WeSmaritebis
gzasamcdari mkvlevari ki utifrad
acxadebda: `didma italielma reJisorma
TiTqmis sul ar icis bibliao~. arada
- felinis TiTqmis yvela filmiT aSkaraa, rom am marTla `did xelovans~,
uwinares yovlisa, qristianoba xiblavda
da nusxavda misi mistikuri ideebiT,
romelic moedineba jer kidev platonis, francisk asizelis, Toma aqvinelis filosofiidan. mkvlevarebi erTxmad aRiareben, rom es uSualod ukavSirdeba felinis Rrma interesiT yovelgvari idumalebiT da dafaruliT,
adamianis fsiqikis, Segnebisa da qcevis
yvelaze rTuli gamovlinebiT.
felinis axlo megobari reJisori
brunelo rondi aRniSnavda: `film `rvanaxevris~ Semoqmedi gansakuTrebuli
gulmodginebiT kiTxulobs - da kvlav
da kvlav ubrundeba - konfuciis, froidis, iungis nawarmoebso~. me mgonia,
felinis msoflgancdaSi yvelaze mniSvnelovani roli Seasrula Sveicarieli fsiqologiis - karl gustav iungis
SromebiT jiutma da gamZle gatacebam.
iungma Seqmna moZRvreba `koleqtiuri
SeuZleblobis~ (Tu `Seucnoblobis~)
Sesaxeb, rac gansakuTrebiT xiblavda
`amarkordis~, `tkbili cxovrebis~, `rvanaxevaris~, `romis~ avtor-reJisors.
erT-erT gviandel vrcel interviuSi
igi ambobda: `kino, garda imisa, rom igi
formaa garTobis anu sanaxaobaa, is
xelovnebacaa: kino ocnebaa da me ar
mjera, rom vinmes - avtori iqneba Tu
mayurebeli, - uari eTqvas ocnebaze.
axla ukve yvelasTvis cnobilia iungis
gamonaTqvami imaze, rom funqcia, romelsac cxovrebaSi asrulebs xelovani,
SeiZleba SevadaroT im funqcias, romelsac calkeuli adamianis cxovrebaSi asrulebs ZilSi zmaneba - sizmari.
es funqcia damaxasiaTebelia gamoxatvis yvela formisaTvis, magram kino,
Tavisi bunebis gamo, gansakuTrebiT kargad gamoxatavs am amaRelvebel WeSmaritebas: sibneleSi anTebuli ekrani,
uzarmazari landebi, hi pnozirebul mayureblis Tvalwin rom moZraoben...~
felini erTgan reJisors, kinonawarmoebis Semoqmeds, RmerTs adarebda, xolo filmis keTebas Sesaqmis process
utolebda.
33
beRurebis
sarkeebian
gadafrena
darbazSi
34
da rodesac am fiqriT, Secivebuli
„beRurebis“ fiqriT, gaivli studiis
gasaxdels da darbazis kars SeaReb,
ukve im jadosnur samyaroSi moxvdebi,
sadac sityvebi Zalas kargavs, radgan
arsebobs tkivilisa da sixarulis kidev ufro Zlieri gamoxatvis forma,
vidre sityvaa... musikisa da moZraobis sinTezi - TiTis wverebze Semdgari gogo-biWebis geniT acekvebuli moZraoba da musika, romelic, sityvebze
metad gasagebi „eniT“ giyveba fesvebis
ukvdavebis ambavs...
am ambavs me kuTxeSi atuzuli bavSviviT movusmine. dasjili da ususuri bavSviviT, romelic Tavad sjis
sakuTar Tavs imaze fiqriT, rom am
bavSvebs ver Seuqmna iseTi samSoblo,
ver auSena iseTi saxelmwifo, sadac
sarkeebian darbazSi „beRurebis gadafrenas“ ar dainaxavda...
axla CvenSi gazafxulia. me ukve
saqarTveloSi var, magram gazafxulis
surnelic ki ver maviwyebs bruklinuri
yinvisa da nestis surnels da verc
im gancdas, beRurebis gadafrenis simbolur aRqmad rom SerCa Cems mexsierebas.
albaT imitom, rom CvenSi rom gazafxulia axla, imaze sacnauri, simboluri
gazafxuli damxvda maSin, im Tovlian
saRamos, im darbazSi... qarTuli jiSisa
da genis, fesvebze da fesvebTan erTad,
amRerebuli, acekvebuli da ayvavebuli
gazafxuli, romelic weliwadis droebs
ar scnobs.
romelic ar scnobs manZils saqarTvelodan amerikamde!
saidan modis siyvaruli
vano da Sorena... Sorena da vano...
Zneli dasadgenia saidan modis es
uSreti energia, „erTsul da erTxorc~
Seyrilebis TvalsaCino nimuSs rom
iZleva. maTgan modis siyvaruli, Tu
isini Tavad modian siyvarulidan? arc
am kiTxvaze maqvs pasuxi, magram rogoric
ar unda iyos pasuxi, romelic ar maqvs, erTi ram cxadze cxadia: isini erTmaneTisTvis meuRleebi arian, am sityvis pirdapiri da gadataniTi mniSvnelobiT - meuRleebi, erT „uRelSi~
Sebmulebi, erTmaneTis uRlis gamwevebi...
erTmaneTis mxardamxar, TanSewyobili
nabijebiT ukve wlebia midian „yamirze“,
romelsac ucxo qveyana hqvia. magram,
am ucxo qveyanaSi gavlebul „xnulSi“
isev mSobliur marcvals agdeben... marcvals, romelic maTive fesvebidan modis
- qarTuli cekva da qarTuli simRera
- Cveni genetikuri mexsierebisa da
dRevandelobis, tkivilisa da sixaru-
fesvebi - adamianis sulis „sazomi“, araxilvadi, magram yvelaze mgrZnobiare,
yvelaze cocxali da arsebiTi nawili Cveni cnobierebisa da yofierebis.
es fraza daTovlili niu-iorkidan gamomyva.
axla ukve gazafxulia da am werilsac saqarTveloSi vwer. mexsierebis
daZabva ar mWirdeba, yvelaferi cxadad maxsovs: pirveli emocia, pirveli
STabeWdilebebi... bruklini, aveniu o (70 Avenue O, Brooklyn, NY)
karis SeReba. SesasvlelSi - yoveldRiuri yofierebiTa da sazrunaviT
gadaRlili mSoblebi. realurad samSoblosa da fesvebs mowyvetilebi,
magram is faqti, rom damRleli samuSao kviris bolos, uqmeebze, maT mainc
SeswevT Zala da unari, aqvT motivi saaTobiT idgnen aq, am patara oTaxSi,
sadac kars miRma maTi Svilebis wili saqarTvelo cocxali organizmiviT
sunTqavs, ukve metyvelebs imaze, rom samSoblo „geografias“ ar scnobs, Tu
mas sakuTar TavSi atareb!
qoreografebi Sorena barbaqaZe
da jurxa lomTaZe
lis yvelaze sacnauri gamoxatuleba.
albaT, amitomacaa, rom maT mier gavlebul „xnulSi“ sikeTisa da baraqis
marcvali ar ileva da mec, iseTi SegrZneba maqvs, TiTqos am werils (profesiis
garda) isev da isev im saero saqmidan
gadmosuli madli mawerinebs.
yvelaferi
siyvaruliT daiwyo
1998 weli...
qarTuli cekvisa da simReris ansambli amerikaSi gastrolebisaTvis emzadeba. biWi mReris, gogona - cekvavs.
erTmaneTs Tvali pirvelad repeticiaze mokres. biWs maSinve Cauvarda gulSi,
mTeli Rame masze fiqrSi gaatara...
gogona verafers mixvda da yuradReba
arc miuqcevia.
meored, ori kviris Semdeg, TviTmfrinavSi Sexvdnen. biWs ena ar gauCerebia, ganuwyvetliv laparakobda, yvelanairad cdilobda qaliSvilis yuradRebis miqcevas. gogona Tavaziani gulgrilobiT pasuxobda da uxerxulobis
dasafarad drodadro iluminatoridan iyureboda.
saqarTvelodan amerikaSi mofrinavd-
nen. maTTan erTad mofrinavdnen maTi
megobrebic - ansamblis sxva wevrebic.
am reiss kidev hyavda erTi uCinari
„Tanamgzavri“ - amerikuli ocneba romelsac axdena ar ewera... ansamblis
ocdaxuTkaciani Semadgenlobidan, maSin
albaT veravin warmoidgenda, rom piroba
(eqvsTviani gastrolebi amerikaSi, dReSi
asdolariani anazRaurebiT), realoba
ki ara, patara sapnis buSti iyo, romelic amerikis miwaze daSvebisTanave
gaskdeboda... gansacdeli ki imaze didi
eqnebodaT, vidre es Cabnelebul da Seciebul saqarTveloSi hqondaT.
manamde ki, amerikuli ocnebis damsxvrevamde da realur gansacdelamde,
romelic mogvianebiT didi siyvarulis
dasawyisad iqca, gogosac da biWsac
hqondaT Tavisi, mokle biografia:
vano goderZiSvili: daibada 1977
wels. pirveli klasidan musikalur
internatSi swavlobda. sxvadasxva
dros sxvadasxva musikaluri sakraviT
iyo gatacebuli. pirvelidan mexuTe
klasamde - violino; mexuTedan meSvidemde - klarneti; meSvidedan mecxremde
- yovelgvar instrumentze uari Tqva;
mecxre klasidan ki xalxuri sakrave-
35
leqso goderZiSvili
da nugzar fsuturi
biT dainteresda. skolis damTavrebis
Semdeg kulturis institutSi Caabara
da 1997 wels daamTavra „xalxuri
gundis lotbaris, mgalobeli-regentis“
specialobiT.
1998 wels ukve amerikaSi wamovida.
Sorena barbaqaZe: daibada 1979 wels.
momavali franguli enis specialisti
da Tarjiman-referenti jer kidev 19
wlis iyo, roca amerikaSi gastrolebi
SesTavazes. cduneba didi iyo, Tumca
ojaxis winaaRmdegoba bolos mainc
leqtorebis Tanadgomam daZlia: sanimuSo studenti xar, ar gagiWirdeba, Camoxval 6 TveSi, Cvenc dagexmarebiT da ainazRaureb gacdenil leqciebs - aseTi
iyo maTi pozicia, romelmac Sorena
droebiT mowyvita wignebs da qarTul
sacekvao formaSi gamowyobili `amerikul ocnebaSi~ gadaityua.
amerikaSi Camosvlis pirvelive dRes
mixvdnen, rom anSlagiT Casatarebeli
gastrolebi, romelic saxels, mayureblis siyvarulsa da materialur keTildReobas moutandaT, aranair kavSirSi
iyo im realobasTan, romelSic moxvdnen.
yovel maTgans zurgze saqarTveloSi
aRebuli procentiani vali da valdebuleba hqonda akidebuli, romelic,
maTi varaudiT, erT TveSi unda gaestumrebinaT da eqvsi Tvis Semdeg „zurgis
qars~ SemosavliT xeldamSvenebulebi
samSobloSi daebrunebina.
magram „zurgis qaris“ nacvlad yvela mxridan amovardnil qar-borbalSi
moxvdnen, romlisgan Tavis daRwevac
brZolad eqcaT - brZolad, arsebobisa
da gadarCenisaTvis!
TerTmeti biWi
da Svidi gogo
gogonebisTvis, rogorc iqna gamoinaxa erTi oTaxi. Svidives erT oTaxSi
eZina. biWebi Rames restoranSi aTenebdnen. erTmaneTTan midgmul skamebze
qveSagebad tansacmels ifendnen, sabnad
qurTukebsa da paltos ifarebdnen da
kviridan-kviramde TiToeul maTgans aT
dolarad gahqonda Tavi.
koncerti mxolod SabaT-kviras hqondaT, Tumca arc amas erqva koncerti:
anSlagiT, mayurebliT gadaWedil darbazSi Casatarebeli koncertebis nacvlad restoranSi mRerodnen da cekvavdnen. asi dolaris nacvlad aT dolars
iRebdnen da Semdeg, aTasi sazrunaviT
anawilebdnen am aT dolars kviridan
kviramde.
yvelaze saocari am istoriaSi isaa,
rom am istoriis gmirebi, wlebis Semdeg,
dRemde agrZeleben urTierTobasa da
36
megobrobas. ojaxebi Seqmnes, erTmaneTs
daunaTesavdnen, Svilebi mounaTles...
maSin ki, 19-21 wlis gogo biWebs, roca
erTmaneTis meti aravin hyavdaT am ucxo
qveyanaSi, erTi Rvezelic xSirad gauyviaT, erTi Wiqa wyalic da Tu romelime
droebiT, raime dRiur samuSaos moZebnida, im dRiur centebsac Tanabrad uyofda danarCenebs.
ase gagrZelda oTxi Tve.
ukan dabrunebas veravin bedavda...
verc win dgamdnen nabijs. erTmaneTTan
ganSoreba eZnelebodaT, magram cxadi
iyo, unda daSliliyvnen, sxvagvarad Tavis gatana ukve warmoudgeneli iyo.
Tavdapirvelad oTxi gogo, maT Soris
Sorenac, floridaSi wavidnen. pirvelad
maTTvis gamoCnda samuSao. vanom da
ramdenime biWma ki, samxreT karolinaSi
gadainacvles.
am droisaTvis, vano ugonod iyo
Sorenaze Seyvarebuli. „verazanos“ xididan gadaxtomisa da unugeSod gamijnurebulis TviTmkvlelobis mcdelobac Cavlili iyo ukve da isic cxadi
iyo yvelasTvis, rom am gadareul siyvaruls Sorenas TavSekaveba veRar Seakavebda. rogorc ki vanom pirveli xelfasi aiRo, avtobusSi Cajda, ocdaTeqvsmeti
saaTi imgzavra da SorenasTan Cavida
floridaSi.
meore xelfaszec igivenairad moiqca. mesamed ukve mamam SeaCera - ase gagrZeleba SeuZlebelia. miiReT gadawyvetileba da SeqmeniT ojaxi! es ukve
rCeva aRar iyo - iyo moTxovna.
„fesvebis“ fesvebi...
vanos da Sorenas siyvarulis ambis
mTxrobeli vano iyo. Sorena mxolod
RimiliT gvismenda da drodadro iseTi
vardisferi almuri gadahkravda Rawvebze, TiTqos vano Teqvsmeti wlis winandel ambavs ki ar ixsenebda (romelic
sami Svilis dabadebasa da col-qmrul
yoveldRiurobas aqamde unda gaefermkrTalebina), aramed mimdinares, gasuli
saukunidan dRemde xeluxleblad, pirvelyofili sicxadiT „gadmosaxlebuls“. mxolod erTxel Caeria saubarSi, isic maSin, roca sityva vanos mamaze,
SorenasTvis ki - leqso mamikoze, Camovarda.
vano cnobili xalxuri musikis
Semsruleblis, ansambl „kolxeTis“ wevris, leqso goderZiSvilis Svilia.
vano dRemde fiqrobs, rom mTels im
koSmarul istoriaSi, romelic amerikaSi sagastrolod Camosul qarTul
ansambls Sexvda, mas yvelaze metad
gaumarTla, radgan gverdiT hyavda mama
37
da Sorena.
Sorena ki fiqrobs, rom rom ara
vanos mama, romelic misTvisac meore
mamad iqca, SeiZleba maTi ojaxi arc
ki Seqmniliyo.
leqso goderZiSvils sarZlo Zalian moswonda. verc gamijnurebuli Svilis tkivilis Tmenas uyurebda gulgrilad. TiTidan Tavisi „kalico“ moiZro, sarZlos gaukeTa, mere yanwi moimarjva da axladSeqmnili ojaxi daloca.
ase iqorwines vanom da Sorenam amerikaSi Camosvlidan Svidi Tvis Semdeg.
2000 wlis Semosvlas vano da Sorena ukve niu-iorkSi gadmosaxlebiT
Sexvdnen. leqso goderZiSvili ki erT
weliwadSi dabrunda saqarTvloSi...
dabrunda samudamod, TiTqos guli ugrZnobda... guli, romelmac samSobloSi
dabrunebuls umtyuna da gansasvenebelic qarTul miwaze hpova.
magram manamde, amerikaSi darCenil
Svils, kidev erTi mimarTulebiT gaukvala gza - Zveli megobrebisgan viqtor
sirelsoni gaicno da Svilsac gaacno.
am nacnobobam axali urTierTobebi moitana, axali kavSirebi da axali gzac
gamoCnda xelovnebisken - qarTuli simRerisa da cekvisken mimavali gza.
arada, vano fiqrobda, rom yoveldRiurma sazrunavma am gzas didi xnis
win daaSora. axlac sevdianad ixsenebs
karolinaSi, Zvelmanebis maRaziaSi (sadac Zvelman tansacmels yidulobdnen)
rogor SemTxveviT gadaeyara Zvel pianinos. instiqturad rogor Seaxo Sromisagan dakoJrili TiTebi klaviSebs...
rogor aiRo pirveli akordi da mere
araferi axsovs, garda pauzisa da taSis
xmisa... taSs sruliad ucnobi adamia-
38
nebi ukravdnen, romlebic dakvris dros
verc ki SeamCnia, rogor Semoexvivnen
gars.
sul male SorenasTvisac dadga is
momenti, roca mixvda rom cekvis gareSe
cxovreba ar SeeZlo, maSinac ki, Tu
„sacekvaod ar hqondaT saqme“. jer kidev fexmZimes, megobrebma sTxoves qarTuli cekvis swavleba. mogvianebiT mama qristeforesa da mama aleqsandres
SemweobiT, qarTuli wirva-locvis Semdeg, „beismendSi“ gamarTul repeticiaze oTx moswavles mouyara Tavi.
amasobaSi, Sorenas da vanos pirveli vaJi, giorgic daibada, magram gios
dabadebas Sorenas da vanos enTuziazmisTvis xeli ar SeuSlia. piriqiT,
ufro meti stimuli misca, ufro metad igrZnes pasuximgebloba. roca uyurebdnen qarTul wirva-locvaze mosul
patarebs, romlebic qarTulad verc
ki metyvelebdnen, orive SiSma Sei pyro,
SiSma imisa, rom igive problemis winaSe
SesaZloa maTi Svilebic aRmoCeniliyvnen.
albaT, maSin moxda maT cnobierebaSi
mniSvnelovani gardatexa, romlis wyalobiTac gaacnobieres, rom qarTuli
cekva da simRera mxolod xelovneba
araa. is sulis sazrdo, puri da wyalia,
roca ucxo miwaze cxovrob!
xuTi Tvis giorgi saqarTveloSi
gamoagzavnes da saqmes Seudgnen. Tavdapirvelad ansamblis Seqmna arc ki ufiqriaT. droTa ganmavlobaSi yvelaferi
bunebrivad moxda. mSoblebs dro ar
hqondaT da Sorenac, ori wlis ganmavlobaSi, manqaniT Camouvlida bavSvebs,
Sekribavda da sarepeticiod Tavad mihyavda. damRleli repeticiis Semdeg
isev TviTon abrunebda saxlebSi. nelnela imata msurvelebis ricxvma.
giorgis Semdeg mariami daibada, mariams - Tekla mohyva. sami Svili, sami
sazrunavi da ojaxis miRma kidev ufro
didi ojaxi, damatebiTi sazrunaviTa
da pasuxismgeblobiT. Zneli warmosadgenia, magram vanom da Sorenam es SesZles.
2003 wels ansambli „freska“ Camoyalibda, romelic maleve iqca ansambl
„fesvebad“. ase iSva niu-iorkSi 2011
wels qarTuli fesvebidan - qarTuli
kulturis centri `fesvebi“
dRe pirveli...
dRes asze metni arian.
xuTasze metma bavSvma iswavla wlebis ganmavlobaSi am studiaSi qarTuli
cekva da simRera. ufrosi Taoba ukve
umaRles saswavleblebSi swavlobs, muSaobs, zogi daojaxda kidec, magram
yoveli maTgani dRemde inarCunebs am
studiis „Svilobilis~ statuss.
dRes es studia ki ara, patara saqarTveloa, sadac Tavmoyrilia -qoreografiuli ansambli, bavSvTa vokaluri
trio, ufrosebis vokalur-instrumentaluri jgufi; sadac aswavlian qarTul wera-kiTxvas, saxviT xelovnebas,
xalxur sakravebze dakvras, Wadraks...
aswavlian siyvaruls - moZraobiT, bgeriT, sunTqviT... aswavlian ise, rom Tavadac ver xvdebian, im energetikis Zalas,
romelic maTTvis bunebrivi mdgomareobaa. samagierod amas sxvebi grZnoben.
bavSvebi grZnoben, grZnoben maTi madlieri mSoblebi, grZnobs mayurebeli...
bavSvebs axla mSoblebi dasjis mizniT
mxolod erTi ramiT aSineben - cekvaze
ver waxval! da, isinic, saocari gogo-
biWebi, yvelafers akeTeben imisTvis, rom
Tavidan aicilon es mZime „sasjeli“.
ar arsebobs daRla da ar arsebobs
sizarmace. roca bavSvebs SeswevT unari
niu-jersidan Tu mTiani niu-iorkidan
bruklinamde ori saaTi imgzavron, mxolod imitom rom, aq, am darbazSi, TiTis
wverebze Sedgnen da genetikuri ritmi
cekviT gamoxaton, mSobelic bednieria,
maSinac ki, Tu Svilis survili misgan
damatebiT dros da emocias moiTxovs.
xolo, roca repeticiaze Soridan
Camosul bavSvebs, SabaT-saRamos, pedagogi sakuTar saxlSi, sakuTar SvilebTan
Ramis gaTenebas SesTavazebs, mxolod
imitom rom kvira dRis repetias mgzavrobiT daRlilebi ar daeswron, es
ukve imas niSnavs, rom es bavSvebi vanos
da Sorenas studiaSi gacilebiT mets
swavloben, vidre cekvisa da simReris
siyvarulia!
am siyvarulis „gakveTili“ mec „Camitares“ - damRleli repeticiis Semdeg,
erTi ojaxis wevrebiviT, SuaRamemde
visaubreT samzareuloSi SeyuJulebma.
gamudmebiT mawuxebda imaze fiqri, Tu
rogor axerxebda Sorena sami Svilis
aRzrdas, yoveldRe or adgilze muSaobas da SabaT-kviras sami-oTxi repeticiis Catarebas.
mikvirda vanosic... rodesac daviTobas, pokonos mamaTa monasterSi Catarebul wirvaze vanos galobis xma mesmoda,
mTeli sicxadiT vigrZeni, rom - Tu
adamiani sakuTar sulSi ufals da
samSoblos atarebs, SeuZlebels SeZlebs, - yovel SabaT-kviras wirva-locvasac daeswreba, mgalobeli da medaviTnec iqneba, mSeneblobazec imuSavebs, gulSi „urmulsac“ iRiRinebs, Tavis Svilebsac gazrdis da sxvis Svilebasac aswavlis.
ramdenjerme daveswari repeticiebsac. erT repeticiaze daswrebac sakmarisi iyo am STabeWdilebebisTvis, magram
rogorc sCans, es studia CemTvisac
erTaderTi adgili iyo mTel amerikaSi,
sadac yvelaze iolad vereodi nostalgias. musikis xma karis SeRebamde ukve
miqmnida „ase mgonia Sina var“ ganwyobas.
gogonebi Sorenas moZraobas imeoreben; vaJebi - vaJTa qoreografis, jurxa lomTaZis cecxlovan moZraobebs.
sakravebTan vano zis; dolis saocar
SemoZaxils - ansamblis uxucesi wevri
batoni nodar obolaSvili qmnis... da
ukve mxolod musikas ki ara, sakuTari
gulis cemis, ZarRvebSi sisxlis moZraobis xma gesmis.
yvela bavSvi ganumeorebeli iyo...
ganumeorebeli iyo Tavisi moZrao-
39
gia meliqiSvilis fotoebi
40
biT, ritmis SegrZnebiT, swavlis mcdelobiT, magram gansakuTrebulad sami
maTgani damamaxsovrda:
- yvelaze umcrosi, sami wlis qeraTmiani gogona, romelic saocari sizustiT imeorebda pedagogis moZraobas;
- yvelaze ufrosi, romelic axlaxans deda gaxda da mSobiarobidan ori
kviris Semdeg sarepeticio darbazSi
isev dabrunda;
- da fereidneli gogona, romlis
winaprebmac oTxasi weli ise SeinarCunes istoriuli samSoblos siyvaruli,
rom maTi STamomavali aq, okeanis gadaRma, amerikaSi qarTuli cekvis saidumlos
eziareba.
am yvelafris fonze, albaT, gasakviric araa, rom am ansambls aRiareba da
warmateba ar aklia. ar arsebobs saqvelmoqmedo RonisZieba, romelSic monawilobazec maT odesme uari uTqvamT.
koncertebs marTaven amerikis sxvadasxva StatebSi. weliwadSi ramodenime
festivalSi iReben monawiloeba. axlaxans, metropolitenis muzeumSi, mTavrobis wevrebisa da niu-iorkis mer
blumbergis winaSe gamarTul koncertSi miiRes monawileoba.
maisSi ohaios StatSi miemgzavrebian gastrolebze, magram yvelaze mTavari albaT, mainc samSobloSi gastrolebia. isini sakuTari xarjebiT, sakuTari ZalebiTa da surviliT am zafxuls saqarTveloSi moemgzavrebian.
es pirveli gastrolebia samSobloSi. Sorena, saqarTveloSi, pirvelad
TxuTmeti wlis Semdeg Cavida... vano
1998 wlis Semdeg dRemde ar yofila...
im ocdaaTamde bavSvsac, romlebic saqarTveloSi gastrolebisaTvis emzadebian, sxvadasxva istoria aqvT. zogisTvis
es pirveli „Seyra“ iqneba samSoblosTan.
koncertebi igegmeba TbilisSi, quTaisSi, baTumSi.
roca am yvelaferze vfiqrob guli
sixaruliTa da raRac gaucnobierebeli (maspinZlisaTvis Cveuli) SiS-foriaqiT mevseba... imdenad didi siyvaruli
davinaxe yvela maTganSi - pedagogebSi,
bavSvebSi da maT mSoblebSi, imdenad
didi saqarTvelo da qarTveloba, rom
minda aq, Cvens saerTo samSobloSi, es
siyvaruli ormagad davaxvedroT.
minda, rom maT aq sarkeebian darbazSi
ki ara, Ria cisqveS icekvon, qarTul
miwaze, qarTuli cis qveS da dainaxon,
rom „beRurebis gadafrena“ mxolod
droebiTia.
isini arsad mifrinaven! isini yovelTvis samSobloSi rCebian!
elga foladiSvili
bileTebi:
35$, 45$, 60$
212-247-7800
SabaTs, 6 ivniss, 7:30
Zankel Hall at Carnegie Hall
www.carnegiehall.org
liana isakaZe
vcjakbj rfvthek fycfv,k
3dbhnejpsfy4 thsfl
saqvelmoqmedo koncerti
wminda ninos saxelobis niu-iorkis
qarTuli eklesiis mxardasaWerad
eqimi
aleqsandre kanevski
Alexander Kanevsky, DDS
312 Neptune Ave.
Brooklyn, NY 11235
dental office
- safaris kosmetika;
- kbilis plombi;
- gvirgvinebi, xidebi,
protezebi;
- RrZilis mkurnaloba;
- gaTeTreba
darekeT:
718-934-7593
* vRebulobT dazRvevas
** vmkurnalobT bavSvebsac
41
istoriuli kadrebi ojaxuri fotoalbomidan
- Seni albomis daTvalierebisas,
Cemze gansakuTrebuli STabeWdileba
im fotom moaxdina, romelzec zviad
gamsaxurdiasa da merab kostavasTan
erTad xar aRbeWdili...
- eg marTla mniSvnelovani fotoa
da wlebia, didi popularobiT sargeblobs... yvelas gvaxsovs, rogori mZime
periodi gamoviareT. biZaCemis wyalobiT,
qveyanaSi momxdar RirsSesaniSnav movlenebs pataraobaSi ar davklebivar.
biZa - Salva SaraSiZe fotokorespondenti da Jurnalisti gaxldaT, sxvadasxva gadacemaze muSaobda, amzadebda statiebs da Sesabamisad, fotomasalasac
iRebda. mis mier gadaRebuli fotoebis
Zalian didi arqivi arsebobs. Salvas
avtorobiT bevri mniSvnelovani, legendaruli kadri SemorCa Cvens qveyanas.
is aseve, CarTuli iyo erovnul-ganmaTavisuflebel moZraobaSic. werda, fotoebs iRebda, dadioda yvela mitingze,
Sekrebasa Tu sportul RonisZiebaze...
mas Zalian vuyvardiT me da Cemi Zma,
miT umetes, rom daojaxebuli ar iyo
da Svilebic ar hyavda. samwuxarod,
is 2003 wels gardaicvala.
- biZas mitingebzec dahyavdi?
- ho, CamWidebda xels da yvelgan mitingsa Tu ama Tu im Tavyrilobaze
mivyavdi. sul ambobda: rac axla xdeba,
Cveni qveynis istoriaa da bavSvma yvelaferi sakuTari TvaliT unda naxos, rom
daamaxsovrdeso. mogexsenebaT, mitingebze uamravi adamiani ikribeboda. im situaciaSi fotokorespondents unda
emuSava, bavSvTan erTad saqmis gakeTeba
ki SeuZlebeli iyo. kargi gamosavali
moZebna: iseT gamosaCen adgilas damayenebda, rom Tavisi fotokameriT sadac
unda wasuliyo, advilad davenaxe. hoda,
aseTi adgili iyo mitingze arsebul
mikrofonTan axlos da yovel mitingze
iq droSasaviT viyavi `gamofenili~...
- gamodis, rom im periodSi sakmaod
cnobili bavSvic iyavi...
- ki, mitingze Sekrebilebi mcnobdnen,
Tbilad mxvdebodnen, meferebodnen da
meubnebodnen: ai, Cveni gogo movidao.
yvelam icoda, sadac unda vmdgariyavi.
rac mTavaria, biZaCemi fotoebs legendarul adamianebTan miRebda da ambobda:
am suraTebs wlebis mere daedeba fasio.
principSi,asec moxda. vinaidan biZaCemis
namuSevrebi arqivSia, Zalian xSirad,
misgan damoukideblad, fotoebi sxvadasxva gamocemaSi Cndeboda xolme...
42
albaT, nebismieri adamianis fotoalbomsa Tu arqivSi inaxeba esa Tu is
foto, romelic mas eZvirfaseba.
magaliTad, Cems respondents aseTi aTeulobiT suraTi aqvs: garda imisa,
rom es kadrebi misi bavSvobis droindel periods asaxavs, pirdapir aris
gadajaWvuli saqarTvelos istoriasTanac... mzia SaraSiZis, igive - lukas
albomi savsea saintereso da unikaluri fotoebiT. masTan erTad kadrebSi
aRbeWdili arian: qveynis pirveli prezidenti, zviad gamsaxurdia; erovnuli
moZraobis erT-erTi lideri - merab kostava; qveynis patriarqi - ilia II.
aseve msaxiobebi, reJisorebi, mwerlebi, poetebi, sportsmenebi...
- erT-erT fotoze, sadac zviad
gamsaxurdiasa da merab kostavasTan
erTad xar, ukan Senze mozrdili biWi
dgas, romelic Turme, gigi ugulavaa.
- ki da es foto internetsivrceSi misi merobis periodSi gavrcelda.
mokled, rogorc xdeba xolme: suraTi
safuZvlianad `ganixiles~, imsjeles
da bolos dasves kiTxva, - es gogo vin
aris? netav, axla sad aris da ras
saqmianobso? am ambavma Cemamdec moaRwia
da cnobismoyvareebmac daadgines, rom
is bavSvi me var (iRimis).
- Sens bavSvur mexsierebas rogor
SemorCnen erovnuli moZraobis maSindeli xelmZRvanelebi?
- am fotoebis naxvisas yvelas rCeba
STabeWdileba, rom erovnuli moZraobis
didi aqtivisti viyavi. arada, realurad,
maSin 8 wlis gaxldiT da SeuZlebelic ki iyo, am asakis bavSvs raime saxis patriotuli suliskveTeba hqonoda. im periodSi Cemi fiqrebi sxvagan
qroda, mitingze dgomas cxadia, TamaSi
merCivna, magram biZas ar vewinaaRmdegebodi, radgan imdens ki vxvdebodi, rom iq
raRac mniSvnelovani ambebi xdeboda.
momwonda iqauri situaciac, SeZaxilebi,
xalxis aRtyineba. miyvarda fotos
gadaRebac. xom xedavT, xan zviad gamsaxurdias aqvs Cems Tavze xeli dadebuli da xan - patriarqs. es yvelaferi
SegrZnebis doneze maxsovs da isic,
rom Cem mimarT did siTbos iCendnen.
ukvirdaT, aseTi patara bavSvi iq saaTobiT rom videqi da aravis vawuxebdi.
- es Zalian Tbili fotoa: Tavi
gaqvs midebuli Cvens saxelovan da
silamaziT ganTqmul msaxiobze - medea
jafariZeze. iseTi STabeWdileba iqmneba,
TiTqos erTmaneTs axlos icnobdiT...
- am fotoze 4-5 wlis var anu
erovnul moZraobamdea gadaRebuli da
bundovnad maxsovs eg dro. rogorc
vici, qalbatoni medea da misi meuRle,
rezo TabukaSvili iyalToSi, `SoTaobaze~ iyvnen Camosulebi (es RonisZieba
iyalTos akademiaSi imarTeboda). cxadia, mec iq viyavi. ra Tqma unda, biZaCemi xelidan ar gauSvebda Sanss, rom
CemTvis am didebul adamianebTan erTad,
foto ar gadaeRo. maxsovs, am periodSi
cota uxasiaTo viyavi da ver vxvdebodi,
Cemgan ra udodaT, ratom miRebdnen
suraTs. maSin rezo TabukaSvili dokumentur films - `mze iyalToSi~ iRebda. me grZeli, Savi Tma mqonda da baton rezos movewone, - es bavSvi angelozis rolSi unda gadaviRoo. misi moTxovna aseTi iyo: unda davmjdariyavi,
Tma CamomeSala, tanze Camomeyara da
wels zemoT SiSveli vyofiliyavi. gavafiCine fexebi da gavaproteste: ar gavixdi-meTqi. mTeli gadamRebi jgufi
mefereboda, mexveweboda, - velosi peds
giyidiT, amas gaCuqebT an imaso, magram
ver gadamafiqrebines. mere batonma rezom Tqva: kargi, nu gaixdis, Savi sviteri
CaacviT da ase gadaviRoTo. Savi sviteri ki ver iSoves da sabolood, im angelozis roli filmidan amovarda...
- Sen yvelaze metad, romeli foto
mogwons?
43
- ra Tqma unda, zviad gamsaxurdiasa da merab kostavasTan erTad gadaRebuli suraTi miyvars, magram aqve
getyviT, rom yvela fotos Tavisi istoria da Rirebuleba aqvs.
CemTvis aseve, Zvirfasia Siltonis
foto. inglisis fexburTis nakrebi
saqarTveloSi Camovida da `dinamos~
stadionze hqondaT wvrTnebi. biZaCems
SiltonTan interviu hqonda, saqmis
dasrulebis Semdeg ki es samaxsovro
suraTi gadamiRo. maxsovs, mas mekaris
xelTaTmani ecva da aman Cemze STabeWdileba moaxdina. am kadrs rom viRebdiT, bobi Carltoni, inglisis nakrebis mwvrTneli gamovida da gagiJda, ra kargi bavSviao. mere inglisis nakrebis wevrebis (maTive xelmowerebiT)
magari xarisxis fotoebi gvaCuqa. mokled, ase damaprowialebda biZaCemi aRmadaRma, dRes ki amis gamo misi madlieri var.
erTaderTi, ris gamoc guli mwydeba, is aris, rom bevri kargi foto daikarga. Tumca, bevri firi arsebobs,
romelTa gadarCeva albaT, SesaZlebelia. wlebi rom gadis, am yvelafers
mere aqcev yuradRebas da is SenTvis
Zvirfasic xdeba.
ai, am suraTze me da TamTa, merab
kostavas qaliSvili varT. foto 1989
wlis 8 aprils aris gadaRebuli. im
dRes biZam saxlSi mimiyvana da saRamos
isev wavida rusTavelze. Cems wayvanasac
apirebda, magram mSoblebma ar gamiSves,
- gvianiao.
eg erTi dRe iyo, saxlSi rom davrCi
da swored maSin datrialda rusTavelze tragedia.
, Cemebs gulma ugrZno, Torem im
saSinelebas, rac im Rames moxda, mec
Seveswrebodi.
lali facia
Cveni megobaria eqimi merab boTeraSvili
msxvili varikozuli venebis
yvelaze Sedegiani meTodi
mkurnalobis
tkivilis gareSe!
nawiburebis gareSe!
narkozis gareSe!
lazeriT
2177 65th st.
Brooklyn, NY 11204
1-718-238-1555
44
uaxloesi da
eqim
merab boTeris
ar momkvdara!
21 dekembers avadmyofobisgan dasustebuli didi poeti Tavisma mouravma,
kote abduSeliSvilma Caiyvana quTaisidan sxvitorSi, sadac gardaicvala
kidec da saidanac, rogorc eqvTime
TayaiSvili ixsenebs, „didi ambiT Camoasvenes TbilisSi~.
mgosnis cxedris wamosasveneblad
specialuri delegacia Cavida sofel
sxvitorSi. rodesac akaki ezoSi daasvenes, mTeli xalxi pirqve daemxo da
aqviTinda. saxlidan sadguramde cxedris win patara gogonebi iebs afendnen akakis ukanasknelad gasavlel gzaze. mTeli saqarTvelo muxlmodrekili da cremlmoreuli miacilebda samgloviaro matarebels, romelsac TiTqmis yvela sadgurze aCerebdnen.
„Cveno Wiris mosamZivrev, Cveni lxenis momReralo, Cveno dido mgosano
da mamav! aq Semokrebili Seni Svilebi
mowiwebiT vidrekT muxls Seni wminda
neStis winaSe da mdablad Tavs vxriT~
- ase mimarTa gomis sadgurze Sekrebili xalxis saxeliT mRvdelma ilarion
xaxutaSvilma ukanasknel gzaze mimaval
poets. -„gvapatie, rom droTa uqonlobisa gamo, esred mcireT gegebebiT. esred
imitom viqceviT, rom Sen iswrafvi
Cven dedaqalaq tfilisisaken, sadac
suliT da guliT mogelian mravali
Seni Svilebi da pativismcemelni ganurCevlad erovnebisa, sarwmuneobisa,
wodebisa da mimarTulebisa...~
akakis gardacvalebas ityobineboda
TiTqmis yvela gamocema. 2 Tebervals
saqarTvelos qalaqebs da daba-soflebs
moefina gazeTi „Temi~, romlis pirvel
gverdze dabeWdili iyo mimarTva:
„qarTvel ers! 1915 wlis 26
ianvars, Ramis pirvel saaTze, saqarTvelos dideba, qarTveli xalxis
vin ar gawamebula mowafeobisas ukidegano sazepiroebiT SuSanikidan,
xanZTelidan Tu abos wamebidan?! SoTasac gvarianad davutanjivarT da „kurka~-generalsac Tavisi usasrulo „sadRegrZeloTi~.
iSviaTi gamonaklisia akaki, romlis sazepiroebis dazuTxva sulac ar
iyo rTuli saqme: arqaizmebisagan daclili leqsika, cxadi Sinaarsi da ise
marjved SerCeuli ritmi da riTmebi, rom yvela wina striqoni Tavad iyo
Cumi da mgrZnobiare sufliori, romelic xan alRosa da xanac logikis
wyalobiT iolad gvamaxsovrebda Tu gvikarnaxebda momdevno striqonebs.
maxsovs, erTma Cemma klaselma, maswavleblis jibrze, gakveTilidan gakveTilamde (oTxSabaTidan paraskevamde) zepirad iswavla akakis „gamzrdeli~,
mTeli poema!..
ras movayole es yvelaferi?
zustad 100 wlis win, 1915 wlis 26 ianvars gardaicvala akaki!..
erovnuli gulTmisani da mesaidumle - akaki wereTeli gardaicvala.
misi maRmerTebeli samSoblo glovis nislma dahbura. daoblebuli
qveyana gulis siRrmidan amoxeTqili kvnesiT exmaureba Tavis wuxilis
Seudarebeli gamomsaxvelis sikvdils, eris wminda zraxvebis grZneuli momRerlis dakargvas. mTeli
eri erTi azriT gamsWvaluli, erT
grZnobad gadaqceuli, Tvalcremliani da gulCaTxrobili Semoikribeba
akakis Zvirfasi cxedris Tayvansacemad. wminda neSts Caabarebs Cafiqrebul mTawmindis istoriul akldamas, xolo ukvdavi sulis winaSe
saukuno fics dadebs, rom ar uRalatebs didebuli mgosnis naanderZev simarTlis msaxurebas da erovnul idealebs~.
akakis gardacvalebis dResve galaktionma dawera da Jurnal „ganTiadis~
mesame nomerSi gamoaqveyna vrceli rekviemi - „akakis gardacvalebis gamo~:
`mzis sxivebiT ganaTbobi,
vardi rodi Wkneba,
Tu TandaTan axlovdeba
gazafxulis grZneba.
iadoni roca yvavils
nanas eubneba,
rodi axsovs sicocxlisa
da sikvdilis mcneba!
netavi mas, vinac icis
qveynis zne da fasi,
mwared aRar eCveneba
mas sicocxlis Tasi.
da igi ki, vinc yofnisTvis
Svebis cremli Rvara,
ukvdavia... da akakic
ar momkvdara, ara!~
es „da akakic ar momkvdara, ara!~
galaktions rvajer aqvs gameorebuli.
„naTeli mwuxarebiT~ miiRo mgosnis
micvaleba grigol robaqiZem, romelmac
gazeT „saxalxo furclis~ 205-e nomerSi akakis gardacvalebis gamo dawera,
„gahqra akaki viT sizmari SuaRamisa~.
akakis gardacvalebis gamo didi jafa
daadga foCta-telegrafs. gazeTebi ver
audiodnen samZimris depeSebis gamoqveynebas. „saxalxo furclis~ redaqciam depeSebi miiRo quTaisis Rarib mowafeTa damxmare sazogadoebidan, baqos
qarTveli noqrebisgan, usuriis nikol-
45
skidan, tfilisis qarTvel ebraelTa
saxeliT rabin naiTalovisgan, krasnovodskis mahmadianTa jgufisgan, petrogradis universitetSi arsebuli qarTvelTa samecniero wrisagan, xarkovidan,
baTomis sabirJo komitetisgan, baqos
telefonis manterebisgan, donis-rostovis qarTvelebisgan, tfilisidan somexTa
gamomcemel sazogadoebisgan, ozurgeTidan, kavkavidan, gagridan, foTidan, soxumidan, WiaTuridan, viatkidan, cxinvalidan, onidan (oneli qarTveli qalebisgan), asxabadidan, duSeTidan, krasnovodskidan podpolk. firalovisgan da ase
Semdeg dausruleblad saqarTvelodan,
amierkavkasiidan da ruseTis imperiis
im Soreuli qalaqebidanac ki, sadac qarTvel kacs fexi daudgams. erTi depeSa
pirveli msoflio omis frontidanac
ki movida: liublinSi, brZolis velze
myof qarTvelTa mindobilobiT saqarTvelos miusamZimra eqimma gabiCvaZem.
mainc ram ganapiroba akaki wereTlis
aseTi usazRvro siyvaruli da pativiscema?
grigol robaqiZis TqmiT, RmerTebma
akakisTvis araferi daiSures: didi niWi,
sworupovari silamaze, gvarovneba, simdidre... WeSmaritad igic iyo „sayvareli RmerTTa da adamianTao~, da kidev:
„rusTavelis Semdgom qarTvelTa
sityvis pirveli xelovani akakia;
akaki, rogorc mgosani rusTavelis mociqulia. erovnuli sulis
cocxali entelexia, anu forma Zala, romelic qaosisagan kosmossa
hqmnis sityva aris uTuod. da akaki,
rogorc mqmneli qarTuli sityvisa, qarTvelTa sulis entelexiis
sxeulebaa namdvili. saro tani, moxdenili qedi, mravalferovani frTa,
msubuqi frena, - ai moxazuloba
akakis sityvisa~.
cxadia, grigol robaqiZem akaki wereTlis poetur niWs ase maRali Sefaseba
mxolod imis gamo ar misca, rom nekrologis werisas uerTgula laTinur
sentencias De mortuis aut bene, aut nihil (micvalebulebze an kargi, an araferi). mogvianebiT bevrma mkvlevarma, maT
Soris mamia CorgolaSvilmac SeniSna,
rom „STambeWdavia akakis poeturi palitris simdidre, ferebis mouwyinari mravalferovneba, musikaluroba. akakim SeZlo erovnuli da socialuri
ideebis poeturad gamoxatva ise, rom
poetis patriotuli leqsebi xalxur
simRerebad iqcnen, radgan am simRerebSi mSobliurma erma Tavisi warsuli,
awmyo da momavali Seicno~.
rad uyvarda xalxs yvelaze metad
46
akaki wereTeli? - es kiTxva dausva
sakuTar Tavs geronti qiqoZemac, romelmac ubis wignakSi Tavadve Cawera:
„rogorc lirikosi, is ver Seedreboda baraTaSvils. misi mxatvruli proza dabla sdgas yazbegis
prozaze; vaJa-fSavelas erTi romelime poema „baxtrioni~ an „gogoTur da afSina~ iyidis yvela mis
poemas. misi dramaturgiac sustia,
magram akaki wereTeli TviT iyo
damTavrebuli mxatvruli nawarmoebi, saukeTeso egzempliari im cxovelTa keTilSobiluri jiSisa, romelsac Homo Sapiens ewodeba. rogorc pirovneba, is maRla idga Tavis nawerebze~.
akaki, rogorc pirovneba, marTlac
ganumeorebeli xiblisa yofila. aki
ambobdnen kidec misi Tanamedroveni,
„beds ver SevCivlebT, Cven vnaxeT akakis Rimili, akakis siaruli, akakis bavSvuri saxe - naTeli da gaSlili, misi zecisken aweuli Tavi da dedamiwisken daSvebuli Tvalebi... Cven gavigoneT akakis xma, neli da tkbili, rogorc
grZneuli tyis Sriali.~
sxvaTa Soris, akakis safirmo „zecisken aweuli Tavi da dedamiwisken daSvebuli Tvalebi~, rogorc mamia CorgolaSvili SeniSnavs, Sedegi yofila
1904 wels gadatanili avadmyofobisa,
romelic, marTalia, male dauZlevia
poets, magram Tvalis quTuToebis dambla mainc darCenia.
ra gasakviria da, akakis pirveli
naxva samudamod daamaxsovrda galaktions, romelic sadgur xaragaulis baqanze idga, roca tfilisidan Camomdgari
matareblis meore klasis fanjara Camoiwia da „kupedan RmerTiviT gadmoixeda bambis qulasaviT WaRaram, olimpiurad amayi saxis mqone moxucma...~
akaki wereTlis Sesaxeb STambeWdavi
mogonebebi datova eqvTime TayaiSvilma,
romlis gadmocemiTac, akakis erT adgilas didxans gaCereba ar uyvarda da
arc quTaisSi da arc TbilisSi hqonda
mudmivi bina:
„xan erT sastumroSi cxovrobda,
xan - meoreSi. samsaxuri Tavis dReSi
ara hqonia, maSasadame misTvis arc jamagiri arsebobda. cota Semosavals iRebda Tavisi mamulidan da yovelTvis
ufulod iyo. magram rogorc damsaxurebuli da uebro poeti, is yvelasaTvis
sayvareli kaci iyo da SeZlebisamebr
yvela exmareboda. xSirad mas sastumros mepatroneni, nametnavad imerlebi
da gurulebi, arc binaSi, arc saWmelsasmelSi fuls ara Txovdnen, Tvis
bolos mxolod angariSs warudgendnen TavianTi xelmoweriT, rom fuli
miRebuliao~.
eqvTime TayaiSvili imasac ambobs,
rom sazogadod akaki „saapeko~ kaci
iyo, vinme patroni unda hyolodao.
akakim arc fulis yadri icoda:
„akakis iliasaviT uyvarda kartis
TamaSi. xSirad Ramesac aTenebda. manam
jibes ar amoicarielebda, TamaSobas
ar miatovebda. Tu umetes SemTxvevaSi
ilia kartSi fuls igebda, akaki TiTqmis yovelTvis agebda. mis partniorebs
„burduCni~ klubSi dava hqondaT erTmaneTSi, akakis rom dainaxavdnen: dRes
me veTamaSebi, geyo rac winad mouge,
axla mogeba me unda mxvdeso~.
calke ambavia akakis iumori, xSirad
mware da xSirad Savi elferisac. cnobilia, rom maSin, roca mTeli tfilisis meTevzeebi da menaveebi gauCinarebul vano maCabels mtkvarSi eZebdnen,
akakim ixumra: menaveebi ra saWiroa, Tu
vano marTla mtkvarSia gadavardnili,
WavWavaZe moiwvieT da kukiis xidze daayeneT: sadac unda iyos vano, imis danaxvaze maSinaTve wylidan amovardebao.
uamravi patriotuli leqsis avtors aseTi striqonebis dawerac SeeZlo:
`rodesac Cem win sufraze
cxeli SiSxina mwvadia,
maSin me samSoblosaTvis
yoveli kargi mwadia~
arc sareklamo teqstis Txzvas Takilobda:
„sasmelebis metoqe var,
Rvinis, ludis, wylis da rZisa
xileulTa esencia –
mitrofane laRiZisa.
gemoca maqvs, ferica maqvs.
gTxovT, orive gamisinjoT,
Tvara ase raT mindixarT
moxvideT da gadibrinjoT~.
akaki wereTelma - TergdalelTa
Taobis elvare warmomadgenelma, Tanamedrove saliteraturo enis erT-erTma Semqmnelma da wera-kiTxvis gamavrcelebeli sazogadoebis aqtiurma wevrma - aseve sazogado saqmeze izruna
sikdilamde ramdenime TviT adre da
notarialuri wesiT daamtkica anderZi,
romliTac mTeli Tavisi mamuli da
nawarmoebebi, gamocemuli Tu gamoucemeli, dautova saqarTvelos saistorio
da saeTnografo sazogadoebas. sxvaTa
Soris, mSoblis msgavsad moiqca akakis
vaJi aleqsic - operis cnobili antrepreniori, romelmac didZali (1,5 milioni maneTis) saopero dekoraciebi,
tanisamosi da biblioTeka uanderZa
(gardaicvala 1942 wels parizSi) „mo-
mavali Tavisufali saqarTvelos Teatrs~. marTalia, anderZi ar Sesrulda,
magram es ukve sxva istoriaa.
akakim 75 weli icocxla, Tumca
Tavisi Semoqmedebis, avtobiografiuli „Cemi Tavgadasavlis~, vasil amaSukelis mier 1912 wels gadaRebuli dokumenturi filmisa („akaki wereTlis
mogzauroba raWa-leCxumSi~) da konstantine pi pinaSvilis „akakis akvnis~
(1947 w.) wyalobiT, sikvdilis sauflo mniSvnelovnad Seaviwrova: drom
veraferi daaklo mwerlis enas, romelic dResac Tanamedroved JRers, xolo
ukvdavebis iluzias aZlierebs is garemoebac, rom Semonaxulia mgosnis fotoebi lamis dabadebidan bolo amosunTqvamde, erovnul arqivSi ki daculia
akakis rogorc xmis Canaweri, aseve moZravi gamosaxuleba vasil amaSukelis
dokumenturi filmis saxiT.
mTawmindis panTeonze daweril wignSi mamia CorgolaSvili SeniSnavs, rom
Tavdapirvelad varaudobdnen akakis neStis ilias samaris gverdiT dakrZalvas,
magram kldis gamo saflavis gaTxra
gaZneldao, mwerlis cnobili anderZi
(leqsad Tqmuli dimitri yifianis gardacvalebis gamo), aRsrulda 1915 wlis
8 Tebervals:
`nurc mkvdars gamwirav,
nurc cocxals,
ze kalTa damafareo...
da, rom movkvdebi, gaxsovdes,
anderZi davibareo:
deda-Svilobam, bevrs ar gTxov,
Sens miwas mimabareo,
ca-firuz, xmeleT zurmuxto,
Cemo samSoblo mxareo!~
dakrZalvis Semdeg akakis saflavze
darCa erTaderTi gvirgvini warweriT:
„akakis. saqarTvelo~, mogvianebiT ki
aRimarTa simboluri Zegli (avt. daviT
kakabaZe): labradoris oTxi masiuri
qva sam rigadaa ganlagebuli. zeda
qvaze mimagrebulia asimetriuli Cangi:
oTxi xazi da wre - poeziisa da musikis kavSiri.
qveda qvaze amokveTilia erTaderTi
sityva: akaki, romelic dResac iseTive
dafasebuli da sayvarelia, rogorc
asi wlis win, roca galaktionma Tqva:
„saqarTvelos hyavda da hyavs
saamayo Svili,
daTrguna da SeaCvena
TviT saflavis Crdili,
da ucvleli ukvdaveba
irgvliv daamyara...
saqarTvelov! maS, akaki
ar momkvdara, ara~
jimSer rexviaSvili
47
30
26
29
28
27
31
1
litvordi
2
3
32
36
35
4
5
34
37
7
6
8
9
41
40
33
10
39
38
11
12
42
13
14
15
16
17
18
43
19 44
20
45
21
22
46
23
24
25
Tarazulad:: :
1. poeturi uSfoTveli cxovreba
bunebis wiaRSi; 2. urCxuli (wign); 3.
literaturuli nawarmoebi an misi
nawili, romelic dawerilia saubris
saxiT; 4. taepebi, romlebic leqsSi
garkveuli wesiT meordeba; 5. rusi
mwerali; 6. dionises mxlebeli berZnul miTologiaSi; 7. qarTveli mwerali, dramaturgi, avtori piesebisa `metexis CrdilSi~ da `ieTim gurji~; 8.
`mas tansa kaba emosa, gare-Tma vefxis...~;
9. arCibald mekeSis satrfo (`gvelis
perangi~); 10. floberis romani; 11.
ninoSvili `Cveni qveynis...~; 12. rezo
WeiSvili `Cemi megobari...~; 13. xelovnuri ena; 14. hamletis megobari; 15.
daTa TuTaSxias sayvareli; 16. literatori, romelic raime nawarmoebis,
visime Semoqmedebis kritikas eweva; 17.
homerosis poema; 18. bernard Sou `...
da kleopatra~; 19. mTavari personaJi
grinis nawarmoebidan `alisferi ialqnebi~; 20. v. gunias piesa `da-...~; 21.
mefe-liris erT-erTi qaliSvili; 22.
mSvenieri elenes da dioskurebis deda;
48
23. zolas romani; 24. produqti, romelsac magdana yidda; 25. IV-Vss berZeni poeti, ... panapoliseli;
Sveulad:
7. leqsi `... muxasa~; 21. qarTveli
mwerali ... CaCaniZe (`gza navsadgurisken
midis~, `lurji wigni~); 26. zola
`tereza...~; 27. ra gvaria SuSaniki?;
28. literaturuli nawarmoebis didi
qveganayofi; 29. mama gorios erT-erTi
qaliSvili; 30. erT-erTi `bremeneli
musikosi~; 31. jumberis gamzrdeli
`sibrZne sicruisadan~; 32. kontinenti,
sadac gaemgzavra aiboliti mxecebis
samkurnalod; 33. juanSeris deda
(`TeTri kurdReli~); 34. ase gamoiTqmis berZnulad sityva `vwer~; 35. Cexovi `...vania~; 36. nunus satrfo (`mamis
mkvleli~); 37. ungreli mwerali; 38.
godunovis saxeli; 39. nabukovis romani; 40. leoniZe `Ciriki da...~; 41. ninoSvilis moTxroba; 42. `rac ufro
Sors xar, miT ufro vtkbebi! me SenSi
miyvars ... Cemi~ (galakt); 43. amerikeli mwerali, avtori romanisa `wyurvili sicocxlisa~; 44. sulelis amyoli TviTonac... (and); 45. iaponeli
mwerali; 46. diuma `dedofali...~
pasuxebi - waikiTxeT sarkis daxmarebiT
.5 ;inerfer .4 ;igolaid .3 irtsnom .2 ;ailidi .1 :daluzaraT
;idniar .11 ;obmalas .01 ;isatam .9 ;asivayt .8 ;airofmam .7 ;iritas .6 ;inili
.81 ;aesido .71 ;isokitirk .61 ;inuCeb .51 ;oicaroh .41 ;odi .31 ;iradon .21
;senon .52 ;inowam .42 ;anan .32 ;adel .22 ;anager .12 ;amZ .02 ;ilosa .91 ;irasiek
;ingiw .82 ;inainokimam .72 ;inekar .62 ;mador .12 ;ilmum .7 :daluevS
;aifarg .43 ;ainodis .33 ;akirfa .23 ;inoel .13 ;ilamam .03 ;anifled .92
-is .14 ;aletokiC .04 ;atilol .93 ;isirob .83 ;idan .73 ;ogai .63 ;aiZ .53
.ogram .64 ;arahi .54 ;ailelus .44 ;inuots .34 ;abenco .24 ;anom
emigrantebi... adamianebi, romlebic yvelafers akeTeben TavianTi SvilebisTvis, ojaxebisTvis, maTi momavlisa da keTildReobisTvis. Cven viciT ras grZnoben emigrantebi, magram viciT
ras grZnoben maTi ojaxis wevrebi? viciT, rogor stkivaT,
rogor enatrebaT? ras ganicdian maTi Svilebi, mSoblebi?
albaT, verasdros gavigebT Tu sakuTar Tavze ar gamovcdiT,
Tavad ar SevigrZnobT, Tavad ar gavxdebiT emigrantebi. manamde,
maTsaviT veravin gavigebT maT yvelaze did satkivars, rasac
samSoblos siyvaruli, samSoblos monatreba hqvia.
Cven verasdros gavigebT ra feria es monatreba, es tkivili,
nostalgias rom eZaxian.
isini itanjebian imitom, rom ar arian iq, sadac maT elian.
emigrantTa Svilebi...
gasaocaria, TiToeuli maTganis TvalebSi uzarmazari satkivari Cans, is danaklisi Cans, romlis Sevsebac mSoblis garda
aravis SeuZlia. maT TvalebSi Cans cxovreba, yoveldRiuroba,
romelic bevri tkivilis miuxedavad, mainc lamazia.
am silamazes xom maTi gansakuTrebuli niWi ganapirobebs,
- monatrebis, siyvarulis niWi. swored im danaklisma da saSinelma monatrebam aswavla maT gansakuTrebuli da bevrisgan
gansxvavebuli siyvaruli.
arasdros damaviwydeba maTi `namdvili~ Tvalebi.
maTi Tvalebi xom bevrs amboben rogor elodebian?! sul... yovel wams elodebian. sjeraT,
rom isini aucileblad dabrundebian, agrZnobineben imas, Tu
ra aris WeSmariti bedniereba.
emigrantebis Svilebs mxolod erTi survili aqvT - dakargulis dabruneba!
da ra mtkivneulia, Tu es dakarguli araTu nivTia, dedaa!
dabruneba imis, rac maTTvis yvelaze Rirebulia. maT ician,
rom maTgan Sors arian, Zalian Sors, magram sinamdvileSi
Zalian axlos.
maT ician, rom ar unda gaeSvaT, ar unda miecaT ufleba
daetovebinaT. Tumca, axla imasac swavloben, rom cxovreba
rTulia da rom ar daikargo am sirTuleSi, ufro rTuli nabiji unda gadadga. SeiZleba es nabiji wasvlac iyos, dakargvac droebiT, gadakargva.
saWiroa daTmo, datovo.
toveb isev maTTvis, maTi bednierebisTvis, Tumca vkargavT
im lamaz wuTebs, moubrunebel wuTebs, romelic Cvens SvilebTan,
Cvens ojaxTan SegveZlo gagvetarebina.
anamaria 5 wlis iyo, roca deda amerikaSi wavida da ukve
mecxre welia iq muSaobs. misTvis xom es didze didi droa.
is gamudmebiT dedaze fiqrobs. mis fiqrebSi deda isev iseTia,
rogoric 5 wlisas axsovs.
rogori ki SeiZleba axsovdes 5 wlisas?!
saamisod Zalian patara imisTvis, rom gaego, mimxvdariyo
saerTod am wasvlas. es is periodi iyo, rodesac baRSic ver
Cerdeboda dedis gareSe.
`Tavidan deda arc mtovebda. maxsovs, yoveldRe erTad mivdiodiT baRSi da erTxelac rom gavige, rom Cumad dabrunda
saxlSi da mxolod Cems wasayvanad apirebda mokiTxvas, iseTi
tirili daviwye, maxsovs, veravin SeZlo Cemi gaCereba.
roca momakiTxa da melaparakeboda, pasuxs ar vcemdi. gabrazebuli viyavi.
maSin ver vapatie ori saaTiT Cemi datoveba da axla?~
natuka lomaZe
49
neta marTla Tu eyureba xes kacis?
nodar dumbaZe, `xazarula~
xeebi da
adamianebi
adamiani didi xania, aRar cxovrobs
pirvelyofil bunebaSi, Tumca, cxadia,
misi qvecnobieri kvlav inaxavs im informacias, romelic istoriaSi gadabargebamde daugrovda. albaT amis gamoa,
rom tyeSi dabrunebisas, adamians uCndeba araracionaluri, sruliad usafuZvlo SiSi, TiTqos istoriasTan erTad
ukvalod gaqra misi kulturuloba,
ganswavluloba, bunebis kanonebze damyarebuli codna-gamocdileba da maT nacvlad eZaleba preistoriuli adamianis
grZnobebi - gaucnobierebeli, aramotivirebuli SiSebi, rom tyeSi SeiZleba
daikargos, gadaeyaros nadirs, avazaks...
SeiZleba gaitacos (moajadovos) avma
sulma anda sulac ukvalod gaqres!
tyeSi xom yvelaferi idumalebiTaa
moculi - siCumec, xmauric, sibnelec
da sinaTlec ki, romelmac foTlebsa
Tu wiwvebs Soris gamoaRwia...
da ras grZnobs xe, romelic moswyda
Tu moswyvites tyes da cxovrobs adamianTa Soris, anu istoriaSi da ara bunebaSi?
tyeebis erTgvar umcros Zmebad, Soreul naTesavebad SeiZleba miviCnioT
qalaqad gaSenebuli koromebi, skverebi
da baRebi, magram maT garda aseve gvxvdebian calke mdgomi xeebic - sevdianebi,
medidurebi, ucnaurad mimzidvelebi da
imavdroulad saSiSebic ki TavianTi
ieriTa da xasiaTiT, romelic martoo-
50
basa da arabunebriv garemoSi gaitota
da daikoJra.
albaT, aseTi iyo Tbilisis erTerT ezoSi lamis saukunis win mdgari
xe, romelmac boris pasternakze imdenad
didi STabeWdileba moaxdina, rom mweralma is Tavis diad romanSic ki „gadargo~:
„biWi yvelaze metad erTma ucnaurma
TiTebgafarCxulma xem gaaoca, romelic
imave ezoSi idga, sadac stumrobdnen.
erTi uSvelebeli tropikuli goliaTi iyo, spilos yurebis msgavsi foTlebiT, romelic icavda ezos samxreTuli mcxunvare mzisagan. nika verafriT
Serigeboda im azrs, rom is xe mcenare
iyo da ara cxoveli.~
aseTi martoxela goliaTebi, ukidegano varjebiTa da stadionisxela CrdilebiT, SeiZleba Segvxvdes rogorc
qalaqad da soflad, aseve Tvaluwvdenel mindvrebSi an mobibine yanebis SuagulSi, sadac moulodnelad amozidulebi, TavianTi xangrZlivi da diadi
martoobiT met Sinaarssa da silamazes
sZenen rogorc garemos, aseve adamianebis yofasa da yoveldRiur cxovrebas.
am xeebs fizikuris garda, sxva ganzomilebac aqvT. es xeebi ufro metia, vidre
zogadad mcenareebi, romlebic gavlenas axdenen havaze, icaven niadags eroziisagan da iZlevian sakvebs, siTbos
da saSen masalas.
es xeebic, adamianebis msgavsad, istoriaSi cxovroben da maTi arsebobac
SeiZleba iyos kulturuli memkvidreobis nawili. dameTanxmebiT, mcenareze
metia Telavis aTaswlovani Wadari,
winandlis cnobili cacxvis saukunovani xe (romelSic, legendis mixedviT,
aleqsandre WavWavaZis SviliSvili, salome, daimala lekebis Semosevis dros),
martyofis istoriuli (beJaniSvilebis) kaklis xe da a.S. - yvela am xes
aqvs Tavisi mdidari istoria, romelic,
xSir SemTxvevaSi, mWidrodaa gadaxlarTuli adamianis (adamianebis) bedTTan da iseTive sevdiania, rogoric
adamianebis cxovreba.
galaktionis fiWvi,
kldiaSvilis cacxvebi...
poeti vaxtang javaxaZe (galaktionis cxovrebisa da Semoqmedebis TvalsaCino mkvlevari) mogonebebis wignSi
„leqsidan leqsamde~ ixsenebs galaktionis mier darguli fiWvis sevdian Tavgadasavals, romelic daiwyo Soreul
1936 wlis 5 marts, roca yofil kirkis
quCis 4 nomerSi erTi wlis win aSenebuli saxlis win ramdenime fiWvi darges, maT Soris erT-erTi (Sesasvlelidan marcxniv) Tavisi aivnisa da fanjrebis win sakuTari xeliT dargo „TviT
pativcemulma galaktion tabiZem~ (ubis
wignakSi Canaweri gakeTebulia daud-
geneli piris mier).
vaxtang javaxaZis TqmiT, TiTqmis
oci wlis Semdeg 1952 wlis 9 marts
galaktionma am fiWvis Sesaxeb ubis
wignakSi isev Cawera: „am baRSi aris
Cems mier darguli fiWvi, rac mas
Tavs gadaxda, pirdapir asaweria~.
rogorc Cans, am xes galaktionis
sicocxleSi bevri ram gadaxda, magram,
unda iTqvas, rom galaktionis fiWvma
dramatizmiT savse cxovreba ganvlo
poetis gardacvalebis Semdegac. ai,
ras wers vaxtang javaxaZe:
„marjaniSvilis xuTi nomridan Cemi
kabinetis fanjrebi pirdapir Sehyurebdnen marjaniSvilis oTxi nomris fanjrebs da me Zalauneburad yoveldRiurad vesalmebodi nacnob fiWvs, romelsac Cems meti aRaravin icnobda. oTxmocdaaTiani wlebidan - sabWoTa kavSiris
martiv mamravlebad daSlis Semdeg gamomcemloba, romelic weliwadSi 400
wigns gamoscemda, TiTqmis gauqmda da
me sakmaod dro mrCeboda, xSirad SemeTvalierebina poetis biografiis es ukanaskneli erTaderTi naSTi, vinaidan
galaktionis bina gaiyida. male yofili
kirkis, yofili Joresis da bolos
marjaniSvilis quCa gaafarToves da
erT mSvenier dRes xeebis moWras Seudgnen. me saswrafod davureke mweralTa
kavSiris mdivans, romelmac qalaqis
aRmaskomSi gadareka da maSinve gamocxaddnen oficialuri pirebi, romlebsac
fiWvis istoria vauwye da ase gadarCa
yvelaze daCagruli erTaderTi fiWvi
- galaktionis fiWvi.~
magram xis Tavgadasavali amiT ar
dasrulebula. vaxtang javaxaZis gadmocemiT, 1999 wlis 5 marts marjaniSvilis oTx nomerSi galaktionis memorialuri muzeumi unda gaxsniliyo.
wina dReebSi Senobis fasadi gaalamazes,
quCa gaasufTaves da saxlis win skverSi
yvavilebi Carges.
kvlav vaxtang javaxaZes movusminoT:
„yovelive amas mSvidad vaTvalierebdi.
uceb Tvali movkari: ori Ronieri mamakaci najaxebiT miadga fiWvs. umal
poetis sruliad ucnobi ori striqoni
gamaxsenda: „rogor SemeZlo ar dameTvala, ramdenjer scemda tyeSi najaxi".
da maSinve kibeebze daveSvi, quCa gadavWeri da Sevutie. ar damijeres da
ufrosi movikiTxe. Cavitane Cemi „ucnobi~ (wigni galaktionis cxovrebis Sesaxeb), im ufrosis „volgis~ sabargulze gadavSale da 1936 wlis 5 noembris
Canaweri wavukiTxe: „kirkis q. 4 saxlis ezoSi erTi Ziri fiWvis xe (Sesasvlelidan marcxniv) dargulia TviT
pativcemul galaktion tabiZis xeliT~.
amjerad meored gadavarCine galaktionis fiWvi.~
Tumca, mogvianebiT, rogorc vaxtang
javaxaZe wers, fiWvma gaxmoba daiwyo
da misi gadarCena ver moxerxda.
ufro mZafri da dramatizmiT savse
(Tumca Sedegiani) iyo kidev erTi didi
mwerlis, ruseTis mefis armiis podpolkovnik daviT kldiaSvilis brZola saukunovani cacxvebis gadasarCenad.
„pironitSi (sofeli TurqeTSi, istoriuli lazeTis teritoriaze, xofasTan axlos) darajebi myavda dayenebuli, rom xeli ar exloT im mSvenieri cacxvebisTvis, zRvis pirs rom mSvenebiT amarTuliyvnen~ - ase ixsenebs
Tavis memuarebSi cnobili mwerali
pirvel msoflio omSi gadamxdar erT
epizods, romlis Sesaxeb ufro vrclad
mogviTxrobs ivane arjevaniZe (19161918 wlebSi kavkasiis frontze sruliad ruseTis erobaTa kavSiris da
ruseTis wiTeli jvris sazogadoebis
TanamSromeli) wignSi „daviT kldiaSvilis axlos~, romlis mixedviTac pironitis etapis komendanti podpolkovniki kldiaSvili win aRudga polkovnik mixeil verderevskis (baTum-trapizonis damakavSirebeli sarkinogzo magistralis proeqtis avtorisa da samuSaoTa organizatoris) survils, gaekafa „adgilobrivi lazebis mier samRvToT miCneuli da safutkred daniSnuli, mSvenivrad gaSlili aTaswlovani
cacxvebi~.
arjevaniZis gadmocemiT, roca mesangreni cacxvebs najaxebiT miadgnen, maT
win dauxvdnen kldiaSvilis jariskacebi. samxedro xelmZRvanelobam (generalma liaxovma) podpolkovnik kldiaSvilis es moqmedeba mZime samxedro
danaSaulad scno, etapis komendantis
Tanamdebobidan gadaayena da baTumSi
gamoiZaxa savele sasamarTlos wesiT
gasasamarTleblad, Tumca mwerals bedma
gauRima - sulze mouswro Tebervlis
revoluciam.
„amgvarad, aTaswlovani cacxvebi bunebis es uZvirfasesi Zegli, velur
gakafvas, xolo didi qarTveli mwerali
da sazogado moRvawe, daviT kldiaSvili
daRupvas gadarCnen~, vkiTxulobT ivane
arjevaniZis mier datovebul mogonebebis wignSi.
ra hqvia saqciels, roca 50 wels
gadacilebuli kaci (Seryeuli janmrTelobiT) sasworze debs samsaxurs,
karieras da Tavis sicocxlesac ki?
rogor xdeba, rom dRes mxolod imis
gamo, rom raRac morigi usaxuri Senoba
CavakvexoT qalaqis sxeulSi, daundoblad vimetebT aswlovan xeebs, romelTa
CrdilSi ara Tu mxolod Cven mSoblebs, aramed ufro Soreul winaprebs
uvliaT da uocnebiaT? rogori ugrZnobi unda iyo, rom ver dainaxo da
daafaso qalaqSi gaxarebuli xeebis
silamaze da amagi? ver daafaso maTi
Crdilebis, maTi sigrilisa da xmauris
idumaleba? anda, rogor ver unda igZno
xifaTi da ver warmoidgino saSineleba
- xeebisgan daclili qalaqi Tavisi
moSiSvlebuli moednebiT, mtvriani quCebiT da gavarvarebul saxlebSi gamoketili moqalaqeebiT?
daujerebelia, magaram yovelgvari
sinanulis gareSe vCexavT rogorc skverebs, aseve calke mdgom, e.w. „pirovnebaxeebsac~, arada iyo dro, cxared kamaTobdnen imaze, Tu romeli xeebiT (WadrebiT, kedrebiT, fiWvebiT...) SeevsoT motitvlebuli mTawmindis kalTebi da
qalaqis quCebs Cayolebuli grZeli
trotuarebi.
Wadari VS kedari
Wadars ar swyalobda cnobili botanikosi, akademikosi niko kecxoveli,
romelic kedris gaSenebas uWerda
mxars, Wadarze ki ambobda, bususebs avrcelebs, surdos iwvevs, didi zomisaa
da qalaqSi uxerxulobas qmniso, Tumca
akademikosis mier motanili es argumentebi gadawona qveynis maSindeli pirveli piris, kandid Carkvianis „odam~
miZRvnilma Wadris didebulebas:
„Wadari - monumenturi silamazis
garda - sigrilisa da Jangbadis uSreti
wyaroa, rasac Cveni cxeli, Znelad gasaniavebeli, xeobaSi Camjdari qalaqisaTvis gansakuTrebuli mniSvneloba aqvs.
wiwvovani jiSebidan TbilisSi farTo
gavrceleba hpova himalais kedarma.
msoflio praqtika gviCvenebs, rom
qalaqis quCebSi, rogorc wesi, foTlovani jiSebi irgveba da es SemTxveviTi
ar aris. quCaSi xeebis Spalerma zafxulobiT Crdili unda mogvces. es aris
misi yvelaze xelSesaxebi funqcia.
kedris varji iseTi formisaa, rom
karg Crdils misgan ver miviRebT, xolo
Tu qveda totebi ar SeaWeriT, trotuarzec ver ivliT. meore da ufro arsebiTi nakli amgvari gamwvanebisa ki
is aris, rom kedari zamTarSic, roca
mzea saWiro, quCebs, saxlebs, ase Tu ise,
mainc Crdilavs da abnelebs. sul sxvaa
foTlovani xe, kerZod Wadari. is zafxulSi xSir Crdils iZleva, zamTarSi
ki, foTlebis dacvenis gamo, mzis sxivebs xels ar uSlis. figuralurad
51
rom vTqvaT, quCaSi darguli foTlovani
xe hgavs qolgas, romelic zafxulSi
gaSlilia da mzisgan gvicavs, zamTarSi
ki dakecilia da mzes ar gviCrdilavs.~
ra gasakviria da am argumentebis
gamoqveynebis Semdeg TbilisSi lampionebis naTeba da Caqroba mxolod WadrebSiRaa SesaZlebeli. Wadrebi ki, SesaZloa, marTlac bevrs uqmnis diskomforts, magram gana ra iqneba mtkvris sanapiro anda rusTavelis gamziri maTi
Crdilisa da foTlebis Srialis gareSe? vin icis, iqneb rusTavelis gamziris
im saidumlos gasaRebic, romlis Sesaxeb akademikosi vaxtang beriZe werda,
giganturi Wadrebis mwkrivSia damaluli?
„mainteresebda, ratom iyo yovelTvis meti xalxi gamziris im mxares
(im trotuarze), romelic mTawmindiskenaa, miuxedavad imisa, rom orive Teatri,
samive kinoTeatri, muzeumi da galerea
meore mxares mdebareobda~, werda vaxtan
beriZe 1987 wels gamocemul „mogonebeSi~, - „ratom iyo im xalxmraval mxares
gansakuTrebiT bevri xalxi mainc erT
garkveul monakveTze - besikis quCidan
WavWavaZis quCamde... da sul mTlad
gaugebari ram - ratom iyrida uamravi
Citi Tavs mxolod im xeebze, romlebic
oficerTa saxlis winaa da iq hqondaT
gamayruebeli Jivil-xivili, sxvagan ki
arsad sCandnen.~
cxadia, Citebic da adamianebic grZnoben didi xeebis, miT ufro „pirovneba-
xeebis~ silamazesa da mimzidvelobas.
isic unda iTqvas, rom tyeSi, skverSi,
quCaSi, ezoSi mdgom TiToeul xeSia
Cabudebuli aseTi „pirovneba-xis~ potenciali, magram maT gasafurCqnad zrunva
da siyvarulia saWiro.
Cemi wifeli
albaT, rogorc xalxze zrunvaa SeuZlebeli calke aRebul erT adamianze
zrunvis gareSe, aseve SeuZlebelia bunebaze zrunva calke aRebuli erTi xis
gareSe, im xis gareSe, romlis Tavgadasavalic xSir SemTxvevaSi adamianisaze
Sinaarsiani, lamazi da sevdiania. erTisas vityvi, wiflisas, romelic saxlis
win, ezodan ase 50 metrSi gvedga da
iyo martoxela da imdenad didi, rom
diliT dawyebuli wvima mis ZirSi saRamos Tu CaaRwevda, xolo kenweroze
Semomjdar yvavs verc yviriliT daafrTxobdi da verc rusuli gluvluliani sanadiro TofiT. Crdilsac imxelas
ikeTebda, rom mTel sofels itevda
Tavis frinvelian-saqonlianad... uzarmazari merqani sul erTianad dagrexili,
jansaRad moTeTro da xavsiT aWrelebuli hqonda. erTi sityviT, namdvili
sicocxlis xe iyo - kibe casa da miwas
Soris, romelsac, yvelasaTvis moulodnelad, erT mSvenier dRes, biZaCemi auxirda: qarSi ucnaurad irxeva, saeWvo xmebs
gamoscems, guli unda hqondes dampali
da meSinia, ar waiqces da saxli ar
daangrioso.
verafriT gadaaTqmevines, verafriT
aaRebines xeli da sul male najaxebiTa
da benzoxerxebiT Seesivnen soflis
Zlieri kacebi. ramdenjerme gauwydaT
jaWvi, najaxis tarmac umtyunaT, magram
ukan aRar daixies da bolos, rogorc
iqna, waaqcies srulad janmrTeli, qvasaviT mkvrivi da mowiTalo guliani
goliaTi. waqceulic didebuli iyo,
vertikalurad aSverili totebiTac
ki cas swvdeboda, magram dacemulsa
da fesvebsgadaWrils winaaRmdegobis
gaweva aRar SeeZlo.
rogor ki wiflis adgilas gaCenil
uzarmazar sicarieles Tvali moswyvita, sofeli waqceul wifels Seesia
da sul male sicocxlis zeimi da
bunebis mSveneba mWvartliani buxris
lukmad - SeSad aqcia. maxsovs, mTeli
weli xe ar moWrila sofelSi, tyidan
fiCxi ar gamotanila, Cvenc gvarianad
vagizgizeT buxari im zamTars, magram
veraferi movuxerxeT im tkivilamde
mwvel sicives, romelic udanaSaulo
wiflis mkvlelobam dagvitova gulSi.
wlebi gadis, magram am fantomur
tkivils araferi Svelis: dRemde mtkiva
guli imis gamo, rom veRarc am wifels
vnaxav, veRarc gardacvlil biZaCems
da veRarc afxazeTs, sadac Cemi wifeli
idga ase lamazad da misi waqcevis Semdeg sxvac bevri sevdiani ambavi moxda...
jimSer rexviaSvili
galaktionis fiWvic Wadrebma Secvales, marjaniSvilis q.N4
52
`Tones~ swrafi momsaxurebis kafe
prestiJul adgilas, `iunion sqvearze~
gaixsna. qarTuli erovnuli samzareulo amerikaSi dRiTidRe popularuli
xdeba.
qarTuli kafe `Tone~ bruklinSi
ukve ramdenime welia qarTveli emigrantebis, rusebis da ukve amerikelebis
sayvareli adgilia. Tumca, misi analogi,
oRond swrafi kvebis obieqti, romelic
manhetenze, prestiJul da mudmivad
xalxmraval adgilas, `iunion sqvearTan~ gaixsna, amerikaSi qarTuli restornebis biznesis istoriaSi pirvelia.
axla ukve gaTvla amerikel momxmarebelze keTdeba. `Tones~ erT-erTi damfuZnebeli nikoloz CxeiZe apirebs konkurencia gauwios niu-iorkis meqsikur,
Cinur, italiur swrafi kvebis bizness.
nikoloz CxeiZe: vfiqrobT, rom daaxloebiT aTamde avalT - ori wlis ganmavlobaSi, niu-iorkSi, manhetenze 10
obieqts gavxsniT, aseve long-ailendis
siTiSic. dResdReobiT, qarTuli samzareulo sakmaod popularulia, moTxovnileba gaizarda qarTul sakvebze. Cveni
qarTuli kerZebi, specialuri danamatebi,
rasac vxmarobT Cvens samzareuloSi,
sruliad ucxoa amerikeli momxmareblisTvis.
bevrma amerikelma saqarTvelos arsebobis Sesaxeb swored qarTuli samzareuloTi Seityo. amerikeli pedagogi
vali qarTuli xaWapuriT da CaqafuliT aRfrTovanebulia.
vali: Zalian gemrielia yvelaferi,
ramdenime dRis win xbos Caqafuli da
xaWapuri mivirTvi. ugemrielesia. saqarTveloze manamde araferi vicodi.
oqsana, ukraineli gamyidveli, ambobs,
rom Zalian sasiamovnoa, rodesac masTan
midis amerikeli momxmarebeli da ambobs,
rom mezobelma sakvebi `ToneSi~ SeiZina
da Semdeg mas urCia. qarTul purs
didi moTxovnileba aqvs, aseve lobians,
fxaleuls, svanur kubdars.
`vaSington postma~ qarTul samzareulos ramdenime statia ukve miuZRvna.
am gavleniani gazeTis internet-versiis
receptebis nawilSi gasul Tves aWaruli xaWapuris damzadebis receptic
daibeWda. ufro adre, 2014 wlis agvistoSi, Jurnalistma mora jadkisma sruli statia miuZRvna saqarTveloSi xaWapuris damzadebis sxvadasxva tradiciebsa da wess.
`vaSington postis~ garda qarTul
samzareuloze sxva amerikuli gamocemebic weren. maT qarTuli tradiciuli kerZebis Sesaxeb ukeTesad bolo
2 welia rac Seityves. am periodSi,
fhbc=
niu-iorkSi pirveli
qarTuli swrafi
kvebis obieqti gaixsna
134 E 17th street,
New York, NY 10003
Tel: 212-882-1199
manhetenze TiTqmis erTdroulad gaixsna qarTuli restorani `oda~, `pepela~. ` Old Tbilisi Garden~.
nika CxeiZe Tvlis, rom biznesis am
sferoSi niu-iorkSi qarTvelebs Soris
konkurenciis xseneba uadgiloa:
- Cven ar miviCnevT aravis konkurentebad, megobrebi varT pirvel rigSi.
rac ar unda bevri restorani gaixsnas manhetenze, ar niSnavs imas rom konkurencia izrdeba. piriqiT, imdenad
didia manheteni, 300-400 qarTul restorans `aitans~. piriqiT, rac ufro
meti amerikeli gaigebs qarTuli samzareulos gemos da moewoneba, miT ufro
gaizrdeba Cveni perspeqtiva.
qarTuli swrafi kvebis obieqtSi
SekveTebi onlain, telefoniT da adgilze mitaniT xdeba.
amerikelebisTvis rTuli mxolod
qarTuli sakvebis swored warmoTqmaa.
meniuSia fxaleuli, xaWapuri, kubdari,
Caxoxbili, Cabostnili, CixirTma da
SoTis puri, romlis patara variants
aq `SoTiko~ qvia.
Tea TuaSvili
53
cota kidev da, davamTavreb am ambavs.
erT cxel dRes me da Zia vano axalSeZenil mamulSi visxediT xis qveS da
atamCaWril civ Rvinos SeveqceodiT.
CanCos iqve gverdiT eZina.
- es mamuli ukeTesi saqmea, Zia,
vidre sauzmis gayidva. ise safacifuco
araa da, rac mTavaria, sendviCebi aRara
gaqvs dasamzadebeli, - vuTxari Zia
vanos.
- marTalia. unda gamogityde, roca
sendviCebs vakeTebdi, guli meTanaRreboda xolme. mrcxvenoda, Tavmomwone
kacma sendviCs arc unda mokidos xeli.
ici, dResac ver mivmxvdarvar, rogor
gamosworda Tqveni biznesi ase uceb.
amdeni wlis gamocdileba maqvs da
aseTi ram arasdros gamigia.
CanCom gaiRviZa da ,,axla Rvinos
davlevo~, waiburtyuna. Ziam Wiqa gauvso.
- mec verafers mivxvdi. erT dRes,
samasi sauzme gavyide, meore dRes aTasi,
mesame dRes sami aTasi. mizezi?!
- mizezi is fulia, saqmeSi rom davabande, - Tqva CanCom.
- aba, amixseni, CanCo, - Txova Zia vanom, - martivad miTxari.
- me is fuli, iatakis RriWoSi
rom vipove, aviRe da TiTo-TiTo dolarebianad davaxurdave. maaS! mere qveda
senkviSSi vdebdi TiTos. yovel meaTe
paketSi. xalxi amitom amjobinebda
Cveni sauzmis yidvas. albaT uxarodaT,
roca i povnidnen.
feradi sawrupavebi, gamajansaRebeli
marili, saflavis qva, dolarebi sendviCebSi - ara, namdvilad Steri iyo es
sacodavi?
jariskacoba
erT dRes, roca jer kidev kalistogaSi vcxovrobdi, samzareuloSi Sevedi raRac saqmeze. CanCo iaraRis saxelmZRvanelos aTvalierebda da xelSi
TofiviT hqonda momarjvebuli franguli funTuSa. Zia vano skamze ijda da
moRuSuli misCereboda CanCos.
- biWo, CanCom miTxra, giorgi jarSi
Caewerao. Tu marTalia, met sauzmes
gahyidi. es Zalian kargi saqme iqneba.
- namdvil jarSi ki ara var, raRac
jaris magvaria - erovnuli gvardia
hqvia, magram gana sauzmis gasayidad
Cavewere. es ambavi sul sxvanairad
moxda: jariskacebi yovel kvira dRes
samas sauzmes da rZes misaRebdnen. aqedan
aRebuli fuli Zalian mSveloda. jariskacad Semdeg Camweres. axla raki
SeerTebuli Statebis jariskaci var,
misi forma macvia da mis iaraRs vatareb, rogorRa unda mivyido Cems qveya-
54
redaqtorisagan:
giorgi da helen papaSvilebis `yvelaferi SeiZleba
moxdes~ avtobiografiuli novelebis krebulia.
igi inglisur enaze daiwera da pirvelad 70 wlis winaT,
1944 wels gamoica. dRemde am wignis 20-milionamde egzemplaria gayiduli, Cvidmetjer gamoica amerikaSi, iTargmna italiur, frangul, norvegiul, daniur enebze. gadaRebulia amave saxelwodebis filmadac holivudSi.
wigni gvixatavs 1930-iani wlebis qarTveli emigrantis
cxovrebas da amav dros glexis TvaliT danaxul amerikas.
anTologiaSi, msoflios 50 saukeTeso wigns Soris,
romelSic yvelaze ukeT aisaxa amerika - jek londonis,
ficjeraldis, selinjeris da hemingueis gverdiT SexvdebiT
am wignsac.
nas sendviCebi? rogorRa unda gamovrCe
fuls?
- Tuki marTla Seni neba-surviliT
Sexvedi, - miTxra Ziam, - maSin, ra Tqma
unda, SeuZlebelia. es imas emgvaneba,
mSoblebs rom gamorCe rames.
- hoda, amitom Tavis fasad vyidi.
- ki, magram, ratom Caewere. eqvsi
weli jojoxeTSi iyavi, - mefis armiaSi - da ar geyo?
- ar ici, ra emarTeba kavaleriis
beber cxens jaris dafdafebis xmaze?
mec ise damemarTa: yovel kviras damqonda sauzme sasroleTze. meoTxe kviras
rom mivedi, ici ras akeTebdnen? Cems
boTlebs esrodnen tyvias.
- momxedeT, biWebo, - vuTxari jariskacebs, - eg boTlebi fuli miRirs,
TiTo sami centi, agre xom gavkotrdebi!
- ras ambobs, - gaikvirva leitenantma, 23-24 wlis sasiamovno Sesaxedaobis axalgazrdam, - Zalian vwuxvar, eg
sul gamogvrCa mxedvelobidan.
- momismineT, biWebo, - leitenantma
yvelas erTad mouyara Tavi, - me quds
Camovatareb, fuliT gavavsoT da mere
ganvagrZoT srola. fuls gamarjvebuli aiRebs, mebufetes angariSs gausworebs da danarCens TviTon daitovebs.
Sen xom dagvyabuldebi?
- siamovnebiT!
ocdaSvid-naxevari dolari moagroves da srola ganagrZes.
- leitenanto, - vuTxari me, roca
yvelam isrola, - sxva rom ar iyos, Cemi boTlebia, ra iqneboda, CemTvisac
mogecaT srolis neba?
- marTalia! sworia! - axmaurdnen
jariskacebi, - mebufetem unda isrolos,
revolveri mieciT, maganac scados.
Caamwkrives boTlebi. pirvel ToTxmet Tu TxuTmet boTls Tavebi wavacale. danarCenebi ise davamsxvrie.
- didi ambavi, Sen xom am omis
dros snai peri iyavi. me mgoni, Tqveni
razmis yvelaze uaresi msrolelic
ki moaxerxebda magdens. arada, kvlav
sangrebis saTxrelad gaagzavnidnen.
- marTalia. imaT ki ratomRac ar
damijeres. mebufetem, meored unda esroloso. me cota ukan davixie da kidev
oriode fandi vaCvene. ase iyo Tu ise,
mTeli fuli me damrCa.
- mand gasakviri araferia, - Tqva
Ziam, - egre advilia srola, - ici, rom
rZis boTli xels ar Segibrunebs.
- hoda, yvelaferi imiT damTavrda,
rom erovnul gvadiaSi Camweres.
- ho, marTalia, - Tqva CanCom, giorgim neba damrTo mec wavyolodi.
varjiSs vuyure. bax! bax! roca aacdenda,
taSs vukravdi.
- varjiSisa da oficrebis ginebis
mosmenis garda, ras akeTebT? - mkiTxa
Ziam.
- Cven aravin gvaginebs, Semginebels,
albaT, samxedro sasamarTlos gadascemen. egec ar iyos, ara mgonia, azrad mosvlodaT Cveni gineba, isini xom mSvenieri axalgazrdebi arian, umetesoba kolejSia namyofi. aseTi oficrebi Sen
arc ki geyoleba nanaxi. tanvarjiSis
darbazSi erTad davdivarT, restoranSi
erTad vvaxSmobT, tramvaiSi erTad vsxdebiT. erTxel, roca ukve fici mqonda miRebuli da msrolelTa razmSi
viricxebodi, serJanti gamibrazda, radgan srolaSi vjobnidi. leitenantma
rom Camogviara, damabezRa - fexebi sworad ar udgaso. axla ki daiwyeba jo-
joxeTi-meTqi, vifiqre, magram leitenantma Cemi nasrolis angariSi moiTxova, gasinja da Tqva, yvelaze zustad
usvriao. ra Tqma unda, Cven gvaqvs wesdeba, rogor unda dadge da dajde, magram nu daiviwyebT, rom es imaTTvis
iwereba, vinc Tavgasuliao, - uTxra man
serJants.
- kidev ras akeTebT? - mkiTxa Ziam.
- kursebs vusmenT.
- kursebs?
- ho, gvaswavlian. yvelafers gvaswavlian, mWedlobas, radio-aparaturas, signalizacias, avto-saqmes. yvelafers, rac
gaaxsendebaT. Tanac sul ufasod, mTavrobis xarjze.
- aseTi ram, arasodes gamigonia, Tqva Ziam, - jariskacebi da swavla?
rom azrovnebis saSualeba mieceT? mudam amboben, rom jariskacebi xepreebi
unda iyvnen. mainc risTvis undaT eg
jari?
- amerikaSi erovnuli gvardia imitoma hyavT, rom erTxel amerikelebs
mtrebi Semoesivnen da yvelaferi xarkSi waiRes. mere saxlebSi Causaxldnen,
maT xarjze daiwyes cxovreba da xalxs
es ar esiamovna.
- bunebrivia, - Tqva Ziam, - mec ar mesiamovneboda.
- amitom amerikelebma gadawyvites
mtrebs SebrZolebodnen da ukan gaerekaT.
- sworea! swored moqceulan.
- magram am mtrebs didi da kargad
gawvrTnili armia hyavdaT. uamravi aTasi
kaci iyo mwkrivebad dawyobili. amerikelebs ki Tofebisa da simamacis garda
araferi gaaCndaT da mainc aRsdgnen
mtrebTan sabrZolvelad. amerikelebi
kedlebs da xeebs moefarebodnen, gaisrodnen, Semdeg ukan gaiqceodnen, dastenidnen Tofebs da kvlav gaisrodnen
xolme.
- bux! bux! - aRrialda CanCo da
puri revolveriviT damimizna.
- aTi kaci, ormocdaaTi kaci. asi,
xuTasi. sul male mTeli armia hyavdaT
da mtrebi ukan garekes.
- kargia, - Tqva Ziam, - Zalian minda
xeli CamovarTva im xalxs. didi xnis
winaT moxda eg ambavi?
- asi wlis winaT, Tu ufro adre.
amis Semdeg amerikelebma Tqves, Cven
milicia unda viyolioT yvela StatSio. roca kvlav gvaiZuleben Tavi davicvaT, ukve mzad viqnebiTo.
- Zalian saintereso ambavia, - Tqva
Ziam, - viTom Zalian moxuci var armiisaTvis?
- roca ukan davbrundebi, leitena-
anduyafar WeiSviliseuli Targmani
nts vkiTxav.
- hkiTxe, uTxari, Zalian gamocdilia-Tqo. yirimis omSi var namyofi,
Turqebis winaaRmdeg mibrZolia. mTis
brZolebSic vyofilvar, sanam movkvdebi,
minda im armiis rigebSi Cavdge, sadac
kacs SeuZlia jariskacic iyos da
adamianic.
yvelafers kurnavs,
garda siyvaruliT
damwvari gulisa
erTi Cveneburi biWi, ilarioni, kolejSi muSaobda. misi movaleoba iyo
teleskopiT emzira varskvlavebisaTvis,
raTa maT adgili ar moecvalaT. roca
varskvlavebs ar uTvalTvalebda, stu-
dentebs aswavlida aTasnair xrikebs,
magaliTad: rogor unda gaezomaT mze,
rogor misuliyvnen mTvareze umoklesi
gziT. uxsnida, Tu saiT miiswrafian
kometebi, romlebic elvasaviT Camogviqroleben xolme. ingliselebi aseT kacs
astronoms eZaxian.
ilarioni Rameebs aTenebda samuSaoze. maincdamainc bevr fuls ver akeTebda, magram RvTis madliT zogierTiviviT fulis giJi ar iyo. mxolod swavlaSi poulobda siamovnebas. xandaxan
gasarTobad oriode varskvlavs daiWerda, romlebic winaT ara Candnen im
midamoebSi, lamaz-lamaz saxelebs daarqmevda da wignSi Cawerda.
ai, aseTi garToba da kviraSi er-
55
Txel megobrebSi daleuli erTi boTli Rvino savsebiT akmayofilebda mas.
ilarions mtkice Cveulebad hqonda, yovel paraskevs saRamos restoranSi Segvxvedroda da kargad gaetarebina dro. Tumca ilarioni didi profesori iyo, teleskopis baqanze ijda
da Werad dafa exura, Tumca yvela
mdablad ukravda Tavs, imdeni Wkua
mainc SerCenoda, rom qeifSi mecnierebis sasaxle daeviwya da kacurad moelxina: daelia, emRera, ecekva da anegdotebi eTqva.
magram erT paraskevs ilarioni aRar
gamoCnda. Cven ki beWic movxarSeT, radgan ilarions yvelaze metad beWi uyvarda.
- ara mgonia, raime mosvloda, - Tqva
vaxtangma, - Tumca ra vici? ilarioni
xom gauTaveblad kiTxulobs im uzarmazar wignebs. aki, veubnebodi kidec: egeni
yofas gitireben odesme-meTqi. suraTebic ki araa im wignebSi, rom cota
Tvali Seasvenos kacma.
- ara, eg ar avnebda, - Tqva Salikom,
- Cven, xevsurebs, arwivis Tvali gvaqvs.
rodisme miambnia TqvenTvis biZaCemis
ambavi? mas SeeZlo mizanSi moertya...
- ho, rogor ara. giambnia.
Cven sul ar gvexaliseboda kvlav
Tavidan bolomde mogvesmina, Tu rogor
artyamda Salikos biZa gareul taxs
tyvias naxevari milis manZilidan. Tanac Sig kakal gulSi. sul cota aTasjer mainc eqneboda monayoli da manZili Salikos biZas da taxs Soris
sul ufro da ufro matulobda.
- isev is taxi? geyo, Saliko, sul
male biZaSens, albaT, radioTi daaxocineben Rorebs, - Cauniskarta vaxtangma.
- iqneb ilarions raime saqme gamouCnda, - vTqvi me, - raTa kinklaoba Sewyvetiliyo, - iqneb mTvaris dabneleba an
sxva raime moxda da veRar moicala.
Cemi naTqvami WkuaSi daujdaT. ase
rom, meore paraskevamde ar gvidardia.
magram ilarioni arc maSin gamoCnda.
- axla ki raRac ubedureba gvWirs,
- Tqva vaxtangma, - xom ar SeiZleba,
rom mTvarem yovel kviras moisulelos
Tavi. romelime CvenTagani kolejSi
unda wavides da gaigos ra gvWirs.
delegatad Saliko avirCieT.
- Zalian kargi, - Tqva man, - roca
Cem soflels safrTxe moelis, me unda
mivxedo. amxanagis gadarCena Cemi movaleobaa da amitom imaze aRarafers
vambob, rom Zalian saSiS adgilas mgzavniT. ra gaewyoba, wasvla aucilebelia.
meore dRes dabrunda da Zalian
cudi ambavi mogvitana, ilarioni avad
yofila, Zalian avad!
56
- ra daemarTa? - hkiTxa vaxtangma,
- aba, amiwere, rogor gamoiyureba?
- axlave. raRac saavadmyofos msgavs
oTaxSia, oTaxi kolejis SenobaSia.
amboben, iseTi araferi sWirs, marto
daiRalao, magram, me mgoni, raRacas gvatyueben.
- TviTon naxe?
- ki. Semiyvanes im oTaxSi, ilarioni kedlisaken pir-Semobrunebuli wevs.
ra dagemarTa, kaco-meTqi, - vuTxari qarTulad, - momvlelma daisisina, - Sen
megobars nu aaRelveb, - cotaTi gadaiRala. didad mniSvnelovani gamokvleva
daamTavra da axla isvenebso.
- isvenebs ki ara, is ar ginda? ufro avadmyofsa hgavs-meTqi.
- ara, avad ar ariso, - Tqva im qalbatonma da kbilebi ise gaaelva, gegonebodaT elnaTurebi ainToo. brazi
momivida da vuTxari:
- darwmunebuli var, avad aris. aba,
amxela kaci im SuadReze loginSi
ram gaaCera-meTqi, - mere ilarions vkiTxe,
ra dagemarTa meTqi.
- araferio, - oboli batkaniviT
daikikina ilarionma.
- ilarioni da logini? - gavikvirve
me, - asoTxmocdaaT girvanqiani, eqvsi
futisa da sami duimis simaRlis kaci
loginSia?
hoda, wavedi da eqims vkiTxe, Zalian
did profesors. miTxra, ilarioni Zalian magram muSaobda da axla gveSinia,
nervebis dasusteba ar daemarToso.
- nervebis dasusteba? eg ras niSnavs? - ikiTxa vaxtangma.
- es amerikuli davadebaa. roca
Sens tvins Senze fiqri aRara surs, avuxseni me.
- albaT, saSineli ramaa. xandaxan
mec memarTeba xolme - maviwydeba, sad
rasa vdeb. sxva mxriv me da Cem tvins
kargi urTierToba gvaqvs. sxvanairad
verc ki warmomidgenia, - daimSvida Tavi vaxtangma.
- neta Tavi gaetexaT omSi, - vinatre
me, - an daexanjlaT, an tyvia moxvedroda fexSi, raRac iseTi damarToda,
rom kaci mimxvdariyo rames. es nervebis dasusteba raRa jandabaa.
erTxmad gadavwviteT, saavadmyofoSi
wavsuliyaviT. iq ukeT SevatyobdiT,
riTi SegveZlo Svela.
ilarioni abanos xalaTSi dagvxvda.
skamze ijda, magram saxeze sicocxlis
niSanwyali ar etyoboda.
- ilarion! - vuTxari me, - mSieri
xar, kaco?
- Cven Zvirfasi kerZi gvqonda sauzmed, ispanaxi, - Tqva ilarionis momvlelma gaxamebulma qalbatonma, - da Tu
kargad moiqcevi (man ilarions TiTi
dauqnia), erT did finjan krems miiReb
vaxSmad. ase SevTanxmdiT, ara?
- ilarion! - uTxra vaxtangma qarTulad, - batknis xorci ar ginda, Samfurze Semwvari, kargad gaxuxuli?
sisxls mogimatebs.
ilarionma Tavi gaaqnia.
- erTi Wiqa kargi Rvino? Savi, SesTavaza Salikom, - janze mogiyvans.
- ginda rames gimRerebT? iqneb gesiamovnos, - vuTxari me.
- ara, jentlmenebo, dRes ara. xval
ki SegiZliaT kvlav moinaxuloT, gviTxra gaxamebulma qalbatonma da
gareT gamogvreka.
- mismineT, biWebo, - vTqvi me, roca
saxlis gzas davadeqiT, - saswrafod
unda viRonoT rame. xval Zia vano
brundeba fresnodan. Zia ukve 80 welia
cxovrobs am qveyanaze da ueWvelia,
amisTana ambis wamali ecodineba.
rogorc ki movida Zia vano CvenTan,
es ambavi vuTxariT. man karga xans
ifiqra (amasobaSi mSvenivrad daivarcxna
wveri) da bolos ikiTxa, ilarionma
siyvarulSi xom ar ganicada marcxio?
- ara, - upasuxa Salikom, - eg ar
unda iyos mizezi. pirvelad misvlisas
cota rom gamomefxizlebina, vuTxari,
,,ilarion, erTma axalgazrda qalma gamaCera kibesTan da mkiTxa, mister ilarioni dRes rogor ariso. SveliviT qali iyo, Seni gulis vardi xom ar
aris-meTqi~? magram ilarionma arc ki
Semomxeda.
- maSin erTaderTi gzaRa dagvrCenia,
- Tqva Zia vanom, - nior-wyali unda
vcadoT. kvexniT ar vityvi da Cemi gakeTebuli niorwyali koWls aacekvebs,
munjs aamRerebs da mkvdars gaacocxlebs. namdvilad geubnebiT, rom mijnuris garda yvelas moarCens.
- Rrmada var darwmunebuli, rom
uSvelis, - vTqvi me, - erTxel mec migemia. madas gauxsnis da raki Wamas daiwyebs, raRa Tqma unda, moikeTebs kidec.
- rom ar mouxdes? - ikiTxa viRacam.
- maSin gaTavebulia saqme, - Tqva
Ziam, - maSin qelexze unda vizrunoT.
ara rcxvenia avadmyofobisa? axalgazrda kacia, janmrTeli, xeli ar aklia
da fexi. ai, me 85 wlis kaci var da
rodisme Tu gaxsovT loginSi Cavwoliliyavi da megobrebi amewrialebinos?
- ilarionis gajorvas merec movaswrebT, - Tqva vaxtangma, - axla ki saqmeze vizrunoT. rogor vaWamoT eg niorwyali. saavadmyofoSi Setana ar moxerxdeba, tramvais gaCerebidanve ecemaT
suni.
- me davrekav da eqims vTxov, rom
Cvens megobars ilarions CvenTan gamoseirnebis ufleba misces, - Tqva vaxtangma, - Semdeg manqaniT wavideT sadme,
qeifi movawyoT da niorwyali vaWamoT.
- erTi ki eces nivris surneli da
mere uars aRar ityvis erT naWer
xorcze, - vTqvi me, - mere oriode
ylup Rvinosac gadaylunwavs Cveni ilarioni da, eWvi araa, moixedavs.
- ki magram, saavadmyofoSi ras ifiqreben, droze rom ar dabrundeba?
- roca gamoviyvanT, meored davurekoT da vuTxraT, CvenTan kidev ramdenime saaTis gatareba mounda ilarionsTqo. kargad movuvliT-Tqo.
- sad wavideT? parkSi?
- ara, parkSi did cecxls ar dagvanTebineben.
- sanapiroze?
- sanapiroze ajobebs. qveviT davuyveT da qalaqs gavcdeT.
- is patara plaJi butlegerebiTaa
savse, - Tqva vaxtangma, - iq TavianT
navebsa sclian xolme.
- zRapars nu yvebi, - dascina Salikom, - neta ki gadavawydeT. minda xuTi-eqvsi galoni gamovarTva, erTianad
viyidi da iafad gamoval.
davrekeT saavadmyofoSi. eqimma neba
dagvrTo. manqaniT mivediT ilarionis
wamosayvanad.
- gadavwyviteT sanapiroze wagiyvanoT da kargi qeifi gavmarToT, Seni
pativiscema gvinda.
- sulac ar meqeifeba.
- cecxls davanTebT, mwvadebs SevwvavT...
- ar minda.
- Ziam, Sen rom giyvars, iseTi ajafsandali daamzada.
- ar minda, ar minda! - imeorebda
ilarioni moSlili patefoniviT.
napirs gavyeviT da qalaqidan 2025 kilometrze saucxoo adgili amovarCieT. manqana mindorSi davayeneT
da bilikiT CavediT zRvis napiras.
iqauroba TeTri, qaTqaTa qviSiT iyo
dafaruli. sami mxridan cicabo kldeebi icavda. uqaro adgili iyo, nanatri.
ilarions did morebze sabnebi gavuSaleT da davsviT. igi pirdapir okeanes
gahyurebda.
- aba, ar moiwyino! - uTxra vaxtangma, - zRvis haeri isunTqe da uceb gamomjobindebi. Rrmad isunTqe.
amasobaSi me da Salikom fiCxebi
movagroveT da cecxli davanTeT. Zia
vano niorwylis keTebas Seudga - rodinSi darCeuli niori, marili, wiwaka,
qinZi da kama Cayara, nayva dauwyo da
Tan Zmars umatebda wveT-wveTad. roca
kremiviT iqca da haeri nivris surneliT gaiJRinTa, niorwyali ukve mzad iyo.
ilarioni avadmyofi iyo da mwvads
pirdapir Samfuridan ver SeWamda. amitom vaxtangma ramdenime saukeTeso naWeri foTolze dauwyo, mwvads gverdiT
niorwyali dausxa da puric dautexa.
daviwyeT Wama-sma. niorwyalma ise mogvaSiva, rom ramdenime Samfuri batknis
xorci SevwviT da oriode Wiqa Rvino
kidev gadavkariT. Zia vanom anegdote-
bi gviambo, vaxtangma Tavisi Conguri
aaRuRuna.
mTeli am xnis ganmavlobaSi cali
Tvali ilarionisaken gvqonda. ki, marTalia, Wamda, magram ise, TiTqos Cala
udevs pirSio.
- ara, saswaulebi ar xdeba, - miTxra
Salikom, roca me da is gamoriyuli
SeSis mosagroveblad wavediT, - iqneb,
meoredac rom Wamos, maSin gankurnos
mag niorwyalma. aseT mZime SemTxvevaSi,
albaT, orjeraa saWiro.
ukan rom davbrundiT, Salikom samSoblos ambebi gaixsena - iqneb, ilarioni
gavamxiaruloo. oriveni xevsurebi iyvnen, camde azidul pitaloebSi Sebudrul soflebSi cxovrobdnen. am xevsurebs ucnauri zne-Cveulebebi aqvT: dRemde im Cafxutebsa da jaWvis perangebs
atareben, romlebic jvarosnebma dautoves. xSirad farikaoben da Tu saCxubari araferi aqvT, saxumaro brZolebs
mimarTaven drois mosaklavad. umamacesi
xalxia, magram cota CamorCenili.
winaT ilarions Zalian uyvarda
xevsurebze saubari. igi amayobda, xevsuri rom iyo da ierusalimis yvela
WiSkarSi iaraRiTa da gaSlili droSebiT Sesvlis ufleba rom hqonda (Tumca
isic unda iTqvas, rom arasodes ar
usargeblia am uflebiT). ilarions
da Salikos Zalian moswondaT Tavi,
roca orlesulebs aaTamaSebdnen xolme
xelSi. es xmlebi imxela iyo, rom zogi verc ki dasZravda adgilidan.
- modi, laSqruli davZaxoT. ukacuri adgilia da aravin Sewuxdeba, ai,
isa, akris alyis dros rom vmRerodiT,
ha, ginda, xom ginda? - Seaguliana Salikom.
ara, ilarions ar undoda.
- maSin imaze ras ityvi, jari rom
SevkribeT da dorileumi rom gadavarCineT ganadgurebas. aseTi SemTxveva
xSirad ar gveZleva. rac gvinda, yvelaferi SegviZlia SemovZaxoT.
- ara!
- kargi, maSin me vimRereb, Sen ki
moZaxili miTxari. aba, modi! ,,frangebs
hyavdaT dedofali, eleonora, eleonora...~
ilarionis guli verafriT moigo.
bolos isev vaxtangma aaJRera Conguris larebi da mSvenieri kvarteti
gamovida. me, Zia vano da Saliko vmRerodiT. bans talRebi gveubnebodnen - bum,
bum, bum...
da swored maSin, roca ase bednierad
vgrZnobdiT Tavs - WiqiT xelSi vumzerdiT oqrosfrad, mwvaned da cisfrad
moelvare cecxlis enebs, Cvens ukan,
57
sul aTiode nabijze tyviam qviSa aamtvera.
- daweqiT! - iyvira Zia vanom. yvelani miwas gavekariT da mors amovefareT. kidev erTxel daiTxi pina.
- B. B-a, - Tqva vaxtangma, roca mesame
gasrolis xma gaisma, - isic marto
erTi Tofidan isvrian.
- sulerTia. mainc ar minda, rom
momxvdes, - Tqva Salikom, - ratom gvesvrian?
- ratom? egeni is butlegerebia,
biTumad rom gindoda gamogerTmia Rvino. modi, nuRar iyidi. im fuliT vinme mekubove iqirave, iafad rom dagmarxavs, iseTi.
butlegerebi uknidan mogveparnen, Tqva Zia vanom, - albaT, gems elian da
amitom gvaniSneben, wadiTo.
- gana ar SeuZliaT wesierad eTqvaT? - ikiTxa Salikom, - axla rogor
unda wavideT? arafrad ar SeiZleba.
ukve gaqcevad CagveTvleba.
ramdenime wuTs xmagakmendilebi viweqiT mors ukan. cal mxareze Zia vano mewva, meoreze - ilarioni.
- ra vqnaT, - daiCurCula Salikom,
- SeiZleba Semogvition.
napirze raRac amoZravda. viTom kacia? ara! kidev mivixede ukan - iqneb
wyalmcenareebi Srialeben? garkveviT
veraferi gavarCie da Zias gavkari nidayvi,
magram imanac veraferi dainaxa. raRac
landi moCanda mxolod.
- ra vqnaT da Cveni wesi da rigi
gavataroT, - upasuxa vaxtangma Salikos,
- erTad davesxaT Tavs da vibrZoloT.
roca erT-erTi CvenTagani darCeba cocxali, imas ise SeuZlia moiqces, rogorc
gaexardeba.
- movicadoT - Tqva Ziam - cota xans.
uceb Rrialma xmaliviT gaapo Ramis myudroeba.
- eSmakma dalaxvros, es xom ilarionia, - wamoiZaxa Salikom.
Cems gverdiT xeli movafaTure aravinaa.
namdvilad ilarioni iyo. igi kvlav
xrialebda. iseTi xma amosdioda piridan,
rom kacs sisxli gauCerdeboda ZarRvebSi.
- erTi Tofiani daviWire, - gadmogvZaxa ilarionma, - momexmareT, biWebo,
oriRa damrCa, - igi kldis napiras, bilikze idga, cicabos naxevari Caevlo.
neta rogor Cavida? Tumca ra iyo misTvis cocviT gaevlo mTeli kldiani
sanapiro, axoxebuliyo frialoze da
iqidan daxtomoda Tavis butlegerebs.
es xevsurebi xo namdvili jixvebi
arian.
Cvenc zeviT avcocdiT, cota xnis
58
ZiZgilaobis Semdeg mTeli jgufi daviWireT da qamrebiT SevkariT.
- axla droebiTi zavi davdoT, Tqva Cvenma spouksmenma da uxucesma
Zia vanom, - ratom gvesrodiT.
- Tqven kanonis dammrRvevelebi xarT,
- Tqva erTma, igi italieli unda yofiliyo, radgan inglisurad kargad ver
laparakobda.
- Cven davarRvieT kanoni? - gaikvirva Salikom, - ra sasacilo xar.
erTi amaT damixedeT! iqneb prezidentma
akrZala sanapiroze piknikebis mowyoba.
akrZala?
- daikargeT! viciT Tqveni piknikebi!
- Tqva yvelaze warmosadegma italielma
da zurgi Segvaqcia.
- gagiSvebdiT, kargi biWebi rom
iyoT, magram ra vici, kidev ras CaidenT,
Zalian velurebi xarT, - uTxra Zia
vanom.
- ara, laparakze dros nu davkargavT,
- ganacxada ilarionma, - uaxloes fermaSi mivideT da policias davurekoT.
- policia?! - daiRriala brge italielma, - ras ambobT? gagiJdiT? butlegerebi...
- vina xarT, me ar mekiTxeba! xalxs
ar unda esroloT. amas, SeiZleba, marcxi
mohyves. Tqvenive bralia, policias rom
veZaxiT.
- Tqven ver gabedavT policiis daZaxebas, - Tqva meorem, yelze wiTel
cxvirsaxocSemoxveulma (mesame butlegeri mxolod tuCebs acmacunebda ra daemarTa, ver mivxvdi), - ver gagvacurebT. policia ori welia dageZebT,
maSinve cixeSi gamogamwyvdeven. Tqven
xom butlegerebi xarT.
- butlegerebi Cvena varT? - gaocda vaxtangi, - Cven ki ara, Tqvena xarT.
- Tqvena xarT, Tqven, - brge italieli ise gacofda, rom xtunva daiwyo,
- Tqvena! Tqven! Tqven!
- moiTmineT, - Tqva Zia vanom, - modi,
kargad gavigoT, vin vin aris. me var
kaci, xelobiT mzareuli, san-franciskoSi mcxovrebi. aq piknikze Camovedi.
eseni yvelani Cemi megobrebia. ase rom,
butlegerebi Tqvena yofilxarT. xom
asea?
- ra Tqma unda, ara! - Tqva brge
italielma, - me fermeri var. eseni
orive Cemi mezoblebia. kvira ise ar
gava, rom gangsterebma aq TavianTi gemi
ar gadmocalon da...
- marTalia, - CaurTo sityva wiTelcxvirsaxocianma, - saqoneli sabargo
manqanebiT gadaaqvT da oqrofxalas
naTesebs gviTelaven. puris yanac gamiCanages. aTasjer vuTxari, aRar moxvi-
deT-meTqi, mainc modian. amitom me da
Cemma megobrebma movicadeT, vidre Cveulebisamebr dalevdiT, imRerebdiT da
iRrialebdiT, Semdeg Tofebi pilpiliT
davteneT da...
- ara uSavs ra, - Tavazianad gaawyvetina Salikom, - Secdoma yvelas mouva.
ase araa?
me tyveebs qamrebi avxseni.
- zaralis saqme rogor iqneba? ikiTxa brge axalgazrdam, - tansacmeli
nafleTebad gveqca. Tqvenma megobarma
Cemi Tofi muxlze gadaRuna.
- yvela kbilebi damayrevina, - waiCifCifa Cia kacma, ai, iman, tuCebs rom acmacunebda. igi anTebuli asanTiT xelSi
daxoxavda miwaze. - vera vfoulof.
ai! ara, eS araa. xom ar gadavqlafavdi?
- kbilebi dakarga, - gviTxra wiTelcxvirsaxocianma.
- RmerTo Cemo! - Sewuxda ilarioni, - sul ar mindoda amis Cadena.
- xelovnuri kbilebia, - dagvawynara wiTelcxvirsaxocianma, - namdvili
rom hqonoda, uaresi iqneboda.
- mainc Zalian vwuxvar, - Tqva Zia
vanom, - TxuTmeti dolari Segvarigebs?
ki Segvarigebso, - Tqves.
- okei! aba, biWebo, fuli SeagroveT,
- gviTxra Ziam.
- ara, me gadavixdi, - miugo ilarionma. - Zalian kargad vgrZnob Tavs. ramdeni welia, ase ara vyofilvar. me vkisrulob.
erTi sityviT, fuli gadavixadeT
da erTmaneTs xeli CamovarTviT.
- axla megobrebi varT! - gamoacxada
Zia vanom.
- ukacravad, - ikiTxa Ciam (mas kbilebi epova da Caesva), - nivriani xom
araferi giWamiaT.
amis Semdeg yvelani sanapiroze CavediT, mwvadebi SevwviT. im brge axalgazrdam, Turme toni erqva, wiTelcxvirsaxociani Sin gaagzavna, mindvris
gadaRma, ,,ori doqi wamoiRe. amaT kargi
Rvino minda davalevinoo~.
ilarioni ki, RmerTo didebulo, Wamda, mReroda, malayebze gadadioda,
gviCvena, rogor cekvaven mis sofelSi
- jaWvidan awyvetili ZaRliviT xtoda.
bolos cecxli Caiferfla, saWmeli
SeiWama, simRerebi Semogvelia da Cveni
qeific damTavrda.
- daswyevla RmerTma, - Tqva tonim,
roca piroba CamovarTviT, rom Semdeg
kviras qalaqSi gvestumrebodnen, - aseTi
mamaci mebrZolebi Cems sicocxleSi
ar Semxvedria. albaT, Zalian giyvarT
baTqabuTqi. man muSti Semokra xelisguls, - es, albaT, Cveulebrivi ramea
TqveneburebisaTvis.
dilis cxra saaTs gadascda, roca
ilarioni ukan CavabareT kolejs.
- saavadmyofoSi nu wamiyvanT. Cems
oTaxSi damtoveT, - gvexveweboda igi,
kviciviT kuntruSobda da mzad iyo
muSaobas Sesdgomoda.
- kargad moewyo saqme, Zia, - SeniSna
Salikom, roca manqanam Cvens quCaze
Seuxvia, - swored ise gamovida, rogorc
dagvpirdi. niorwyali, Turme, marTla
kurnavs yvelafers.
- ho, yvelafers. siyvaruliT damwvari gulis garda.
- magas ra Svelis Zia? - vkiTxe me.
Ziam ceriT gaiswora ulvaSi da
mi pasuxa:
- mxolod samare, an sxva ufro
lamazi qali.
ra aris
saWiro bednieri
colqmrobisTvis
elene rom davniSne, raRa Tqma unda,
maSinve megobrebTan gaviqeci, rom es
ambavi mexarebina. guli bednierebiT
mqonda savse.
magram imaT, rogorc Sevatyve, CemsaviT ar gaexardaT es ambavi. vaxtangs
cxeniviT daugrZelda saxe, Saliko galurjda da oTaxis kuTxeSi dajda.
ilarionmac ki ar damiWira mxari (is
xom TiTqmis gaamerikebuli iyo). marto
Ziam CamomarTva ugemurad xeli da
oriode sityva gaimeta:
- Zalian gambedavi yofilxar, biWo,
Tu amerikel qals irTav.
- upirveles yovlisa, - damiqnia
TiTi vaxtangma, - amerikel qalebs ar
moswonT ucxouri saxelebi. amitom
saxeli unda Sevicvalo. erTma Cemma
kargad nacnobma rusma amerikeli qaliSvili iTxova. daqorwinebisTanave colma sasamarTloSi waiyvana da gerbert
guverad monaTla. undoda wona momateboda mis qmars. axal arCevnebSi gerbert
guveri ver gaimarjvebs da warmogvidgenia ra dReSi Cavardeba Cemi nacnobi?
Senc ase dagemarTeba.
- yvelaze cudi isaa, rom yvela
amerikeli qaliSvili, romelsac dRemde
Sevxvedrivar, saWmels wignebiT amzadebs,
- Tqva ilarionma.
- moica, eg ici, ras niSnavs? - ganmimarta vaxtangma, - erTic vnaxoT, wigni
dakarga. saWmeli faa-fu, SimSiliT unda
mokvde.
- axal wigns vuyidi.
- kidev mets getyvi, - Camogveria
laparakSi Saliko, - amerikelebi Zalian
cota saWmels amzadeben. Tu ori su-
lia ojaxSi - or bivSteqss, samia sams. erT zedmet ulufas ar daamzadeben SemoswrebulisaTvis. uceb vinme
rom mogivides stumrad, mSieri darCeba. sul eqvsi Tve ar gava, rom sircxvilisagan ufals miabareb suls.
- marTalia, - daukra kveri vaxtangma, - dasaflavebis Semdeg pur-Rvinoc
ki ar geRirseba. iqneb, marto kubos
wamRebebs daalevinon TiTo Wiqa Cai.
me arc moval.
- Sen karTan mgzavri rom Caivlis,
- sadilze ver moipatiJeb,am siamovnebas
unda gamoeTxovo, - Tavis qneviT Cailaparaka Salikom, - TeTrad mbrwyinavi
xuTasdolariani, Rilakebiani da saxelurebiani macivaric rom gedgas, erTi
zedmeti naWeri Zexvi ar geqneba gadanaxuli stumrebisaTvis.
- Sen jer kidev ar ici, ra saSineleba moxdeba Sens ojaxSi, - miTxra vaxtangma, - verc erTi amerikeli qali
vera sZlebs bodgatsis gareSe.
- elenes ZaRli hyavs, irlandiuri
seteri. ,,veliki kniazi~ hqvia, inglisurad hercogs niSnavs. bodgatsi ar minaxavs imasTan.
- bodgatsi dasaxarji fulis winaswar Camoweras hqvia. vTqvaT, uqeifoda
xar. ise, magaliTisaTvis vTqvaT, da ginda rusul klubSi Sexvide, erTi Wiqa
arayi gadakra da qaSayis naWeri daayolo, madis mosayvanad. amisaTvis jer
bodgatsi unda dawero:
vsvam viskis - 35 centi.
vayoleb qaSayis naWers - 10 centi.
- rodis aqeT icnob ase kargad amerikel qaliSvilebs. saidan gaqvs aseTi
cnobebi, - gavubrazdi vaxtangs.
- geyoT, biWebo, - gagvaCera Ziam. raki piroba misces erTmaneTs, aRaraferi eSveleba. saqme morCenilia, - Zia
vanom meored CamomarTva xeli, - ara
uSavs, biWo gogia, oci weli Seni megobari viyavi da axla veRar dagkargav.
aravis laparaks ar mivxede da yvelaferi mSvenivrad aewyo. Cem sicocxleSi pirvelad mqonda ojaxi. saukeTeso deda myavda, kaci rom inatrebs, iseTi; lamazi da mxiaruli da, Tqven warmoidgineT bebiac ki gamiCnda. bevri
ki ver daikvexnis aseTi bebiiT - ojaxis
mSveneba iyo.
vidre qalebi qorwilis samzadiss
ar Seudgnen, Cemi cxovrebis mziT gakaSkaSebul lurj caze erTi Rrubelic
ar Canda.
- aTi an TerTmeti kacis dapatiJebas
Tu apireb, - miTxra dedam, - da TxuTmetic xom aqaurebi iqnebian, sul ocdaaTi
viangariSoT, maSin ruleti davacxoT,
sami, ara sami ki ara, oTxi qaTami,
sokoebi...
- oTxi qaTami?! - saSinel dReSi
Cavvardi, magram jobs, axla vuTxra
Cveneburebis ambavi. sufras rom Semousxdebian, mere ki gaigeben, magram gvianRa
iqneba.
- Zia vano sakuTrad Wams or qaTams,
roca karg madazea.
Cem sidedrs saxeze Sevatye, rom
gaocda.
- ufalo damifare, mere wneva ar
uwevs?
- ara, yovel SemTxvevaSi oTxmocdaxuTi wlis kacis pirobaze sakmaod
janmrTelad gamoiyureba.
- kargi. maSin qaTmebi meti gvWirdeba. franguli muxudo, ai, isa, pti puas
rom eZaxian. patara cxel-cxeli biskvitebi, musi...
- musi Zalian kargi iqneba, barklebidan mwvadebis Sewva SeiZleba, beWs
movxarSavT.
elenes sicili autyda.
- musi nayinis msgavsi saWmelia, CamCurCula dam.
- rogorc Cans, verasodes ver mivxvdebi naTqvams.
musi irmis msgavsi cxoveli megona,
magram dava aRar daviwye.
- mismine, Cemo, - miTxra dedam, - rogorc me mivxvdi, ase unda moviqceT:
Sen mogviyevi, rogoria saqorwilo sauzme saqarTveloSi da mere vnaxoT,
rasac SevZlebT, gavakeToT.
- iq sauzmiT ara kmayofildebian.
mTeli dRe sWamen.
- keTili, rasa sWamen?
- jer Tevzeuls. Sebolili TarTi
SeiZleba. karaqSi Sepiwkinebuli mTis
cimori. mere zuTxi - qorWilas msgavsi Tevzia, stafilos wveniT da dafnis
foTliT, saTali, WiWyina, Semwvari kalmaxi da oraguli - didi Tevzia, pirSi
limonis naWers udeben. Semdeg cota
xizilala. iqneb vinmes uyvardes! zed
axali xaxvi unda daaWran. da kidev...
- zRvis napiras gamarTul sadils
hgavs. ai, mSobliur menSi rom vawyobdiT
xolme, iseTs, - Tqva bebiam, - Tqveneburebi
asTakvebs Tu Wamen?
- ara, magram araferi daSavdeba, Tu
sam-oTx cals davdebT sufraze. iqneb,
vinmem gasinjos. Cemi azriT, Tevzeuli
sakmarisia.
- Semdeg ra modis? - ikiTxa dam, romelic fanqriT iwerda yvelafers.
- sawyali kacis xizilala, - vuTxari qarTulad da inglisurad vuTargmne,
- Poor man’s caviar, - uamisod ar iqneba. ioli saqmea. kanianad Semwvar
59
badrijans kovziT amofxeken da kargad
mosresen. mere wvrilad daWril qorfa
xaxvs daayrian, limonis wvens da zeTs
daasxamen da mere tarxunas, Zmarsa da
oxraxuSs uzamen.
- zeTi, tarxuna, badrijani, - misustebuli xmiT imeorebda deda, - TarTi,
xizilala...
- wvniani SeiZleba gamovtovoT, ganvagrZe me, - Semdeg modis xorceuli. jer indauris sacivi. amis ostati Zia vanoa. moica (uceb kargi azri
momivida TavSi), Tu nebas momcemT, Zia
vanos vTxov, rom ramdenime dRiT adre
movides da yvelaferi moamzados.
- ra, mzareuli xom ar aris? - mkiTxa dedam.
- restorani hqonda mravali wlis
ganmavlobaSi. Tqven nuRaraferze SewuxdebiT.
- kargi, - amoixvneSa dedam, - yovelmxriv kargi iqneba. gvetyvis, ra davamzadoT. elene uyurebs da iswavlis
Tqveneburi kerZebis keTebas. rac dajdeba,
dajdeba! ras vizamT! Tavidan unda dagveWira qeTereris varaudi.
,,neta ras niSnavs qeTereri. - vifiqre gulSi, - esec vikiTxo? ara, Tu eg
raime kerZia, Zia ueWvelad moaxerxebs
damzadebas~.
erTi sityviT, Cvenebi yvelaferze
daviTanxme da qorwilamde ori dRiT
adre sadgurSi wavedi Zia vanos dasaxvedrad. igi ise iyo garSemortymuli
fuTebiT, muyaos yuTebiTa da CemodnebiT, rom vuTxari, wiwilebian kruxsa
hgavxar-meTqi.
- ra meqna, - mi pasuxa Ziam, - ver gadavwyvite, romeli Coxa wamomeRo. Savi,
siasamuris qudiT, Tu TeTri, astraxanuli bixosiT. bolos orive wamoviRe.
hoda, aq Cemi qvabebia. cota mwvanilic.
aseTs aq ver viSovidi, - da Zia vanom
aTiode iseTi ram CamomiTvala, uromlisodac sicocxle warmoudgeneli iyo.
yvelaferi gadmovitane da manqanaSi
Cavawye. xaverdis CanTa Ziam TviTon
wamoiRo. masSi Semzaravi sayasbo danebi,
samarTebeliviT alesili viwro saTlelebi, moRunulwveriani saTulebi, najaxebi da patar-patara ucnauri formis
almasiviT mWreli safxekebi ido. Zias
mets aravis hqonda maTi xelis xlebis
neba - ostatis iaraRebi iyo.
saxlSi misvlisTanave darbazSi Seviyvane.
- es is kacia, saWmeli rom unda
moamzados? - mkiTxa dedam.
Zias Tavisi bargi mohyavda wesrigSi, saTiTaod iRebda nivTebs fuTebidan,
magram, roca qalebis xma gaigona, sar-
60
keSi Caixeda, tansacmeli gaiswora da
meore oTaxSi Sevida. jer saerTo salami misca yvelas, Semdeg qalebs Camouara da yvelas saTiTaod eambora xelze. bolos bebias wiTeli vardebis
Taiguli miuZRvna, dedas daSaqruli
xiliT savse atlasis yuTi miarTva,
das nelsacxeblis boTli (bafTiani)
da mere sityva warmoTqva qarTulad.
roca daamTavra, jibidan ZvirfaseulobaTa patara yuTi amoiRo elenesaTvis.
Semdeg orive loyaze makoca da dajda.
bebiam Rrmad CaisunTqa da mkiTxa:
- didad davalebuli var, magram
miTxariT, ra Tqvao?
- man madloba gadagixadaT, pativi
rom dasdeT da moiwvieT. gisurvaT,
rom didxans da TanxmobiT icxovroT
yvelam am ojaxSi. mwuxareba gamoTqva,
rom deda ara myavs da mama jer ar Camosula, magram siamovnebiT ikisra iyos
Cemi uaxloesi naTesavi yvela savaldebulo ceremonialis Sesrulebis dros.
- Cvens magivrad madloba gadauxade, geTayva. uTxari, uaRresad davalebuli varT-Tqo, - miTxra dedam.
- is ambobs, qalebi rom saqorwilo
xoragis grZeli siis kiTxviT ar Sevawuxo, xval me TiTon gamogyvebiT bazarSi. es CemTvis siamovneba iqnebao. yvelafris arCevaSi dagexmarebaT.
- Cven gavagebineT ki rames? - Sewuxda elenes da.
amasobaSi Zia joni ukve kargad
Seegua garemos da kiTxva gaigo. igi
wamodga: ,,I luff, I luff you oll~, - Tqva man
da kvlav dajda.
momdevno dReebSi mTeli saxli saqorwilo mzadebiT iyo aforiaqebuli.
sisxam dilidan ismoda arto nayvis,
kepvis, Tqvefis xma da Rumelis karis
xaTqa-xuTqi. qvabebis saxuravebi orTqlze cekvavdnen. Zia vano mSvenier drostarebaSi iyo - xan Taroebze afaTurebda xelebs da vercxlis WurWels
iTvlida, xan uecrad gamoxteboda sakuWnaodan da karadidan gadmoRebul TefSs amowmebda, xan ki xangrZlivad Cafiqrdeboda da xelSi daclil Rvinis
Wiqas atrialebda. am dros, albaT, fiqrobda, Tu romeli axali kerZiT gavekvirvebineT.
pirvel dRes Ziam da bebiam oriode
mware sityva uTxres erTmaneTs - wiwakis dasamJavebeli waTxis receptze
mouvidaT uTanxmoeba, magram, rogorc
Cveulebriv xdeba xolme, Cxubis Semdeg saukeTeso megobrebi gaxdnen. metadre maSin, roca gamoirkva, rom orives
gagiJebiT hyvarebia cercvi, namcxvari,
Semwvari da moxarSuli xorci, sufi
da salaTa.
mere qalebma Semoiares da Zia vano
TiToeuls cal-calke umxelda SaqriT
komSis moxarSvis saidumloebas, an TviTon ekiTxeboda raRac angelosis namcxvris damzadebis konfindencialur detalebs. Zia vanos mosvlisTanave saxli
samzareulo iaraRebiT aivso. manamde
Zia vanos arc uxmaria isini - mWreli
danebi vaSlis dasaCiravad, yalibebi
karaqisaTvis da ra vici, kidev ra...
erTxel, warmoidgineT, winadadebac ki
momca - yavis safqvavi damiSale, minda
gavigo, ase wvrilad rogor fqvavso.
es yavis safqvavi ki TiTqmis sagvareulo reliqvia iyo - elenes didedis
papas eyida horSi.
bunebrivia, me aseTi sisuleleebisaTvis ver moviclidi. mTeli dReebi
saqorwilo wesebis dazepirebas vundebodi, rom kritikul wuTebSi megobrebi da samSoblo ar Semercxvina.
bolos es diadi dRec dadga. ceremoniali damTavrda da ai, ukve coliani
kaci var. yvelam mogviloca da gvisurva, erTi saukune bednierad icxovreTo. amis Semdeg dadga dro, rom lamaz,
sanTlebiT gaCaxCaxebul, vardebiT morTul da sanovagiT daxorgil magidas
SemovsxdomodiT. Tumca zogi amerikeli stumari, mgoni, Zalian gaocda da
Secba am ucnauri saqorwilo sauzmis
danaxvaze, magram mada ar dukargavT yvela gacxarebuli ilukmeboda. arc
iseTi dambla dascemiaT, rom meored,
ara, sjobs simarTle vTqva, mesamed da
meoTxed ar gadaeRoT yoveli kerZi.
axla Cems megobrebze mogaxsenebT:
roca aseTi sufra naxes, Salikos eyo
vaJkacoba da bodiSi momixada, da, warmoidgineT, TviT vaxtangmac ki moixara
qedi: Tqva - Cemi biZaSvilis gaTxovebis Semdeg aseTi araferi minaxavso.
ase rom, im dRes yvela bednieri viyaviT.
Zia vano qalebSi Camjdariyo, neqtaris saZebnelad gamofrenil futkariviT zuzunebda da Tan wamdauwum atrialebda Tavs aqeT-iqiT.
- amgvarad, nigozs kargad davnayavT,
- mesmoda misi xma, - mere dakepil xaxvSi avurevT...
- axal xaxvSi? - miesivnen qalebi
da mouTmenlad dauwyes lodini pasuxs.
- diax, qalbatonebo, oRond nu RelavT, Reroebs davaWriT, radgan Semdeg
limonis wveni unda vuqnaT. mere wiwaka...
- tkbili wiwaka?
- tkbili, - rogorc qalis Rimili,
- dauqnia Tavi Ziam, - tkbili, mwvane,
mrgvali wiwaka. Semdeg oxraxuSi da
qinZi - Cveneburi mwvanilebia. da yvela
amas qorfa mwvane lobioSi SevzilavT...
- gasaocaria, - wamoiZaxa xuWuWTmianma ledim, - namdvilad gasaocaria.
- da es Cveneburi mwvane lobio
iqneba.
sadRegrZeloebi iTqva, cota cremli
daiRvara, magram ufro meti sicili
da mxiaruleba iyo. bolos ganSorebis
Jamic dadga - Cven xom samogzaurod
mivdiodiT. wasvlisas, raRa Tqma unda,
yvelas raRac gaaxsenda: elenem sxva
kostumis Cacma moindoma, mere saqorwilo namcxvars kvlav ramdenime naWeri
CamoWra, mere Taiguli gadaagdo...
- bileTebi? matareblis bileTebi
ra iqna?
- ilarion! sad Seinaxe matareblis
bileTebi? aba, mardad!
- Sens safuleSi.
kargi adgili ar upovia bileTebis
Sesanaxad? magram madloba ufals, mivageni.
da roca ukve wasvlas vapirebdi,
Zia vanom bodiSiT gaiyvana elene darbazSi da didi saidumlo gaando iseTi didmniSvnelovani, rom, mgoni, orjer gaumeora. TaRis gadaRmidan momesma
elenes ,,diax~ da Semdeg meored ,,diax~.
bolos, rogorc iqna, gavetieT. adamians kargad SeuZlia aitanos erTi qorwili. ors ki me, CemdaTavad, ver gavuZlebdi.
- axla ki, - vuTxari elenes, roca
matarebelSi CavsxediT, - axal cxovrebas viwyebT da modi, nuraferi gveqneba
erTmaneTisagan damaluli. ra giTxra
Zia jonma?
- axali recepti, - siciliT miTxra
elenem.
- RmerTo Cemo, risi recepti?
- Tu ginda bednieri colqmroba
gqondeTo, CamCurCula Zia vanom yurSi,
sul cota, dReSi erTxel mainc uTxari
Sen qmars, miyvarxar-Tqo, da roca qarTvelebisaTvis awyob sufras, ar daiviwyo,
uamravi saWmeli Tu ar iqna, ar eyofaTo.
vicini, magram
xmadabla
magram am saqmes saukeTeso rCevadarigebac ki ver Svelis - amerikel
qaliSvils mainc Zalian uWirs ucxoelis coloba. sxva zne-CveulebaTa SeTviseba, sxvanair saWmelze miCveva, sxva
enis Seswavla...
miuxedavad amisa, gadauWarbebad SemiZlia vTqva, rom Cemma colma sakmaod
kargad gaarTva Tavi siZneleebs: iswavla ajafsandalis gakeTeba, daostatda
mWadis gamocxobaSi, oriode qarTul
sityvas amtvrevda da qarTvelebsac
dauamxanagda. oRond isini (Zia vanos
gamoklebiT), imdeni xnis Camosulebi
iyvnen, rom ukve amerikul yaidaze cxovrobdnen.
elenem mxolod erTxel waitexa
fexi da rom maxsendeba, axlac mecineba.
oRond, roca elene miyurebs, vcdilob,
ar SemamCnios.
colis SerTvamde cota xniT adre
erTma gamogonebam gamimarTla. mTeli
Cemi sicocxle raRac-raRaceebs vigonebdi, magram ise, gasarTobad. aTiode
wlisa viyav, roca xis Tofi gamovigone
xisave tyviebiT da kurdReli movkali.
omis dros Cemi erTaderTi siamovneba
Cveni jabaxana manqanebi iyo. iseTi uxeiro nakeTebi gaxldaT, sul mcire Sesworeba ukve gamogonebad CaiTvleboda.
me gamovarkvie, rom amerikaSi pirdapir giJdebian gamogonebebze, gansakuTrebiT iseTi manqanis gamogonebaze,
romelic muSaobs, da ulaparakod ixdian masSi didZal fuls.
iciT, ra aris mTeli saidumloeba?
- an unda gaamartivo rTuli manqana,
anda piriqiT, gaarTulo martivi, rom
igi raRac araCveulebrivi da mniSvnelovani egonos kacs.
daqorwinebidan cota xani rom gavida, aslis gadasaRebi qaRaldiT davinteresdi, Tumca, kacma rom Tqvas, maincdamainc saintereso ara iyo ra.
oriode kviris Semdeg niu-iorkidan
ilikos werili miviReT:
,,erTi qarTveli yofila norT karolinaSi - beso fexSiSvelaSvili. mravali welia iqa cxovrobs. didi xnis
Camosulia, oRond aravin icis misi
adgilsamyofeli. sadRac gaqra. axla,
radgan mezoblebi xarT, Seni movaleobaa, i povo...~
elenes vuTxari: ,,am dReebSi, rogorc ki movicliT, beso fexSiSvelaSvilis saZebnelad unda wavideT-meTqi~.
oRond jer gadasaRebi qaRaldi unda
damemTavrebina. amas garda, Tavi axali
saxis, wyalgamZle cementiT mqonda gamotenili da isic unda gamomecada.
erT dRes gazafxulis sunTqva vigrZeni. virjiniaSi raRac saocrad lamazi
gazafxuli icis. sul erT kviraSi
mindor-veli lurjad molivlive sumbulebiT ifareba, xeTa CeroSi iebi
moelvare, winwklebian xaliCas qsoven,
yvelgan, sul yvelgan fiWvis surneli
datrialdeba xolme.
- swored Tavgadasavlebis Sesaferi
Jami dadga, - vuTxari elenes, - ra iqneba, rom besos monaxva vcadoT?
saxli gamovketeT, ZaRlebi Camoviy-
vaneT, manqanaSi CavsxediT da gzas gavudeqiT. ilikos werilidan daaxloebiT
vicodi im besos adgilsamyofeli. patara qalaqi iyo, durhamis aRmosavleTiT C Tu K iyo pirveli aso. matarebeli ar udgeboda. gverdiT mdinare
Caudioda.
elenem cnobaridan amomiwera aseTi
qalaqebi, magram Tan daiCivla - rogor
vi povoT, kardakar xom ver vivliTo?
- saukeTeso restorans vi povi da
gamges vkiTxav. qarTveli kaci Tua da
qalaqSi cxovrobs, drodadro restoranSi unda iqeifos, Tundac sul martodmartom.
pirveli ori dRe elenes amoweril
TiTqmis yvela qalaqSi viyaviT, magram
bedma ar gagviRima. mesame saRamos erTi
moxuci kaci migvaswavles. is kaci unda yofiliyo, Cven rom veZebdiT. mivediT,
magram yarseli somexi gamodga. samoci
wlis winaT dautovebia samSoblo.
oriode saaTi vistumreT am somxis
ojaxSi, misi Tavgadasavali movismineT,
fotosuraTebi davaTvaliereT, misianebi
gavicaniT da erTi boTli duZika davlieT. Zir-tkbilas mogagonebs, oRond
spirtiania. me Tu mkiTxavT. gemo saxelze ukeTesi ara aqvs. somexs vkiTxe,
odesme vinme beso fexSiSvelaSvils
xom ar gadayrixarT-meTqi. arao, miTxra,
- magram, amboben, mezobel qalaqSi (aqedan
ormocdaeqvsi milia) viRac ucxoeli
cxovrobso. oRond, man ar icoda, saidan
iyo Camosuli es ucxoeli, pensilvanidan, ruseTidan Tu mTvaridan. am somxisaTvis yvela ucxoeli iyo da amitomac dRemde ar mondomebia misi naxva.
gadavwyviteT, kidev gvecada bedi.
daviZariT da saRamomde Zlivs mivaRwieT qalaqs.
misi niSnebi ilikos monawers ar
daemTxva: arc ,,C~-ze iwyeboda arc
,,K~-ze, da arc durhamis aRmosavleTiT
iyo. Tanac mdinaris mxolod naxevari
Caudioda gverdze (meore naxevari SarSandel zafxulSi amomSraliyo).
gzaze viRac zangi miseirnobda. manqana gavaCere da vkiTxe, mavani da mavani
kaci xom ar ici-meTqi.
- diax, - mi pasuxa man mJReri xmiT
(am zangebs iseTi xma aqvT, TiTqos vercxlis Tasidan Tafli iRvrebao), erTi raRacnairi kaci cxovrobs Saragzis bolos saxlSi. amerikeli araa.
marjvniv mouxvieT, mere marcxniv.
rogorc iqna, mivakvlieT im saxls.
mTlad Cabnelebuli iyo. karga xans
vabraxune, magram aravin gamogvxeda.
gagrZeleba
Semdeg nomerSi
61
ue]f
grZnobis gamo
gaRebuli msxverpli
da berad aRkvecis
survili
62
- anu erTmaneTi im dResve ar gagicniaT?
- ara, es mogvianebiT moxda. erT
dRes me da Cemi megobari, msaxiobi Tea
gabunia rusTavelze vseirnobdiT. `iveriis~ win mdebare ateliis vitrinisken rom gavixede, Cemi yuradReba erTma
fotom miiqcia. - Tea, Sexede, ra kargi
biWia-meTqi, - vuTxari. mag fotoze ai,
es biWi ariso, - miTxra megobarma da
iqve mdgari guji gamacno; Turme, am
dros guja iqve trialebda, Tea ki mas
kargad icnobda.
- fotoze ver icaniT is biWi, romelic jer kidev Teatralur institutSi mogewonaT?
- vera, ver vicani, magram roca Team
miTxra, - gaicani, guji burdulio, mere
isic gamaxsenda, rom is biWi iyo, romelic institutSi vnaxe da momewona.
- amis Semdeg Tqveni urTierToba
rogor aewyo?
- institutidan rom gamovdiodi,
viTom SemTxveviT, quCaSi mxvdeboda win me mivdiodi, ukan guji momyveboda;
mere Cven Soris manZili TandaTan damoklda... guji metismetad sufTa, xalasi bunebis mTiuli mamakacia. miuxedavad
imisa, rom TbilisSi daibada da gaizarda,
sisxlis yivili mis bunebaSi vigrZeni.
- da SegiyvardaT, ara?
- ase moxda! Seyvarebulobis periodSi iyo gabutvebi, Serigebebi...
- raze CxubobdiT?
- eWviani iyo da vidre saxlamde
mimacilebda, 4 kacs mainc scemda xolme;
quCaSi vinme Tu Semomxedavda, misi saqme wasuli iyo. gamogitydebiT da
amaze didad ar vnerviulobdi, metic es yvelaferi momwonda kidec... guji
sityvaZunwic gaxldaT. mas erTxelac
ar uTqvams, - miyvarxaro, magram amas
misi gamoxedviT, qceviT, SexebiT vgrZnobdi. mogvianebiT iciT, ra miTxra? biWi rom ar gvyoloda, bolomde erTad
ver viqnebodiT, Cveni ojaxi daingreodao. gavgiJdi, - am did siyvaruls daTmobdi, amas marTla ambob-meTqi? - davTmobdio! - sruli seriozulobiT
mi pasuxa. mTiulebSi biWis anu gvaris
gamgrZeleblis kulti dRemde arsebobs.
guji Zalian ganicdida, rom yvela
Cveni SviliSvili gogona iyo, magram
cota xnis win bakurs da mis meuRles
vaJi, patara guja burduli SeeZinaT,
ramac yvelani gagvaxara. sxvaTa Soris,
bakuris colic Teatralur institutSi swavlobs.
- rogorc vici, Tqven saqarTveloSi
pirveli fotomodeli iyaviT...
- im periodSi, roca institutSi
maTi siyvarulis ambavi ramdenime aTeuli wlis win daiwyo.
Teatraluri institutis studentma gogonam, inesa abesaZem saswavlebelSi
ucxo ymawvili SeniSna, moewona da megobars, goCa abaSiZes uTxra, - Sexede,
ra kargi biWiao. goCam ucxo SeaTvaliera da misi gadabmuli warbebis danaxvisas gogonas gadaulaparaka: - araferi uTxra, Torem ise ibRvireba, orives gvcemso. Turme, es sityvebi biWmac gaigona da Teatralur institutSi
Cabareba gadaifiqra... magram wlebis Semdeg guja burduli da inesa abesaZe
erTmaneTs isev Sexvdnen...
vswavlobdi, Teatraluris reqtori
ilia TavaZe iyo. erT dRes is sergo
zaqariaZesTan da erT ucnob pirovnebasTan erTad institutis SesasvlelTan
idga. dilis 9 saaTia, studentTa nakadi
da maT Soris mec saswavlebelSi SevdivarT. maxsovs, zaqariaZem yvelasgan gamomarCia, xeli Cemken gamoiSvira da TavaZes
uTxra, - ai, es gogona davtovoTo. biWebidan ki kaxi kavsaZe SearCies. rogorc aRmoCnda, satelevizio telenovelisTvis SegvarCies da fotoebi guram
TikanaZem gadagviRo. im periodSi modaSi iyo fotokonkursebi, romlebic sazRvargareT tardeboda da saerTaSoriso
arenaze Cveni fotoebis gatana Jurnal
`droSis~ meSveobiT xdeboda. sxvaTa
Soris, guramis gadaRebulma Cemma fotoebma araerT konkursSi gaimarjva.
maxsovs, goCa abaSiZe meubneboda, - Sen
`fotozvezda~ xar, me - `kinozvezdao~.
maSin goCas bevr filmSi iRebdnen.
- sabolood, Tqven uari TqviT ara
marto fotomodelobaze, aramed msaxiobis profesiazec...
- aba, mTiuli kaci msaxiobi meuRlis gverdiT icxovrebda? Tanac, gujis
dedas axloblebi ekiTxebodnen, - olRa,
Seni sarZlo msaxiobiao? - msaxiobi
ki ara, istorikosiao, - ityueboda ol-
Ra. araerTma reJisorma mimiwvia filmSi gadasaRebad, magram yvelas uars
veubnebodi.
- guli ar gwydebodaT?
- ara, es nebayoflobiTi msxverpli
iyo; oRond guji gamexarebina da rac
mas undoda, imas vakeTebdi. Tanac, roca
coloba mTxova, isic dasZina, rom ojaxis Seqmnis SemTxvevaSi Sin unda vmjdariyavi, misTvis momevlo da burdulebis gvaris gamgrZeleblebi gameCina...
maSin guji `gepeiSi~, samSeneblo fakultetze swavlobda da kinoSi wasvla
azradac ar hqonda. marTalia, reJisorebis interess yovelTvis iwvevda, magram misi `aziati~ bunebis Sesaxeb yvelam
icoda da rolis SeTavazebas ver ubedavdnen. aris aseTi pirovneba, sioma gasparovi, romelic `vgikis~ (kinematografiis sakavSiro instituti) damTavrebis Semdeg, odesis kinostudiaSi gagzavnes. sioma CvenTan megobrobda da pirvelma swored man gabeda gujisTvis
rolis SeTavazeba, magram aseTi pasuxi
miiRo: - wadi, Tavi damanebe, Torem erTs mogadebo...
siomam filmis gadaReba mZRolebis
cxovrebaze daiwyo. scenaris mixedviT,
isini saqarTveloSic unda Camosuliyvnen. samxedro gzaze maspinZlebi mTiu-
63
lebi iyvnen da guji siomas megobrulad daexmara, organizaciuli sakiTxebi
mougvara. erT dRes mwyemsebma stumrebisTvis cxvari dakles da sufra mindorSi gaSales. siomam gujis sTxova,
- imRereo, operatori ki winaswar gaafrTxila: es scena ise gadaiRe, rom veravin verafers mixvdeso. roca guja
simReras morCa, mxolod amis Semdeg
gaumxila, - Tu ginda, momkali, magram
es epizodi gadaRebulia da filmSic
Sevao. ai, ase Sedga misi kinodebiuti
filmSi - `reisi pirveli, reisi ukanaskneli~ amis Semdeg ki miwveva araerTi
reJisorisgan miiRo. guji scenarebs
me makiTxebda da gmiri Tu ar moewoneboda, rolze uars ambobda. erT dRes
SeTavazeba Temur babluanisganac miiRo da `beRurebis gadafrenaSi~ mona-wileobaze Tanxmoba maSinve ganacxada, gmiris xasiaTi moewona.
- amboben, beRura miCveuli hyavdao...
- gadaRebebis dros guji beRuras
efereboda da gulis jibiT daatarebda. erT dRes frinveli jibidan amouyvania, qurTuki ki miwaze daugdia da
sadRac wasula. vidre mobrundeboda,
beRura Tavis `binaSi~ dabrunebula,
rac cxadia, gujim ar icoda da Turme,
pirdapir qurTukze wamowva, beRura
gaWylita; am ambis gamo guja didxans
nerviulobda...
gujis cxenebic Zalian uyvars. maxsovs, kinostudiaSi hyavdaT arabuli
jiSis cxeni - satrapa. roca daviT
aRmaSeneblis roli iTamaSa, iqac am
cxenze ijda, Zalian uyvarda da rogorc
ki Tavisufal dros gamonaxavda, mis
sanaxavad midioda, cxovelisTvis Saqris natexebi mihqonda. kinostudiaSi
ambobdnen: roca satrapa mokvdeba, ezoSi
didi ormo gavTxaroT da davasaflaoTo, magram roca saqme saqmeze midga,
amaze aRaravis uzrunia. im periodSi
guji qalaqSi ar iyo, gadaRebaze gaxldaT wasuli da roca TbilisSi dabrunebulma satrapas sikvdilis ambavi gaigo, lamis gagiJda...
- guja burduli stiqarosania. sainteresoa, stiqariT pirvelad rodis
Seimosa?
- dedaCemi, iseve rogorc misi Taobis umetesoba, aTeisti iyo. marTalia,
bebiaCemi Tavadis qali gaxldaT da
saxareba zepirad icoda, magram dedaCemze
gavlena ver moaxdina. metic, roca bebia SviliSvilebTan religiaze iwyebda laparaks, deda SeSinebuli, ganwiruli xmiT sayvedurobda, - eseni amas
skolaSi ityvian da daviRupebiTo...
deda aRdgoma dRes gardaicvala.
64
maSin qveyanaSi amdeni sasuliero piri
ar moRvaweobda da ise moxda, rom wesis asagebad mRvdeli ver vnaxeT. mere
axlobelma gvanugeSa, - SegiZliaT, es
rituali saflavze gasvlis dResac
CaataroTo. mRvdeli verc am dRisTvis
moviZie da gujas vTxove, - gaiare, iqneb romelime Wirisufals moZRvari
moyvanili hyavdes da CvenTanac movidesmeTqi. guja wavida, magram mosvla Zalian
daagviana. bolos, mRvdelTan erTad
gamoCnda. Turme, mama ioane vakis sasaflaoze, dedis saflavis sakurTxeblad
yofila mosuli, magram gujis gamohyva... saflavis kurTxevis Semdeg moZRvars madloba gadavuxadeT da garkveuli Tanxis micema davapireT, magram
iuara, - me am adamians imitom gamovyevi,
rom guja burdulia da fuls ar
aviRebo! Tan, dasZina: - taZarSi wirvaze
Tu dadixarT? me sionis taZris winamZRoli var da madlobis Tqma Tu gindaT,
taZarSi modiT, wirvas daeswariT, es
CemTvis gadaxdili yvelaze didi madloba iqnebao...
kviradRes sionSi wavediT. wirvas
patriarqi atarebda. cota xanSi gujis
stiqarosani miuaxlovda da uTxra,
rom moZRvari sakurTxevelSi ixmobda.
guji mokrZalebiT Sevida. mamaos uTqvams, - Tu survili gaqvT, eklesias emsaxuroT, gancxadeba unda daweroT, moitanoT da patriarqi stiqarosnad gakurTxebTo. erT mSvenier dRes patriarqma marTlac, stiqarosnad akurTxa
da daloca... sxvaTa Soris, Turme gujis 6 wlamde germaneli qalbatoni maria uvlida da yovelTvis, roca bavSvi saseirnod gahyavda, saxlTan axlos
mdebare wminda tverelis saxelobis
eklesiaSi Sehyavda, wirvas aswrebda.
mokled, ZiZam gujis rwmena Caunerga...
- minda, Svilebzec gkiTxoT...
- (mawyvetinebs) isini araordinaruli adamianebi arian.
- es ram ganapiroba?
- gujis bralia! axalgazrdobaSi
isic ucnaurad Cacmuli dadioda dabalsaTavian Sarvlebs atarebda, didbalTiani qamriT, CaCaCuli jinsiT dadioda da ra gasakviria, rom mis Svilebsac ucnauri gemovneba aqvT?! lado
pirveli iyo, vinc Tbilisis quCebSi
SortiT, ucnauri varcxnilobiTa da
sayuriT gaiara.
- da cxovrebis gansxvavebuli stilis gamo, usiamovno situaciaSic araerTxel Cavardnila, ara?
- diax, mis cxovrebaSi iyo bevri
dapirispireba, Cxubi, magram lados aravisi eSinoda, radgan pirvel rigSi, sa-
kuTar TavTan iyo marTali. is bevr
gogos moswonda, magram amiT borotad
arasdros usargeblia... kargi Svilebi
gvyavs, magram gvsurda, ukeTesebi yofiliyvnen. bakuri niWierTa aTwledSi
swavlobda, magram Semdeg Teatralur
institutSi Caabara. meore kursze iyo,
roca Tqva, - me mamaCemisnairi msaxiobi
ver gamovalo da sabuTebi saoperatoroze gadaitana. sabolood, is ladom
musikisken `gadmoqaCa~.
- Tavad rogor afasebT maT Semoqmedebas?
- Sevegue. lados mainc etyoba, rom
konservatoria aqvs damTavrebuli.
- axal melodias pirvelad mamas
asmenineben?
- bakurs veubnebi xolme, - roca
raRacas gaakeTeb, pirvelad mamas da
lados moasmenine-meTqi, magram mpasuxobs: amaTma Tu Semiswores, maSin maTi
musika iqneba da ara - Cemio...
- batoni guja rogori mamaa?
- idealuri! bakuri da ladoc mas
hgvanan, Tavadac Zalian Tbili da yuradRebiani mamebi arian.
- sainteresoa, raze kamaToben xolme?
- es imdenad iSviaTad xdeba, rom
arc ki vici, ra giTxraT... ojaxSi
yvela mniSvnelovani sakiTxis gadawyvetisas bolo sityva gujis ekuTvnis,
is erTmmarTvelia. yvelaze damTmobi
da ganaTlebuli ladoa, magram miuxedavad amisa, 4 coli gamoicvala (aqedan
ori oficialuri meuRle iyo). sxvaTa
Soris, misi pirveli meuRle germaniaSi gaTxovda, guSin axal qmarTan erTad
Camovida da saCuqrad ai, es Sarfi Camomitana... lados axlac araCveulebrivi meuRle hyavs - qeTi maTeSvili, romelic inglisuri enis specialistia.
- lados yofil meuRleebTan rogori urTierToba aqvs?
- yvelas hpatronobs, TiToeuli
maTganis uaxloesi megobaria!
- maT meuRleebTanac megobrobs?
- aba, ra da maT saxlSic epatiJeba
xolme... lados erT-erT yofil meuRles, romelic amerikeli gaxlavT, heizera hqvia. Tavidan misi saxeli ver
davimaxsovre da eTeras veZaxdi.
- ar swyinda?
- ara! sxvaTa Soris, is odri hepberns hgavs... lados qaliSvili - Teji
londonSi gaTxovda. siZes barni hqvia.
marTalia, misi gvari ver davimaxsovre,
magram is ki vici, rom 27 wlisaa da
bi-bi-sis TanamSromelia. maT TbilisSi,
inglisurenovani qorwili gadavuxadeT. kidev kargi, Cem gverdiT makas
Svili, akako ijda da yvelas naTqvams
miTargmnida, Torem verafers gavigebdi.
- maka sakmaod warmatebuli reJisoria. misma filmma, romelSic mSoblebi gadagiRoT, kanis festivalze 10jer Cvenebis ufleba moi pova.
- makam `vgikSi~ swavlisas miiRo
davaleba, gadaeRo filmi meore msoflio omis Temaze. man mTavari rolebisTvis me da guja SegvarCia da gadaiRo
moklemetraJiani fotofilmi, romlisTvisac suraTebi polonelma fotografma gadagviRo. am namuSevarma kanis
festivalze 10-jer Cvenebis ufleba
moi pova, maka ki evrokinematografistTa kavSiris wevrad miiRes... is axla
muSaobs filmze, sadac grigol feraZis cxovreba iqneba asaxuli; kaTolikos-patriarqTanac hqonda Sexvedra da
filmSi uwmindesis sagaloblebis gamoyenebis nebarTva iTxova. sxvaTa Soris,
feraZis rolSi guji iqneba.
- guja burduli stiqarosania anu
SeiZleba, erT dRes beradac aRikvecos?
- burdulebi ramdenime Stod iyofian, guja ki jejiaanT karis burdulebis STamomavalia. arsebobs aseTi legenda: wlebis win mTiulTa soflebs
mteri Sesevia da Turme, xalxs saqeifod
xaris dakvlas, gasarTobad ki axalgazrda gogonas miyvanas sTxovdnen; uaris
SemTxvevaSi, mteri mTeli kuTxis gadawviT imuqreboda. roca 9 Zma burdulis `maspinZlobis~ jeri damdgara,
mamakacebs uTqvamT: yvelani erT dRes
gavwydebiT, magram Cvens erTaderT das
TiTsac veravin daakarebso da momxduris dasaxvedrad dauwyiaT mzadeba.
mTeli mTiuleTi didvelis vakeze Sekrebila, burdulebis TaosnobiT Txrilebi gauTxriaT, zed ki xis sarebi
gaudviaT, balaxi dautkepniaT... im dRes
didi brZola gamarTula, momxdurni
TxrilebSi cxenebianad Cacvenilan da
7 aTasidan cocxali mxolod 7 meomari gadarCenila. amis Semdeg mTiulebs
dauwyiaT fiqri imaze, Tu riT daesaCuqrebinaT burdulebi. Zmebs mouTxoviaT, - Cven lomisis wminda giorgis taZris momsaxure xalxi viqnebiT! dae,
dekanozi yovelTvis Cvengan airCeso.
mTiulebs Zmebis survili ausrulebiaT
da Tan daumatebiaT: `qali uSurveli,
sufra uwevari~ anu mas Semdeg burdulebs nebismier sufraze daupatiJeblad
SeeZloT misvla da verc imas gabedavda
vinme, rom maTTvis qali ar gaetanebina...
gujas berad aRkvecis survili aqvs
da albaT, dadgeba dro, roca winaprebis
msgavsad, isic lomisis wminda giorgis
msaxuri gaxdeba.
Tamuna kvinikaZe
65
giorgi kakauriZe
SemecnebiT-sazogadoebrivi
Jurnali amerikaSi
apirebT daqorwinebas?
an gsurT rom sakuTar Tavs, an megobars
saCuqari gaukeToT da SeiZinoT sufTa
da xarisxiani brilianti an
briliantiT gawyobili samkauli
an beWedi oqroSi?
gTxovT mobrZandeT
55 West 47th Street, Mezz 330
New York, NY 10036
an dagvikavSirdeT: 646-755-4591
Cven SegviZlia dagimzadoT beWedi
an samkauli Tqveni dizainiT.
garwmunebT,
Cveni fasebi sagrZnoblad
misaRebi iqneba TqvenTvis.
virusisgan gawmenda
Tu SeamCnevT, rom Tqveni kompiuteri ar funqcionirebs ise, rogorc
adre, SesaZlebelia kompiuteri inficirebuli iyos virusebisgan, Malware,Spam an kide keylogger isgan, romelsac esaWiroeba gawmenda;
sadenis SekeTeba
xSir SemTxvevaSi leptopis sadeni
ziandeba sxvadasxva mizezis gamo da
SeuZlebeli xdeba batareaze denis
miwodeba. esaWiroeba SekeTeba;
mikrosistemebis
gamocvla
Cven SegviZlia nebismier leptops
an desktops gamovucvaloT dazianebuli mikro-sistema da davabrunoT
muSa mdgomareobaSi;
klaviaturis gamocvla
Tu Tqvens leptops esaWiroeba
klaviaturis gamocvla, Cven mzad varT
dagexmaroT nebismieri modelis kla-
66
`9(77)
aprili,
2015
mTavari redaqtori manuCar kaWaxiZe
EDITOR&PUBLISHER MANUCHAR KATCHAKHIDZE
garekanze:
`fesvebis~ beRurebi gia meliqiSvilis foto-etiudi
Cveni partnioria:
asaval-dasavali
mogvwereT: PO Box 13121, Jersey City, NJ 07303
tel.: 1-347-724-0770; Tbilisidan: 2-420-320
elfosta: mamuliusa@gmail.com; www.mamuli.com
`mamulis~ megobaria:
kompiuterebis eqimi
www.mycompwiz.com; 1-908-361-9590 akaki jiqia
viaturis gamocvlaSi. Tu fizikurad
ar xerxdeba Cvenamde mosvla, dagexmarebiT safosto momsaxurebiT;
fenis gamocvla
Tu Tqveni leptopi iTiSeba xSirad
umizezod, SesaZlebelia feni iyos dabinZurebuli an gamosacvleli. gaTiSvis
mizezi SesaZlebelia gadaxurebamac gamoiwvios da TavisiT gaiTiSos dacvis
mizniT. moulodnelma gaTiSvam SeiZleba
vinCesteric daazianos, amisaTvis droulad unda SekeTdes;
ekranis gamocvla
arasworma mopyrobam advilad SesaZlebelia leptopis ekrani daazianos
da saWiroebs gamocvlas;
failebis aRdgena
failebis dakargvis SemTxvevaSi,
vinCesteris gafuWebis, `USB flash
drive~, `External hard drive~, `IDE~,
`SCSI hard drive~, `SSD~ Cveni partnioris laboratoria saSualebas gvaZlevs, rom movi povoT is dakarguli
informacia, rasac Cveulebrivi `recovery~ programa ver akeTebs;
***
Cven SegviZlia internetiT, TqvenTan mousvlelad davukavSirdeT kompiuters.
Cveni momsaxureba garantirebulia,
vinaidan profesionalurad vekidebiT
CvenTvis dakisrebul movaleobas da
Sesabamisad, momxmareblebic bednieria
CveniT.
67
68